യച്ച ഭര്താ ന പിബതി യച്ച ഭര്താ ന സേവതേ। യച്ച നാശ്നാതി മേ ഭര്താ സര്വം തദ്വര്ജയാമ്യഹമ്
എന്റെ ഭർത്താവ് കുടിക്കാത്തതും ഉപയോഗിക്കാത്തതും ഭക്ഷിക്കാത്തതും എല്ലാം ഞാൻ ഒഴിവാക്കുന്നു.
യഥോപദേശം നിയതാ വര്തമാനാ വരാങ്ഗനേ। സ്വലംകൃതാ സുപ്രയതാ ഭര്തുഃ പ്രിയഹിതേ രതാ
നൽകിയ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് നിയന്ത്രിതമായി പെരുമാറി, അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി, ഭർത്താവിന് ഇഷ്ടവും ഉപകാരവുമാകുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഞാൻ മനസ്സോടെ ഏർപ്പെടുന്നു.
യേ ച ധര്മാഃ കുടുമ്ബേഷു ശ്വശ്ര്വാമേ കഥിതാഃ പുരാ। `അനുതിഷ്ഠാമി താന്സത്യേ നിത്യകാലമതന്ദ്രിതാ
കുടുംബത്തിൽ ചെയ്യേണ്ട ധർമ്മങ്ങൾ എന്റെ അമ്മായിയമ്മ മുമ്പ് പഠിപ്പിച്ചതു പോലെ ഞാൻ എല്ലാം സത്യസന്ധതയോടെ, അശ്രദ്ധയില്ലാതെ പാലിക്കുന്നു.
ഭിക്ഷാബലിശ്രാദ്ധവിധിസ്ഥാലീപാകാശ്ച പര്വസു। മാന്യാനാം മാനസത്കാരാ യേ ചാന്യേ വിദിതാ മമ
ഭിക്ഷ, ബലി, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ, ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായ പാചകം, ആദരിക്കേണ്ടവരെ മാന്യമായി സ്വീകരിക്കൽ — ഇവയും എനിക്ക് അറിയാവുന്ന മറ്റ് കർമങ്ങളും —
താന്സര്വാനനുവര്താമി ദിവാരാത്രമതന്ദ്രിതാ। വിനയാനനിയമാംശ്ചൈവ സദാ സര്വാത്മനാ ശ്രിതാ
ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പകലും രാത്രിയും അശ്രദ്ധയില്ലാതെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വിനയം, നിയന്ത്രണം എന്നിവയെ ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സോടെ പാലിക്കുന്നു.
മൃദൂന്സതഃ സത്യശീലാന്സത്യധര്മാനുപാലിനഃ। സ ദേവഃ സാ ഗതിര്നാര്യാസ്തസ്യ കാ വിപ്രിയം ചരേത്
മൃദുവായ, സത്യസന്ധമായ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച പുരുഷന്മാർ സ്ത്രീകൾക്ക് ദൈവം പോലെയാണ്, അവരിൽ ആശ്രയം കാണുന്നു — അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആരാണ് പെരുമാറുക?
പത്യാശ്രയോ ഹി മേ ധര്മോ മതഃ സ്ത്രീണാം സനാതനഃ। സ ദേവഃ സാ ഗതിര്നാര്യാസ്തസ്യ കാവിപ്രിയം ചരേത്
ഭർത്താവിൽ ആശ്രയം കാണുന്നതാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് എന്നെ പോലെ എപ്പോഴും പാലിക്കേണ്ട ധർമ്മം. ഭർത്താവ് ദൈവം പോലെയും ആശ്രയസ്ഥാനവുമാണ് — അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആരാണ് പെരുമാറുക?
അഹം പതീന്നാതിശയേ നാത്യശ്നേ നാതിഭൂഷയേ। നാപി ശ്വശ്രൂം പരിവദേ സര്വദാ പരിയന്ത്രിതാ
ഞാൻ ഭർത്താക്കളെ മറികടക്കുകയില്ല, അതിരുകടന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ അലങ്കാരം ചെയ്യുകയോ ഇല്ല. അമ്മായിയമ്മയെ കുറിച്ച് ഒരിക്കലും മോശമായി സംസാരിക്കാറില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും നിയന്ത്രിതയാണു ഞാൻ.
അവധാനേന സുഭഗേ നിത്യോത്ഥിതതയൈവ ച। ഭര്താരോ വശഗാ മഹ്യം ഗുരുശുശ്രൂഷയൈവ ച
ശ്രദ്ധയോടെയും, എപ്പോഴും നേരത്തെ എഴുന്നേറ്റ് പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടുമാണ് ഭർത്താക്കന്മാർ എനിക്ക് അനുസരണമുള്ളതാകുന്നത്; മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നതും അതിന് സഹായകമാണ്.
