ക്ഷന്തുമര്ഹസി മേ സര്വമിതി ചോക്തോ മയാ മുനിഃ
എല്ലാം ക്ഷമിക്കണമെന്ന് ഞാൻ മഹർഷിയോട് അപേക്ഷിച്ചു.
തതഃ പ്രത്യബ്രവീദ്വാക്യമൃഷിര്മാം ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ। വ്യാധസ്ത്വം ഭവിതാ ക്രൂര ശൂദ്രയോനാവിതി ദ്വിജ
അപ്പോൾ കോപത്തോടെ മഹർഷി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ക്രൂരനായ ഒരു വ്യാധനായി, ശൂദ്രകുലത്തിൽ ജനിക്കും'.
ഏവം ശപ്തോഽഹമൃഷിണാ തദാ ദ്വിജബരോത്തമ। അഹം പ്രാസാദയമൃഷിം ഗിരാ വാക്യവിശാരദമ്
അങ്ങനെ ആ മഹർഷി എന്നെ ശപിച്ചപ്പോൾ, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ആ മഹർഷിയെ ഞാൻ ശാന്തിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
അജാനതാ മയാഽകാര്യമിദമദ്യ കൃതം മുനേ। ക്ഷന്തുമര്ഹസി തത്സര്വം പ്രസീദ ഭഗവന്നിതി
'മഹർഷേ, ഞാൻ അറിയാതെ ഇന്നാണ് ഈ തെറ്റ് ചെയ്തതെന്ന് ദയവായി ക്ഷമിക്കണം' എന്നു ഞാൻ പറഞ്ഞു.
നാന്യഥാ ഭവിതാ ശാപ ഏവമേതദസംശയമ്। ആനൃശംസ്യാത്ത്വംഹകിംചിത്കര്താഽനുഗ്രഹമദ്യ തേ
'ഈ ശാപം മാറ്റാൻ കഴിയില്ല; അതു തീർച്ചയായും സംഭവിക്കും. എന്നിരുന്നാലും, കരുണകൊണ്ട് ഞാൻ നിനക്കൊരു അനുഗ്രഹം നൽകാം' എന്ന് മഹർഷി പറഞ്ഞു.
ശൂദ്രയോന്യാം വര്തമാനോ ധര്മജ്ഞോ ഹി ഭവിഷ്യസി। മാതാപിത്രോശ് ശുശ്രൂഷാം കരിഷ്യസി ന സംശയഃ
'നീ ശൂദ്രകുലത്തിൽ ജനിച്ചാലും, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനാകും. അമ്മയെയും അച്ഛനെയും ഭക്തിയോടെ സേവിക്കും; അതിൽ സംശയമില്ല'.
തയോഃ ശുശ്രൂഷയാ സിദ്ധിം മഹതീം സമവാപ്സ്യസി। ജാതിസ്മരശ് ഭവിതാ സ്വര്ഗം ചൈവ ഗമിഷ്യസി
'അവരെ സേവിച്ചതിനാൽ നീ വലിയ സിദ്ധി നേടും; മുൻജന്മങ്ങൾ ഓർക്കാൻ കഴിയും; സ്വർഗ്ഗത്തിലും എത്തും'.
ഭൂത്വാച ധാര്മികോ വ്യാധഃ പിത്രോഃ ശുശ്രൂഷണേ രതഃ। ശാപക്ഷയേ തു നിര്വൃത്തേ ഭവിതാഽസി പുനര്ദ്വിജഃ
'നീ ധാർമ്മികനായ വ്യാധനായി, മാതാപിതാക്കളെ സേവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശാപം തീർന്നാൽ വീണ്ടും ദ്വിജനായി ജനിക്കും'.
