സൂര്യവൈശ്വാനരസമാന്സോമകല്പാന്മഹാരഥാന്। സേവേ ചക്ഷുര്ഹണഃ പാര്ഥാനുഗ്രവീര്യപ്രതാപിനഃ
സൂര്യനും അഗ്നിയും പോലെ ശക്തരായ, സോമനെപ്പോലെയുള്ള, ഉഗ്രശക്തിയുള്ള പാണ്ഡവന്മാരെ ഞാൻ സേവിക്കുന്നു, അവരുടെ കാഴ്ച കഠിനമായിരുന്നാലും.
ദേവോ മനുഷ്യോ ഗന്ധര്വോ യുവാ ചാപി സ്വലംകൃതഃ। ദ്രവ്യവാനഭിരൂപോ വാ ന മേഽന്യഃ പുരുഷോ മതഃ
ദേവൻ, മനുഷ്യൻ, ഗന്ധർവൻ, അണിഞ്ഞൊരുങ്ങിയ യുവാവോ, ധനികനോ, സുന്ദരനോ ആയാലും, എന്റെ ഭർത്താക്കന്മാരെക്കാൾ വേറൊരു പുരുഷനായി ഞാൻ ആരെയും കണക്കാക്കുന്നില്ല.
ന ഭുക്തവതി ന സ്നാതേ നാസംവിഷ്ടേ ച ഭര്തരി। ന സംവിശാമി നാശ്നാമി ന സ്നായേ കര്മ കുര്വതീ
എന്റെ ഭർത്താവ് ഭക്ഷിച്ചില്ലെങ്കിൽ, കുളിച്ചില്ലെങ്കിൽ, ഇരുന്നില്ലെങ്കിൽ, ഞാൻ കിടക്കുകയോ ഭക്ഷിക്കുകയോ കുളിക്കുകയോ ചെയ്യില്ല, ജോലി ചെയ്യുമ്പോഴും.
ക്ഷേത്രാദ്വനാദ്വാ ഗ്രാമാദ്വാ ഭര്താരം ഗുഹമാഗതമ്। അഭ്യുത്ഥായാഭിനന്ദാമി ആസനേനോദകേന ച
ഭർത്താവ് കൃഷിയിടത്തിൽ നിന്നോ കാടിൽ നിന്നോ ഗ്രാമത്തിൽ നിന്നോ വീട്ടിൽ വന്നാൽ, ഞാൻ എഴുന്നേറ്റ്, ഇരിപ്പിടവും വെള്ളവും നൽകി സ്വാഗതം ചെയ്യുന്നു.
പ്രസന്നഭാണ്ഡാ മൃഷ്ടാന്നാ കാലേ ഭോജനദായിനീ। സംയതാ ഗുപ്തധാന്യാ ച സുസംമൃഷ്ടനിവേശനാ
പാത്രങ്ങൾ വൃത്തിയായി സൂക്ഷിക്കുകയും, സമയത്ത് നല്ല ഭക്ഷണം നൽകുകയും, ധാന്യം സൂക്ഷിച്ച് വീട്ടിൽ വൃത്തിയും കാത്തുസൂക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
അതിരസ്കൃതസംഭാഷാ ദുഃസ്ത്രിയോ നാനുസേവതീ। അനുകൂലവതീ നിത്യം ഭവാമ്യനലസാ സദാ
അവമാനകരമായി സംസാരിക്കുന്നതോ ദുഷ്ടമായി പെരുമാറുന്നതോ ചെയ്യുന്ന സ്ത്രീകളുമായി ഞാൻ ബന്ധപ്പെടുന്നില്ല. ഞാൻ എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ, അവർക്കു ഇഷ്ടപ്പെടുന്ന വിധത്തിൽ പെരുമാറുന്നു.
