തേ പ്രയാതാ യഥോദ്ദിഷ്ടാ ദൂതാസ്ത്വരിതവാഹനാഃ। തത്ര കചിത്പ്രയാന്തം തു ദൂതം ദുഃശാസനോഽബ്രവീത്
അവ ദൂതന്മാര് വേഗത്തില് കുതിരപ്പുറത്തുയര്ന്നുപോയി, ഒരാള് പുറപ്പെടുമ്പോള് ദുഃശാസനന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
ഗച്ഛ ദ്വൈതവനം ശീഘ്രം പാണ്ഡവാന്പാപപൂരുഷാന്। നിമന്ത്രയ യഥാന്യായം വിപ്രാംസ്ത സ്മിന്വനേ തദാ
നീ ഉടന് ദ്വൈതവനത്തിലേക്കു പോയി, പാപികളായ പാണ്ഡവന്മാരെയും അവിടെയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും യഥാവിധി ക്ഷണിക്കൂ.
സ ഗത്വാ പാണ്ഡവാന്സര്വാനുവാചാഭിപ്രണമ്യ ച। ദുര്യോധനോ മഹാരാജ യജതേ നൃപസത്തമഃ
അവന് പോയി, പാണ്ഡവന്മാരെ ആദരപൂര്വ്വം വന്ദിച്ച് പറഞ്ഞു: മഹാരാജാവായ ദുര്യോധനന് യാഗം നടത്തുകയാണ്.
സ്വവീര്യാര്ജിതമര്ഥൌഘമവാപ്യ കുരുസത്തമഃ। തത്ര ഗച്ഛന്തി രാജാനോ ബ്രാഹ്മണാശ്ച തതസ്തതഃ
സ്വന്തം ശക്തിയില് സമ്പാദിച്ച ധനസമ്പത്ത് കൊണ്ടു, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠന് വിവിധ പ്രദേശങ്ങളില് നിന്നുള്ള രാജാക്കന്മാരെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും കൂട്ടിച്ചേര്ക്കുന്നു.
അഹം തു പ്രേഷിതോ രാജന്കൌരവേണ മഹാത്മനാ। ആമന്ത്രയതി വോ രാജാ ധാര്തരാഷ്ട്രോ ജനേശ്വരഃ। മനോഭിലഷിതം രാജ്ഞസ്തം ക്രതും ദ്രഷ്ടുമര്ഹഥ
രാജാവേ, എന്നെ മഹാത്മാവായ കൌരവന് അയച്ചിരിക്കുന്നു; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന് നിങ്ങളെ ഹൃദയത്തില് ആഗ്രഹിക്കുന്ന യാഗം കാണാന് ക്ഷണിക്കുന്നു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ തച്ഛ്രുത്വാ ദൂതഭാഷിതമ്। അബ്രവീന്നൃപശാര്ദൂലോ ദിഷ്ട്യാ രാജാ സുയോധനഃ। യജതേ ക്രതുമുഖ്യേന പൂര്വേഷാം കീര്തിവര്ധനഃ
ദൂതന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരന് പറഞ്ഞു: സുവ്യോധനന് യാഗം നടത്തുന്നത് ഭാഗ്യകരമാണ്; അതു മുന്പുള്ളവരുടെ കീര്ത്തി വര്ധിപ്പിക്കും.
വയമപ്യുപയാസ്യാമോ ന ത്വിദാനീം കഥംചന। സമയഃ പരിപാല്യോ നോ യാവദ്വര്ഷം ത്രയോദശമ്
നാം പിന്നെയും വരും, പക്ഷേ ഇപ്പോള് ഒരുവിധത്തിലും കഴിയില്ല; പതിമൂന്നാം വര്ഷം പൂര്ത്തിയാകുന്നതുവരെ ഞങ്ങളുടെ ഉടമ്പടി പാലിക്കണം.
