ബലാകാ ഹി ത്വയാ ദഗ്ധാ രോഷാത്തദ്വിദിതം മയാ। ക്രോധഃ ശത്രുഃ ശരീരസ്ഥോ മനുഷ്യാണാം ദ്വിജോത്തമ
നിന്റെ കോപത്തിൽ നീ ബലാകയെ ദഹിപ്പിച്ചതെനിക്ക് അറിയാം. മനുഷ്യരുടെ ശരീരത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ശത്രുവാണ് കോപം, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ.
മാസ്മ ക്രുധ്യോ ബലാകേവ ന വധ്യാഽസ്മി പതിവ്രതാ'। യഃ ക്രോധമോഹൌ ത്യജതി തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
നീ ബലാകയെപ്പോലെ കോപിക്കരുത്; ഞാൻ ഭർത്താവിനോടു വിശുദ്ധയായവളാണ്, കൊല്ലപ്പെടേണ്ടതല്ല. കോപവും മായയും ഉപേക്ഷിക്കുന്നവനെയാണ് ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നത്.
യോ വദേദിഹ സത്യാനി ഗുരും സംതോഷയേത ച। ഹിംസിതശ്ച ത ഹിംസേത തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ഇവിടെ സത്യം പറയുകയും, ഗുരുവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കുകയും, തനിക്കു ഹാനി ചെയ്തവരെ പോലും ഹാനി ചെയ്യാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നവനെയാണ് ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അറിയുന്നത്.
ജിതേന്ദ്രിയോ ധര്മപരഃ സ്വാധ്യായനിരതഃ ശുചിഃ। കാമക്രോധൌ വശൌ യസ്യ തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചവനും, ധർമ്മത്തിൽ സ്ഥിരനുമാണ്, സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, ശുദ്ധനും, ആഗ്രഹവും കോപവും നിയന്ത്രണത്തിലുള്ളവനുമാണ് ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നത്.
യസ്യ ചാത്മസമോ ലോകോ ധര്മജ്ഞസ്യ മനസ്വിനഃ। സര്വധര്മേഷു ചരതസ്തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ലോകം തന്നെപോലെയാണ് കാണുന്നവനും, ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, മനസ്സുള്ളവനും, എല്ലാ കര്ത്തവ്യങ്ങളിലും നിലനിൽക്കുന്നവനുമാണ് ദേവന്മാർ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നത്.
യോഽധ്യാപയേദധീയീത യജേദ്വാ യാജയീത വാ। ദദ്യാദ്വാഽപി യഥാശക്തി തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
പഠിപ്പിക്കുന്നവനോ പഠിക്കുന്നവനോ, യജ്ഞം ചെയ്യുന്നവനോ ചെയ്യിക്കുന്നവനോ, കഴിയുന്നതുപോലെ ദാനം ചെയ്യുന്നവനോ ആണെങ്കിൽ, ദേവന്മാർ അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു.
ബ്രാഹ്മചാരീ വദാന്യോ യോപ്യധീയാദ്ദ്വിജപുങ്ഗവഃ। സ്വാധ്യായവാനമത്തോ വൈ തം ദേവാ ബ്രാഹ്മണം വിദുഃ
ബ്രഹ്മചാരിയും, ദാനശീലിയും, പഠനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, സ്വാധ്യായത്തിൽ നിലനിൽക്കുന്നവനും, അഹങ്കാരമില്ലാത്തവനും ആണെങ്കിൽ, ദേവന്മാർ അവനെ ബ്രാഹ്മണനെന്ന് അംഗീകരിക്കുന്നു.
യദ്ബ്രാഹ്മണാനാം കുശലം തദേഷാം പരികീര്തയേത്। സത്യം തഥാ വ്യാഹരതാം നാനൃതേ രമതേ മനഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഉപകാരമാകുന്നതെന്താണോ, അതാണ് അവൻ അവർക്കായി പ്രസ്താവിക്കേണ്ടത്. സത്യം പറയുന്നതിലാണ് അവന്റെ മനസ്സ് ആസ്വദിക്കുന്നത്, അസത്യം പറയുന്നതിൽ അല്ല.