അനര്മ ചാപി ഹസിതം ദ്വാരി സ്ഥാനമഭീക്ഷ്ണശഃ। അവസ്കരേ ചിരസ്ഥാനം നിഷ്കുടേഷു ച വര്ജയേ
അർത്ഥമില്ലാത്ത ചിരി, വാതിലിനരികിൽ ഇടയ്ക്കിടയ്ക്ക് നിൽക്കൽ, ശൗചാലയത്തിൽ ദീർഘസമയം ചെലവിടൽ, ഒറ്റപ്പെട്ട ഇടങ്ങളിൽ ഇരിക്കൽ — ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
അത്യാലാപമസന്തോഷം പരവ്യാപാരസംകഥാഃ'। അതിഹാസാതിരോഷൌ ച ക്രോധസ്ഥാനം ച വര്ജയേ
വളരെയധികം സംസാരിക്കൽ, സംതൃപ്തിയില്ലായ്മ, മറ്റുള്ളവരുടെ കാര്യങ്ങൾ ചർച്ചചെയ്യൽ, അതിരുകടന്ന ചിരി, അതികോപം, കോപം ഉണർത്തുന്ന ഇടങ്ങൾ — ഇവയെല്ലാം ഒഴിവാക്കണം.
നിരതാഽഹം സദാ സത്യേ പാപാനാം ച വിവര്ജനേ। സര്വഥാ ഭര്തുരഹിതം ന മമേഷ്ടം കഥംചന
ഞാൻ എപ്പോഴും സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവളാണ്, പാപകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ഒഴിവാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. ഭർത്താവിനോട് വേർപിരിയേണ്ടി വരുന്നത് എങ്ങനെയും എനിക്കിഷ്ടമല്ല.
യദാ പ്രവസതേ ഭര്താ കുടുമ്ബാര്ഥേന കേനചിത്। സുമനോവര്ണകാപേതാ ഭവാമി വ്രതചാരിണീ
എന്റെ ഭർത്താവ് കുടുംബകാര്യത്തിനായി പുറത്ത് പോകുമ്പോൾ ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെയും ശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റത്തോടെയും വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവളായി തുടരുന്നു.
യച്ച ഭര്താ ന പിബതി യച്ച ഭര്താ ന സേവതേ। യച്ച നാശ്നാതി മേ ഭര്താ സര്വം തദ്വര്ജയാമ്യഹമ്
എന്റെ ഭർത്താവ് കുടിക്കാത്തതും ഉപയോഗിക്കാത്തതും ഭക്ഷിക്കാത്തതും എല്ലാം ഞാൻ ഒഴിവാക്കുന്നു.
യഥോപദേശം നിയതാ വര്തമാനാ വരാങ്ഗനേ। സ്വലംകൃതാ സുപ്രയതാ ഭര്തുഃ പ്രിയഹിതേ രതാ
നൽകിയ ഉപദേശം അനുസരിച്ച് നിയന്ത്രിതമായി പെരുമാറി, അണിഞ്ഞൊരുങ്ങി, ഭർത്താവിന് ഇഷ്ടവും ഉപകാരവുമാകുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ ഞാൻ മനസ്സോടെ ഏർപ്പെടുന്നു.
യേ ച ധര്മാഃ കുടുമ്ബേഷു ശ്വശ്ര്വാമേ കഥിതാഃ പുരാ। `അനുതിഷ്ഠാമി താന്സത്യേ നിത്യകാലമതന്ദ്രിതാ
കുടുംബത്തിൽ ചെയ്യേണ്ട ധർമ്മങ്ങൾ എന്റെ അമ്മായിയമ്മ മുമ്പ് പഠിപ്പിച്ചതു പോലെ ഞാൻ എല്ലാം സത്യസന്ധതയോടെ, അശ്രദ്ധയില്ലാതെ പാലിക്കുന്നു.
ഭിക്ഷാബലിശ്രാദ്ധവിധിസ്ഥാലീപാകാശ്ച പര്വസു। മാന്യാനാം മാനസത്കാരാ യേ ചാന്യേ വിദിതാ മമ
ഭിക്ഷ, ബലി, പിതൃകർമ്മങ്ങൾ, ഉത്സവദിവസങ്ങളിൽ പ്രത്യേകമായ പാചകം, ആദരിക്കേണ്ടവരെ മാന്യമായി സ്വീകരിക്കൽ — ഇവയും എനിക്ക് അറിയാവുന്ന മറ്റ് കർമങ്ങളും —
താന്സര്വാനനുവര്താമി ദിവാരാത്രമതന്ദ്രിതാ। വിനയാനനിയമാംശ്ചൈവ സദാ സര്വാത്മനാ ശ്രിതാ
ഇവയെല്ലാം ഞാൻ പകലും രാത്രിയും അശ്രദ്ധയില്ലാതെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു. വിനയം, നിയന്ത്രണം എന്നിവയെ ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും മനസ്സോടെ പാലിക്കുന്നു.
