തപോയോഗസമാരമ്ഭം കുരുതേ ദ്വിജസത്തമ। കര്മഭിര്ബഹുഭിശ്ചാപി ലോകാനശ്നാതി കര്മഭിഃ
അവൻ തപസ്സും യോഗവും ആരംഭിക്കും, മഹാനായ ദ്വിജനേ, അനേകം നല്ല പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ടു ആ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലമായി ലോകങ്ങളിൽ ആസ്വദിക്കും.
[സ ചേന്നിവൃത്തബന്ധസ്തു വിശുദ്ധശ്ചാപി കര്മഭിഃ।] പ്രാപ്നോതി സുകൃതാഁല്ലോകാന്യത്രഗത്വാ ന ശോചതി
അവൻ കർമ്മബന്ധത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി, നല്ല പ്രവൃത്തികളാൽ ശുദ്ധനാകുമ്പോൾ, സദ്പുരുഷന്മാരുടെ ലോകങ്ങൾ പ്രാപിക്കും; അവിടെ ചെന്നാൽ ദു:ഖിക്കില്ല.
പാപം കുര്വനപുണ്യവൃത്തഃ പുണ്യസ്യാന്തം ന ഗച്ഛതി। `പുണ്യം കുര്വന്പുണ്യവൃത്തഃ പുണ്യസ്യാന്തം ന ഗച്ഛതി'। തസ്മാത്പുണ്യം യതേത്കര്തും വര്ജയീത ച പാപകമ്
പാപം ചെയ്യുന്നവനും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുള്ളവനും പുണ്യത്തിന്റെ അവസാനം കാണില്ല; പുണ്യം ചെയ്യുന്നവനും നല്ലവഴി നടക്കുന്നവനും പുണ്യത്തിന്റെ അവസാനം കാണില്ല. അതുകൊണ്ട് പുണ്യം ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കണം, പാപം ഒഴിവാക്കണം.
അനസൂയുഃ കൃതജ്ഞശ്ച കല്യാണാന്യേവ സേവതേ। സുഖാനി ധര്മമര്ഥം ച സ്വര്ഗം ച ലഭതേ നരഃ
അസൂയയില്ലാത്തവനും കൃതജ്ഞനും നല്ലതേ മാത്രം ചെയ്യുന്നു; അവൻ സന്തോഷവും, ധർമ്മവും, സമ്പത്തും സ്വർഗ്ഗവും നേടുന്നു.
സംസ്കൃതസ്യ ച ദാന്തസ് നിയതസ്യ യതാത്മനഃ। പ്രാജ്ഞാസ്യാനന്തരാ വൃത്തിരിഹി ലോകേ പരത്ര ച
ശാന്തനും, നിയന്ത്രിതനും, ആത്മസംയമനമുള്ളവനും ആയാൽ, ഈ ലോകത്തും അപ്പുറത്തും ജ്ഞാനികളുടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ അവനെ അനുഗമിക്കും.
സതാം ധറ്മേണ വര്തേത ക്രിയാം ശിഷ്ടവദാചരേത്। അസംക്ലേശേന ലോകസ്യ വൃത്തിം ലിപ്സേത വൈ ദ്വിജഃ
സത്പുരുഷന്മാരുടെ വഴിയിൽ നടക്കണം, നല്ലവർ ചെയ്യുന്നതുപോലെ പ്രവർത്തിക്കണം; ലോകത്തിന് ദു:ഖം വരുത്താതെ ദ്വിജൻ തന്റെ ഉപജീവനം അന്വേഷിക്കണം.
സന്തി ഹ്യാഗമവിജ്ഞാനാഃ ശിഷ്ടാഃ ശാസ്ത്രേ വിചക്ഷണാഃ। സ്വധര്മേണ ക്രിയാ ലോകേ കുര്വാണാസ്തേ ഹ്യസംകരാഃ
ശാസ്ത്രത്തിൽ നിപുണരായ, ജ്ഞാനമുള്ള മുതിർന്നവർ ഉണ്ട്; സ്വധർമ്മം അനുസരിച്ച് ലോകത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്നവർ വഴിതെറ്റാറില്ല.
