കുവലാശ്വസ് പുത്രൈശ്ച തസ്മിന്വൈ വാലുകാര്ണവേ। സപ്തഭിര്ദിവസൈഃ സ്വാത്വാ ദൃഷ്ടോ ധുന്ധുര്മഹാബലഃ
ആ മണൽസമുദ്രത്തിൽ, കുവലാശ്വനും പുത്രന്മാരും ഏഴു ദിവസം കുഴിച്ച്, അതി ശക്തിയുള്ള ധുന്ധുവിനെ കണ്ടു.
ആസീദ്ധോരം വപുസ്തസ്യ വാലുകാന്തര്ഹിതം മഹത്। ദീപ്യമാനം യഥാ സൂര്യസ്തേജസാ ഭരതര്ഷഭ
ഭയങ്കരമായ ആ രൂപം, വലിയതും മണലിനകത്ത് മറഞ്ഞതുമായത്, സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശം പകർന്നു, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠാ.
തതോ ധുന്ധുര്മഹാരാജ ദിശമാവൃത്യ പശ്ചിമാമ്। സുപ്തോഽഭൂദ്രാജശാര്ദൂല കാലാനലസമദ്യുതിഃ
അതിനുശേഷം മഹാരാജാവേ, ധുന്ധു പടിഞ്ഞാറ് ദിശയിലേക്കു തിരിഞ്ഞ് കിടന്നു. അവന്റെ പ്രകാശം സംഹാരാഗ്നിയെപ്പോലെയായിരുന്നു.
കുവലാശ്വസ്യ പുത്രൈസ്തു സര്വതഃ പരിവാരിതഃ। അഭിദ്രുതഃ ശരൈസ്തീക്ഷ്ണൈര്ഗദാഭിര്മുസലൈരപി
കുവലാശ്വന്റെ മക്കൾ അവനെ എല്ലാ ദിക്കിലും ചുറ്റി, കൂർച്ചുള്ള അമ്പുകളും ഗദയും മുശലവും കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു.
പ്ടസൈഃ പരിധൈഃ പ്രാസൈഃ ഖങ്ഗൈശ് വിമലൈഃ ശിതൈഃ। സവധ്യമാനഃ സംക്രുദ്ധഃ സമുത്തസ്ഥൌ മഹാബലഃ
പട്ടസം, ചുട്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്ന കട്ടികൾ, കുന്തങ്ങൾ, വാളുകൾ എന്നിവകൊണ്ട് ആക്രമിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, ആ മഹാശക്തൻ കോപത്തോടെ എഴുന്നേറ്റു.
ക്രുദ്ധശ്ചാഭക്ഷയത്തേഷാം ശസ്ത്രാണി വിവിധാനി ച। ആസ്യാദ്വമന്പാവകം സ സംവര്തകസമം തദാ
കോപംകൊണ്ടു അവൻ അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ എല്ലാം വിഴുങ്ങി, വായിൽ നിന്ന് സംഹാരാഗ്നിയെപ്പോലെയുള്ള തീ ഉமிழ്ത്തു.
താന്സര്വാന്നൃപതേഃ പുത്രാനദഹത്സ്വേന തേജസാ। മുഖജേനാഗ്നിനാ ക്രുദ്ധോ ലോകാനുദ്വര്തയന്നിവ
അവൻ തന്റെ ശക്തിയാൽ, വായിൽ നിന്നു പുറത്ത് വരുന്ന തീകൊണ്ട്, രാജാവിന്റെ മക്കളെ മുഴുവനും ദഹിപ്പിച്ചു. ലോകങ്ങൾ തകർക്കുന്നവനുപോലെ ക്രുദ്ധനായി.
ക്ഷണേന രാജശാര്ദൂല പുരേവ കപിലഃ പ്രഭുഃ। സഗരസ്യാത്മജാന്ക്രുദ്ധസ്തദദ്ഭുതമിവാഭവത്
ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട്, രാജാവേ, കപിലൻ സഗരന്റെ മക്കളെ നഗരത്തിൽ ദഹിപ്പിച്ചതുപോലെ, അവൻ കോപത്തോടെ അവരെ ദഹിപ്പിച്ചു. അതൊരു അത്ഭുതമായിരുന്നു.
തേഷു ക്രോധാഗ്നിദഗ്ധേഷു തദാ ഭരതസത്തമ। തം പ്രബുദ്ധം മഹാത്മാനം കുമ്ഭകര്ണമിവാപരമ്। ആസസാദ മഹാതേജാഃ കുവലാശ്വോ മഹീപതിഃ
അവരെ കോപാഗ്നിയിൽ ദഹിപ്പിച്ചപ്പോൾ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, മഹാത്മാവായ കുവലാശ്വൻ, ഉണർന്ന കുംഭകർണ്ണനെപ്പോലെ, അവന്റെ അടുത്തേക്ക് ചെന്നു.
തസ്യ വാരിമഹാരാജ സുസ്രാവ ബഹു ദേഹതഃ। തത്തദാപീയതേതേജോ രാജ്ഞാ വാരിമയം നൃപ
അവന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് ധാരാളം വെള്ളം പുറത്ത് വന്നു, മഹാരാജാവേ. രാജാവിന്റെ ശക്തി ആ വെള്ളം ആഗിരണം ചെയ്തു.
യോഗീ യോഗേന സൃഷ്ടം സ സമയിത്വാ ച വാരിണാ। ബ്രഹ്മാസ്ത്രേണ തതോ രാജാ ദൈത്യംക്രൂരപരാക്രമമ്। ദദാഹ ഭരതശ്രേഷ്ഠ സര്വലോകഭവായ വൈ
യോഗശക്തിയാൽ വെള്ളം സൃഷ്ടിച്ച്, അതുകൊണ്ട് അവനെ കീഴടക്കി, രാജാവായ കുവലാശ്വൻ ബ്രഹ്മാസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് ആ ക്രൂരനായ അസുരനെ എല്ലാ ലോകങ്ങളുടെ ഭാവിക്കായി ദഹിപ്പിച്ചു.
