അക്രുധ്യന്തോഽനസൂയന്തോ നിരഹംകാരമത്സരാഃ। ഋജവഃ ശമസംപന്നാഃ ശിഷ്ടാചാരാ ഭവന്തി തേ
കോപം ഇല്ലാത്തവരും, കുറ്റം കാണാത്തവരും, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവരും, അസൂയയില്ലാത്തവരും, നേരായവരും, ശാന്തതയുള്ളവരുമാണ് നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റമുള്ളവർ.
ത്രൈവിദ്യവൃദ്ധാഃ ശുചയോ വൃത്തവന്തോ മനസ്വിനഃ। ഗുരുശുശ്രൂഷവോ ദാന്താഃ ശിഷ്ടാചാരാ ഭവന്ത്യുത
മൂന്ന് വേദങ്ങളിലും പ്രാവീണ്യമുള്ളവരും, ശുദ്ധരായവരും, നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരും, മനസ്സിൽ നിയന്ത്രണമുള്ളവരും, ഗുരുസേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരും, ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ളവരുമാണ് നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റമുള്ളവർ.
തേഷാമഹീനസത്വാനാം ദുഷ്കരാചാരകര്മണാമ്। സ്വൈഃ കര്മഭിഃ സത്കൃതാനാം ഘോരത്വം സംപ്രണശ്യതി
ദുർബലമായ മനസ്സുള്ളവരും, ദുഷ്കരവും തെറ്റായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവരും, തങ്ങളുടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾകൊണ്ട് തങ്ങളുടെ കഠിനമായ അവസ്ഥയെ മാറ്റാൻ കഴിയും.
തം തദാചാരമാശ്ചര്യം പുരാണം ശാശ്വതം ധ്രുവമ്। ധര്മ്യം ധര്മേണ പശ്യന്തഃ സ്വര്ഗം യാന്തി മനീഷിണഃ
ആ പുരാതനവും അത്ഭുതകരവും ശാശ്വതവും ഉറപ്പുള്ള നല്ല പെരുമാറ്റം കണ്ടു, അതിന്റെ ധാർമികത മനസ്സിലാക്കി, ജ്ഞാനികൾ സ്വർഗത്തിൽ എത്തുന്നു.
ആസ്തികാ മാനഹീനാശ്ച ദ്വിജാതിജനപൂജകാഃ। ശ്രുതവൃത്തോപസംപന്നാസ്തേ സന്തഃ സ്വര്ഗഗാമിനഃ
വിശ്വാസമുള്ളവരും, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവരും, ദ്വിജന്മാരെയും മൂപ്പന്മാരെയും ആദരിക്കുന്നവരും, പഠനത്തിലും നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും സമ്പന്നരായവരും — ഇവർ സദാചാരികൾ സ്വർഗത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
വേദോക്തഃ പ്രഥമോ ധര്മോ ധര്മശാസ്ത്രേഷു ചാപരഃ। ശിഷ്ടാചീര്ണശ് ശിഷ്ടാനാം ത്രിവിധം ധര്മലക്ഷണമ്
വേദങ്ങളിൽ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നതാണ് ആദ്യ ധർമ്മം; ധർമ്മശാസ്ത്രങ്ങളിൽ മറ്റൊന്ന്; നല്ലവർ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന പെരുമാറ്റം മൂന്നാമത്തേത് — ഇതാണ് ധർമ്മത്തിന്റെ മൂന്നു ലക്ഷണങ്ങൾ.
ധാരണം ചാപി വേദാനാം തീര്ഥാനാമവഗാഹനമ്। ക്ഷമാ സത്യാര്ജവം ശൌചം ശിഷ്ടാചാരനിദര്ശനമ്
വേദങ്ങൾ മനസ്സിൽ സൂക്ഷിക്കൽ, തീർത്ഥങ്ങളിൽ സ്നാനം, ക്ഷമ, സത്യവാക്യം, നേരായ മനസ്സ്, ശുദ്ധി — ഇവയാണ് നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റത്തിന്റെ അടയാളങ്ങൾ.
സര്വഭൂതദയാവന്തോ ഹ്യഹിംസാനിരതാഃ സദാ। പരുഷം ച ന ഭാഷന്തേ സദാ സന്തോ ദ്വിജപ്രിയാഃ
എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവരും, എപ്പോഴും അഹിംസയിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും, കഠിനമായ വാക്കുകൾ പറയാത്തവരും, സദാചാരികൾ ദ്വിജന്മാർക്ക് എപ്പോഴും പ്രിയരാണ്.
