കുലേ ഹി വിഹിതം കര്മ ദേഹീ തം ന വിമുഞ്ചതി। ധാത്രാ വിധിരയം ദൃഷ്ടോ ബഹുധാ കര്മനിര്മയേ
കുടുംബത്തിൽ നിർദേശിച്ച കർമ്മം ശരീരധാരി ഒരിക്കലും ഉപേക്ഷിക്കാറില്ല. ദാതാവായ സ്രഷ്ടാവ് കർമ്മങ്ങളുടെ ക്രമത്തിൽ പലവിധത്തിൽ ഈ നിയമം സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ദ്രഷ്ടവ്യസ്തു ഭവേദ്ബ്രഹ്മന്ധര്മോ ധര്മവിനിശ്ചയേ। കഥം കര്മ ശുഭം കുര്യാം കഥം മുച്യേ പരാഭവാത്
ധർമ്മം എന്താണെന്നു തീരുമാനിക്കുമ്പോൾ അതു മനസ്സിലാക്കേണ്ടതാണ്, ബ്രാഹ്മണാ. ഞാൻ എങ്ങനെ ശുഭമായ കർമ്മം ചെയ്യണം? എങ്ങനെ പരാജയത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകാം?
കര്മണസ്തസ്യ ഘോരസ് വസുധാ നിര്ണയോ ഭവേത്। ദാനേ ച സത്യവാക്യേ ച ഗുരുശുശ്രൂണേ തഥാ। ദ്വിജാതിപൂജനേ ചാഹം ധര്മേ ച നിരതഃ സദാ
കർമ്മത്തിന്റെ കഠിനമായ ഫലം ഭൂമി നിർണയിക്കുന്നു. ദാനം, സത്യവാക്ക്, ഗുരുവിനെ സേവിക്കൽ, ദ്വിജന്മാരെ ആദരിക്കൽ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരത—ഇവയിൽ ഞാൻ എപ്പോഴും ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
അതിമാനാതിവാദാഭ്യാം നിവൃത്തോസ്മി ദ്വിജോത്തമ। കൃഷിം സാധ്വീതി മന്യന്തേ തത്ര ഹിംസാ പരാ സ്മൃതാ
അതിമാനം, വാദം എന്നിവയിൽ നിന്ന് ഞാൻ വിട്ടുനിൽക്കുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. കൃഷി നല്ലതാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു, പക്ഷേ അതിൽ ഏറ്റവും വലിയ ഹിംസ ഉണ്ടെന്നു ഓർക്കപ്പെടുന്നു.
കര്ഷന്തോ ലാങ്ഗലൈരുര്വീം ഘ്നന്തി ഭൂമിശയാന്ബഹൂന്। ജീവാനന്യാംശ്ച ബഹുശസ്തത്രകിം പ്രതിഭാതി തേ
നാട്ടിൽ ഉഴുവിട്ട് കൃഷി ചെയ്യുന്നവർ, ഭൂമിയിൽ വസിക്കുന്ന അനേകം ജീവികളെ കൊല്ലുന്നു; മറ്റ് ജീവികളും അവിടെ നശിക്കുന്നു. ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
ധാന്യബീജാനി യാന്യാഹുര്വ്രീഹ്യാദീനി ദ്വിജോത്തമ। സര്വാണ്യേതാനി ജീവാ ഹി തത്ര കിം പ്രതിഭാതി തേ
അന്നം, അരി തുടങ്ങിയ ധാന്യബീജങ്ങൾ എല്ലാം ജീവികളാണെന്നു പറയപ്പെടുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
അധ്യാക്രമ് പശൂംശ്ചാപി ഘ്നന്തി വൈ ഭക്ഷയന്തി ച। വൃക്ഷാംസ്തഥൌഷധീശ്ചാപി ഛിന്ദന്തി പുരുഷാ ദ്വിജ
മനുഷ്യർ മൃഗങ്ങളെ പിടിച്ചുകൊണ്ട് കൊല്ലുകയും അവയെ ഭക്ഷിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു; മരങ്ങളും ഔഷധികളും അവർ വെട്ടുന്നു, ദ്വിജൻ.