പ്രാജ്ഞോ ധര്മേണ രമതേ ധര്മം ചൈവോപജീവതി। തസ്മാദ്ധര്മാദവാപ്തേന ധനന ദ്വിജസത്തമ
ജ്ഞാനികൾ ധർമ്മത്തിൽ ആനന്ദിക്കുകയും, അതിൽ നിന്നു ജീവിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ട് മഹാനായ ദ്വിജനേ, സമ്പത്ത് ധർമ്മം അനുസരിച്ച് നേടണം.
തസ്യൈവ സിംചതേ മൂലം ഗുണാന്പശ്യതി യത്ര വൈ। ധര്മാത്മാ ഭവതി ഹ്യേവം ചിത്തം ചാസ്യ പ്രസീദതി। സ മിത്രജനസംതുഷ്ട ഇഹ പ്രേത്യ ച നന്ദതി
ഗുണങ്ങൾ കാണുന്നിടത്താണ് അതിന്റെ വേരുകൾ വളരുന്നത്; അങ്ങനെ ഒരുവൻ ധർമ്മാത്മാവാകുന്നു, മനസ്സിന് സന്തോഷം ലഭിക്കും; സുഹൃത്തുക്കളിലും ജനങ്ങളിലും തൃപ്തനായി, ഈ ലോകത്തും മരിച്ചശേഷവും ആനന്ദിക്കും.
ശബ്ദം സ്പര്ശം തഥാ രൂപം ഗന്ധാനിഷ്ടാംസ്ച സത്തമ। പ്രഭുത്വം ലഭതേ ചാപി ധര്മസ്യൈതത്ഫലം വിദുഃ
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, മനോഹരമായ സുഗന്ധങ്ങൾ, മഹത്വം—ഇവയെല്ലാം ധർമ്മത്തിന്റെ ഫലങ്ങളാണെന്ന് അറിവുള്ളവർ പറയുന്നു.
ധരമസ്യ ച പലം ലബ്ധ്വാ ന തുഷ്യതി മഹാദ്വിജ। അതുഷ്യമാണോ നിര്വേദമാദത്തേ ജ്ഞാനചക്ഷുഷാ
ധർമ്മഫലം ലഭിച്ചിട്ടും മഹാനായ ദ്വിജൻ തൃപ്തനാവുന്നില്ല; അതിൽ തൃപ്തിയില്ലാതെ, ജ്ഞാനത്തിന്റെ കണ്ണോടെ വൈരാഗ്യം സ്വീകരിക്കുന്നു.
പ്രജ്ഞാചക്ഷുര്നര ഇഹ ദോഷം നൈവാനുരുധ്യതേ। വിരജ്യേ യഥാകാമം ന ച ധര്മം വിമുഞ്ചതി
പ്രജ്ഞയുടെ കണ്ണുള്ളവൻ ഈ ലോകത്ത് ദോഷങ്ങളിൽ പറ്റിപ്പെടുന്നില്ല; ഇഷ്ടം പോലെ വേരൊഴിച്ച് ജീവിച്ചാലും, ധർമ്മം വിട്ടൊഴിയുന്നില്ല.
ഫലത്യാഗേ ച യതതേ ദൃഷ്ട്വാ ലോകം ക്രിയാത്മകമ്। തതോ മോക്ഷേ പ്രയതതേ നാനുപായാദുപായതഃ
ലോകം പ്രവർത്തിയിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതാണെന്ന് കണ്ടു, ഫലത്യാഗത്തിനായി ശ്രമിക്കുന്നു; പിന്നെ ശരിയായ മാർഗ്ഗത്തിൽ മോക്ഷം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു, തെറ്റായ വഴി സ്വീകരിക്കാതെ.
ഏവം നിര്വേദമാദത്തേ പാപം കര്മ ജഹാതി ച। ധാര്മികശ്ചാപി ഭവതി മോക്ഷം ച ലഭതേ പരമ്
ഇങ്ങനെ, വൈരാഗ്യം സ്വീകരിച്ച് പാപകര്മങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ധാർമ്മികനായി, പരമമായ മോക്ഷവും നേടുന്നു.