ശ്രുത്വൈതദ്ധര്മരാജസ്യ ഭീമോ വചനമബ്രവീത്। തദാ തു നൃപതിര്ഗന്താ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ധര്മരാജാവിന്റെ ഈ വാക്കുകള് കേട്ട് ഭീമന് പറഞ്ഞു: അപ്പോള് രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് പോകും.
അസ്ത്രശസ്ത്രപ്രദീപ്തേഽഗ്നൌ യദാ തം പാതയിഷ്യതി। വര്ഷാത്രയോദശാദൂര്ധ്വം രണസത്രേ നരാധിപഃ
പതിമൂന്ന് വര്ഷത്തിന് ശേഷം, യുദ്ധസമരത്തില് ആയുധങ്ങളും ശസ്ത്രങ്ങളും പോലെ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയില് അവനെ വീഴ്ത്തുമ്പോള്,
യദാ ക്രോധഹവിര്മോക്താ ധാര്തരാഷ്ട്രേഷു പാണ്ഡവഃ। ആഗന്താരസ്തദാ സ്മേതി വാച്യസ്തേ സ സുയോധനഃ
പാണ്ഡവന് തന്റെ ക്രോധം ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരില് അര്പ്പിക്കുമ്പോള്, അപ്പോഴാണ് അവര് വരികയെന്ന് സുവ്യോധനനോട് പറയുക.
ശേഷാസ്തു പാണ്ഡവാ രാജന്നൈവോചുഃ കിംചിദപ്രിയമ്। ദൂതശ്ചാപി യഥാവൃത്തം ധാര്തരാഷ്ട്രേ ന്യവേദയത്
മറ്റു പാണ്ഡവന്മാര് ഒന്നും ദു:ഖകരമായത് പറഞ്ഞില്ല; ദൂതന് സംഭവിച്ചതൊക്കെയും ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനോട് അറിയിച്ചു.
അഥാജഗ്മുര്നരശ്രേഷ്ഠാ നാനാജനപദേശ്വരാഃ। ബ്രാഹ്മണാശ്ച മഹാഭാഗ ധാര്തരാഷ്ട്രപുരം പ്രതി
അതിനുശേഷം പല ദേശങ്ങളില് നിന്നുള്ള ശ്രേഷ്ഠരായ രാജാക്കന്മാരും ഭാഗ്യശാലിയായ ബ്രാഹ്മണന്മാരും ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് എത്തി.
തേ ത്വര്ചിതാ യഥാശാസ്ത്രം യഥാവിധി യഥാക്രമമ്। മുദാ പരമയാ യുക്താഃ പ്രീതാശ്ചാപി നരേശ്വരാഃ
അവരെ രാജാക്കന്മാർ വളരെ സന്തോഷത്തോടും തൃപ്തിയോടും കൂടി, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായും ക്രമമായി ആദരിക്കുകയും ആദരവോടെ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ധൃതരാഷ്ട്രോഽപി രാജേന്ദ്ര സംവൃതഃ സര്വകൌരവൈഃ। ഹര്ഷേണ മഹതാ യുക്തോ വിദുരം പ്രത്യഭാഷത
ധൃതരാഷ്ട്രൻ മഹാരാജാവായ രാജാവേ, എല്ലാ കൗരവന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട് വലിയ സന്തോഷത്തോടെ വിദ്യുരനോട് സംസാരിച്ചു.
യഥാ സുഖീ ജനഃ സര്വഃ ക്ഷത്തഃ സ്യാദന്നസംയുതഃ। തുഷ്യേത്തു യജ്ഞസദനേ തഥാ നീതിര്വിധീയതാമ്
ക്ഷത്താ, എല്ലാവരും യജ്ഞശാലയിൽ സന്തോഷത്തോടെ ഇരിക്കാനും ഭക്ഷണവും സൗകര്യവും ലഭിക്കാനും വേണ്ട ക്രമീകരണം ചെയ്യണം.