ജീവാ ഹി ബഹവോ ബ്രഹ്മന്വൃക്ഷേഷു ച ഫലേഷു ച। ഉദകേ ബഹവശ്ചാപി തത്രകിം പ്രതിഭാതി തേ
മരങ്ങളിലും ഫലങ്ങളിലും അനേകം ജീവികൾ ഉണ്ട്, ബ്രാഹ്മണാ; വെള്ളത്തിലും അനേകം ജീവികൾ ഉണ്ട്. ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
സര്വം വ്യാപ്തമിദം ബ്രഹ്മന്പ്രാണിഭിഃ പ്രാണിജീവനൈഃ। മത്സ്യാന്ഗ്രസന്തേ മത്സ്യാശ്ച തത്രകിം പ്രതിഭാതി തേ
ഈ ലോകം മുഴുവൻ ജീവികളും അവരുടെ ജീവനും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ. മീനുകൾ മറ്റുമീനുകളെ തിന്നുന്നു; ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
സത്വൈഃ സത്വാനി ജീവന്തി ബഹുധാ ദ്വിജസത്തമ। പ്രാണിനോഽന്യോന്യഭക്ഷാശ്ച തത്രകിം പ്രതിഭാതി തേ
ജീവികൾ പലവിധത്തിൽ മറ്റുജീവികളെ ആശ്രയിച്ചാണ് ജീവിക്കുന്നത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ. ജീവികൾ പരസ്പരം തിന്നുന്നു; ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
ചങ്ക്രമ്യമാണാ ജീവാംശ്ച ധരണീസംശ്രിതാന്ബഹൂന്। പദ്ഭ്യാം ഘ്നന്തി നരാ വിപ്ര തത്ര കിം പ്രതിഭാതി തേ
മനുഷ്യർ നടക്കുമ്പോൾ, ഭൂമിയിൽ കഴിയുന്ന അനേകം ജീവികളെ കാൽകൊണ്ടു കൊല്ലുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ; ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
ഉപവിഷ്ടാഃ ശയാനാശ്ച ഘ്നന്തി ജീവാനനേകശഃ। അജ്ഞാനാദഥവാ ജ്ഞാനാത്തത്രകിം പ്രതിഭാതി തേ
ഉറങ്ങുമ്പോഴും ഇരിക്കുമ്പോഴും അവർ അനേകം ജീവികളെ കൊല്ലുന്നു, അറിയാതെ അല്ലെങ്കിൽ അറിയാമായിരിക്കും; ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
ജീവൈര്ഗ്രസ്തമിദം സര്വമാകാശം പൃഥിവീ തഥാ। അവിജ്ഞാനാച്ച ഹിംസന്തി തത്ര കിം പ്രതിഭാതി തേ
ആകാശവും ഭൂമിയും എല്ലാം ജീവികൾകൊണ്ടും അവരുടെ ജീവൻകൊണ്ടും നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു; അവിടെയെല്ലാം അജ്ഞാനത്തിൽ നിന്നാണ് ഹിംസ ഉണ്ടാകുന്നത്. ഇതിൽ നിന്നു നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
അഹിംസേതി യദുക്തം ഹി പുരുഷൈര്വിസ്മിതൈഃ പുരാ। കേ ന ഹിംസന്തി ജീവാന്വൈ ലോകേഽസ്മിന്ദ്വിജസത്തമ്
'ഹിംസിക്കരുത്' എന്നത് അത്ഭുതപ്പെട്ട മനുഷ്യർ പഴയകാലത്ത് പറഞ്ഞതാണ്; ഈ ലോകത്ത് ആരാണ് ജീവികളെ ഹിംസിക്കാത്തത്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ?
ബഹു സംചിന്ത്യ ഇഹ വൈ നാസ്തി കശ്ചിദഹിംസകഃ
വളരെ ആലോചിച്ചാൽ, ഇവിടെ ഹിംസ ചെയ്യാത്ത ഒരാളും ഇല്ലെന്നു മനസ്സിലാവുന്നു.
