കുവലാശ്വശ്ച നൃപതിര്ധുന്ധുമാര ഇതി സ്മൃതഃ। നാമ്നാ ച ഗുണയുക്തേന തദാപ്രഭൃതി സോഽഭവത്
കുവലാശ്വൻ എന്ന രാജാവ് ധുന്ധുമാരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി; അതിനുശേഷം, ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി അവൻ ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। ധൌന്ധുമാരമുപാഖ്യാനം പ്രഥിതം യസ്യ കര്മണാ
നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ധുന്ധുമാരന്റെ പ്രശസ്തമായ കഥയും, അവന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രവൃത്തികളും.
ഇദം തു പുണ്യമാഖ്യാനം വിഷ്ണോഃ സമനുകീര്തനമ്। ശൃണുയാദ്യഃ സ ധര്മാത്മാ പുത്രവാംശ്ച ഭവേന്നരഃ
വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ പുണ്യകഥ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ ധാർമ്മികൻ്റെ ജീവിതത്തിൽ പുത്രസമ്പത്തും ലഭിക്കും.
ആയുഷ്മാന്ഭൂതിമാംശ്ചൈവ ശ്രുത്വാ ഭവതി പര്വസു। ന ച വ്യാധിഭംയകിംചിത്പ്രാപ്നോതി വിഗതജ്വരഃ
ശ്രദ്ധയോടെ ഈ കഥ ഉത്സവസമയങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്നവന് ദീർഘായുസും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; അവന് രോഗങ്ങളോ പനി പോലുള്ള കഷ്ടങ്ങളോ ഉണ്ടാകില്ല.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ മാര്കണ്ഡേയം മഹാദ്യുതിമ്। പ്രപച്ഛ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ധര്മപ്രശ്നം സ ദുര്വചമ്
അതിനുശേഷം, ഭാരതവംശത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്ന രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ മഹാതേജസ്സുള്ള മാർകണ്ടേയനോടു ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദുർഗ്രഹ്യമായ ഒരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭഗവന്സ്ത്രീണാം മാഹാതമ്യമുത്തമമ്। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര സൂക്ഷ്മം ധര്മ്യം ച തത്ത്വതഃ
ഭഗവൻ, സ്ത്രീകളുടെ പരമമായ മഹത്വം, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയും ധാർമ്മികതയും, സത്യമായി നീ എന്നോട് പറഞ്ഞുതരണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷമിഹ വിപ്രര്ഷേ ദേവാ ദൃശ്യന്തി സത്തമ। സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ വായുഃ പൃഥിവീ വഹ്നിരേവ ച
മഹർഷേ, ഇവിടെ തന്നെ ദേവന്മാർ നേരിട്ട് കാണപ്പെടുന്നു; സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, വായു, ഭൂമി, അഗ്നി ഇവരും.
പിതാ മാതാ ച ഭഗവാന്ഗാവ ഏവ ച സത്തമ। യച്ചാന്യദേവ വിഹിതം തച്ചാപി ഭൃഗുനന്ദന
പിതാവും മാതാവും, മഹാനായവനേ, പശുക്കളും, ഭൃഗുവംശജനായവനേ, വിധിക്കപ്പെട്ട മറ്റെല്ലാം കാര്യങ്ങളും.
മന്യേഽഹം ഗുരുവത്സര്വമേകപത്ന്യസ്തഥാ സ്ത്രിയഃ। പതിവ്രതാനാം ശുശ്രൂഷാ ദുഷ്കരാ പ്രതിഭാതി മേ। പതിവ്രതാനാം മഹാത്മ്യം വക്തുമര്ഹസി നഃ പ്രഭോ
എനിക്ക് എല്ലാവരും ഗുരുവിനെപോലെ ആദരണീയരാണ് എന്ന് തോന്നുന്നു; ഒരു ഭർത്താവിനോട് മാത്രം വിശ്വസ്തരായ സ്ത്രീകളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതിൽ വിശ്വാസമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് അത് വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ് എന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ഭർത്തീവ്രതകളുടെ മഹത്വം നീ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതരണം.
നിരുധ്യ ചേന്ദ്രിയഗ്രാമം മനഃ സംരുധ്യ ചാനഘ। പതിം ദൈവതവച്ചാപി ചിന്തയന്ത്യ സ്ഥിതാ ഹി യാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച് ഭർത്താവിനെ ദൈവമായി കരുതുന്ന സ്ത്രീ, പാപരഹിതനായവനേ, അവളാണ് സത്യത്തിൽ ഉന്നതസ്ഥിതിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്.
ഭഗവന്ദുഷ്കരം ത്വേതത്പ്രതിഭാതി മമ പ്രഭോ। മാതാപിത്രോശ്ച ശുശ്രൂഷാ സ്ത്രീണാം ഭര്തരി ച ദ്വിജ
ഭഗവൻ, സ്ത്രീകൾ മാതാപിതാക്കളെയും ഭർത്താവിനെയും സേവിക്കുന്നത് എനിക്ക് വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യമായി തോന്നുന്നു, ദ്വിജനേ.