വിദുരസ്തു തദാജ്ഞായ സര്വവര്ണാനരിംദമ। യഥാ പ്രമാണതോ വിദ്വാന്പൂജയാമാസ ധര്മവിത്
വിദുരൻ ആ ആജ്ഞ മനസ്സിലാക്കി, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണനായവൻ എല്ലാ വർണ്ണജാതികളെയും യുക്തമായ രീതിയിൽ ആദരിച്ചു.
ഭക്ഷ്യപേയാന്നപാനേന മാല്യൈശ്ചാപി സുഗന്ധിഭിഃ। വാസോഭിര്വിവിധൈശ്ചൈവ യോജയാമാസ ഹൃഷ്ടവത്
അവൻ ഭക്ഷ്യപാനീയങ്ങൾ, സുഗന്ധമുള്ള പൂമാലകൾ, പലവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ എന്നിവ സന്തോഷത്തോടും ഉത്സാഹത്തോടും കൂടി എല്ലാവർക്കും നൽകി.
കൃത്വാ ഹ്യവഭൃഥം വീരോ യഥാശാസ്ത്രം യഥാക്രമമ്। സാന്ത്വയിത്വാ ച രാജേന്ദ്രോ ദത്ത്വാ ച വിവിധം വസു। വിസര്ജയാമാസ നപാന്ബ്രാഹ്മണാംശ്ച സഹസ്രശഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായും ക്രമമായി അവഭൃഥസ്നാനം നടത്തി, രാജാവ് അതിഥികൾക്കും അനേകം ബ്രാഹ്മണന്മാർക്കും സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി ആശ്വസിപ്പിച്ച് യാത്രയാക്കി.
വിസൃജ്യച നൃപാന്സര്വാന്ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ। വിവേശ ഹാസ്തിനപുരം സഹിതഃ കര്ണസൌബലൈഃ
എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും യാത്രയാക്കി, സഹോദരന്മാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, കർണ്ണനും ശകുനിയുടെ പുത്രനുമായി ഹസ്തിനപുരിയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
പ്രവിശന്തം മഹാരാജ സൂതാസ്തുഷ്ടുവുരച്യുതമ്। ജനാശ്ചാപി മഹേഷ്വാസം തുഷ്ടുവൂ രാജസത്തമമ്
മഹാരാജാവ് നഗരത്തിൽ പ്രവേശിക്കുമ്പോൾ, സുതന്മാർ ജയിക്കാനാവാത്തവനെ പ്രശംസിച്ചു; ജനങ്ങളും അതിവീര്യശാലിയായ രാജാവിനെ സ്തുതിച്ചു.
ലാജൈശ്ചന്ദനചൂര്ണൈശ്ച വികീര്യ ച ജനാസ്തതഃ। ഊടുര്ദിഷ്ട്യാ നൃപാവിഘ്നഃ സമാപ്തോയം ക്രതുസ്തവ
അപ്പോൾ ജനങ്ങൾ അരിപ്പൊടി, ചന്ദനച്ചൂർണം എന്നിവ ചിതറിച്ച്, 'രാജാവേ, ഭാഗ്യവശാൽ നിങ്ങളുടെ യജ്ഞം തടസ്സമില്ലാതെ പൂർത്തിയായി' എന്നു പറഞ്ഞു.
അപരേ ത്വബ്രുവംസ്തത്രവാദികാസ്തം മഹീപതിമ്। യൌധിഷ്ഠിരസ്യ യജ്ഞസ്യ ന സമോ ഹ്യേഷ തേ ക്രതുഃ
അവിടെ ചിലർ, വാദികൾ, ആ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ യജ്ഞത്തിന് ഇതു തുല്യമല്ല.'
