സ തു ജ്ഞാതാ ദ്വിജം പ്രാപ്തം സഹസാ സംഭ്രമോത്ഥിതഃ। ആജഗാമ യതോ വിപ്രഃ സ്ഥിത ഏകാന്തആസനേ
അവൻ ആ ബ്രാഹ്മണനെ വന്നതായി മനസ്സിലാക്കി, ഉടൻ ഉണർന്ന് അത്യന്തം ആസക്തിയോടെ അവൻ ഇരുന്നിരുന്ന ഏകാന്തമായ സ്ഥലത്തേക്ക് വന്നു.
അഭിവാദയേ ത്വാം ഭഗവന്സ്വാഗതം തേ ദ്വിജോത്തമ। അഹം വ്യാധോ ഹി ഭദ്രം തേ കിം കരോമി പ്രശാധി മാമ്
അവൻ ആദരപൂർവ്വം പറഞ്ഞു: 'ഭഗവനേ, സ്വാഗതം. മഹാനായ ദ്വിജനേ, ഞാൻ ഒരു വേട്ടക്കാരനാണ്. നിനക്ക് എല്ലാ ഭദ്രതയും ഉണ്ടാകട്ടെ. ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ.'
ഏകപത്ന്യാ യദുക്തോസി ഗച്ഛ ത്വം മിഥിലാമിതി। ജാനാമ്യേതദഹം സര്വം യദര്ഥം ത്വമിഹാഗതഃ
നിന്റെ ഭാര്യ നിന്നോട് മിഥിലയിലേക്കു പോകാൻ പറഞ്ഞതെല്ലാം എനിക്ക് അറിയാം. നീ ഇവിടെ വന്നതിന്റെ കാരണം ഞാൻ മുഴുവൻ അറിയുന്നു.
ശ്രുത്വാ ച തസ്യ തദ്വാക്യം സ വിപ്രോ ഭൃശവിസ്മിതഃ। ദ്വിതീയമിദമാശ്ചര്യമിത്യചിന്തയത ദ്വിജഃ
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രാഹ്മണൻ അതിശയിച്ചു. 'ഇതും മറ്റൊരു അത്ഭുതം തന്നെയാണ്!' എന്നു അവൻ മനസ്സിൽ ചിന്തിച്ചു.
അദേശസ്ഥം ഹി തേ സ്താനമിതി വ്യാഘോഽബ്രവീദ്ദ്വിജമ്। ഗൃഹം ഗച്ഛാവ ഭഗവന്യദി തേ രോചതേഽനഘ
വേട്ടക്കാരൻ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെ നിന്നു നിനക്ക് താമസിക്കാൻ പറ്റില്ല. ഭഗവനേ, നിനക്ക് ഇഷ്ടമെങ്കിൽ നമുക്ക് എന്റെ വീട്ടിലേക്ക് പോകാം, പാപരഹിതനേ.'
ബാഢമിത്യേവ തം വിപ്രോ ഹൃഷ്ടോ വചനമബ്രവീത്। അഗ്രതസ്തു ദ്വിജം കൃത്വാ സ ജഗാമ ഗൃഹം പ്രതി
ബ്രാഹ്മണൻ സന്തോഷത്തോടെ 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു. ബ്രാഹ്മണനെ മുന്നിൽ വെച്ച് വേട്ടക്കാരൻ വീട്ടിലേക്കു വഴി കാണിച്ചു.
പ്രവിശ്യ ച ഗൃഹംരമ്യമാസനേനാഭിപൂജിതഃ। `അര്ധ്യേണ ച സ വൈ തേന വ്യാധേന ദ്വിജസത്തമഃ
ആ മനോഹരമായ വീട്ടിൽ കയറി, വേട്ടക്കാരൻ ബ്രാഹ്മണനെ സ്നേഹപൂർവ്വം ഇരിപ്പിടം നൽകി, കാലുകഴുകാൻ വെള്ളവും നൽകി ആദരിച്ചു.
പാദ്യമാചമനീയം ച പ്രതിഗൃഹ്യ ദ്വിജോത്തമഃ। തതഃ സുഖോപവിഷ്സ്തം വ്യാധം വചനമബ്രവീത്
കാലുകഴുകാനും ആചമനത്തിനും വെള്ളം സ്വീകരിച്ച്, ആ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ സുഖമായി ഇരുന്നു വേട്ടക്കാരനോട് പറഞ്ഞു.