ധനം തു ബ്രാഹ്മണസ്യാഹുഃ സ്വാധ്യായം ദമമാര്ജവമ്। ഇന്ദ്രിയാണാം നിഗ്രഹം ച ശാശ്വതം ദ്വിജസത്തമ
ബ്രാഹ്മണന്റെ സമ്പത്ത് എന്ന് പറയുന്നത് സ്വാധ്യായം, സ്വയം നിയന്ത്രണം, നേര്മ, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ എപ്പോഴും നിയന്ത്രണത്തിൽ വയ്ക്കൽ എന്നിവയാണ്, മഹാനായ ദ്വിജനേ.
സത്യാര്ജവേ ധര്മമാഹുഃ പരം ധര്മവിദോ ജനാഃ। ദുര്ജ്ഞേയഃ ശാശ്വതോ ധര്മഃ സ ച സത്യേ പ്രതിഷ്ഠിതഃ
സത്യം, നേര്മ എന്നിവയിലാണ് പരമധർമ്മമെന്ന് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു. ശാശ്വതമായ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കാൻ പ്രയാസമാണ്, അതും സത്യത്തിൽ തന്നെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്.
ശ്രുതിപ്രമാണോ ധര്മഃ സ്യാദിതി വൃദ്ധാനുശാസനമ്। ബഹുധാ ദൃശ്യതേ ധര്മഃ സൂക്ഷ്മ ഏവ ദ്വിജോത്തമ
വേദങ്ങൾ തന്നെയാണ് ധർമ്മത്തിന് ആധാരമെന്ന് മൂപ്പന്മാർ ഉപദേശിക്കുന്നു. ധർമ്മം പലവിധങ്ങളിലാണ് കാണപ്പെടുന്നത്, മഹാനായ ബ്രാഹ്മണനേ, അതു വളരെ സൂക്ഷ്മവുമാണ്.
ഭഗവാനപി ധര്മജ്ഞഃ സ്വാദ്യായനിരതഃ ശുചിഃ। ന തു തത്ത്വേന ഭഗവന്ദര്മം വേത്സീതി മേ മതിഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും, സ്വാധ്യായത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, ശുദ്ധനും ആയ ഭഗവാൻ പോലും, യഥാർത്ഥത്തിൽ മുഴുവനായും ധർമ്മം അറിയുന്നില്ലെന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു, ഭഗവാനേ.
യദി വിപ്ര ന ജാനീഷേ ധര്മം പരമകം ദ്വിജ। ധര്മവ്യാധം തത പൃച്ഛ ഗത്വാ തു മിഥിലാം പുരീമ്
ബ്രാഹ്മണനേ, നീ പരമധർമ്മം അറിയുന്നില്ലെങ്കിൽ, മിഥിലാ നഗരത്തിലേക്ക് പോയി, അവിടെ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വേട്ടക്കാരനോട് അതിനെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കൂ.
മാതാപിതൃഭ്യാം ശുശ്രൂപുഃ സത്യവാദീ ജിതേന്ദ്രിയഃ। മിഥിലായാം വസേദ്വ്യാധഃ സ തേ ധര്മാന്പ്രവക്ഷ്യതി
മിഥിലയിൽ ഒരു വേട്ടക്കാരൻ ഉണ്ട്; അവൻ അമ്മയെയും അച്ചനെയും ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നു, സത്യം സംസാരിക്കുന്നു, ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവൻ നിനക്ക് ധർമ്മം വിശദീകരിക്കും.
തത്ര ഗച്ഛസ്വ ഭദ്രം തേ യഥാകാമം ദ്വിജോത്തമ। `വ്യാധഃ പരമധര്മാത്മാ സ തേ ഛേത്സ്യതി സംശയമ്
അവിടെ പോകൂ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠാ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ; പരമധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന ആ വേട്ടക്കാരൻ നിന്റെ സംശയങ്ങൾ നീക്കിക്കൊടുക്കും.
