ശക്ത്യാഽന്നദാനം സതതം തിതിക്ഷാ ധര്മനിത്യതാ। യഥാര്ഹം പ്രതിപൂജാ ച സര്വഭൂതേഷു വൈ ദയാ
സ്വാധീനത്തിനു അനുസരിച്ച് എപ്പോഴും അന്നദാനം ചെയ്യുക, ക്ഷമ, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരത, യോഗ്യമായ ആദരം, എല്ലാ ജീവികളോടും കരുണ — ഇതാണ് പ്രധാനമായത്.
ത്യാഗാന്നാന്യത്ര മര്ത്യാനാം ഗുണാസ്തിഷ്ഠാന്തി പൂരുഷേ। മൃഷാവാദം പരിഹരേത്കുര്യാത്പ്രിയമയാചിതഃ
ത്യാഗം ഒഴികെ, മനുഷ്യരിൽ ഗുണങ്ങൾ നിലനിൽക്കാറില്ല; കള്ളം പറയുന്നത് ഒഴിവാക്കണം, ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ സ്നേഹത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കണം.
ന ച കാമാന്ന സംരമ്ഭാന്ന ദ്വേഷാദ്ധര്മമുത്സൃജേത്। പ്രിയേ നാതിഭൃശം ഹൃഷ്യേദപ്രിയേ ന ച സംജ്വരേത്
കാമം, കോപം, വൈരം എന്നിവയ്ക്കു വേണ്ടി ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്; ഇഷ്ട കാര്യങ്ങളിൽ അതിയായി ആനന്ദിക്കരുത്, അനിഷ്ടത്തിൽ ദു:ഖിക്കരുത്.
ന മുഹ്യേദര്ഥകൃച്ഛ്രേഷു ന ച ധറ്മം പരിത്യജേത്। കര്മ ചേത്കിംചിദന്യത്സ്യാദിതരന്ന തദാചരേത്
കഷ്ടസമയങ്ങളിൽ മനസ്സു കുഴക്കരുത്, ധർമ്മം ഉപേക്ഷിക്കരുത്; വേറെ എന്തെങ്കിലും തെറ്റായ പ്രവൃത്തി ഉണ്ടെങ്കിൽ, അതു ചെയ്യരുത്.
യത്കല്യാണമഭിധ്യായേത്തത്രാത്മാനം നിയോജയേത്। ന പാപം പ്രതി പാപഃ സ്യാത്സാധുരേവ സദാ ഭവേത്
നന്മയിലേക്കാണ് മനസ്സിനെ നയിക്കേണ്ടത്; പാപം ചെയ്യുന്നവർക്കും പാപം ചെയ്യരുത്, എപ്പോഴും നല്ലവനായി നില്ക്കണം.
ആത്മനൈവ ഹതഃ പാപോ യഃ പാപം കര്തുമിച്ഛതി। കര്മ ചൈതദസാധൂനാം വൃജിനാനാമസാധുകമ്
പാപം ചെയ്യാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നവൻ തന്റെ തന്നെ കൊണ്ട് നശിക്കുന്നു; ഇത്തരം പ്രവൃത്തികൾ ദുഷ്ടർക്കും അയോഗ്യമാണ്.
ന ധര്മോസ്തീതി മന്വാനാഃ ശുചീനവഹസന്തി യേ। അശ്രദ്ദധാനാ ധര്മസ് തേ നശ്യന്തി ന സംശയഃ
ധർമ്മം ഇല്ലെന്ന് വിശ്വസിച്ച്, ശുദ്ധന്മാരെ പരിഹസിക്കുന്നവരും, വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവരും, അപ്രമാദത്തിൽ തന്നെ നശിച്ചുപോകുന്നു. ഇതിൽ സംശയം ഇല്ല.
മഹാദൃതിരിവാധ്മാതഃ പാപോ ഭവതി നിത്യദാ। `സാധുഃ സന്നതിമാനേവ സര്വത്രദ്വിജസത്തമ
ഏതെന്നാൽ, വലിയ പർവതം പോലെ അഹങ്കാരത്തിൽ നിറഞ്ഞവൻ പാപിയാവുന്നു. എന്നാൽ, സദാചാരികൾ എവിടെയും വിനയത്തോടെ പെരുമാറുന്നു.
മൂഢാനാമവലിപ്താനാമസാരം ഭാഷിതം ഭവേത്। ദര്ശയന്ത്യന്തരാത്മാനം ദിവാ രൂപമിവാംശുമാന്
മൂഢരും അഹങ്കാരികളും പറയുന്നതിന് അർത്ഥമില്ല; അവരുടേത് പൊള്ളയായ വാക്കുകളാണ്. അവരുടേ ഉള്ളിലെ സ്വഭാവം, പകൽ സൂര്യൻ തന്റെ രൂപം കാണിക്കുന്നതുപോലെ, പുറത്തു വെളിപ്പെടുന്നു.
ന ലോകേ രാജതേ മൂര്ഖഃ കേവലാത്മപ്രശംസയാ। അപിചേഹ മൃജാഹീനഃ കൃതവിദ്യഃ പ്രകാശതേ
സ്വയം പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ടു മാത്രം ഒരു മൂഢൻ ലോകത്ത് പ്രശസ്തനാവില്ല; ശുദ്ധി ഇല്ലാത്ത ഒരു പണ്ഡിതനും ഇവിടെ പ്രകാശിക്കുകയില്ല.
അബ്രുവന്കസ്യചിന്നിന്ദാമാത്മപൂജാമവര്ണയന്। ന കശ്ചിദ്ഗുണസംപന്നഃ പ്രകാശോ ഭുവി ദൃശ്യതേ
മറ്റുള്ളവരെ അപമാനിച്ച് സ്വയം പ്രശംസിക്കുന്നവരിൽ ഒരാളും ഗുണസമ്പന്നനും പ്രശസ്തനും ഭൂമിയിൽ കാണപ്പെട്ടിട്ടില്ല.
വികര്മണാ തപ്യമാനഃ പാപാദ്വിപരിമുച്യതേ। ന തത്കുര്യാം പുനരിതി ദ്വിതീയാത്പരിമുച്യതേ
താൻ ചെയ്ത ദുഷ്കൃത്യങ്ങൾ കൊണ്ട് വേദനിക്കുന്നവൻ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും; 'ഇനി ഞാൻ ഇതു ചെയ്യില്ല' എന്ന് ഉറപ്പു വെച്ചാൽ, രണ്ടാമതും മോചനം ലഭിക്കും.
കര്മണാ യേന കേനാപി പാപാത്മാ ദ്വിജസത്തമ। ഏവം ശ്രുതിരിയം ബ്രഹ്മന്ധര്മേഷു പ്രതിദൃശ്യതേ
ഏതെങ്കിലും പ്രവൃത്തിയാൽ പാപം ചെയ്തവൻ, മഹാനേ, ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ പറയുന്നതുപോലെ, ധർമ്മപാഠങ്ങളിൽ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടുന്നതായി കാണാം.
പാപനി ബുദ്ധ്വേഹ പുരാ കൃതാനി സ്വധര്മശീലോ വിനിഹന്തി പശ്ചാത്। ധര്മോ ബ്രഹ്മന്നുദതേ ബ്രാഹ്മണാനാം യത്കുര്വതേ പാപമിഹ പ്രമാദാത്
മുന്നേ ചെയ്ത പാപങ്ങൾ തിരിച്ചറിഞ്ഞ്, തന്റെ ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ പിന്നീട് അവയെ നശിപ്പിക്കുന്നു. മഹർഷേ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ അനവധാനം കൊണ്ടു പാപം ചെയ്താലും, ധർമ്മം അവരെ ഉയർത്തുന്നു.
പാപം കൃത്വാ ഹി മന്യേത നാഹമസ്മീതി പൂരുഷഃ। [തം തു ദേവാഃ പ്രപശ്യന്തി സ്വസ്യൈവാന്തരപൂരുഷഃ]
പാപം ചെയ്തശേഷം, 'അത് ഞാൻ അല്ല' എന്ന് ഒരാൾ കരുതാം; പക്ഷേ, ദേവന്മാരും അവന്റെ ഉള്ളിലെ ആത്മാവും എല്ലാം സത്യമായി കാണുന്നു.
ചികീര്ഷേദേവ കല്യായണം ശ്രദ്ദധാനോഽനസൂയകഃ
നല്ലതിനു വേണ്ടി മാത്രം, വിശ്വാസത്തോടെ, അസൂയ ഇല്ലാതെ പ്രവർത്തിക്കണം.
വസനസ്യേവ ച്ഛിദ്രാണഇ സാധൂനാം വിവൃണോതി യഃ। `അപശ്യന്നാത്മനോ ദോഷാന്സ പാപഃ പ്രേത്യ നശ്യതി
ഉടുപ്പിലെ തുളകൾ അകത്തുള്ളത് കാണിക്കുന്നതുപോലെ, സ്വന്തം ദോഷങ്ങൾ കാണാതിരിക്കുന്നവൻ, അത്തരം പാപി മരണത്തിനു ശേഷം നശിച്ചുപോകുന്നു.
പാപം ചേത്പുരുഷഃ കൃത്വാ കല്യാണമഭിപദ്യതേ। മുച്യതേ സര്വപാപേഭ്യോ മഹാഭ്രേണേവ ചന്ദ്രമാഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ പാപം ചെയ്തിട്ടും പിന്നീട് നല്ലതിലേക്കു തിരിഞ്ഞാൽ, വലിയ മേഘത്തിൽ നിന്ന് ചന്ദ്രൻ പുറത്തുവരുന്നതുപോലെ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
യഥാഽഽദിത്യഃ സമുദ്യന്വൈ തമഃ സര്വം വ്യപോഹതി। ഏവം കല്യാണമാതിഷ്ഠന്സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഏതുപോലെ ഉദയസൂര്യൻ എല്ലാ ഇരുണ്ടതും അകറ്റുന്നു, അതുപോലെ നല്ലതിൽ നിലകൊള്ളുന്നവൻ എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
പാപാനാം വിദ്ധ്യധിഷ്ഠാനം ലോഭമോഹൌ ദ്വിജോത്തമ। `തസ്മാത്തൌ വിദുഷാ വിപ്ര വര്ജനീയൌ വിശേഷതഃ
പാപങ്ങളുടെ അടിസ്ഥാനം ലാഭവും മായയും ആണെന്ന് അറിഞ്ഞിരിക്കണം, മഹാനേ. അതുകൊണ്ട്, ജ്ഞാനികൾ ഈ രണ്ടും പ്രത്യേകമായി ഒഴിവാക്കണം.
ലുബധാഃ പാപം വ്യവസ്യന്തി നരാ നാതിബഹുശ്രുതാഃ। അധര്മ്യാ ധര്മരൂപേണ തൃണൈഃ കൂപാ ഇവാവൃതാഃ
ലോഭികളും അധികം പഠനം ഇല്ലാത്തവരും പാപം ചെയ്യാൻ തീരുമാനിക്കുന്നു; അവർ ധർമ്മത്തിന്റെ രൂപം ധരിച്ചിട്ടും അകത്താൽ അധർമ്മികളാണ്, പുല്ലുകൊണ്ട് മൂടിയ കിണറുപോലെയാണ്.
യേഷാം പഞ് പവിത്രാണി പ്രലാപാ ധര്മസംശ്രിതഃ। സര്വം ഹി വിദ്യതേ തേഷു ശിഷ്ടാചാരഃ സുദുര്ലഭഃ
ആരുടെയോ വാക്കുകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധവും ധർമ്മത്തിൽ ആധാരവുമാണെങ്കിൽ, അവരിൽ എല്ലാ നല്ല പെരുമാറ്റവും കാണാം; എന്നാൽ, സാംസ്കാരികമായ പെരുമാറ്റം വളരെ അപൂർവമാണ്.
സ തു വിപ്രോ മഹാപ്രാജ്ഞ ധര്മവ്യാധമപൃച്ഛത। ശിഷ്ടാചാരം കഥമഹം വിദ്യാമിതി നരോത്തമ
അപ്പോൾ ആ മഹാപണ്ഡിതനായ ബ്രാഹ്മണൻ ധർമ്മവ്യാധനോടു ചോദിച്ചു: 'ശിഷ്ടരുടെ നല്ല പെരുമാറ്റം എങ്ങനെ അറിയാം, മഹാനേ?'