ശുഭാനാമശുഭാനാം ച കര്മണാം സബലാശ്രയമ്। വിപാകമഭിജാനന്തി തേ ശിഷ്ടാഃ ശിഷ്ടസംമതാഃ
നല്ലവരിൽ പ്രശസ്തരായ സദാചാരികൾ, നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ അതിന്റെ ശക്തിയോടെ അറിയുന്നവരാണ്.
ന്യായോപേതാ ഗുണോപേതാഃ സര്വലോകഹിതൈഷിണഃ। സന്തഃ സ്വര്ഗജിതഃ ശക്ത്യാ സന്നിവിഷ്ടാശ്ച സത്പഥേ। ദാതാരഃ സംവിഭക്താരോ ദീനാനുഗ്രഹകാരിണഃ
ന്യായമുള്ളവരും ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവരും, എല്ലാ ലോകത്തിനും ക്ഷേമം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും, സദാചാരികൾ തങ്ങളുടെ ശക്തിയാൽ സ്വർഗം നേടുന്നു, നല്ല വഴിയിൽ ഉറപ്പോടെ നിലകൊള്ളുന്നു, ദാനികളും പങ്കിടുന്നവരും ദു:ഖിതർക്കു സഹായം ചെയ്യുന്നവരുമാണ്.
സര്വപൂജ്യാഃ ശ്രുതധനാസ്തഥൈവ ച തപസ്വിനഃ। സര്വഭൂതദയാവന്തസ്തേ ശിഷ്ടാഃ ശിഷ്ടസംമതാഃ
എല്ലാവരാലും ആദരിക്കപ്പെടുന്നവരും, പഠനത്തിൽ സമ്പന്നരായവരും, തപസ്സിൽ നിലനിൽക്കുന്നവരും, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണയുള്ളവരും — ഇവരാണ് നല്ലവരിൽ പ്രശസ്തരായ സദാചാരികൾ.
ദാനനിത്യാഃ സുഖാന്യാശു പ്രാപ്നുവന്ത്യപി ച ശ്രിയമ്। പീഡയാ ച കലത്രസ്യ ഭൃത്യാനാം ച സമാഹിതാഃ
എപ്പോഴും ദാനത്തിൽ താൽപ്പര്യമുള്ളവർക്കു സന്തോഷവും ഐശ്വര്യവും വേഗത്തിൽ ലഭിക്കും; ഭാര്യയുടെയും സേവകരുടെയും ദു:ഖത്തിൽ അവർ ശ്രദ്ധ പുലർത്തുന്നു.
അതിശക്ത്യാ പ്രയച്ഛന്തി സന്തഃ സദ്ഭിഃ സമാഗതാഃ। ലോകയാത്രാം ച പശയ്ന്തോ ധര്മമാത്മഹിതാനി ച। ഏവം സന്തോവര്തമാനാസ്ത്വേധന്തേ ശാശ്വതീഃ സമാഃ
നല്ലവരോടൊപ്പം കൂടുമ്പോൾ, സദാചാരികൾ തങ്ങളുടെ ശേഷിയ്ക്ക് മീതെ ദാനം ചെയ്യുന്നു; ലോകത്തിന്റെ പ്രവാഹവും, ധർമ്മവും, തങ്ങൾക്കു നല്ലതുമായ കാര്യങ്ങളും പരിഗണിച്ച് ജീവിക്കുന്നു; ഇങ്ങനെ ജീവിക്കുന്നവർ ശാശ്വതമായ കാലം സമൃദ്ധിയോടെ തുടരുന്നു.