കര്മൈതദ്വൈ ന സദൃശം ഭവതഃ പ്രതിഭാതി മേ। അനുതപ്യേ ഭൃശം താത തവ ഘോരേണ കര്മണാ
'നിന്റെ ഈ തൊഴിൽ നിനക്ക് യോജിച്ചതാണെന്നു തോന്നുന്നില്ല. നിന്റെ ഈ ഭയങ്കരമായ തൊഴിൽ കണ്ടു ഞാൻ വളരെ ദുഃഖിതനാണ്, സുഹൃത്തേ.'
കുലോചിതമിദം കര്മ പിതൃപൈതാമഹം പരമ്। വര്തമാനസ്യ മേ ധര്മേ സ്വേ മന്യും മാ കൃഥാ ദ്വിജ
'ഇത് എന്റെ കുടുംബത്തിന് അനുയോജ്യമായ തൊഴിലാണ്, അച്ഛനും അപ്പൂപ്പനും ചെയ്തതാണിത്. ഞാൻ എന്റെ ധർമ്മം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുമ്പോൾ ദ്വിജനേ, ദയവായി ദേഷ്യം കാണിക്കരുത്.'
വിധാത്രാ വിഹിതം പൂര്വം കര്മ സ്വമനുപാലയന്। പ്രയത്നാച്ച ഗുരൂ വൃദ്ധൌ ശുശ്രൂഷേഽഹം ദ്വിജോത്തമ
'സൃഷ്ടാവൻ നിർദ്ദേശിച്ച ജോലി ഞാൻ നിർവ്വഹിക്കുന്നു. ഗുരുക്കന്മാരെയും മുതിർന്നവരെയും ഞാൻ പരിശ്രമത്തോടെ സേവിച്ചിട്ടുണ്ട്, മഹാബ്രാഹ്മണനേ.'
സത്യം വദേ നാഭ്യസൂയേ യഥാശക്തി ദദാമി ച। ദേവതാതിഥിഭൃത്യാനാമവശിഷ്ടേന വര്തയേ
'ഞാൻ സത്യം സംസാരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവരെ അസൂയപ്പെടുന്നില്ല, കഴിയുന്നത്ര ദാനം നൽകുന്നു. ശേഷിക്കുന്നതിൽ ദേവന്മാരെയും അതിഥികളെയും ഭൃത്യന്മാരെയും പോഷിക്കുന്നു.'
ന കുത്സയാമ്യഹം കിംചിന്ന ഗര്ഹേ ബലവത്തരമ്। കൃതമന്വേതി കര്താരം പുരാ കര്മ ദ്വിജേത്തമ
'ഞാൻ ഒന്നിനെയും നിന്ദിക്കുന്നില്ല, ശക്തമായതിനെ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നുമില്ല. ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നതിനെ പിന്തുടരുന്നു, മഹാബ്രാഹ്മണനേ.'
കൃഷിഗോരക്ഷ്യവാണിജ്യമിഹ ലോകസ്യ ജീവനമ്। ദണ്ഡനീതിസ്ത്രയോ വിദ്യാ തേന ലോകോ ഭവത്യുത
'വളവിടൽ, പശുപാലനം, വ്യാപാരം എന്നിവയാണ് ഇവിടെ ജനങ്ങളുടെ ഉപജീവനം. ഈ മൂന്ന് തൊഴിലും ശിക്ഷയുടെ ശാസ്ത്രവും ചേർന്ന് ലോകം നിലനിർത്തുന്നു.'
കര്മ ശൂദ്രേ കൃഷിര്വൈശ്യേ സംഗ്രാമഃ ക്ഷത്രിയേ സ്മൃതഃ। ബ്രഹ്മചര്യതപോമന്ത്രാഃ സത്യം ച ബ്രാഹ്മണേ സദാ
'വളവിടൽ ശൂദ്രന്റെ കർമ്മമാണ്, വ്യാപാരം വൈശ്യന്റെത്, യുദ്ധം ക്ഷത്രിയന്റെത്. ബ്രാഹ്മണനു എപ്പോഴും ബ്രഹ്മചര്യം, തപസ്സ്, മന്ത്രങ്ങൾ, സത്യം എന്നിവയാണ്.'
