ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാജംശ്ചിത്രസേനേന വൈ ഹൃതഃ। വിലലാപ സുദുഃഖാര്തോ നീയമാനഃ സുയോധനഃ
ഇതൊക്കെയായിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, ചിത്രരഥൻ സുയോധനനെ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി; വലിയ ദുഃഖത്തിൽ അവൻ കരഞ്ഞു.
യുധിഷ്ഠിര മഹാബാഹോ സര്വധര്മഭൃതാംവര। സപുത്രാന്സഹദാരാംശ്ച ഗന്ധര്വേണ ഹൃതാന്ബലാത്
മഹാബാഹുവായ യുധിഷ്ഠിരൻ, ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലതുപോലെ പാലിക്കുന്നവൻ, പുത്രന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും കൂടി ഗന്ധർവൻ ബലാൽ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
പാണ്ഡുപുത്ര മഹാബാഹോ കൌരവാണാം യശസ്കര' സര്വധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠ ഗന്ധര്വേണ ഹൃതം ബലാത്। രക്ഷസ്വ പുരുഷവ്യാഘ്ര യുധിഷ്ഠിര മഹായശഃ
പാണ്ഡുവിന്റെ മഹാബാഹുവായ മകനേ, കൌരവർക്കു മഹത്വം നൽകുന്നവനേ, ധർമ്മത്തെ ഏറ്റവും നല്ലതുപോലെ പാലിക്കുന്നവനേ, മഹാപ്രശസ്തനായ യുധിഷ്ഠിരനെ ഗന്ധർവൻ പിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയിരിക്കുന്നു; മനുഷ്യസിംഹനേ, അവനെ രക്ഷിക്കണം.
ഭ്രാതരം തേ മഹാബാഹോ ബദ്ധ്വാ നയതി മാമയമ്। ദുശ്ശാസനം ദുര്വിഷഹം ദുര്മുഖം ദുര്ജയം തഥാ
നിന്റെ മഹാബാഹുവായ സഹോദരനെയും, ദുര്യോധനനും, ദുശ്ശാസനനും, ദുര്വിഷഹനും, ദുര്മുഖനും, ദുര്ജയനെയും കെട്ടി ഈയാൾ കൊണ്ടുപോകുന്നു.
ബദ്ധ്വാ ഹരന്തി ഗന്ധര്വാ അസ്മാന്ദാരാംശ്ച സര്വശഃ। അനുധാവത മാം ക്ഷിപ്രം രക്ഷധ്വം പുരുഷോത്തമാഃ
ഗന്ധർവന്മാർ ഞങ്ങളെ ബന്ധിച്ചിരിക്കുന്നു, നമ്മുടെ എല്ലാ ഭാര്യമാരെയും കൊണ്ടുപോകുകയാണ്. നിങ്ങൾ എനിക്ക് പിന്നാലെ വേഗത്തിൽ വരികയും, ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കാനും ദയവായി ശ്രമിക്കൂ, മഹാന്മാരേ!
യമൌ മാമനുധാവേതാം രക്ഷാര്ഥം മമ സായുധൌ। കുരുവംശസ്യ സുമഹദയശഃ പ്രാപ്തമീദൃശമ്। വ്യപോഹയധ്വം ഗന്ധര്വാഞ്ജിത്വാ വീര്യേണ പാണ്ഡവാഃ
യമപുത്രന്മാരായ ഇരുവരും ആയുധധാരികളായി എന്റെ രക്ഷയ്ക്ക് പിന്നേടെ വരട്ടെ. കുരുവംശത്തിന് ഇത്ര വലിയ പ്രശസ്തി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു. പാണ്ഡവന്മാരേ, നിങ്ങളുടെ വീര്യത്തോടെ ഗന്ധർവന്മാരെ തോൽപ്പിച്ച് അവരെ അകറ്റൂ.
ഏവം വിലപമാനസ്യ കൌരവസ്യാര്തയാ ഗിരാ। ശ്രുത്വാ വിലാപം സംഭ്രാന്തോ ഘൃണയാഽഭിപരിപ്ലുതഃ
കൗരവന്റെ വേദനയോടെയുള്ള ആ നിലവിളി കേട്ട യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ കരുണയാൽ ഉന്മാദനായി, മനസ്സിൽ വലിയ ദയയോടെ ഉണർന്നുയർന്നു.