പഞ്ച കാനി പവിത്രാണി ശിഷ്ടാചാരേഷു നിത്യദാ'। ഏതദിച്ഛാമി ഭദ്രം തേ ശ്രോതും ധര്മഭൃതാംവര। ത്വത്തോ മഹാമതേ വ്യാധ തദ്ബ്രവീഹി യഥാതഥമ്
'ശിഷ്ടരുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ എപ്പോഴും കാണുന്ന അഞ്ച് ശുദ്ധതകൾ ഏവയാണ്? മഹർഷേ, ഞാൻ ഇത് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. മഹാമനസ്സുള്ള വ്യാധാ, നീ സത്യമായി പറഞ്ഞുതരിക.'
യജ്ഞോ ദാനം തപോ വേദാഃ സത്യം ച ദ്വിജസത്തമ। പഞ്ചൈതാനി പവിത്രാണി ശിഷ്ടാചാരേഷു നിത്യദാ
യജ്ഞം, ദാനം, തപം, വേദങ്ങൾ, സത്യം — ഈ അഞ്ചും നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരിൽ എപ്പോഴും ശുദ്ധമാണ്, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠ.
കാമക്രോധൌ വശേ കൃത്വാ ദമ്ഭം ലോഭമനാര്ജവമ്। ധര്മമിത്യേവം സംതുഷ്ടാസ്തേ ശിഷ്ടാഃ ശിഷ്ടസംമതാഃ
ആസക്തിയും കോപവും നിയന്ത്രിച്ച്, കപടത, ലോഭം, അസത്യത എന്നിവ ഉപേക്ഷിച്ച്, ധർമ്മത്തിൽ തൃപ്തരായി ജീവിക്കുന്നവരാണ് നല്ലവരും, നല്ലവരാൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നവരും.
ന തേഷാം ഭിദ്യതേ വൃത്തം യജ്ഞസ്വാധ്യായശീലിനാമ്। ആചാരപാലനം ചൈവ ദ്വിതീയം ശിഷ്ടലക്ഷണമ്
യജ്ഞത്തിലും വേദപാഠത്തിലും നിരന്തരം ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നവരുടെ പെരുമാറ്റം വഴിതെറ്റാറില്ല; നല്ലവരുടെ രണ്ടാമത്തെ ലക്ഷണം നല്ല ആചാരങ്ങൾ പാലിക്കലാണ്.
ഗുരുശുശ്രൂഷണം സത്യമക്രോധോ ദാനമേവ ച। ഏതച്ചതുഷ്ടയം ബ്രഹ്മഞ്ശിഷ്ടാചാരേഷു നിത്യദാ
ഗുരുവിനെ സേവിക്കൽ, സത്യം, കോപം ഇല്ലായ്മ, ദാനം — ഈ നാലും, ബ്രാഹ്മണാ, നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ളവരിൽ എപ്പോഴും കാണപ്പെടുന്നു.
ശിഷ്ടാചാരേ മനഃ കൃത്വാ പ്രതിഷ്ഠാപ്യ ച സര്വശഃ। യാമയം ലഭതേ തുഷ്ടിം സാ ന ശക്യാ ഹ്യതോഽന്യഥാ
നല്ല പെരുമാറ്റത്തിൽ മനസ്സ് ഉറപ്പിച്ചു, അതിൽ പൂർണ്ണമായി നിലനിൽക്കുമ്പോൾ ലഭിക്കുന്ന സംതൃപ്തി മറ്റെന്തിനാലും നേടാനാവില്ല.
വേദസ്യോപനിഷത്സത്യം സത്യസ്യോപനിഷദ്ദമഃ। ദമസ്യോപനിഷത്ത്യാഗഃ ശിഷ്ടാചാരേഷു നിത്യദാ
വേദത്തിന്റെ സാരമാണ് സത്യം; സത്യത്തിന്റെ സാരമാണ് ആത്മനിയന്ത്രണം; ആത്മനിയന്ത്രണത്തിന്റെ സാരമാണ് ത്യാഗം — ഇവ എല്ലാം നല്ലവരുടെ പെരുമാറ്റത്തിൽ എപ്പോഴും കാണാം.