കര്ണസൌബലയോശ്ചാപി സംശ്രുത്യ വചനാന്യസൌ। നിര്വേദം പരമം ഗത്വാ രാജാ ദുര്യോധനസ്തദാ। വ്രീഡയാഽഭിപരീതാത്മാ നൈരാശ്യമഗമത്പരമ്
കർണ്ണനും ശകുനിയും പറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുര്യോധനൻ, അതിവിശാലമായ ലജ്ജയിൽ ആകമാനം മുങ്ങി, വലിയ നിരാശയിൽ ആകുകയായിരുന്നു.
സുഹൃദാം ചൈവ തച്ഛ്രുത്വാ സമന്യുരിദമബ്രവീത്। ന ധര്മധനസൌഖ്യേന നൈശ്വര്യേണ ന ചാജ്ഞയാ
സുഹൃത്തുക്കളിൽ നിന്നു ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ദുര്യോധനൻ, കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മം, ധനം, സന്തോഷം, ഐശ്വര്യം, അല്ലെങ്കിൽ ആജ്ഞ—'
നൈവ ഭോഗൈശ്ച മേ കാര്യം മാ വിഹന്യത ഗച്ഛത। നിശ്ചിതേയം മമ മതിഃ സ്ഥിതാ പ്രായോപവേശനേ
എനിക്ക് സുഖസൗകര്യങ്ങളൊന്നും വേണ്ട. നിങ്ങൾ പോകുമ്പോൾ എന്നെ തടയരുത്. ഞാൻ മരണമുവരെ ഉപവാസം ചെയ്യാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഗച്ഛധ്വം നഗരം സര്വേ പൂജ്യാശ്ച ഗുരവോ മമ। ത ഏവമുക്താഃ പ്രത്യൂച് രാജാനമരിമര്ദനമ്
നിങ്ങൾ എല്ലാവരും നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങിപ്പോകൂ. എന്റെ ഗുരുക്കന്മാരെ ആദരിക്കാനും മറക്കരുത്. രാജാവിനെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ അവർ മറുപടി പറഞ്ഞു.
യാ ഗതിസ്തവ രാജേന്ദ്ര സാഽസ്മാകമപി ഭാരത। കഥം വാ സംപ്രവേക്ഷ്യാമസ്ത്വദ്വിഹീനാഃ പുരം വയമ്
ഭാരതരാജാവേ, നിങ്ങൾ എടുക്കുന്ന വഴി ഞങ്ങളുടേതും അതേപോലെയാണ്. നിങ്ങൾ ഇല്ലാതെ നഗരത്തിലേക്ക് ഞങ്ങൾ എങ്ങനെ കടക്കാം?
സ സുഹൃദ്ഭിരമാത്യൈശ്ച ഭാതൃഭിഃ സ്വജനേന ച। ബഹുപ്രകാരമപ്യുക്തോ നിശ്ചയാന്ന വ്യചാല്യത
സുഹൃത്തുക്കളും മന്ത്രിമാരും സഹോദരന്മാരും സ്വന്തം ജനങ്ങളും പലവിധത്തിൽ പറഞ്ഞിട്ടും, അവൻ തന്റെ ഉറച്ച തീരുമാനത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറിയില്ല.
ദര്ഭാസ്തരണമാസ്തീര്യ നിശ്ചയാദ്ധൃതരാഷ്ട്രജഃ। സംസ്പൃശ്യാപഃ ശുചിര്ഭൂത്വാ ഭൂതലേ സമുപസ്ഥിതഃ
ദർഭ പുള്ളികൾ വിരിച്ച്, ഉറച്ച മനസ്സോടെ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രൻ വെള്ളം തൊട്ട് ശുദ്ധനായി നിലത്തു ഇരുന്നു.