രാജാ പ്രശാസ്തി ധര്മേണ സ്വകര്മനിരതാഃ പ്രജാഃ। വികര്മാണശ്ച യേ കേചിത്താന്യുനക്തി സ്വകര്മസു
'രാജാവ് തന്റെ ജനങ്ങളെ ധർമ്മപൂർവ്വം ഭരിക്കുന്നു, അവരവരുടെ കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവരായിരിക്കുന്നു. തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവരെ രാജാവ് അവരുടെ കർമ്മങ്ങളിൽ നിന്ന് തടയുന്നു.'
ഭേതവ്യം ഹി സദാ രാജ്ഞാം പ്രജാനാമധിപാ ഹിതേ। മാരയന്തി വികര്മസ്ഥം ലുബ്ധാ മൃഗമിവേഷുഭിഃ
'ജനങ്ങളുടെ ക്ഷേമം നോക്കുന്ന ഭരണാധികാരികളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ഭയപ്പെടണം. അവർ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്ന, അത്യാഗ്രഹമുള്ളവരെ വേട്ടക്കാരൻ മൃഗത്തെ അമ്പുകൊണ്ട് കൊല്ലുന്നതുപോലെ സംഹരിക്കുന്നു.'
ജനകസ്യേഹ വിപ്രര്ഷേ വികര്മസ്ഥോ ന വിദ്യതേ। സ്വകര്മനിരതാ വര്ണാശ്ചത്വാരോപി ദ്വിജോത്തമ
'ജനകന്റെ രാജ്യത്ത്, ബ്രാഹ്മണമുനിവേ, തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവൻ ആരുമില്ല. മഹാനായ ദ്വിജനേ, നാലു വർണ്ണങ്ങളും അവരവരുടെ കർമ്മത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.'
സ ഏഷ ജനകോ രാജാ ദുര്വൃത്തമപി ചേത്സുതമ്। ദണ്ഡ്യം ദണ്ഡേ നിക്ഷിപതി യഥാ ന ഗ്ലാതി ധാര്മികമ്
ഈ ജനകമഹാരാജാവ്, തന്റെ സ്വന്തം മകനു പോലും ദുഷ്പ്രവൃത്തിയുണ്ടായാൽ, നിയമപ്രകാരം ശിക്ഷ നൽകുന്നു, ώστε ധാർമികർക്ക് അനിഷ്ടം സംഭവിക്കാതിരിക്കാൻ.
സുയുക്തചാരോ നൃപതിഃ സര്വം ധര്മേണ പശ്യതി। ശ്രീശ്ച രാജ്യം ച ദണ്ഡശ്ച ക്ഷത്രിയാണാം ദ്വിജോത്തമ
സമയോചിതമായ ബുദ്ധിയോടെ രാജാവ് എല്ലാം നീതിയനുസരിച്ച് നോക്കുന്നു; സമ്പത്തും രാജ്യവും ശിക്ഷയും ക്ഷത്രിയർക്കാണ്, മഹാബ്രാഹ്മണ.
രാജാനോ ഹി സ്വധര്മേണ ശ്രിയമിച്ഛന്തി ഭൂയസീമ്। സര്വേഷാമേവ വര്ണാനാം ത്രാതാ രാജാ ഭവത്യുത
രാജാക്കന്മാർ തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം പാലിച്ചുകൊണ്ട് കൂടുതൽ ഐശ്വര്യം ആഗ്രഹിക്കുന്നു; രാജാവ് എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളുടെയും രക്ഷകനാകുന്നു.
പരേണ ഹി ഹതാന്ബ്രഹ്മന്വരാഹമഹിഷാനഹമ്। ന സ്വയം ഹന്മി വിപ്രര്ഷേ വിക്രീണാമി സദാ ത്വഹമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ കാട്ടുപന്നി, മഹിഷി എന്നിവയെ നേരിട്ട് കൊല്ലാറില്ല; മറ്റുള്ളവരോട് കൊല്ലിച്ചുമാത്രം, വിൽക്കാറുമില്ല.