ഏവം ശപ്തഃ പുരാ തേന ഋഷിണാഽസ്മ്യുഗ്രതേജസാ। പ്രസാദശ്ച കൃതസ്തേന മമൈവ ദ്വിപദാംവര
അങ്ങനെ അതി ശക്തിയുള്ള ആ മഹർഷി എന്നെ ശപിക്കുകയും, പിന്നീട് അനുഗ്രഹിക്കുകയും ചെയ്തു, ദ്വിപദ്ജാതികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ശരം ചോദ്ധൃതവാനസ്മി തസ്യ വൈ ദ്വിജസത്തമ। ആശ്രമം ച മയാ നീതോ ന ച പ്രാണൈര്വ്യയുജ്യത
അവനിൽ നിന്നുള്ള അമ്പ് ഞാൻ എടുത്തു, മഹർഷിയെ അശ്രമത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി; എന്നാൽ അവൻ ജീവൻ വിട്ടില്ല.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യഥാ മമ പുരാഽഭവത്। അഭിതശ്ചാപി ഗന്തവ്യോ മയാ സ്വര്ഗോ ദ്വിജോത്തമ
എനിക്ക് നേരിട്ടുണ്ടായതെല്ലാം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു. ഇനി, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ഞാൻ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോകേണ്ടിയിരിക്കുന്നു.
ഏവമേതാനി പുരുഷാ ദുഃഖാനി ച സുഖാനി ച। ആപ്നുവന്തി മഹാബുദ്ധേ നോത്കണ്ഠാം കര്തുമര്ഹസി
ഇങ്ങനെ, മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, മനുഷ്യർക്ക് ദു:ഖവും സന്തോഷവും അനുഭവപ്പെടാറുണ്ട്. നീ വിഷാദത്തിൽ ആകേണ്ടതില്ല.
ദുഷ്കരം ഹി കൃതംകര്മ ജാനതാ ജാതിമാത്മനഃ। [ലോകവൃത്താന്തതത്ത്വജ്ഞ നിത്യം ധര്മപരായണ ।।]
നിന്റെ ജന്മം അറിയുകയും, ലോകത്തിലെ സംഭവങ്ങളുടെ സത്യം മനസ്സിലാക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്തവനായി നീ വളരെ ദുഷ്കരമായ ഒരു കാര്യം ചെയ്തിരിക്കുന്നു.
കര്മദോഷാച്ച വൈ വിദ്വന്നാത്മജാതികൃതേന വൈ। കംചിത്കാലം മൃഷ്യതാം വൈ തതോസി ഭവിതാ ദ്വിജഃ
പണ്ഡിതനേ, നിന്റെ പ്രവൃത്തികളിൽ ഉണ്ടായ തെറ്റുകൾ കൊണ്ടാണ്, ജന്മം കൊണ്ടല്ല, കുറേ കാലം നീ സഹിക്കേണ്ടി വരുന്നത്. അതിന് ശേഷം നീ ബ്രാഹ്മണനാകും.
സാംപ്രതം ച മതോ മേഽസി ബ്രാഹ്മണോ നാത്ര സംശയഃ
ഇപ്പോൾ നീ ബ്രാഹ്മണനാണെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പായി വിശ്വസിക്കുന്നു. ഇതിൽ യാതൊരു സംശയവും ഇല്ല.
ബ്രാഹ്മണഃ പതനീയേഷു വര്തമാനോ വികര്മസു। ദാമ്ഭിക്വോ ദുഷ്കൃതപ്രായഃ ശൂദ്രേണ സദൃശോ ഭവേത്
ബ്രാഹ്മണൻ പാപകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെടുകയും, കപടതയും ദുഷ്കൃത്യങ്ങളും ചെയ്യുകയും ചെയ്താൽ, അവൻ ശൂദ്രനുപോലെയാകും.