നൈവ തസ്യ ക്രതോരേഷ കലാമര്ഹതി ഷോഡശീമ്। ഏവം തത്രാബ്രുവന്കേചിദ്വാതികാസ്തം ജനേശ്വരമ്
'അവന്റെ യജ്ഞത്തിന്റെ പത്തിനാറിൽ ഒരു ഭാഗം പോലും ഇതിന് തുല്യമല്ല' എന്ന് ചില വാദികൾ ആ ജനാധിപതിയോട് പറഞ്ഞു.
സുഹൃദസ്ത്വബ്രുവംസ്തത്ര അതി സര്വാനയം ക്രതുഃ। `പ്രവര്തിതോ ഹ്യയം രാജ്ഞാ ധാര്തരാഷ്ട്രേണ ധീമതാ
അവിടെ സുഹൃത്തുക്കൾ പറഞ്ഞു: 'ഈ യജ്ഞം എല്ലാം കവിഞ്ഞതാണ്; ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ ബുദ്ധിമാൻ പുത്രൻ തന്നെയാണ് ഇതു നടത്തിയത്.'
യയാതിര്നഹുഷശ്ചാപി മാന്ധാതാ ഭരതസ്തഥാ। ക്രതുമേനം സമാഹൃത്യ പൂതാഃ സര്വേ ദിവം ഗതാഃ
യയാതി, നഹുഷൻ, മാന്ധാത, ഭാരതൻ എന്നിവർ ഈ യജ്ഞം നടത്തി ശുദ്ധരായി സ്വർഗത്തിൽ എത്തി.
ഏതാ വാചഃ ശുഭാഃ ശൃണ്വന്സുഹൃദാം ഭരതര്ഷഭ। പ്രവിവേശ പുരം ഹൃഷ്ടഃ സ്വവേശ്മ ച നരാധിപഃ
സുഹൃത്തുക്കളുടെ ഈ ശുഭവാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭാരതവംശത്തിലെ വീരൻ സന്തോഷത്തോടെ നഗരത്തിലേക്കും തന്റെ ഭവനത്തിലേക്കും പ്രവേശിച്ചു.
അഭിവാദ്യ തതഃ പാദാന്മതാപിത്രോര്വിശാംപതേ। ഭീഷ്മദ്രോണകൃപാദീനാം വിദുരസ്യ ച ധീമതഃ
പിന്നീട്, ജനങ്ങളുടെ രക്ഷകനായ രാജാവ് അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും, ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപ്പാചാര്യൻ, വിദ്യുരൻ എന്നിവരുടെ കാലിൽ വണങ്ങി.
അഭിവാദിതഃ കനീയോഭിര്ഭ്രാതൃഭിര്ഭ്രാതൃനന്ദനഃ। നിഷസാദാസനേ മുഖ്യേ ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ
ചെറുഭ്രാതാക്കന്മാർ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, സഹോദരന്മാരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവൻ പ്രധാനാസനത്തിൽ ഇരുന്നു.
തമുത്ഥായ മഹാരാജം സൂതപുത്രോഽബ്രവീദ്വചഃ। ദിഷ്ട്യാ തേ ഭരതശ്രേഷ്ഠ സമാപ്തോഽയം മഹാക്രതുഃ
അപ്പോൾ സുതപുത്രൻ എഴുന്നേറ്റ് മഹാരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ഭാഗ്യവശാൽ നിങ്ങളുടെ മഹായജ്ഞം പൂർത്തിയായി.'
ഹതേഷു യുധി പാര്ഥേഷു രാജസൂയേ തഥാ ത്വയാ। ആഹൃതേഽഹം നരശ്രേഷ്ഠ ത്വാം സഭാജയിതാ പുനഃ
പാർത്തന്മാർ യുദ്ധത്തിൽ വീണപ്പോൾ, രാജസൂയയജ്ഞം നിർവഹിച്ചു, ഞാൻ വീണ്ടും നിങ്ങളെ ആദരിക്കാൻ കൊണ്ടുവന്നിരിക്കുന്നു, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനേ.