അഥ നഃ സൈനികാഃ കേചിദമാത്യാശ്ച മഹാരഥാഃ। ഉപഗമ്യാബ്രുവന്ദീനാഃ പാണ്ഡവാഞ്ശരണപ്രദാന്
അപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ചില സൈനികരും മഹാരഥന്മാരും ദുഃഖത്തോടെ പാണ്ഡവന്മാരെ സമീപിച്ച് രക്ഷ തേടി.
ഏഷ ദുര്യോധനോ രാജാ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സഹാനുജഃ। സാമാത്യദാരോ ഹ്രിയതേ ഗന്ധര്വൈര്ദിവമാശ്രിതൈഃ
“ഇവിടെയാണ് ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രനായ രാജാവ് ദുര്യോധനൻ സഹോദരന്മാരോടും മന്ത്രിമാരോടും ഭാര്യകളോടും കൂടെ, സ്വർഗ്ഗത്തിൽ വസിക്കുന്ന ഗന്ധർവന്മാർ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്നത്.”
തം മോക്ഷയത ഭദ്രം വഃ സഹദാരം നരാധിപമ്। പരാമര്ശോ മാ ഭവിഷ്യത്കുരുദാരേഷു സര്വശഃ। `ഇത്യബ്രുവന്രണആന്മുക്താ ധര്മരാജമുപാഗതാഃ
“നന്മയുള്ളവരേ, ഈ രാജാവിനെയും ഭാര്യകളെയും മോചിപ്പിക്കൂ. കുരുവംശത്തിലെ സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ എങ്ങും വൈരാഗ്യം ഉണ്ടാകരുത്.” അങ്ങനെ യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടവർ ധർമ്മരാജാവിനെ സമീപിച്ച് പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തേ തു ധര്മാത്മാ ജ്യേഷ്ഠഃ പാണ്ഡുസുതസ്തദാ। പ്രസാദ്യ സോദരാന്സര്വാനാജ്ഞാപയത മോക്ഷണേ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ധർമ്മാത്മാവായ മൂത്ത പാണ്ഡുപുതൻ സഹോദരന്മാരെ മനസ്സിലാക്കി അവരെ മോചിപ്പിക്കാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
അഥാഗമ്യ തമുദ്ദേശം പാണ്ഡവാഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ। സാന്ത്വപൂര്വമയാചന്ത ശക്താഃ സന്തോ മഹാരഥാഃ
പിന്നീട് പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായ പാണ്ഡവന്മാർ ആ സ്ഥലത്ത് ചെന്നു, മഹാരഥന്മാരാണെങ്കിലും ആദ്യം സമാധാനം തേടി വിനയപൂർവ്വം മോചനം അപേക്ഷിച്ചു.
യദാ ചാസ്മാന്ന മുമുചുര്ഗന്ധര്വാഃ സാന്ത്വിതാ അപി। `ആകാശചാരിണോ വീരാ നദന്തോ ജലദാ ഇവ
എന്തെങ്കിലും അപേക്ഷിച്ചിട്ടും ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന വീരന്മാരായ ഗന്ധർവന്മാർ ഞങ്ങളെ മോചിപ്പിച്ചില്ല, അവർ മേഘങ്ങൾ പോലെ ഗർജ്ജിച്ചു.
തതോഽര്ജുനശ്ച ഭീമശ്ച യമജൌ ച ബലോത്കടൌ। മുമുചുഃ ശരവര്ഷാണി ഗന്ധര്വാന്പ്രത്യനേകശഃ
അപ്പോൾ അർജുനനും ഭീമനും ശക്തശാലികളായ യമജന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരെ ചുറ്റും നിന്ന് അമ്പുകളുടെ മഴപെയ്യിച്ചു.
അഥ സര്വേ രണം മുക്ത്വാ പ്രയാതാഃ ഖേചരാ ദിവമ്। അസ്മാനേവാഭികര്ഷന്തോ ദീനാന്മുദിതമാനസാഃ
അതിനുശേഷം ആ ദിവ്യസേനാനികൾ യുദ്ധം ഉപേക്ഷിച്ച് ആകാശത്തിലേക്ക് പോയി, ഞങ്ങളെ സന്തോഷത്തോടെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോയി.