നിത്യമാര്യാമഹം കുന്തീം വീരസൂം സത്യവാദിനീമ്। സ്വയം പരിചരാമ്യതാം പാനാച്ഛാദനഭോജനൈഃ
ആര്യയായും, വീരപുത്രന്മാരുടെ മാതാവായും, സത്യസന്ധയുമായ കുന്തിയെ ഞാൻ എപ്പോഴും സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് പാനീയവും വസ്ത്രവും ഭക്ഷണവും നൽകി സേവിക്കുന്നു.
നൈതാമതിശയേ ജാതു വസ്ത്രഭൂഷണഭോജനൈഃ। ന വദേ ചാപ്യതിവാചാ താം പൃഥാം പൃഥിവീസമാമ്
വസ്ത്രം, ആഭരണം, ഭക്ഷണം എന്നിവയിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും അവളെ മറികടക്കാറില്ല; ഭൂമിയെപ്പോലെ സഹനശീലയുള്ള ആ പൃഥയോട് ഞാൻ ഒരിക്കലും കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയാറില്ല.
അഷ്ടാവഗ്രേ ബ്രാഹ്മണാനാം സഹസ്രാണി സ്മ നിത്യദാ। ഭുഞ്ജതേ രുക്മപാത്രീഷു യുധിഷ്ഠിരനിവേശനേ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭവനത്തിൽ എട്ടായിരം ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി സ്നാതകാ ഗൃഹമേധിനഃ। ത്രിംശദ്ദാസീക ഏകൈകോ യാന്വിഭര്തി യുധിഷ്ഠിരഃ
എൺപത്തിയെട്ടായിരം ഗൃഹസ്ഥന്മാർ, ഓരോരുത്തർക്കും മുപ്പത് ദാസിമാർ വീതം സേവനം ചെയ്യുന്നു, ഇവരെല്ലാം യുധിഷ്ഠിരൻ പോഷിക്കുന്നു.
ദശാന്യാനി സഹസ്രാണി യേഷാമന്നം സുസംസ്കൃതമ്। ഹ്രിയതേ രുക്മപാത്രീഭിര്യതീനാമൂര്ധ്വരേതസാമ്
പതിനായിരം വ്രതനിഷ്ഠരായ യതികൾക്കായി നല്ല രീതിയിൽ പാകം ചെയ്ത അന്നം പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ നൽകി സേവിക്കുന്നു.
താന്സര്വാനഗ്രഹാരേണ ബ്രാഹ്മണാന്വേദവാദിനഃ। യഥാര്ഹം പൂജയാമി സ്മ പാനാച്ഛാദനഭോജനൈഃ
ഗ്രാമത്തിലെ വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ അവരവർക്കു യോജിച്ച വിധത്തിൽ പാനീയവും വസ്ത്രവും ഭക്ഷണവും നൽകി ആദരിച്ചിരുന്നു.
ശതം ദാസീസഹസ്രാണി കൌന്തേയസ്യ മഹാത്മനഃ। കമ്ബുകേയൂരധാരിണ്യോ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സ്വലംകൃതാഃ
കുന്തിയുടെ മഹാത്മാവായ മകനായവനു ലക്ഷക്കണക്കിന് ദാസിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ കയ്യിലങ്കാരവും നെക്ക്ലേസും ധരിച്ച് മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
മഹാര്ഹമാല്യാഭരണാഃ സുവര്ണാശ്ചന്ദനോക്ഷിതാഃ। മണീന്ഹേമ ച വിഭ്രത്യോ നൃത്തഗീതവിശാരദാഃ
അവർക്കു വിലകൂടിയ മാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു; അവർ ചന്ദനവും പൊന്നും പുരട്ടിയവരും രത്നങ്ങളും പൊന്നും അണിഞ്ഞവരുമായിരുന്നു; നൃത്തഗാനങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ആയിരുന്നു.
താസാം നാമ ച രൂപംച ഭോജനാച്ഛാദനാനി ച। സര്വാസാമേവ വേദാഹം കര്മ ചൈവ കൃതാകൃതമ്
അവരുടെ പേരുകളും രൂപവും ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും, അവർ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഞാൻ അറിയുന്നു.
ശതം ദാസീസഹസ്രാണി കുന്തീപുത്രസ്യ ധീമതഃ। പാത്രീപസ്താ ദിവാരാത്രമതിഥീന്ഭോജയന്ത്യുത
കുന്തിയുടെ ബുദ്ധിശാലിയായ മകനു ആയിരക്കണക്കിന് ദാസിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ പാത്രങ്ങൾ കൈവശംവെച്ച് പകൽ-രാത്രി അതിഥികൾക്ക് ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നു.
ശതമശ്വസഹസ്രാണി ദശനാഗായുതാനി ച। യുധിഷ്ഠിരസ്യാനുയാത്രമിന്ദ്രപ്രസ്ഥനിവാസിനഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ലക്ഷക്കണക്കിന് കുതിരകളും പതിനായിരം ആനകളും അവനെ അനുഗമിച്ചിരുന്നു.