കുശചീരാമ്ബരധരഃ പരം നിയമമാസ്ഥിതഃ। വാഗ്യതോ രാജശാര്ദൂലഃ സ സ്വര്ഗഗതികാമ്യയാ
കുശ പുള്ളികളും വൃക്ഷത്തൊലിയും ധരിച്ച്, കഠിന വ്രതങ്ങൾ പാലിച്ച്, രാജാക്കന്മാരിൽ ശൂരനായവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കുള്ള വഴി ആഗ്രഹിച്ച് വാക്ക് നിയന്ത്രിച്ചു.
മനസോപചിതിം കൃത്വാ നിരസ് ച ബഹിഃക്രിയാഃ। `തസ്ഥൌപ്രായോപവേശേഽഥമതിം കൃത്വാ സുനിശ്ചയാമ്
മനസ്സിൽ സമാധാനം വരുത്തി, പുറത്തുള്ള എല്ലാ പ്രവർത്തികളും ഉപേക്ഷിച്ച്, മരണമുവരെ ഉപവാസം ചെയ്യാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ അവൻ നിലകൊണ്ടു.
അഥ തം നിശ്ചയം തസ്യ ബുദ്ധ്വാ ദൈതേയദാനവാഃ। പാതാലവാസിനോ രൌദ്രാഃ പൂര്വം ദേവൈര്വിനിര്ജിതാഃ
അവന്റെ ഈ ഉറച്ച തീരുമാനം അറിഞ്ഞ്, പാതാളത്തിൽ താമസിക്കുന്ന, മുമ്പ് ദേവന്മാരാൽ തോറ്റ ദൈത്യരും ദാനവരും അതറിയപ്പെട്ടു.
തേ സ്വപക്ഷക്ഷയം തം തു ജ്ഞാത്വാ ദുര്യോധനസ്യ വൈ। ആഹ്വാനായ തദാ ചക്രുഃ കര്മ വൈതാനസംഭവമ്
ദുര്യോധനന്റെ പക്ഷം നശിച്ചുവെന്ന് മനസ്സിലാക്കി, അവർ ആഹ്വാനത്തിനായി വൈതാനികരീതിയിൽ ഒരു യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
ബൃഹസ്പത്യുശനോക്തൈശ്ച മന്ത്രൈര്മന്ത്രവിശാരദാഃ। അഥര്വവേദപ്രോക്തൈശ്ച യാശ്ചൌപനിഷദാഃ ക്രിയാഃ। മന്ത്രജപ്യസമായുക്താസ്താസ്തദാ സമവര്തയന്
ബൃഹസ്പതിയും ഉശനസും പഠിപ്പിച്ച മന്ത്രങ്ങളിലും, അതർവ്വവേദവും ഉപനിഷത്തുകളും നിർദ്ദേശിച്ച കർമങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ, മന്ത്രജപം ചേർത്ത് ആ കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു.
ജുഹ്വത്യഗ്നൌ ഹവിഃ ക്ഷീരം മന്ത്രവത്സുസമാഹിതാഃ। ബ്രാഹ്മണാ വേദവേദാങ്ഗപാരഗാഃ സുദൃഢവ്രതാഃ
വേദങ്ങളും വേദാംഗങ്ങളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ച, ദൃഢവ്രതമായ ബ്രാഹ്മണർ, മനസ്സു ഏകാഗ്രമാക്കി, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച്, പാവക്കിലേക്കു പാൽ ഹോമം ചെയ്തു.
അധ്വര്യവോ ദാനവാനാം കര്മ പ്രാവര്തയംസ്തതഃ
അതിനുശേഷം, അദ്ധ്വര്യുക്കൾ ദാനവന്മാരുടെ യജ്ഞം ആരംഭിച്ചു.
കര്മസിദ്ധൌ തദാ തത്ര ജൃമ്ഭമാണാ മഹാദ്ഭുതാ। കൃത്യാ സമുത്ഥിതാ രാജന്കിം കരോമീതി ചാബ്രവീത്
ആ യജ്ഞം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ശക്തി അവിടെ ഉദിച്ചു, 'എന്ത് ചെയ്യണം?' എന്ന് ചോദിച്ചു.