തതഃ സമന്താത്പശ്യാമഃ ശരജാലേന വേഷ്ടിതമ്। അമാനുഷാണി ചാസ്ത്രാണി പ്രയുഞ്ജാനം ഘനംജയമ്
അപ്പോൾ ചുറ്റും അർജുനനെ അമ്പുകളുടെ വലയിൽ മൂടിയതും, മനുഷ്യശക്തിക്ക് അതീതമായ ആയുധങ്ങൾ ഉപയോഗിക്കുന്നതും ഞങ്ങൾ കണ്ടു.
സമാവൃതാ ദിശോ ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡവേന ശിതൈഃ ശരൈഃ। ധനംജയസഖാഽഽത്മാനം ദര്ശയാമാസ വൈ തദാ
പാണ്ഡവന്റെ കൂർമുറിയുള്ള അമ്പുകൾ കൊണ്ട് എല്ലാ ദിശകളും മൂടിയതുകണ്ട്, ധനഞ്ജയന്റെ സുഹൃത്ത് അപ്പോൾ തന്റെ യഥാർത്ഥ രൂപം കാണിച്ചു.
ചിത്രസേനഃ പാണ്ഡവേന സമാശ്ലിഷ്യ പരസ്പരമ്। കുശലം പരിപപ്രച്ഛ തൈഃ പൃഷ്ടശ്ചാപ്യനാമയമ്
ചിത്രസേനനും പാണ്ഡവനും പരസ്പരം അണിഞ്ഞു പിടിച്ചു, ഒരുമിച്ച് സ്നേഹത്തോടെ പരസ്പരത്തിന്റെ സുഖദുഃഖങ്ങൾ ചോദിച്ചു, അവർക്കും അതുപോലെ ആരോഗ്യം അന്വേഷിച്ചു.
തേ സമേത്യ തഥാഽന്യോന്യം സന്നാഹാന്വിപ്രമുച്യ ച। ഏകീഭൂതാസ്തതോ വീരാ ഗന്ധര്വാഃ സഹ പാണ്ഡവൈഃ
അങ്ങനെ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് കൂടിയപ്പോൾ, ആയുധങ്ങൾ മാറ്റി വെച്ച്, ഗാന്ധർവരും പാണ്ഡവരും ചേർന്ന് ഒരുമയായി.
പരസ്പരം സമാഗമ്യ പ്രീത്യാ പരമയാ യുതൌ'। അപൂജയേതാമന്യോന്യം ചിത്രസേനധനംജയൌ
ചിത്രസേനനും ധനഞ്ജയനും പരസ്പരം വലിയ സ്നേഹത്തോടെ കണ്ടുമുട്ടി, ഒരുമിച്ച് പരസ്പരം ആദരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ചിത്രസേനം സമാഗമ്യ പ്രഹസന്നര്ജുനസ്തദാ। ഇദം വചനമക്ലീവമബ്രവീത്പരവീരഹാ
അപ്പോൾ അർജുനൻ ചിത്രസേനനെ കണ്ടു, ഹര്ഷത്തോടെ പുഞ്ചിരിച്ച്, ധൈര്യത്തോടെ ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനായി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭ്രാതൃനര്ഹസി മേ വീര മോക്തും ഗന്ധര്വസത്തമ। അനര്ഹധര്ഷണാ ഹീമേ ജീവമാനേഷു പാണ്ഡുഷു
വീരാ, ഗാന്ധർവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, എന്റെ സഹോദരനെ നീ മോചിപ്പിക്കണം. പാണ്ഡവന്മാർ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ അവരെ അപമാനിക്കാൻ ആര്ക്കും അവകാശമില്ല.
ഏവമുക്തസ്തു ഗന്ധര്വഃ പാണ്ഡവേന മഹാത്മനാ। ഉവാച യത്കര്ണ വയം മന്ത്രയന്തോ വിനിര്ഗതാഃ
അങ്ങനെ മഹാത്മാവായ പാണ്ഡവൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഗാന്ധർവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'കർണ്ണന്റെ കാരണമാണ് ഞങ്ങൾ ആലോചിച്ച് പുറത്ത് വന്നത്.'