അഹിംയാസാം തു നിരതാ യതയോ ദ്വിജസത്തമ। കുര്വന്ത്യേവ ഹി ഹിംസാം തേ യത്നാദല്പതരാ ഭവേത്
ഹിംസ ചെയ്യരുതെന്നതിൽ സ്ഥിരതയുള്ള യതികൾ പോലും, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, വളരെ ചെറിയ ശ്രമംകൊണ്ടെങ്കിലും ഹിംസ ചെയ്യുന്നു.
ആലക്ഷ്യാശ്ചൈവ പുരുഷാഃ കുലേ ജാതാ മഹാഗുണാഃ। മഹാഘോരാണി കര്മാണി കൃത്വാ ലജ്ജന്തി വൈ ന ച
ഉത്തമഗുണങ്ങളുള്ളവരും, ഉന്നതകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരുമായ പുരുഷന്മാർ, ഭയങ്കരമായ ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ ചെയ്തിട്ടും ലജ്ജിക്കാതെ കാണപ്പെടുന്നു.
സുഹൃദഃ സുഹൃദോഽന്യാംസ്ച ദുര്ഹൃദശ്ചാപി ദുര്ഹൃദഃ। സമ്യക്പ്രവൃത്താന്പുരുഷാനന സമ്യഗനുപശ്യതി
സുഹൃത്തുക്കൾ സുഹൃത്തുക്കളെയും, ദുഷ്ടർ ദുഷ്ടരെയും മാത്രം പരിഗണിക്കുന്നു; ശരിയായ മനസ്സില്ലാത്തവർ, നന്മയോടെ നടക്കുന്നവരെ ശരിയായി കാണാറില്ല.
സമൃദ്ധൈശ്ചന നന്ദന്തി ബാന്ധവാ ബാന്ധവൈരപി। ഗുരൂംശ്ചൈവ വിനിദന്തി മൂഢാ നിശ്ചിതമാനിനഃ
സഹോദരങ്ങൾ സമൃദ്ധിയുള്ള ബന്ധുക്കളോടൊപ്പം സന്തോഷിക്കുന്നു; എന്നാൽ, ഭ്രമിച്ചവരും തങ്ങൾ ബുദ്ധിമാനെന്ന് കരുതുന്നവരും, ഉറപ്പായി മുതിർന്നവരെ അപമാനിക്കുന്നു.
ബഹു ലോകേ വിപര്യസ്തം ദൃശ്യതേ ദ്വിജസത്തമ। ധര്മയുക്തമധര്മം ച തത്ര കിം പ്രതിഭാതി തേ
ലോകത്തിൽ പലതും മറിച്ചാണ് നടക്കുന്നത് എന്ന് കാണാം, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ; അദ്ധർമ്മം പോലും ധർമ്മം പോലെ തോന്നുന്നു—ഇതിനെപ്പറ്റി നിനക്ക് എന്താണ് തോന്നുന്നത്?
വക്തും ബഹുവിധം ശക്യം ധര്മാധര്മേഷു കര്മസു। സ്വകര്മനിരതോ യോ ഹി സ യശഃ പ്രാപ്നുയാന്മഹത്
ധർമ്മത്തിലും അദ്ധർമ്മത്തിലും പലതും പറയാൻ കഴിയും; എന്നാൽ, തൻ്റെ കർത്തവ്യത്തിൽ ഉറച്ചവൻ വലിയ പ്രശസ്തി നേടുന്നു.
ധര്മവ്യാധസ്തു നിപുണം പുനരേവ യുധിഷ്ഠിര। വിപ്രര്ഷഭമുവാചേദം സര്വധര്മഭൃതാംവര
അതിനുശേഷം, ധർമ്മവ്യാധൻ വീണ്ടും നിപുണതയോടെ എല്ലാ ധർമ്മങ്ങൾക്കും ആധാരമായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെയും ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ശ്രുതിപ്രമാണോ ധര്മോഽയമിതി വൃദ്ധാനുശാസനമ്। സൂക്ഷ്മാ ഗതിര്ഹി ധര്മസ് ബഹുശാഖാ ഹ്യനന്തികാ
വയോധികർ ഉപദേശിക്കുന്നത്, ശ്രുതി ആണ് ധർമ്മത്തിന് അടിസ്ഥാനമെന്ന്; പക്ഷേ, ധർമ്മം വളരെ സൂക്ഷ്മവും, അനേകം ശാഖകളുള്ളതും, എളുപ്പത്തിൽ ഗ്രഹിക്കാൻ കഴിയാത്തതുമാണ്.