യുധിഷ്ഠിരഃ പുനര്വാക്യം ഭീമസേനമഥാബ്രവീത്। സുയോധനസ്യ മോക്ഷായ പ്രയതധ്വമതന്ദ്രിതാഃ
തുടർന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമസേനനോട് പറഞ്ഞു: 'സുയോധനനെ മോചിപ്പിക്കാൻ നിങ്ങൾ നിർഭാഗ്യമായി പരിശ്രമിക്കണം.'
ക ഇവാര്യോ ദയേത്പ്രാണാനഭിധാവേതി ചോദിതഃ। പ്രാഞ്ജലം ശരണാപന്നം ദൃഷ്ട്വാ ശത്രുമപി ധ്രുവമ്
ആരാണു മഹാന്മാരിൽ, ആരെങ്കിലും പ്രാണഹാനി വരുമെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, കൈകൂപ്പി അഭയം തേടുന്നവനെയെങ്കിലും സഹായിക്കാൻ തയ്യാറാകാത്തത്?
വരപ്രദാനം രാജ്യം ച പുത്രജന്മ ച പാണ്ഡവാഃ। ശത്രോശ്ച മോക്ഷണം ക്ലേശാസ്ത്രീണി ചൈകം ച തത്സമമ്
ഒരു വരം നൽകുന്നത്, രാജ്യം നൽകുന്നത്, പുത്രജനനം, ശത്രുവിനെ മോചിപ്പിക്കൽ — ഈ മൂന്നു കാര്യങ്ങളും, പാണ്ഡവന്മാരേ, ഒരുപോലെ പ്രയാസമുള്ളവയാണ്.
ന ഹ്യസ്ത്യധികമേതസ്മാദ്യദാപന്നഃ സുയോധനഃ। ത്വദ്ബാഹുബലമാശ്രിത്യ ജീവിതം പരിമാര്ഗതേ
ഇതിൽക്കാൾ വലിയ കാര്യം ഒന്നുമില്ല: ദുരിതത്തിൽ പെട്ട സുയോധനൻ, നിന്റെ ഭുജബലത്തിൽ ആശ്രയിച്ച് ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതാണ്.
സ്വയമേവ പ്രധാവേയം യദി ന സ്യാദ്വൃകോദര। വിതതോ മേ ക്രതുര്വീര ന ഹി മേഽത്ര വിചാരണാ
വൃക്കോദരാ, എന്റെ യാഗം നടന്നു കൊണ്ടിരിക്കാത്തിരുന്നെങ്കിൽ ഞാൻ തന്നെ നേരിട്ട് പോകുമായിരുന്നു; ഇതിൽ എനിക്ക് ഒരു സംശയവുമില്ല.
സാമ്നൈവ തു യഥാ ഭീമ മോക്ഷയേഥാഃ സുയോധനമ്। തഥാ സര്വൈരുപായൈസ്ത്വം യതേഥാഃ കുരുനന്ദന
ഭീമാ, നീക്ക് കഴിയുമെങ്കിൽ സാന്ത്വനത്തിലൂടെ സുയോധനനെ മോചിപ്പിക്കൂ; അതാവശ്യമായില്ലെങ്കിൽ, കുരുനന്ദനാ, എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് ശ്രമിക്കൂ.
ന സാമ്നാ പ്രതിപദ്യേത യദി ഗന്ധര്വരാഡസൌ। പരാക്രമേണ മൃദുനാ മോക്ഷയേഥാഃ സുയോധനമ്
ഗന്ധർവരാജാവ് സാന്ത്വനത്തിൽ സമ്മതിക്കാത്തപക്ഷം, ഭീമാ, മൃദുവായ ശക്തിയാൽ സുയോധനനെ മോചിപ്പിക്കൂ.