സ്ഥിതോരാജ്യേച്യുതാന്സ്ഥാനാച്ഛ്രിയാഹീനാംശ്രിയാവൃതഃ' ദ്രഷ്ടാസ്മി നിഃസുഖാന്വീരാന്സദാരാന്പാണ്ഡവാനിതി
'രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട്, സ്ഥാനത്തിൽ നിന്ന് തള്ളപ്പെട്ട്, ഐശ്വര്യം ഇല്ലാതെ, അപമാനത്തിൽ മൂടപ്പെട്ട്, ഭാര്യകളോടൊപ്പം ദു:ഖിച്ചു കഴിയുന്ന പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ കാണും.'
തസ്മിന്നുച്ചാര്യമാണേ തു ഗന്ധര്വേണ വചസ്തഥാ। ഭൂമേര്വിവരമന്വൈച്ഛം പ്രവേഷ്ടും വ്രീഡയാഽന്വിതഃ
ഗാന്ധർവൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, ഞാൻ വലിയ ലജ്ജയിൽ ഭൂമിയിൽ ഒരു വിള്ളൽ കണ്ടു അതിൽ കയറാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരമഥാഗമ് ഗന്ധര്വാഃ സഹ പാണ്ഡവൈഃ। അസ്മദ്ദുര്മന്ത്രിതം തസ്മൈ ബദ്ധാംശ്ചാസ്മാന്ന്യവേദയന്
ശേഷം ഗാന്ധർവരും പാണ്ഡവരും ചേർന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ അടുത്തേക്ക് പോയി, ഞങ്ങൾ തന്നെ തെറ്റായ ആലോചന കൊണ്ട് ബന്ധിക്കപ്പെട്ടുവെന്ന് അവനോട് പറഞ്ഞു.
സ്ത്രീസമക്ഷമഹം ദീനോ ബദ്ധഃ ശത്രുവശം ഗതഃ। യുധിഷ്ഠിരസ്യോപഹൃതഃ കിംനു ദുഃഖമതഃ പരമ്
സ്ത്രീകളുടെ മുന്നിൽ, ഞാൻ ദു:ഖിതനായി, ബന്ധിക്കപ്പെട്ട്, ശത്രുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ വീണു, യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ മുമ്പിൽ കൊണ്ടുവന്നപ്പോൾ, ഇതിൽ വലിയ ദു:ഖം എന്ത് ഉണ്ടാകും?
യേ മേ നിരാകൃതാ നിത്യം രിപുര്യേഷാമഹം സദാ। തൈര്മോക്ഷിതോഽഹം ദുര്ബുദ്ധിര്ദത്തം തൈരേവ ജീവിതമ്
എനിക്ക് എപ്പോഴും വെറുപ്പായിരുന്നവരും എനിക്ക് ശത്രുക്കളായിരുന്നവരും തന്നെയാണ് എന്നെ മോചിപ്പിച്ചത്; എന്റെ മണ്ടത്തനത്തിന്റെ ജീവൻ അവരാണ് തിരികെ നൽകിയതും.
പ്രാപ്തഃ സ്യാം യദ്യഹം വീര വധം തസ്മിന്മഹാരണേ। ശ്രേയസ്തദ്ഭവിതാ മഹ്യം നൈവംഭൂതസ്യ ജീവിതമ്
ആ മഹാസമരത്തിൽ ഞാൻ മരിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ, അതാണ് എനിക്ക് നല്ലത്, ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നത് അതിനേക്കാൾ മോശം.
ഭവേദ്യശഃ പൃഥിവ്യാം മേ ഖ്യാതം ഗന്ധര്വതോ വധാത്। പ്രാപ്താശ്ച പുണ്യലോകാഃ സ്യുര്മഹേന്ദ്രസദനേഽക്ഷയാഃ
ഗാന്ധർവന്റെ കൈയിൽ ഞാൻ കൊല്ലപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ, എന്റെ പേരുകേൾ ഭൂമിയിൽ മുഴുവൻ പരക്കുമായിരുന്നു; ഞാൻ ഇന്ദ്രന്റെ ലോകത്തിൽ ശാശ്വതമായ സുഖം പ്രാപിച്ചേനെ.