സ്ത്രീണാം ധര്മാത്സുഘോരാദ്ധി നാന്യം പശ്യാമി ദുഷ്കരമ്। സാധ്വാചാരാഃ സ്ത്രിയോ ബ്ര്ഹമന്കുര്വന്തീഹ സദാദൃതാഃ
സ്ത്രീകളുടെ ധർമ്മം അത്യന്തം കഠിനമാണെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു; നല്ല പെരുമാറ്റമുള്ള സ്ത്രീകൾ, ബ്രാഹ്മണനേ, ഈ ധർമ്മം എപ്പോഴും ആദരവോടെ അനുഷ്ഠിക്കുന്നു.
ദുഷ്കരം ഖലു കുര്വന്തി പിതരോ മാതരശ്ച വൈ। ഏകപത്ന്യശ്ച യാ നാര്യോ യാശ് സത്യം വദന്ത്യുത
പിതാക്കളും മാതാക്കളും വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യുന്നു; ഒരേ ഭർത്താവിനോടു മാത്രം വിശ്വസ്തരായ സ്ത്രീകളും സത്യം പറയുന്നവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
കുക്ഷിണാ ദശമാസാംശ്ച ഗര്ഭം സംധാരയന്തി യാഃ। നാര്യഃ കാലേന സംബൂയ കിമദ്ഭുതതരം തതഃ
സ്ത്രീകൾ പത്ത് മാസം ഗർഭം ധരിക്കുന്നു; സമയത്ത് പ്രസവിക്കുമ്പോൾ അതിൽ വലിയ അത്ഭുതം വേറെയുണ്ടോ?
സംശയം പരമം പ്രാപ്യ വേദനാമതുലാമപി। പ്രജായന്തേ സുതാന്നാര്യോ ദുഃഖേന മഹതാ വിഭോ
പരമമായ സംശയവും അതുല്യമായ വേദനയും അനുഭവിച്ചിട്ടും, സ്ത്രീകൾ വലിയ ദു:ഖത്തോടെ പുത്രന്മാരെ പ്രസവിക്കുന്നു, മഹാനേ.
പുഷ്ണന്തി ചാപി മഹതാ സ്നേഹേന ദ്വിജപുങ്ഗവ। `ചിന്തയന്തി തതശ്ചാപി കിംശീലോഽയംഭവിഷ്യതി
പിന്നീട്, വലിയ സ്നേഹത്തോടെ അവർ കുട്ടികളെ വളർത്തുന്നു, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ; 'ഇവൻ എങ്ങനെയുള്ളവനാകും?' എന്ന് അവർ ചിന്തിക്കുന്നു.
യാശ്ച ക്രൂരേഷു സര്വേഷു വര്തമാനാ ജുഗുപ്സിതാഃ। സ്വകര്മ കുര്വന്തി സദാ ദുഷ്കരം തച്ച മേ മതമ്
കഠിനതയും അവഹേളനവും നിറഞ്ഞിടങ്ങളിലും ജീവിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന സ്ത്രീകൾ എപ്പോഴും സ്വന്തം കർത്തവ്യം നിർവഹിക്കുന്നു; അതും എനിക്ക് വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ്.
ക്ഷത്രധര്മസമാചാരതത്ത്വം വ്യാഖ്യാഹി മേ ദ്വിജ। ധര്മഃ സുദുര്ലഭോ വിപ്ര നൃശംസേന മഹാത്മനാ
ക്ഷത്രിയരുടെ ധർമ്മവും ആചാരവും യഥാർത്ഥത്തിൽ എന്താണെന്ന് നീ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം, ദ്വിജനേ; ക്രൂരതയുള്ളവനാൽ പോലും, മഹാത്മാവായാലും, ധർമ്മം നേടാൻ വളരെ ദുഷ്കരമാണ്, വിപ്രനേ.
ഏതദിച്ഛാമി ഭഗവന്പ്രശ്നം പ്രശ്നവിദാംവര। ശ്രോതും ഭൃഗുകുലശ്രേഷ്ഠ ശുശ്രൂഷേ തവ സുവ്രത
പ്രശ്നങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭനായ ഭഗവൻ, ഭൃഗുകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഞാൻ ഈ ചോദ്യം നിന്നിൽ നിന്ന് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഞാൻ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാണ്, മഹാനേ.
ഹന്ത തേഽഹം സമാഖ്യാസ്യേ പ്രശ്നമേതം സുദുര്വചമ്। തത്ത്വേന ഭരതശ്രേഷ്ഠ ഗദതസ്തന്നിബോധ മേ
ശരിയാണ്, ഭാരതകുലത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഉത്തരം പറയാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള ഈ ചോദ്യം ഞാൻ നിനക്ക് വിശദീകരിക്കാം. ഞാൻ പറയുന്നത് നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കുക.