തപോ നിഃശ്രേയസം ജന്തോസ്തസ്യ മൂലം ശമോ ദമഃ। തേന സര്വാനവാപ്നോതി കാമാന്യാന്മനസേച്ഛതി
ജീവിക്ക് ഏറ്റവും ഉത്തമം തപസ്സാണ്; അതിന്റെ അടിസ്ഥാനം മനസ്സിന്റെ ശാന്തിയും ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹവും ആണ്. അതിലൂടെ മനസ്സിൽ ആഗ്രഹിക്കുന്ന എല്ലാ കാര്യങ്ങളും നേടാൻ കഴിയും.
ഇന്ദ്രിയാണാം നിരോധേന സത്യേന ച ദമേന ച। ബ്രഹ്മണഃ പദമാപ്നോതി യത്പരം ദ്വിജസത്തമ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച്, സത്യത്തിലും ദമത്തിലും നിലനിൽക്കുമ്പോൾ, മഹാനായ ദ്വിജനേ, ബ്രഹ്മത്തിന്റെ പരമപദം നേടാൻ കഴിയും.
ഇന്ദ്രിയാണീതി യാന്യാഹുഃ കാനി താനി യതവ്രത। നിഗ്രഹശ്ച കഥം കാര്യോ നിഗ്രഹസ്യ ച കിം ഫലമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ എന്ന് പറയുന്നത് ഏവയാണ്, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവനേ? അവയെ എങ്ങനെ നിയന്ത്രിക്കണം, അതിന്റെ ഫലം എന്താണ്?
കഥം ച ഫലമാപ്നോതി തേഷാം ധര്മഭൃതാംവര। ഏതദിച്ഛാമി തത്ത്വേന ധര്മം ജ്ഞാതും സുധാര്മിക
അവയെ നിയന്ത്രിച്ചാൽ ഫലം എങ്ങനെ ലഭിക്കും, ധർമ്മഭൃതാംവരാ? ഈ സത്യധർമ്മം നിന്നിൽ നിന്ന് അറിയാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ഉത്തമധാർമ്മികാ.
ഏവമുക്തസ്തു വിപ്രേണ ധര്മവ്യാധോ യുധിഷ്ഠിര। പ്രത്യുവാച യഥാ വിപ്രം തച്ഛൃണുഷ്വ നരാധിപ
ബ്രാഹ്മണൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം, ധർമ്മവ്യാപാരി യുദ്ധിഷ്ഠിരനോട് ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞതുപോലെ മറുപടി പറഞ്ഞു; രാജാവേ, അതു കേൾക്കൂ.
വിജ്ഞാനാര്ഥം മനുഷ്യാണാം മനഃ പൂര്വം പ്രവര്തതേ। തത്പ്രാപ്യ കാമം ഭജതേക്രോധം ച ദ്വിജസത്തമ
അറിയലിനായി മനുഷ്യരുടെ മനസ്സ് ആദ്യം ഉണരുന്നു; അതു ലഭിച്ചാൽ, ആഗ്രഹത്തെയും കോപത്തെയും പിന്തുടരുന്നു, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
തതസ്തദര്ഥം യതതേ കര്മ ചാരഭതേ മഹത്। ഇഷ്ടാനാം രൂപഗന്ധാനാമഭ്യാസം ച നിഷേവതേ
അതിനായി, വലിയ പ്രവർത്തികൾ ചെയ്യാൻ ശ്രമിക്കുന്നു; ഇഷ്ടമായ രൂപങ്ങളും ഗന്ധങ്ങളുടെയും അനുഭവത്തിൽ ഏർപ്പെടുന്നു.
തതോ രാഗഃ പ്രഭവതി ദ്വേഷശ്ച തദനന്തരമ്। തതോ ലോഭഃ പ്രഭവതി മോഹശ്ച തദനന്തരമ്
അതിനുശേഷം, ആസ്വാദനത്തിൽ നിന്ന് രാഗം ഉരുത്തിരിയുന്നു; അതിന് ശേഷം ദ്വേഷം. പിന്നെ ലാഭം ഉരുത്തിരിയുന്നു; അതിന് ശേഷം മോഹം.