യസ്തു ശൂദ്രോ ദമേ സത്യേ ധര്മേ ച സതതോത്ഥിതഃ। തം ബ്രാഹ്മണമഹം മന്യേ വൃത്തേന ഹി ഭവേദ്ദ്വിജഃ
പക്ഷേ, ശൂദ്രൻ എപ്പോഴും ആത്മനിയന്ത്രണത്തിലും സത്യത്തിലും ധർമ്മത്തിലും നിലകൊള്ളുന്നവനാണെങ്കിൽ, അവനെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണനായി കരുതുന്നു. കാരണം, നടപ്പാണ് മനുഷ്യനെ ദ്വിജനാക്കുന്നത്.
കര്മദോഷേണ വിഷമാം ഗതിമാപ്തോസി ദാരുണാമ്। ക്ഷീണദോഷമഹം മന്യേ ചാഭിതസ്ത്വാം നരോത്തമ
നിന്റെ പ്രവൃത്തികളിലെ തെറ്റുകൾ കൊണ്ടാണ് നീ കഠിനമായ ദു:ഖാവസ്ഥയിൽ എത്തിയത്. എന്നാൽ, മഹാനുഭവനേ, ഇപ്പോൾ നീ ആ പാപങ്ങളിൽ നിന്നു മോചിതനാണെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു.
കര്തുമര്ഹസി നോത്കണ്ഠാം ത്വദ്വിധാ ഹ്യവിഷാദിനഃ। ലോകവൃത്താന്തതത്വജ്ഞാ നിത്യം ധര്മപരായണാഃ
നിനക്കു വിഷാദം വേണ്ട. ലോകത്തിലെ സത്യം മനസ്സിലാക്കുകയും, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നവരെപ്പോലെയുള്ളവർക്ക് വിഷാദം വരില്ല.
പ്രജ്ഞയാ മാനസം ദുഃഖം ഹന്യാച്ഛാരീരമൌഷധൈഃ। ഏതദ്വിജ്ഞാനസാമര്ഥ്യം ന ബാലൈ സമതാമിയാത്
ബുദ്ധിയാൽ മനസ്സിലെ ദു:ഖം മാറ്റണം, ഔഷധംകൊണ്ട് ശരീരവേദന മാറ്റണം. ഇങ്ങനെയാണ് ജ്ഞാനത്തിന്റെ ശക്തി; അതിനെ അജ്ഞാനികൾക്ക് തുല്യമാകാൻ കഴിയില്ല.
അനിഷ്ടസംപ്രയോഗാച്ച വിപ്രയോഗാത്പ്രയിസ്യ ച। മനുഷ്യാ മാനസൈര്ദുഃഖൈര്യുജ്യന്തേ ചാല്പബുദ്ധയഃ
അനിഷ്ടമായതുമായി ചേർന്നതും, ഇഷ്ടമായതിൽ നിന്നു വേർപെട്ടതും കൊണ്ടാണ് ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർ മനസ്സിൽ ദു:ഖം അനുഭവിക്കുന്നത്.
ഗുണൈര്ഭൂതാനി യുജ്യന്തേ വിയുജ്യന്തേ തഥൈവ ച। സര്വാണി നൈതദേകസ്യ ശോകസ്ഥാനം ഹി വിദ്യതേ
സ്വഭാവഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടാണ് ജീവികൾ ചേർന്നും വേർപെട്ടും പോകുന്നത്. ഇതൊന്നും ഒരാള്ക്ക് മാത്രം ദു:ഖത്തിന് കാരണമാകേണ്ടതില്ല.
അനിഷ്ടനാന്വിതം പശ്യംസ്തഥാ ക്ഷിപ്രം വിരജ്യതേ। തതശ്ച പ്രതികുര്വന്തി യദി പശ്യന്ത്യുപക്രമമ്
അനിഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നത് കണ്ടാൽ ഒരാൾ ഉടൻ തന്നെ അകറ്റാൻ ശ്രമിക്കും; പിന്നെ, അതിന് മാർഗം കാണുമ്പോൾ, അതു പരിഹരിക്കാൻ ശ്രമിക്കും.