അത്യുക്തമപി മേ സര്വം ക്ഷന്തുമര്ഹസ്യനിന്ദിത। സ്ത്രിയോ ഹ്യവധ്യാഃ സര്വേഷാം യേ ധര്മമഭിവിന്ദതേ
എനിക്ക് ആവേശത്തിൽ അധികം കടുത്തുപറഞ്ഞതാണെങ്കിൽ, ദോഷമില്ലാത്തവളേ, നീ ക്ഷമിക്കണം; ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കുന്നവർക്കു സ്ത്രീകളെ കൊല്ലാൻ അവകാശമില്ല.
പ്രീതോസ്മി തവ ഭദ്രം തേ ഗതഃ ക്രോധശ്ച ശോഭനേ। ഉപാലമ്ഭസ്ത്വയാ പ്രോക്തോ മമ നിശ്രേയസം പരമ്
നിന്റെ വാക്കുകളിൽ ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു, ശുഭദേ, നിനക്ക് എല്ലാ ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ; എന്റെ കോപം മാറി, നിന്റെ ഉപാലംബം എനിക്ക് പരമശ്രേയസ് ആയി.
സ്വസ്തി തേഽസ്തു ഗമിഷ്യാമി സാധയിഷ്യാമി ശോഭനേ। `ധന്യാ ത്വമസി കല്യാണി യസ്യാഃ സ്യാദ്വൃത്തമീദൃശമ്
നിനക്ക് ആശംസകൾ, ഞാൻ ഇപ്പോൾ പോകുന്നു, ഇത് സഫലമാക്കും, ഭദ്രേ; ഇങ്ങനെയൊരു പെരുമാറ്റമുള്ള നീയാണു സത്യത്തിൽ ഭാഗ്യശാലിയും ധർമ്മവതിയുമാണ്.
തയാ വിസൃഷ്ടോ നിര്ഗത്യ സ്വമേവ ഭവനം യയൌ। വിനിന്ദന്സ സ്വമാത്മാനം കൌശികോ ദ്വിജസത്തമഃ ।। വസ്ത്രിണോ വസ്ത്രദാ യാന്തി അവസ്ത്രാ യാന്ത്യവസ്ത്രദാഃ
അവൾ വിട പറഞ്ഞതോടെ, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനായ കൗശികൻ സ്വയം കുറ്റം ചൂണ്ടി തന്റെ വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങി; വസ്ത്രമുള്ളവർ വസ്ത്രമില്ലാത്തവർക്ക് വസ്ത്രം നൽകുന്നു, വസ്ത്രമില്ലാത്തവർ വസ്ത്രമുള്ളവരിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.
ചിന്തയിത്വാ തദാശ്ചര്യം സ്ത്രിയാ പ്രോക്തമശേപതഃ। വിനിന്ദന്സ ദ്വിജോഽഽത്മാനമാഗസ്കൃത ഇവാബഭൌ
സ്ത്രീ പറഞ്ഞ അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, ബ്രാഹ്മണൻ സ്വയം കുറ്റം ചൂണ്ടി, തെറ്റ് ചെയ്തവനെന്നപോലെ തോന്നി.
ചിന്തയാനഃ സ ധര്മസ്യ സൂക്ഷ്മാം ഗതിമഥാബ്രവീത്। ശ്രദ്ദധാനേന വൈ ഭാവ്യേ ഗച്ഛാമി മിഥിലാമഹമ്
ധർമ്മത്തിന്റെ സൂക്ഷ്മമായ വഴി ചിന്തിച്ചുകൊണ്ട്, അവൻ പറഞ്ഞു: 'വിശ്വാസത്തോടെ ഞാൻ മിഥിലയിലേക്ക് പോകുന്നു.'
കൃതാത്മാ ധര്മവിത്തസ്യാം വ്യാധോ നിവസതേ കില। തം ഗച്ചാമ്യഹമദ്യൈവ ധര്മം പ്രഷ്ടും തപോധനമ്
അവിടെ സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ള, ധർമ്മം അറിയുന്ന ഒരു വേട്ടക്കാരൻ താമസിക്കുന്നതായി പറയുന്നു; ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ ആ മഹാതപസ്സിനോടു ധർമ്മം ചോദിക്കാൻ പോകുന്നു.