പ്രാണാന്തികേ വിവാഹേ ച വക്തവ്യമനൃതം ഭവേത്। അനൃതേന ഭവേത്സത്യം സത്യേനൈവാനൃതം ഭവേത്
ജീവൻ രക്ഷിക്കേണ്ട സമയത്തോ വിവാഹത്തിൽപോലുമോ, അസത്യം പറയാം; ചിലപ്പോഴത് സത്യം നേടാൻ സഹായിക്കും, സത്യത്തിൽ നിന്ന് അസത്യം ഉണ്ടാകാനും കഴിയും.
യദ്ഭൂതഹിതമത്യന്തം തത്സത്യമിതി ധാരണാ। വിപര്യയകൃതോഽധര്മഃ പശ്യ ധര്മസ്യ സൂക്ഷ്മതാമ്
സകലഭൂതങ്ങൾക്കും ഏറ്റവും ഉപകാരപ്രദമായതെന്താണോ അതാണ് സത്യം എന്ന് കരുതണം; അതിന് വിപരീതമായത് അദ്ധർമ്മമാണ്—ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മത കാണുക.
യത്കരോത്യശുഭം കര്മ ശുഭം വാ യദി സത്തമ। അവശ്യം തത്സമാപ്നോതി പുരുഷോ നാത്ര സംശയഃ
ഏതൊക്കെ ദുഷ്കർമ്മങ്ങളോ നല്ല പ്രവർത്തികളോ ഒരാൾ ചെയ്യുന്നു, മഹാനേ, അതിന്റെ ഫലം അവൻ ഉറപ്പായി അനുഭവിക്കും—ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
വിഷമാം ച ദശാം പ്രാപ്തോ ദേവാന്ഗര്ഹതി വൈ ഭൃശമ്। ആത്മൃനഃ കര്മദോഷേണ ന വിജാനാത്യപണ്ഡിതഃ
കഷ്ടകാലത്ത് എത്തിയാൽ, മനുഷ്യൻ ദൈവങ്ങളെ കഠിനമായി കുറ്റം പറയുന്നു; എന്നാൽ, അജ്ഞാനികൾ അതിന് കാരണം തങ്ങളുടെ തന്നെ പ്രവർത്തികളാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കുന്നില്ല.
മൂഢോ നൈകൃതികശ്ചാപി ചപലശ്ച ദ്വിജോത്തമ। `ന ശുഭം കര്മ ബധ്നാതി പുരുഷം പാഷനിശ്ചയമ്
ഭ്രമിച്ചവരും, കപടരും, ചഞ്ചലരും ആയ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ഇവരെ ബന്ധിപ്പിക്കാറില്ല, കാരണം അവർ ദുഷ്കൃത്യങ്ങളിൽ ഉറച്ചവരാണ്.
സുഖദുഃഖവിപര്യാസോ യദാ സമുപപദ്യതേ। നൈനം പ്രജ്ഞാ സുനീതം വാ ത്രായതേ നൈവ പൌരുഷമ്
സുഖവും ദുഃഖവും മറിഞ്ഞ് വരുമ്പോൾ, ജ്ഞാനവും നല്ല പെരുമാറ്റവും പുരുഷപ്രയത്നവും ഒരാളെ രക്ഷിക്കാനാവില്ല.
യോ യമിച്ഛേദ്യഥാ കാമം തം തം കാമം സ ആപ്നുയാത്। യദി സ്യാദപരാധീനം പൌരുഷസ് ക്രിയാഫലമ്
ആർക്കെന്ത് ആഗ്രഹമുണ്ടോ, എങ്ങനെയാണോ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, അതു ലഭിക്കും—പ്രവർത്തിയുടെ ഫലം മറ്റൊന്നിൽ ആശ്രയിച്ചില്ലെങ്കിൽ.