തസ് ലോഭാഭിഭൂതസ്യ രാഗദ്വേഷഹതസ്യ ച। ന ധര്മേ ജായതേ ബുദ്ധിര്വ്യാജാദ്ധര്മം കരോതി ച
ലാഭം പിടിച്ചവനും രാഗ-ദ്വേഷത്തിൽ അകപ്പെട്ടവനും ധർമ്മത്തിൽ ബുദ്ധി ഉണരുന്നില്ല; അവൻ കപടമായി ധർമ്മം ചെയ്യുന്നു.
വ്യാജേന ചരതേ ധര്മമര്ഥം വ്യാജേന രോചതേ। വ്യാജേന സിധ്യമാനേഷു ധനേഷു ദ്വിജസത്തമ
അവൻ കപടമായി ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു, കപടമായി ധനം തേടുന്നു; കപടമായി സമ്പാദിച്ച ധനത്തിൽ, മഹാനായ ദ്വിജനേ,
തത്രൈവ രമതേ ബുദ്ധിസ്തതഃ പാപം ചികീര്ഷതി। സുഹൃദ്ഭിര്വാര്യമാണശ്ച പണ്ഡിതൈശ്ച ദ്വിജോത്തമ
അവന്റെ മനസ്സ് അതിൽ തന്നെ ആസ്വദിക്കുന്നു; പിന്നെ പാപം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, സുഹൃത്തുക്കളും പണ്ഡിതരും തടഞ്ഞാലും, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
ഉത്തരം ശ്രുതിസംബദ്ധം ബ്രവീത്യശ്രുതിയോജിതമ്। അധര്മസ്ത്രിവിധസ്തസ്യ വര്തതേ രാഗദോഷജഃ
ശാസ്ത്രത്തിൽ പറയുന്നതുപോലെ ഉത്തരം പറയുന്നു, പക്ഷേ ശാസ്ത്രവിരുദ്ധമായത് അനുഷ്ഠിക്കുന്നു; അവനിൽ രാഗദോഷത്തിൽ നിന്നുള്ള മൂന്നു വിധത്തിലുള്ള അധർമ്മം നിലനിൽക്കുന്നു.
പാപം ചിന്തയതേ ചൈവ ബ്രവീതി ച കരോതി ച। തസ്യാധര്മപ്രവൃത്തസ്യ ഗുണാ നശ്യന്തി സാധവഃ
അവൻ പാപം ചിന്തിക്കുന്നു, പറയുന്നു, ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു; അധർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവന്റെ ഗുണങ്ങൾ, സജ്ജനനേ, നശിക്കുന്നു.
ഏകശീലാശ്ച മിത്രത്വം ഭജന്തേ പാപകര്മിണഃ। സ തേന ദുഃഖമാപ്നോതി പരത്ര ച വിപദ്യതേ
ഒരേ സ്വഭാവമുള്ളവർ അവന്റെ സുഹൃത്തുക്കളാവുന്നു, അവൻ പാപം ചെയ്താലും; അതിനാൽ അവൻ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്നു, പരലോകത്തും നശിക്കുന്നു.
പാപാത്മാ ഭവതി ഹ്യേവം ധര്മലാഭം തു മേ ശൃണു। യസ്ത്വേതാന്പ്രജ്ഞായാ ദോഷാന്പൂര്വമേവാനുപശ്യതി
ഇങ്ങനെ പെരുമാറുന്നവൻ പാപാത്മാവായി മാറുന്നു. ഇനി ധർമ്മം പാലിക്കുന്നതിൽ ഉണ്ടാകുന്ന ലാഭം ഞാൻ പറയാം: ഈ ദോഷങ്ങൾ മുൻകൂട്ടി മനസ്സിലാക്കുന്നവൻ,
കുശലഃ സുഖദുഃഖേഷു സാംധൂംശ്ചാപ്യുപസേവതേ। തസ്യ സാധുസമാരമ്ഭാദ്ബുദ്ധ്രിധര്മേഷു രാജതേ
സുഖത്തിലും ദു:ഖത്തിലും നൈപുണ്യം കാണിക്കുന്നു, നല്ലവരോടൊപ്പം ഇടപഴകുന്നു; അവന്റെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ കൊണ്ട് ജ്ഞാനത്തിലും ധർമ്മത്തിലും അവൻ പ്രകാശിക്കുന്നു.