ഇതിസംചിന്ത്യ മനസാ ശ്രദ്ദധാനഃ സ്ത്രിയാ വചഃ। ബലാകാപ്രത്യയേനാസൌ ധര്മ്യൈശ്ച വചനൈഃ ശുഭൈഃ
അങ്ങനെ, സ്ത്രീയുടെ വാക്കുകളും, ബാലാകയുടെ വിശ്വസനീയമായ ഉപദേശങ്ങളും മനസ്സിൽ വെച്ച്, അവൻ ധർമ്മത്തിൽ മനസ്സ് കേന്ദ്രീകരിച്ചു.
സംപ്രതസ്ഥേ സ മിഥിലാം കൌതൂഹലസമന്വിതഃ। അതിക്രാമന്നരണ്യാനി ഗ്രാമാംശ്ച നഗരാണി ച
കൗതുകത്തോടെ, അവൻ മിഥിലയിലേക്ക് യാത്ര തിരിച്ചു; കാടുകളും ഗ്രാമങ്ങളും നഗരങ്ങളും കടന്ന് പോകുകയായിരുന്നു.
തതോ ജഗാമ മിഥിലാം ജനകേന സുരക്ഷിതാമ്। ധര്മസേതുസമാകീര്ണാം യജ്ഞോത്സവവതീം ശുഭാമ്
അതിനുശേഷം, ജനകൻ സംരക്ഷിക്കുന്ന, ധർമ്മത്തിന്റെ പാലം നിറഞ്ഞ, യജ്ഞോത്സവങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച മിഥിലയിൽ അവൻ എത്തി.
ഗോപുരാട്ടാലകവതീം ഹര്മ്യപ്രാകാരശോഭനാമ്। പ്രവിശ്യ നഗരീം രമ്യാം വിമാനൈര്ബഹുഭിര്യുതാമ്
ഗോപുരങ്ങളും ഗോപുരങ്ങളും മനോഹരമായ മാളികകളും കൊട്ടാരങ്ങളും നിറഞ്ഞ ആ മനോഹര നഗരത്തിലേക്ക് അവൻ കടന്നു.
പണ്യൈശ്ച ബഹുഭിര്യുക്താം സുവിഭക്തമഹാപഥാമ്। അശ്വൈ രഥൈസ്തഥാ നാഗൈര്യോധൈശ്ച ബഹുഭിര്യുതാമ്
നഗരം പലവിധ ചരക്കുകൾ കൊണ്ടും, നന്നായി വിഭജിച്ച വലിയ റോഡുകളുമായി, കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും ധാരാളം സൈനികരും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണാം നിത്യോത്സവസമാകുലാമ്। സോഽപസ്യദ്ബഹുവൃത്താന്താം ബ്രാഹ്മണഃ സമതിക്രമന്
സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, എല്ലായ്പ്പോഴും ഉത്സവങ്ങളാൽ തിരക്കേറിയ നഗരം; ബ്രാഹ്മണൻ കടന്നുപോകുമ്പോൾ പല സംഭവങ്ങളും അവൻ കണ്ടു.
ധര്മവ്യാധമപൃച്ഛച്ച സ ചാസ്യ കഥിതോ ദ്വിജൈഃ। അപശ്യത്തത്രഗത്വാ തം സൂനാമധ്യേ വ്യവസ്ഥിതമ്
അവൻ ധർമ്മനിഷ്ഠനായ വേട്ടക്കാരനെക്കുറിച്ച് ചോദിച്ചു; അവിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവനെ കാണിച്ചു. അവിടെ പോയി, സുന്ദരന്മാരുടെ ഇടയിൽ അവനെ നിലകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
മാര്ഗമാഹിപമാംസാനി വിക്രീണന്തം തപസ്വിനമ്। ആകുലത്വാച്ച ക്രേതൃണാമേകാന്തേ സംസ്ഥിതോ ദ്വിജഃ
സർപ്പമാംസവും മറ്റുമാംസവും വിൽക്കുന്ന ആ തപസ്സിയെ അവൻ കണ്ടു; വാങ്ങാൻ ആളുകൾ തിരക്കേറിയതിനാൽ, ബ്രാഹ്മണൻ ഒറ്റയ്ക്ക് അകലെ നിന്നു.