അഥാസൌ മൃദുയുദ്ധേന ന മുഞ്ചേദ്ഭീമ കൌരവാന്। സര്വോപായൈര്പിമോച്യാസ്തേ നിഗൃഹ്യ പരിപന്ഥിനഃ
ഭീമാ, മൃദുവായ യുദ്ധം കൊണ്ടും ഗന്ധർവൻ കൗരവരെ വിട്ടയക്കുന്നില്ലെങ്കിൽ, എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്നവരെ കീഴടക്കി അവരെ മോചിപ്പിക്കൂ.
ഏതാവദ്ധി മയാ ശക്യം സംദേഷ്ടും വൈ വൃകോദര। വൈതാനേ കര്മണി തതേ വര്തമാനേ ച ഭാരത। `വരപ്രദാനം സുമഹദ്യാചകസ്യ പ്രകീര്തിതമ്
വൃക്കോദരാ, എന്റെ യാഗം നടക്കുമ്പോൾ ഇത്രയേറെ ഞാൻ നിന്നോട് പറയാൻ കഴിയൂ, ഭാരതാ; വലിയ വരം അപേക്ഷിക്കുന്നവന് നൽകുന്നത് യാഗത്തിൽ പ്രശംസിക്കപ്പെടുന്ന കാര്യമാണ്.
അജാതസത്രോര്വചനം തച്ഛ്രുത്വാ തു ധനംജയഃ। പ്രതിജജ്ഞേ ഗുരോര്വാക്യം കൌരവാണാം വിമോക്ഷണമ്
അജാതശത്രുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ധനഞ്ജയൻ, ഗുരുവിന്റെ ആജ്ഞ പാലിച്ച് കൗരവരെ മോചിപ്പിക്കുമെന്ന് പ്രതിജ്ഞ ചെയ്തു.
യദി കകസാമ്നാ ന മോക്ഷ്യന്തി ഗന്ധര്വാ ധൃതരാഷ്ട്രജാന്। അദ്യ ഗന്ധര്വരാജസ്യ ഭൂമിഃ പാസ്യതി ശോണിതമ്
ഗന്ധർവന്മാർ ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാരെ സാന്ത്വനത്തിലൂടെ വിട്ടയക്കാത്തപക്ഷം, ഇന്ന് ഗന്ധർവരാജാവിന്റെ രക്തം ഭൂമി കുടിക്കും.
അര്ജുനസ്യ തു താം ശ്രുത്വാ പ്രതിജ്ഞാം സത്യവാദിനഃ। കൌരവാണാം തദാ രാജന്പുനഃ പ്രത്യാഗതം മനഃ
സത്യം പറയുന്ന അർജുനന്റെ ആ പ്രതിജ്ഞ കേട്ടപ്പോൾ, രാജാവേ, കൗരവരുടെ മനസ്സിൽ വീണ്ടും ആശ്വാസം പിറന്നു.
യുധിഷ്ഠിരവചഃ ശ്രുത്വാ ഭീമസേനപുരോഗമാഃ। പ്രഹൃഷ്ടവദനാഃ സര്വേ സമുത്തസ്ഥുര്നരര്ഷഭാഃ
യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ഭീമസേനനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, എല്ലാവരും സന്തോഷം നിറഞ്ഞ മുഖങ്ങളോടെ എഴുന്നേറ്റു.
അഭേദ്യാനി തതഃ സര്വേ സമനഹ്യന്ത ഭാരത। ജാമ്ബൂനദവിചിത്രാണി കവചാനി മഹാരഥാഃ। ആയുധാനി ച ദിവ്യാനി വിവിധാനി സമാദധുഃ
അതിനുശേഷം, ഭാരതാ, മഹാരഥന്മാർ എല്ലാവരും തിളങ്ങുന്ന ജാംബൂനദ സ്വർണ്ണത്തിൽ നിർമ്മിതമായ ദുർജ്ജയമായ കാവചങ്ങൾ ധരിച്ചു, വിവിധ ദിവ്യായുധങ്ങൾ കൈയിൽ എടുത്തു.
തേ ദംശിതാ രഥൈഃ സര്വേ ധ്വജിനഃ സശരാസനാഃ। പാണ്ഡവാഃ പ്രത്യദൃശ്യന്ത ജ്വലിതാ ഇവപാവകാഃ
അവർ എല്ലാവരും അലങ്കരിച്ചവരായി, പതാകയുള്ള രഥങ്ങളിൽ കയറി, വില്ലും അമ്പും കൈയിൽ എടുത്ത്, പാണ്ഡവന്മാർ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു.