ആഹുര്ദൈത്യാശ്ച താം തത്ര സുപ്രീതേനാന്തരാത്മനാ। പ്രായോപവിഷ്ടം രാജാനം ധാര്തരാഷ്ട്രമിഹാനയ
അപ്പോൾ ദൈത്യർ അതിനോട് മനസ്സിൽ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഉപവാസം ചെയ്യുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവിനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവാ.'
തഥേതി ച പ്രതിശ്രുത്യ സാ കൃത്യാ പ്രയയൌ തദാ। നിമേഷാദഗമച്ചാപി യത്ര രാജാ സുയോധനഃ
'അങ്ങനെയാവട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ച് ആ ശക്തി പുറപ്പെട്ടു, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് രാജാവ് സുവ്യോധനൻ ഇരുന്നിടത്ത് എത്തി.
സമാദായ ച രാജാനം പ്രവിവേശ രസാതലമ്। ദാനവാനാം മുഹൂര്താച്ച പുരതസ്തം ന്യവേദയത്
അവളവനെ എടുത്തു, പാതാളത്തിലേക്ക് കടന്നു, കുറച്ച് നേരംകൊണ്ട് ദാനവന്മാരുടെ മുന്നിൽ അവനെ അവതരിപ്പിച്ചു.
തമാനീതം നൃപം ദൃഷ്ട്വാ രാത്രൌ സംഗത്യ ദാനവാഃ। പ്രഹൃഷ്ടമനസഃ സര്വേ കിംചിദുത്ഫുല്ലലോചനാഃ
രാജാവിനെ രാത്രിയിൽ അവിടെ എത്തിച്ചതു കണ്ടു, ദാനവർ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ചു കൂടി, ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ, കണ്ണുകൾ ആനന്ദത്തിൽ വിരിഞ്ഞു.
ദൃഢമേനം പരിഷ്യജ്യ ദൃഷ്ട്വാ ച കുശലം തദാ'। സാഭിമാനമിദം വാക്യം ദുര്യോധനമഥാബ്രുവന്
അവനെ ഉറപ്പോടെ അണച്ച്, സുഖം അന്വേഷിച്ച്, അവർ അഭിമാനത്തോടെ ഈ വാക്കുകൾ ദുര്യോധനനോട് പറഞ്ഞു.
ഭോഃ സുയോധന രാജേന്ദ്ര ഭരതാനാം കുലോദ്വഹ। ശൂരൈഃ പരിവൃതോ നിത്യം തഥൈവ ച മഹാത്മഭിഃ
സുയോധന രാജാവേ, ഭാരത വംശത്തിലെ മഹത്വമുള്ളവനേ, നീ എപ്പോഴും വീരരും മഹാത്മാക്കളുമായുള്ളവരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അകാര്ഷീഃ സാഹസമിദം കസ്മാത്പ്രായോപവേശനമ്। ആത്മത്യാഗീ ഹ്യധോ യാതി വാച്യതാം ചായശസ്കരീമ്
നീ ഈ ഭയങ്കരമായ ഉപവാസമരണം ചെയ്യാൻ ശ്രമിച്ചത് എന്തിനാണ്? സ്വയം ജീവിതം ഉപേക്ഷിക്കുന്നവൻ താഴേക്ക് വീണു നാണക്കേടും ദുഷ്പേരും മാത്രം നേടുന്നു.
ന ഹി കാര്യവിരുദ്ധേഷു ബഹുപാപേഷു കര്മസു। മൂലഘാതിഷു സജ്ജന്തേ ബുദ്ധിമന്തോ ഭവദ്വിധാഃ
നിന്റെ പോലുള്ള ബുദ്ധിമാന്മാർ ധർമ്മത്തിന് വിരുദ്ധവും പാപകരവും വേരോടെ നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ആസ്വാദനമോ ആഗ്രഹമോ കാണിക്കുന്നില്ല.