മാതരംശ്രേയസീം താത പിതൃനന്യേ തു മേനിരേ। ദുഷ്കരം കുരുതേ മാതാ വിവര്ധയതി യാ പ്രജാഃ
ചിലർ അമ്മയെ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയെന്ന് കരുതുന്നു, പ്രിയനായവനേ, ചിലർ അച്ഛനെയാണ് അങ്ങനെ വിശ്വസിക്കുന്നത്. കാരണം, കുഞ്ഞിനെ വളർത്തുന്നത് അമ്മയ്ക്ക് വളരെ കഠിനമായ കാര്യമാണ്.
തപസാ ദേവതേജ്യാഭിര്വന്ദനേന തിതിക്ഷയാ। സുപ്രശസ്തൈരുപായൈശ്ചാപീഹന്തേ പിതരഃ സുതാന്
തപസ്സും ദേവാരാധനയും ആദരവും സഹിഷ്ണുതയും മറ്റ് നല്ല മാർഗങ്ങളുമുപയോഗിച്ച് അച്ഛന്മാരും മക്കളെ പോഷിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.
ഏവം കൃച്ഛ്രേണ മഹതാ പുത്രം പ്രാപ്യ സുദുര്ലഭമ്। ചിന്തയന്തി സദാ വീര കീദൃശോഽയം ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ വലിയ പ്രയാസത്തോടെ വളരെ ദുർലഭമായ ഒരു മകൻ ലഭിച്ച ശേഷം, മാതാപിതാക്കൾ എപ്പോഴും ഈ മകൻ എങ്ങനെയായിരിക്കും എന്ന് ആലോചിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നു, വീരനേ.
ആശംസതേ ഹി പുത്രേഷു പിതാ മാതാ ച ഭാരത। യശഃ കീര്തിമഥൈശ്വര്യം തേജോ ധര്മം തഥൈവ ച
ഭാരതകുലജനായവനേ, അച്ഛനും അമ്മയും മക്കളിൽ നിന്ന് പ്രശസ്തിയും പുകഴ്ചയും ഐശ്വര്യവും തേജസ്സും ധർമ്മവും പ്രതീക്ഷിക്കുന്നു.
മാതുഃ പിതുശ്ച രാജേന്ദ്ര സതതം ഹിതകാരിംണോഃ'। തയോരാശാം തു സഫലാം യഃ കരോതി സ ധര്മവിത്
രാജാവേ, അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും ആശകൾ നിറവേറ്റുന്നവനാണ് സത്യത്തിൽ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ.
പിതാ മാതാ ച രാജേന്ദ്ര തുഷ്യതോ യസ് നിത്യശഃ। ഇഹ പ്രേത്യ ച തസ്യാഥ കീര്തിര്ധര്മശ്ര ശാശ്വതഃ
രാജാവേ, ആരുടെ അച്ഛനും അമ്മയും എല്ലായ്പ്പോഴും സന്തോഷവാന്മാരാകുന്നു, അവൻ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും സ്ഥിരമായ പ്രശസ്തിയും ധർമ്മവും നേടുന്നു.
നൈവ യജ്ഞക്രിയാഃ കാശ്ചിന്ന ശ്രാദ്ധം നോപവാസകമ്। യാ തു ഭര്തരി ശുശ്രൂഷാ തയാ സ്വര്ഗം ജയത്യുത
യാഗങ്ങൾ, ശ്രാദ്ധം, ഉപവാസം — ഇതൊന്നും ഭർത്താവിനെ ഭക്തിയോടെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ സ്വർഗ്ഗം നേടാൻ സഹായിക്കുന്നില്ല.
ഏതത്പ്രകരണം രാജന്നധികൃത്യ യുധിഷ്ഠിര। പതിവ്രതാനാം നിയതം ധര്മം ചാവാഹിതഃ ശൃണു
രാജാവേ, ഈ വിഷയത്തെ അടിസ്ഥാനമാക്കി ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയുള്ള സ്ത്രീകളുടെ നിർണിതമായ ധർമ്മം ഞാൻ പറയുന്നത് ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, യുദിഷ്ഠിരാ.
കശ്ചിദ്ദ്വിജാതിപ്രവരോ വേദാധ്യായീ തപോധനഃ। തപസ്വീ ധര്മശീലശ്ച കൌശികോ നാമ ഭാരത
ഒരു കാലത്ത്, വേദങ്ങൾ പഠിച്ച, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച, കൗശികൻ എന്ന പേരുള്ള ഒരു മഹാനായ ദ്വിജൻ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഭാരതകുലജനായവനേ.
സാങ്ഗോപനിഷദാന്വേദാനധീതേ ദ്വിജസത്തമഃ। സവൃക്ഷമൂലേ കസ്മിംശ്ചിദ്വേദാനുച്ചാരയന്സ്ഥിതഃ
ആ മഹാനായ ദ്വിജൻ ഉപനിഷത്തുകളും സഹിതം വേദങ്ങൾ പഠിച്ചു, ഒരു വൃക്ഷത്തിന്റെ കീഴിൽ വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചുകൊണ്ട് നിന്നു.