താന്രഥാന്സാധുസംപന്നാന്സംയുക്താഞ്ജവനൈര്ഹയൈഃ। ആസ്ഥായ രഥശാര്ദൂലാഃ ശീഘ്രമേവ യയുസ്തതഃ
ആ സിംഹസ്വഭാവമുള്ള യോദ്ധാക്കൾ നല്ല രീതിയിൽ ഒരുക്കിയ, വേഗമേറിയ കുതിരകളാൽ കെട്ടിയ രഥങ്ങളിൽ കയറി, അതിവേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ കൌരവസൈന്യാനാം പ്രാദുരാസീന്മഹാസ്വനഃ। പ്രയാതാന്സഹിതാന്ദൃഷ്ട്വാ പാണ്ഡുപുത്രാന്മഹാരഥാന്
പാണ്ഡവരായ മഹാരഥന്മാർ ഒരുമിച്ച് മുന്നേറുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, കൗരവസൈന്യത്തിൽ വലിയ ഒരു ഗർജ്ജനം ഉയർന്നു.
ജിതകാശിനശ്ച സ്വചരാസ്ത്വരിതാശ്ച മഹാരഥാഃ। ക്ഷണേനൈവ വനേ തസ്മിന്സമാജഗ്മുരഭീതവത്
വിജയിച്ചിരുന്ന ഗന്ധർവരും അവരുടെ സൈന്യവും വേഗതയുള്ള മഹാരഥന്മാരും, ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് ഭയമില്ലാതെ ആ കാട്ടിൽ ഒത്തുചേർന്നു.
ന്യവര്തന്ത തതഃ സര്വേ ഗന്ധര്വാ ജിതകാശിനഃ। ദൃഷ്ട്വാ രഥഗതാന്വീരാന്പാണ്ഡവാംശ്ചതുരോ രണേ
രഥങ്ങളിൽ കയറിയ നാലു പാണ്ഡവ വീരന്മാരെ യുദ്ധഭൂമിയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, കൗരവരെ ജയിച്ചിരുന്ന എല്ലാ ഗന്ധർവരും അവിടെനിന്ന് പിന്മാറി.
താംസ്തു വിഭ്രാജിതാന്ദൃഷ്ട്വാ ലോകപാലാനിവോദ്യതാന്। വ്യൂഢാനീകാ വ്യതിഷ്ഠന്ത ഗന്ധമാദനവാസിനഃ
അവർ ലോകപാലന്മാരെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ട് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായിരുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ഗന്ധമാദനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഗന്ധർവർ തങ്ങളുടെ സൈന്യത്തെ നിരത്തി.
രാജ്ഞസ്തു വചനം ശ്രുത്വാ ധര്മപുത്രസ്യ ധീമതഃ। ക്രമേണ മൃദുനാ യുദ്ധമുപക്രാന്തം ച ഭാരത
ധർമ്മപുത്രനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, യുദ്ധം ക്രമമായി, മൃദുവായ രീതിയിൽ ആരംഭിച്ചു, ഭാരത.
ന തു ഗന്ധര്വരാജസ്യ സൈനികാ മന്ദചേതസഃ। ശക്യന്തേ മൃദുനാ ശ്രേയഃ പ്രതിപാദയിതും തദാ
ആ സമയത്ത് ഗന്ധർവരാജാവിന്റെ സൈനികരെ മൃദുവായ രീതിയിൽ നല്ലതിലേക്ക് നയിക്കാൻ കഴിയില്ലായിരുന്നു, കാരണം അവർ മനസ്സിലാക്കാൻ വൈകിയവരായിരുന്നു.
തതസ്താന്യുധി ദുര്ധര്ഷാന്സവ്യസാചീ പരംതപഃ। സാന്ത്വപൂര്വമിദം വാക്യമുവാച ഖചരാന്രണേ
അപ്പോൾ ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയങ്കരനായ അർജ്ജുനൻ, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ ഗന്ധർവരോട് ആദ്യം സാന്ത്വനത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.