യത്ത്വദ്യ മേ വ്യവസിതം തച്ഛൃണുധ്വം നരര്ഷഭാഃ। ഇഹ പ്രായമുപാസിഷ്യേ യൂയം വ്രജത വൈ ഗൃഹാന്। ഭ്രാതരശ്ചൈവ മേ സര്വേ യാന്ത്വദ്യ സ്വപുരം പ്രതി
ഇന്ന് ഞാൻ തീരുമാനിച്ചിരിക്കുന്നത് നിങ്ങൾ കേൾക്കൂ, മഹാന്മാരേ: ഞാൻ ഇവിടെ ഉപവാസം ആരംഭിക്കും; നിങ്ങൾ എല്ലാവരും വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങൂ, എന്റെ സഹോദരന്മാർക്കും ഇന്ന് നമ്മുടെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം.
കര്ണപ്രഭൃതയശ്ചൈവ സുഹൃദോ ബാന്ധവാശ്ച യേ। ദുഃശാസനം പുരസ്കൃത്യ പ്രയാന്ത്വദ്യ പുരം പ്രതി
കർണ്ണനും മറ്റു സുഹൃത്തുക്കളും ബന്ധുക്കളും ദുഃശാസനനെ മുന്നിൽ വെച്ച് ഇന്ന് നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങട്ടെ.
ന ഹ്യഹം സംപ്രയാസ്യാമി പുരം ശത്രുനിരാകൃതഃ। ശത്രുമാനാപഹോ ഭൂത്വാ സുഹൃദാം മാനകൃത്തഥാ
ഞാൻ ശത്രുക്കൾക്ക് കീഴ്പ്പെട്ട്, സുഹൃത്തുക്കളുടെ മാനം നഷ്ടപ്പെടുത്തി, നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങാൻ ഒരിക്കലും തയ്യാറല്ല.
കാമം രണശിരസ്യദ്യ ശത്രുഭിര്വൈ വിമാനിതഃ'। സ സുഹൃച്ഛോകദോ ജാതഃ ശത്രൂണാം ഹര്വര്ധനഃ। വാരണാഹ്വയമാസാദ്യ കിം വക്ഷ്യാമി ജനാധിപമ്
ഇന്ന് യുദ്ധഭൂമിയിൽ ശത്രുക്കൾ എന്നെ അപമാനിച്ചു, സുഹൃത്തുക്കൾക്ക് ദു:ഖം, ശത്രുക്കൾക്ക് സന്തോഷം തന്നവനായി ഞാൻ ഹസ്തിനാപുരം എത്തുമ്പോൾ രാജാവിനോട് എന്ത് പറയും?
ഭീഷ്മദ്രോണൌ കൃപദ്രൌണീ വിദുരഃ സംജയസ്തഥാ। ബാഹ്ലീകഃ സൌമദത്തിശ്ച യേ ചാന്യേ വൃദ്ധസംമതാഃ
ഭീഷ്മൻ, ദ്രോണൻ, കൃപാചാര്യൻ, അശ്വത്താമൻ, വിദ്യുര്, സംജയൻ, ബാഹ്ലികൻ, സൌമദത്തി, മറ്റു മുതിർന്നവരും എല്ലാവരും—
ബ്രാഹ്മണാഃ ശ്രേണിമുഖ്യാശ്ച തഥോദാസീനവൃത്തയഃ। കിം മാം വക്ഷ്യംതി കിം ചാപി പ്രതിവക്ഷ്യാമി താനഹം
ബ്രാഹ്മണന്മാരും, വ്യവസായ സംഘങ്ങളുടെ നേതാക്കളും, അകറ്റുനിൽക്കുന്നവരും എനിക്ക് എന്ത് പറയും? ഞാൻ അവരോട് മറുപടിയായി എന്ത് പറയണം?
രിപൂണാം ശിരസി സ്ഥിത്വാ തഥാ വിക്രമ്യ ചോരസി। ആത്മദോഷാത്പരിഭ്രഷ്ടഃ കഥം വക്ഷ്യാമി താനഹമ്
ശത്രുക്കളുടെ തലയിൽ നിന്ന് ഉയർന്ന് ധൈര്യത്തോടെ യുദ്ധം ചെയ്ത ഞാൻ, എന്റെ തന്നെ പിഴവുകൊണ്ട് ധർമ്മത്തിൽ നിന്ന് വീണുപോയപ്പോൾ, ഇനി ഞാൻ അവരോട് എങ്ങനെ സംസാരിക്കും?