ശോചതോ ന ഭവേത്കിംചിത്കേവലം പരിതപ്യതേ। പരിത്യജന്തി യേ ദുഃഖം സുഖം വാഽപ്യുഭയം നരാഃ
വ്യഥപ്പെടുന്നതിലൂടെ ഒന്നും ലഭിക്കില്ല; ദു:ഖം മാത്രം കൂടും. ദു:ഖവും സന്തോഷവും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവരാണ് യഥാർത്ഥ ജ്ഞാനികൾ.
ത ഏവ സുഖമേധന്തേ ജ്ഞാനതൃപ്താ മനീഷിണഃ। അസംതോഷപരാ മൂഢാഃ സംതോഷം യാനതി പണ്ഡിതാഃ
ജ്ഞാനത്തിൽ തൃപ്തരായ മനീഷികൾക്കാണ് സുഖം ലഭിക്കുന്നത്. സംതൃപ്തിയില്ലാത്തവരാണ് മൂഢന്മാർ; പണ്ഡിതന്മാർ സംതൃപ്തിയെ തേടുന്നു.
അസംതോഷസ്യ നാസ്ത്യന്തസ്തുഷ്ടിസ്തു പരമം സുഖമ്। ന ശോചന്തി ഗതാധ്വാനഃ പശ്യന്തഃ പരമാം ഗതിം
അസന്തൃപ്തിക്ക് ഒരിക്കലുമൊന്നും അവസാനം ഇല്ല; സംതൃപ്തിയാണു പരമസുഖം. യാത്രയുടെ അവസാനം എത്തിയവർ, പരമഗതി കാണുമ്പോൾ, ദു:ഖിക്കാറില്ല.
ന വിഷാദേ മനഃ കാര്യം വിഷാദോ വിഷമുത്തമമ്। മാരയത്യകൃതപ്രജ്ഞം ബാലം ക്രുദ്ധ ഇവോരഗഃ
മനസ്സ് വിഷാദത്തിൽ ആക്കരുത്; വിഷാദം ഏറ്റവും ഭയങ്കരമായ വിഷം തന്നെയാണ്. അതു, അജ്ഞാനിയെയും ബാലനെയും ക്രുദ്ധനായ പാമ്പുപോലെ നശിപ്പിക്കും.
യംവിഷാദോഽഭിഭവതി വിഷമേ സമുപസ്ഥിതേ। തേജസാ തസ് ഹീനസ്യ പുരുഷാര്ഥോ ന വിദ്യതേ
പ്രതിസന്ധിക്കാലത്ത് വിഷാദം ഒരാളെ കീഴടക്കുമ്പോൾ, അവൻ ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ട്, ജീവിതത്തിൽ യാതൊരു നേട്ടവും ഉണ്ടാക്കാൻ കഴിയില്ല.
അവശ്യം ക്രിയമാണസ് കര്മണോ ദൃശ്യതേ ഫലമ്। ന ഹി നിര്വേദമാഗമ്യ കിംചിത്പ്രാപ്നോതി ശോഭനമ്
നമുക്ക് ചെയ്യേണ്ട കാര്യങ്ങളുടെ ഫലം തീർച്ചയായും കാണാം. നിരാശയിലായാൽ ഒരുപാട് നല്ലതൊന്നും ലഭിക്കില്ല.
അഥാപ്യുപായം പശ്യേത ദുഃഖസ് പരിമോക്ഷണേ। അശോചന്നാരഭേതൈവ യുക്തശ്ചാവ്യസനീ ഭവേത്
ദു:ഖത്തിൽ നിന്ന് മോചനം കിട്ടാനുള്ള മാർഗം കാണുമ്പോൾ, ദു:ഖിക്കാതെ പ്രവർത്തിക്കണം; മനസ്സുറപ്പോടെ ദു:ഖം വരുത്തുന്ന കാര്യങ്ങളിൽ നിന്ന് വിട്ടുനിൽക്കണം.