മൃദൂന്സതഃ സത്യശീലാന്സത്യധര്മാനുപാലിനഃ। സ ദേവഃ സാ ഗതിര്നാര്യാസ്തസ്യ കാ വിപ്രിയം ചരേത്
മൃദുവായ, സത്യസന്ധമായ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച പുരുഷന്മാർ സ്ത്രീകൾക്ക് ദൈവം പോലെയാണ്, അവരിൽ ആശ്രയം കാണുന്നു — അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആരാണ് പെരുമാറുക?
പത്യാശ്രയോ ഹി മേ ധര്മോ മതഃ സ്ത്രീണാം സനാതനഃ। സ ദേവഃ സാ ഗതിര്നാര്യാസ്തസ്യ കാവിപ്രിയം ചരേത്
ഭർത്താവിൽ ആശ്രയം കാണുന്നതാണ് സ്ത്രീകൾക്ക് എന്നെ പോലെ എപ്പോഴും പാലിക്കേണ്ട ധർമ്മം. ഭർത്താവ് ദൈവം പോലെയും ആശ്രയസ്ഥാനവുമാണ് — അങ്ങനെയുള്ളവരുടെ ഇഷ്ടത്തിന് വിരുദ്ധമായി ആരാണ് പെരുമാറുക?
അഹം പതീന്നാതിശയേ നാത്യശ്നേ നാതിഭൂഷയേ। നാപി ശ്വശ്രൂം പരിവദേ സര്വദാ പരിയന്ത്രിതാ
ഞാൻ ഭർത്താക്കളെ മറികടക്കുകയില്ല, അതിരുകടന്ന ഭക്ഷണം കഴിക്കുകയോ അലങ്കാരം ചെയ്യുകയോ ഇല്ല. അമ്മായിയമ്മയെ കുറിച്ച് ഒരിക്കലും മോശമായി സംസാരിക്കാറില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും നിയന്ത്രിതയാണു ഞാൻ.
അവധാനേന സുഭഗേ നിത്യോത്ഥിതതയൈവ ച। ഭര്താരോ വശഗാ മഹ്യം ഗുരുശുശ്രൂഷയൈവ ച
ശ്രദ്ധയോടെയും, എപ്പോഴും നേരത്തെ എഴുന്നേറ്റ് പ്രവർത്തിച്ചുകൊണ്ടുമാണ് ഭർത്താക്കന്മാർ എനിക്ക് അനുസരണമുള്ളതാകുന്നത്; മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നതും അതിന് സഹായകമാണ്.
നിത്യമാര്യാമഹം കുന്തീം വീരസൂം സത്യവാദിനീമ്। സ്വയം പരിചരാമ്യതാം പാനാച്ഛാദനഭോജനൈഃ
ആര്യയായും, വീരപുത്രന്മാരുടെ മാതാവായും, സത്യസന്ധയുമായ കുന്തിയെ ഞാൻ എപ്പോഴും സ്വന്തം കൈകൊണ്ട് പാനീയവും വസ്ത്രവും ഭക്ഷണവും നൽകി സേവിക്കുന്നു.
നൈതാമതിശയേ ജാതു വസ്ത്രഭൂഷണഭോജനൈഃ। ന വദേ ചാപ്യതിവാചാ താം പൃഥാം പൃഥിവീസമാമ്
വസ്ത്രം, ആഭരണം, ഭക്ഷണം എന്നിവയിൽ ഞാൻ ഒരിക്കലും അവളെ മറികടക്കാറില്ല; ഭൂമിയെപ്പോലെ സഹനശീലയുള്ള ആ പൃഥയോട് ഞാൻ ഒരിക്കലും കടുത്ത വാക്കുകൾ പറയാറില്ല.
അഷ്ടാവഗ്രേ ബ്രാഹ്മണാനാം സഹസ്രാണി സ്മ നിത്യദാ। ഭുഞ്ജതേ രുക്മപാത്രീഷു യുധിഷ്ഠിരനിവേശനേ
യുധിഷ്ഠിരന്റെ ഭവനത്തിൽ എട്ടായിരം ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു.