അഹിംസാ സത്യവചനമാനൃശംസ്യവഥാര്ജവമ്। അദ്രോഹോ നാതിമാനശ്ച ഹ്രീസ്തിതിക്ഷാ ദമഃ ശമഃ
അഹിംസ, സത്യവാക്യം, ദയ, നേരായ മനസ്സ്, വൈരമില്ലായ്മ, അഹങ്കാരമില്ലായ്മ, ലജ്ജ, ക്ഷമ, ഇന്ദ്രിയനിഗ്രഹം, മനസ്സിന്റെ ശാന്തി —
ധീമന്തോ ധൃതിമന്തശ്ച ഭൂതാനാമനുകമ്പകാഃ। അകാമദ്വേഷസംയുക്താസ്തേ സന്തോ ലോകസത്കൃതാഃ
ജ്ഞാനവും ധൈര്യവും ഉള്ളവരും, എല്ലാ ജീവികളോടും അനുകമ്പയുള്ളവരും, കാരണമില്ലാതെ വൈരമില്ലാത്തവരും — ഇത്തരത്തിലുള്ള സദാചാരികൾ ലോകത്തിൽ ആദരിക്കപ്പെടുന്നു.
ത്രീണ്യേവ തു പദാന്യാഹുഃ സതാം വൃത്തമനുസ്മരന്। ന ചൈവ ദ്രുഹ്യേദ്ദദ്യാച്ച സത്യം ചൈവ സദാ വദേത്
നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ മൂന്നു ചുവടുകൾ മാത്രമെന്ന് പറയുന്നു: ഒരിക്കലും ദോഷം ചെയ്യരുത്, എപ്പോഴും ദാനം ചെയ്യണം, എപ്പോഴും സത്യം പറയണം.
സര്വത്ര ച ദയാവന്തഃ സന്തഃ കരുണവേദിനഃ। ഗച്ഛന്തീഹ സുസംതുഷ്ടാ ധര്മ്യം പന്ഥാനമുത്തമമ്
എവിടെയും സദാചാരികൾ കരുണയുള്ളവരും, മറ്റുള്ളവരുടെ വേദന അറിയുന്നവരുമാണ്; അവർ ഇവിടെ സന്തോഷത്തോടെ ഉത്തമമായ ധാർമിക പഥത്തിൽ നടക്കുന്നു.
ശിഷ്ടാചാരാ മഹാത്മാനോ യേഷാം ധര്മഃ സുനിശ്ചിതഃ। അനസൂയാ ക്ഷമാ ശാന്തിഃ സംതോഷഃ പ്രിയവാദിതാ
നല്ല പെരുമാറ്റവും ഉറപ്പായ ധർമ്മവും ഉള്ള മഹാത്മാക്കൾ — അസൂയയില്ല, ക്ഷമയുണ്ട്, മനസ്സിൽ ശാന്തിയും സംതൃപ്തിയും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവരും —
കാമക്രോധപരിത്യാഗഃ ശിഷ്ടാചാരനിഷേവണമ്। കര്മ ച ശ്രുതസംപന്നം സതാം മാര്ഗമനുത്തമമ്
കാമവും ക്രോധവും ഉപേക്ഷിച്ച്, നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റം അനുസരിച്ച്, പഠനത്താൽ സമ്പന്നമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നത് — ഇതാണ് നല്ലവരുടെ ഉത്തമമായ വഴി.
ശിഷ്ടാചാരം നിഷേവന്തേ നിത്യം ധ്രമമനുവ്രതാഃ। പ്രജ്ഞാപ്രാസാദമാരൂഹ്യ മുഹ്യതോ മഹതോ ജനാന്
എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവർ, നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റം പിന്തുടരുന്നു; ജ്ഞാനത്തിന്റെ കൊട്ടാരത്തിൽ ഉയർന്ന്, അനേകർ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ ആകുമ്പോൾ അവർ മുന്നേറുന്നു.
പ്രേക്ഷന്തേ ലോകവൃത്താനി വിവിധാനി ദ്വിജോത്തമാഃ। അതിഷുണ്യാനി ദാനാനി താനി ദ്വിജവരോത്തമ
ലോകത്തിലെ വിവിധ രീതികൾ ദ്വിജന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുന്നു; എന്നാൽ, ദാനം ചെയ്യുന്നത് വളരെ അപൂർവ്വമാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യഥാപ്രജ്ഞം യഥാശ്രുതമ്। ശിഷ്ടാചാരഗുണാന്ബ്രഹ്മന്പുരസ്കൃത്യ ദ്വിജര്ഷഭ
ഞാൻ മനസ്സിലാക്കിയതും കേട്ടതും പോലെ, നല്ല ആചാരങ്ങളുടെ ഗുണങ്ങൾ മുൻനിർത്തി, ഇതെല്ലാം ഞാൻ വിശദീകരിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
സ തു വിപ്രമഥോവാച ധര്മവ്യാധോ യുധിഷ്ഠിര। യദഹം ഹ്യാചരേ കര്മ ഘോരമേതദസംശയമ്
അപ്പോൾ ധർമ്മവ്യാധൻ യുദിഷ്ഠിരനോടു പറഞ്ഞു: ഞാൻ ചെയ്യുന്ന ജോലി ഭയങ്കരമാണെന്നതിൽ സംശയമില്ല.