നിയച്ഛൈനാം മതിം രാജന്ധര്മാര്ഥസുഖനാശിനീമ്। യശഃപ്രതാപവീര്യഘ്നീം ശത്രൂണാം ഹര്ഷവര്ധനീമ്
രാജാവേ, ധർമ്മവും സമ്പത്തും സന്തോഷവും നശിപ്പിക്കുന്ന, യശസ്സും പ്രഭയും വീര്യവും ഇല്ലാതാക്കുന്ന, ശത്രുക്കൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്ന ഈ ചിന്തയെ നീ നിയന്ത്രിക്കണം.
ശ്രൂയതാം തു പ്രഭോ തത്ത്വം ദിവ്യതാം ചാത്മനോ നൃപ। നിര്മാണം ച രശരീരസ്യ തതോ ധൈര്യമവാപ്നുഹി
പ്രഭുവേ, ഇപ്പോൾ നിന്റെ ആത്മാവിന്റെ സത്യവും ദിവ്യസ്വഭാവവും അത്ഭുതകരമായ ശരീരത്തിന്റെ സൃഷ്ടിയും കേൾക്കുക; അതിനുശേഷം ധൈര്യം നേടുക.
പുരാ ത്വ തപസാഽസ്മാഭിര്ലബ്ധോ രാജന്മഹേശ്വരാത്। പൂര്വകായശ്ച തേ സര്വോ നിര്മിതോ വജ്രസംചയൈഃ
രാജാവേ, പണ്ടു ഞങ്ങളുടെ തപസ്സിലൂടെ മഹാദേവനിൽ നിന്നാണ് നിന്നെ ലഭിച്ചത്; നിന്റെ പഴയ ശരീരം മുഴുവനും വജ്രംപോലെയുള്ള ശക്തിയാൽ നിർമ്മിതമായിരുന്നു.
അസ്ത്രൈരഭേദ്യഃ ശസ്ത്രൈശ്ചാപ്യധഃകായശ്ച തേഽനഘ। കൃതഃ പുഷ്പമയോ ദേവ്യാ രൂപതസ്ത്രീമനോഹരഃ
ദോഷമില്ലാത്തവനേ, നിന്റെ താഴത്തെ ശരീരം ആയുധങ്ങളാലോ അസ്ത്രങ്ങളാലോ തകർക്കാൻ കഴിയാത്തതായാണ് സൃഷ്ടിച്ചത്; ദേവിയാൽ പൂക്കൾകൊണ്ടുള്ള സ്ത്രീകളെ ആകർഷിക്കുന്ന രൂപവും ലഭിച്ചു.
ഏവമീശ്വരസംയുക്തസ്തവ ദേഹോ നൃപോത്തമ। ദേവ്യാ ച രാജശാര്ദൂല ദിവ്യസ്ത്വം ഹി ന മാനുഷഃ
രാജാക്കന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഇങ്ങനെ ദൈവികശക്തിയാൽ നിന്റെ ശരീരം ചേർന്നിരിക്കുന്നു; ദേവിയാൽ കൂടി നീ ദിവ്യസ്വഭാവമുള്ളവനാണ്, മനുഷ്യൻ അല്ല.
ക്ഷത്രിയാശ്ച മഹാവീര്യാ ഭഗദത്തപുരോഗമാഃ। ദിവ്യാസ്ത്രവിദുഷഃ ശൂരാഃ ക്ഷപയിഷ്യന്തി തേ രിപൂന്
ഭഗദത്തൻ മുൻപന്തിയിലുള്ള മഹാവീര്യശാലികളായ ക്ഷത്രിയന്മാർ, ദിവ്യായുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും വീരരുമായി, നിന്റെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കും.
തദലം തേ വിഷാദേന ഭയം തവ ന വിദ്യതേ। സഹായാര്ഥം ച തേ വീരാഃ സംഭൂതാ ബുവി ദാനവാഃ
അതിനാൽ ദുഃഖം മതിയാക്കൂ; ഭയപ്പെടേണ്ട കാര്യമില്ല. നിനക്ക് സഹായത്തിനായി ധീരനായ ദാനവന്മാർ ഭൂമിയിൽ ജനിച്ചിട്ടുണ്ട്.