അഷ്ടാശീതിസഹസ്രാണി സ്നാതകാ ഗൃഹമേധിനഃ। ത്രിംശദ്ദാസീക ഏകൈകോ യാന്വിഭര്തി യുധിഷ്ഠിരഃ
എൺപത്തിയെട്ടായിരം ഗൃഹസ്ഥന്മാർ, ഓരോരുത്തർക്കും മുപ്പത് ദാസിമാർ വീതം സേവനം ചെയ്യുന്നു, ഇവരെല്ലാം യുധിഷ്ഠിരൻ പോഷിക്കുന്നു.
ദശാന്യാനി സഹസ്രാണി യേഷാമന്നം സുസംസ്കൃതമ്। ഹ്രിയതേ രുക്മപാത്രീഭിര്യതീനാമൂര്ധ്വരേതസാമ്
പതിനായിരം വ്രതനിഷ്ഠരായ യതികൾക്കായി നല്ല രീതിയിൽ പാകം ചെയ്ത അന്നം പൊന്നിൻ പാത്രങ്ങളിൽ നൽകി സേവിക്കുന്നു.
താന്സര്വാനഗ്രഹാരേണ ബ്രാഹ്മണാന്വേദവാദിനഃ। യഥാര്ഹം പൂജയാമി സ്മ പാനാച്ഛാദനഭോജനൈഃ
ഗ്രാമത്തിലെ വേദപാരായണ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ഞാൻ അവരവർക്കു യോജിച്ച വിധത്തിൽ പാനീയവും വസ്ത്രവും ഭക്ഷണവും നൽകി ആദരിച്ചിരുന്നു.
ശതം ദാസീസഹസ്രാണി കൌന്തേയസ്യ മഹാത്മനഃ। കമ്ബുകേയൂരധാരിണ്യോ നിഷ്കകണ്ഠ്യഃ സ്വലംകൃതാഃ
കുന്തിയുടെ മഹാത്മാവായ മകനായവനു ലക്ഷക്കണക്കിന് ദാസിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ കയ്യിലങ്കാരവും നെക്ക്ലേസും ധരിച്ച് മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടവരായിരുന്നു.
മഹാര്ഹമാല്യാഭരണാഃ സുവര്ണാശ്ചന്ദനോക്ഷിതാഃ। മണീന്ഹേമ ച വിഭ്രത്യോ നൃത്തഗീതവിശാരദാഃ
അവർക്കു വിലകൂടിയ മാലകളും ആഭരണങ്ങളും ധരിച്ചിരുന്നതായിരുന്നു; അവർ ചന്ദനവും പൊന്നും പുരട്ടിയവരും രത്നങ്ങളും പൊന്നും അണിഞ്ഞവരുമായിരുന്നു; നൃത്തഗാനങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും ആയിരുന്നു.
താസാം നാമ ച രൂപംച ഭോജനാച്ഛാദനാനി ച। സര്വാസാമേവ വേദാഹം കര്മ ചൈവ കൃതാകൃതമ്
അവരുടെ പേരുകളും രൂപവും ഭക്ഷണവും വസ്ത്രവും, അവർ ചെയ്തതും ചെയ്യാത്തതുമായ എല്ലാ കാര്യങ്ങളും ഞാൻ അറിയുന്നു.
ശതം ദാസീസഹസ്രാണി കുന്തീപുത്രസ്യ ധീമതഃ। പാത്രീപസ്താ ദിവാരാത്രമതിഥീന്ഭോജയന്ത്യുത
കുന്തിയുടെ ബുദ്ധിശാലിയായ മകനു ആയിരക്കണക്കിന് ദാസിമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവർ പാത്രങ്ങൾ കൈവശംവെച്ച് പകൽ-രാത്രി അതിഥികൾക്ക് ഭക്ഷണം വിളമ്പുന്നു.
ശതമശ്വസഹസ്രാണി ദശനാഗായുതാനി ച। യുധിഷ്ഠിരസ്യാനുയാത്രമിന്ദ്രപ്രസ്ഥനിവാസിനഃ
യുധിഷ്ഠിരൻ ഇന്ദ്രപ്രസ്ഥത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, ലക്ഷക്കണക്കിന് കുതിരകളും പതിനായിരം ആനകളും അവനെ അനുഗമിച്ചിരുന്നു.