ഏതദാസീത്തദാ രാജ്ഞോ യന്മഹീം പര്യപാലയത്। യേഷാം സങ്ഖ്യാവിധിം ചൈവ പ്രദിശാമി ശൃണോമി ച
രാജാവ് ഭൂമിയെ ഭരിച്ചിരുന്നപ്പോൾ ഇങ്ങനെ സമൃദ്ധിയുണ്ടായിരുന്നു; ഇവയുടെ എണ്ണംയും ക്രമവും ഞാൻ അറിയുകയും പറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
അന്തഃപൂരാണാം സര്വേഷാം ഭൃത്യാനാം ചൈവ സര്വശഃ। ആഗോപാലാവിപാലേഭ്യഃ സര്വം വേദ കൃതാകൃതമ്
അന്തഃപുരങ്ങളിലെ എല്ലാ ഭൃത്യന്മാരെയും, പശുപാലന്മാരെയും ആടുപാലകരെയും കുറിച്ചും അവർ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുമായ കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം ഞാൻ അറിയുന്നു.
സര്വം രാജ്ഞഃ സമുദയമായം ച വ്യയമേവ ച। ഏകാഽഹംവേദ്മി കല്യാണി പാണ്ഡവാനാം യശസ്വിനി
പാണ്ഡവന്മാരുടെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും, രാജാവിന്റെ വരുമാനവും ചെലവും ഞാൻ മാത്രമാണ് അറിയുന്നത്, ഭാഗ്യശാലിനിയായവളേ.
മയി സര്വം സമാസജ്യകുടുമ്ബം ഭരതര്ഷഭാഃ। ഉപാസനരതാഃ സര്വേ ഘടയന്തി വരാനനേ
ഭാരതവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരേ, കുടുംബത്തിലെ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും എനിക്ക് ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു; എല്ലാവരും സേവനത്തിൽ താല്പര്യത്തോടെ എന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം പരിശ്രമിക്കുന്നു, മനോഹരിയായവളേ.
തമഹം ഭാരമാസക്തമനാധൃഷ്യം ദുരാത്മഭിഃ। സുഖം സര്വംപരിത്യജ്യരാത്ര്യഹാനി ഘടാമി വൈ
ദുഷ്ടന്മാർക്ക് കീഴടക്കാനാവാത്ത മനസ്സോടെ ആ ഭാരമൊക്കെയും ഞാൻ വഹിക്കുന്നു; സുഖം ഉപേക്ഷിച്ച് പകൽ-രാത്രി എല്ലാം ഞാൻ ക്രമീകരിക്കുന്നു.
അധൃഷ്യം വരുണസ്യേവ നിധിപൂര്ണമിവോദധിമ്। ഏകാഹം വേദ്മി കോശം വൈ പതീനാം ധര്മചാരിണാമ്
വരുണന്റെ നിധിപോലും സമ്പൂർണ്ണമായ സമുദ്രംപോലും കൈവശമുള്ള, എന്റെ ധാർമ്മികഭർത്താക്കളുടെ ധനശേഖരം ഞാൻ മാത്രമാണ് അറിയുന്നത്.
അനിശായാം നിശായാം ച വിഹായ ക്ഷുത്പിപാസയോഃ। ആരാധയന്ത്യാഃ കൌരവ്യാംസ്തുല്യാ രാത്രിരഹശ്ച മേ
പക്ഷിയും ദാഹവും ഉപേക്ഷിച്ച് പകൽ-രാത്രി ഞാൻ കൗരവന്മാരെ സേവിക്കുന്നു; എനിക്ക് പകൽ-രാത്രി തമ്മിൽ വ്യത്യാസമില്ല.
പ്രഥമം പ്രതിബുധ്യാമി ചരമം സംവിശാമി ച। നിത്യകാലമഹം സത്യേ ഏതത്സംവനനം മമ
എല്ലാവരിലും ആദ്യം ഞാൻ എഴുന്നേൽക്കും; അവസാനം ഞാൻ ഉറങ്ങും; എല്ലായ്പ്പോഴും സത്യത്തിൽ സ്ഥിരതയുള്ളതാണ് എന്റെ പെരുമാറ്റം.
ഏതജ്ജാനാമ്യഹം കര്തും ഭര്തൃസംവനനം മഹത്। അസത്സ്ത്രീണാം സമാചാരം നാഹം കുര്യാം ന കാമയേ
ഭർത്താക്കളുടെ മഹത്തായ സേവനം എങ്ങനെ ചെയ്യണമെന്ന് ഞാൻ അറിയുന്നു; ദുഷ്ടസ്ത്രികളുടെ ആചാരങ്ങൾ ഞാൻ ചെയ്യുകയില്ല, ആഗ്രഹിക്കുകയുമില്ല.
തച്ഛ്രുത്വാ ധര്മസഹിതം വ്യാഹൃതം കൃഷ്ണയാ തദാ। ഉവാച സത്യാ സത്കൃത്യ പാഞ്ചാലീം ധര്മചാരിണീം
കൃഷ്ണി ധർമ്മം നിറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, സത്യഭാമ ധാർമ്മികതയിൽ സ്ഥിരമായ ദ്രൗപദിയെ ആദരിച്ച് പറഞ്ഞു.