ന ഭക്ഷയാമി മാംസാനി ഋതുഗാമീ തഥാഹ്യഹമ്। സദോപവാസീ ച തഥാ നക്തഭോജീ സദാ ദ്വിജ
ഞാൻ മാംസം കഴിക്കാറില്ല; കാലാനുസൃതമായി ജീവിക്കുന്നു, എപ്പോഴും ഉപവാസം പാലിക്കുന്നു, രാത്രി മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നു, ദ്വിജനേ.
അശീലശ്ചാപി പുരുഷോ ഭൂത്വാ ഭവതി ശീലവാന്। പ്രാണിഹിംസാരതിശ്ചാപി ഭവതേ ധാര്മികഃ പുനഃ
ശീലമില്ലാത്തവൻ പോലും നല്ലവനാകാൻ കഴിയും; ജീവികളെ പീഡിപ്പിക്കാൻ ഇഷ്ടമുള്ളവനും വീണ്ടും ധാർമികനാകാൻ കഴിയും.
വ്യഭിചാരാനനരേന്ദ്രാണാം ധര്മഃ സംകീര്യതേ മഹാന്। അധര്മോ വര്തതേ ചാപി സംകീര്യന്തേ തതഃ പ്രജാഃ
രാജാക്കന്മാർ തെറ്റുകൾ ചെയ്യുമ്പോൾ ധർമ്മം വളരെ മലിനമാകുന്നു; അധർമ്മം വളരുന്നു, അതിനാൽ ജനങ്ങളും തെറ്റുപിടിക്കുന്നു.
ഭേരുണ്ഡാ വാമനാഃ കുബ്ജാഃ സ്ഥൂലശീര്ഷാസ്തഥൈവ ച। ക്ലീബാശ്ചാന്ധാശ്ച ബധിരാ ജായന്തേഽത്യുച്ചലോചനാഃ
ബേരുണ്ടന്മാർ, കുരുമാനുകൾ, കുനിഞ്ഞവൻമാർ, വലിയ തലയുള്ളവർ, ശുക്ലന്മാർ, കുരുടന്മാർ, ചെവികേട് ഉള്ളവർ, അത്യന്തം പുറത്ത് കണ്ണുള്ളവർ എന്നിവരൊക്കെയും ജനിക്കുന്നു.
പാര്ഥിവാനാമധര്മത്വാത്പ്രജാനാമഭവഃ സദാ। സ ഏഷ രാജാ ജനകഃ പ്രജാ ധര്മേണ പശ്യതി
രാജാക്കന്മാരുടെ അധർമ്മം കാരണം ജനങ്ങളിൽ എപ്പോഴും ദോഷങ്ങൾ ഉണ്ടാകുന്നു; ഈ ജനകമഹാരാജാവ് തന്റെ ജനങ്ങളെ നീതിയോടെ നോക്കുന്നു.
അനുഗൃഹ്ണന്പ്രജാഃ സര്വാഃ സ്വധര്മനിരതാഃ സദാ। `പാത്യേഷ രാജാ ജനകഃ പിതൃവദ്ദ്വിജസത്തമ
തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യത്തിൽ സ്ഥിരമായിരിക്കുന്ന എല്ലാ ജനങ്ങളെയും ഈ ജനകമഹാരാജാവ് പിതാവിനെപ്പോലെ സംരക്ഷിക്കുന്നു, മഹാദ്വിജനേ.
യേചൈവ മാം പ്രശംസന്തി യേച നിന്ദന്തി മാനവാഃ। സര്വാന്സുപരിണീതേന കര്മാണാ തോഷയാമ്യഹമ്
എന്നെ പ്രശംസിക്കുന്നവരും ദോഷം പറയുന്നവരും, എല്ലാവരെയും ഞാൻ നല്ല പ്രവൃത്തികളിലൂടെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നു.
യേ ജീവന്തി സ്വധര്മേണ സംയുഞ്ജന്തി ച പാര്ഥിവാഃ। ന കിംചിദുപജീവനതി ദാന്താ ഉത്ഥാനസീലിനഃ
തങ്ങളുടെ കർത്തവ്യം അനുസരിച്ച് ജീവിക്കുകയും രാജാവിനൊപ്പം ചേർന്ന് നില്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നവർ, മറ്റൊന്നിലും ആശ്രയിക്കാറില്ല; അവർ ശാന്തരും പരിശ്രമശീലികളും ആണു.