വിധിസ്തു ബലവാന്ബ്രഹ്മന്ദുസ്തരം ഹി പുരാ കൃതമ്। പുരാ കൃതസ് പാപസ്യ കര്മദോഷോ ഭവത്യയമ്
ഭാഗ്യം വളരെ ശക്തമാണ്, ബ്രാഹ്മണാ; പുരാതനകാലത്ത് കടുത്ത വിധി നിശ്ചയിക്കപ്പെട്ടു, അതിൽ നിന്നാണ് പാപകരമായ പ്രവൃത്തിയുടെ ദോഷം ഉണ്ടാകുന്നത്.
ദോപസ്യൈതസ്യ വൈ ബ്രഹ്മന്വിഘാതേ യത്നവാനഹമ്। വിധിനാ ഹി ഹതേ പൂര്വം നിമിത്തം ഘാതകോ ഭവേത്
ഈ പാപം ഒഴിവാക്കാൻ ഞാൻ വളരെ ശ്രമിക്കുന്നു, ബ്രാഹ്മണാ; പക്ഷേ, വിധി മുൻകൂട്ടി നിശ്ചയിച്ചാൽ, കൊല്ലുന്നവൻ വെറും ഉപാധിയാകും.
നിമിത്തഭൂതാ ഹി വയം കര്മണോഽസ്യ ദ്വിജോത്തമ
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ, ഈ പ്രവൃത്തിയിൽ നമ്മൾ വെറും ഉപാധികൾ മാത്രമാണ്.
യേഷാം ഹതാനാം മാംസാനി വിക്രീണീമോ വയം ദ്വിജ। തേഷാമപി ഭവേദ്ധര്മ ഉപയോഗേന ഭക്ഷണാത്। ദേവതാതിഥിഭൃത്യാനാം പിതൃണാം ചാപി പൂജനാത്
ബ്രാഹ്മണാ, ഞങ്ങൾ കൊല്ലുന്നവരുടെ മാംസം വിൽക്കുമ്പോഴും, അതു ഭക്ഷണമായി ഉപയോഗിച്ചാലും, ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും ഭൃത്യന്മാരെയും പിതാക്കളെയും ആദരിക്കുന്നതിലൂടെ അവർക്കും ധർമ്മം ലഭിക്കും.
ഓഷധ്യോ വീരുധശ്ചൈവ പശവോ മൃഗപക്ഷിണഃ। അന്നാദ്യഭൂതാ ലോകസ്യ ഇത്യപി ശ്രൂയതേ ശ്രുതിഃ
ഔഷധികളും ചെടികളും പശുക്കളും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും ലോകത്തിന് ഭക്ഷണമായി വേണമെന്ന് ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നു.
ആത്മമാംസപ്രസാദേന ശിബിരൌശീനരോ നൃപഃ। സ്വര്ഗം സുദുര്ലഭം പ്രാപ്തഃ ക്ഷമാവാന്ദ്വിജസത്തമ
തൻ്റെ സ്വന്തം മാംസം അർപ്പിച്ചുകൊണ്ട്, ക്ഷമയുള്ള ഉശീനര വംശത്തിലെ ശിബി രാജാവ് ദുർലഭമായ സ്വർഗം പ്രാപിച്ചു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
രാജ്ഞോ മഹാനസേ പൂര്വം രന്തിദേവസ്യ വൈ ദ്വിജ। [ദ്വേ സഹസ്രേ തു പച്ഛേതേ പശൂനാമന്വഹം തദാ।] അഹന്യഹനി പച്യേതേ ദ്വേ സഹസ്രേ ഗവാം തഥാ
ബ്രാഹ്മണാ, റന്തിദേവൻ്റെ അന്നശാലയിൽ ഓരോ ദിവസവും ഇരുപതിനായിരം മൃഗങ്ങളും അതുപോലെ തന്നെ പശുക്കളും പാകം ചെയ്യപ്പെടുമായിരുന്നു.