സോഽസ്ത്രേണ ദഗ്ധ്വാ രാജര്ഷിഃ കുവലാശ്വോ മഹാസുരമ്। സുരശത്രുമമിത്രഘ്നസ്ത്രൈലോക്യേശ ഇവാപരഃ
അസ്ത്രം ഉപയോഗിച്ച് മഹാസുരനെ ദഹിപ്പിച്ച കുവലാശ്വൻ, ദൈവശത്രുക്കളെയും ശത്രുക്കളെയും സംഹരിക്കുന്നവനായി, മൂന്നുലോകത്തിന്റെയും ഇശ്വരനെപ്പോലെയായി.
ധുന്ധോര്വധാത്തദാ രാജാ കുവലാശ്വോ മഹാമനാഃ। ധുന്ധുമാര ഇതിഖ്യാതോ നാമ്നാ സമഭവത്തതഃ
ധുന്ധുവിനെ സംഹരിച്ചതിനുശേഷം, മഹാമനസ്സുള്ള രാജാവ് കുവലാശ്വൻ 'ധുന്ധുമാരൻ' എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായി.
പ്രീതൈശ്ച ത്രേദശൈഃ സര്വൈര്മഹര്ഷിമസിതൈസ്തദാ। പരം വൃണീഷ്വത്യുക്തഃ സ പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതസ്തദാ। അതീവ മുദിതോ രാജന്നിദംവചനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാരും കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച മഹർഷിമാരും ചേർന്ന്, 'നീ ഒരു വരം തിരഞ്ഞെടുക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു. കുവലാശ്വൻ കൈകൂപ്പി, തലവാങ്ങി, അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ദദ്യാം വിത്തം ദ്വിജാഗ്ര്യേഭ്യഃ ശത്രൂണാം ചാപി ദുര്ജയഃ। സഖ്യം ച വിഷ്ണുനാ മേ സ്യാദ്ഭൂതേഷ്വദ്രോഹ ഏവ ച। ധര്മേ രതിശ് സതതം സ്വര്ഗേ വാസസ്തഥാഽക്ഷയഃ
ഞാൻ ദ്വിജന്മാർക്ക് ധനം നൽകാൻ കഴിയണം, ശത്രുക്കൾക്ക് ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനാകണം, വിഷ്ണുവുമായി സൗഹൃദം ഉണ്ടാകണം, സകലഭൂതങ്ങളോടും വൈരം ഇല്ലാതിരിക്കണം, എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ആസ്വാദനം ഉണ്ടാകണം, സ്വർഗത്തിൽ ശാശ്വതമായി വാസം ചെയ്യാൻ കഴിയണം.
തഥാഽസ്ത്വിതി തതോ ദേവൈഃ പ്രീതൈരുക്തഃ സ പാര്ഥിവഃ। ഋഷിഭിശ്ച സഗന്ധര്വൈരുദങ്കേന ച ധീമതാ
അങ്ങനെ ദേവന്മാരും, മഹർഷിമാരും, ഗന്ധർവന്മാരും, ധീരനായ ഉദങ്കനും സന്തോഷത്തോടെ 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്നു രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സംഭാഷ്യ ചൈനം വിവിധൈരാശീര്വാദൈസ്തതോ നൃഷമ്। ദേവാ മഹര്ഷയശ്ചാപി സ്വാനി സ്താനാനി ഭേജിരേ
അവനെ വിവിധ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നൽകി ആശംസിച്ച ശേഷം, ദേവന്മാരും മഹർഷിമാരും തങ്ങളുടെ താമസസ്ഥലങ്ങളിലേയ്ക്ക് മടങ്ങി.
തസ്യ പുത്രാസ്ത്രയഃ ശിഷ്ടാ യുധിഷ്ഠിര തദാഽഭവന്। ദൃഢാശ്വഃ കപിലാശ്വശ്ച ഭദ്രാശ്വശ്ചൈവ ഭാരത
ആ സമയത്ത്, യുദിഷ്ഠിരാ, അവന്റെ മൂന്നു മക്കൾ മാത്രം ശേഷിച്ചു: ദൃഢാശ്വൻ, കപിലാശ്വൻ, ഭദ്രാശ്വൻ.
തേഭ്യഃ പരമ്പരാ രാജന്നിക്ഷ്വാകൂണാം മഹാത്മനാമ്। [വംശസ്യ സുമഹാഭാഗ രാജ്ഞാമമിതതേജസാമ്]
അവരിൽ നിന്ന് മഹാത്മാക്കളായ ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ മഹത്വമുള്ള രാജാക്കന്മാരുടെ വംശം തുടർന്നു.
ഏവംസം നിഹതസ്തേന കുവലാശ്വേന സത്തമ। ധുന്ധുര്നാമ മഹാദൈത്യോ മധുകൈടഭയോഃ സുതഃ
ഇങ്ങനെ, സത്പുരുഷനേ, മധുവിനും കൈടഭനും ജനിച്ച മഹാദൈത്യനായ ധുന്ധു കുവലാശ്വനാൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ടു.
കുവലാശ്വശ്ച നൃപതിര്ധുന്ധുമാര ഇതി സ്മൃതഃ। നാമ്നാ ച ഗുണയുക്തേന തദാപ്രഭൃതി സോഽഭവത്
കുവലാശ്വൻ എന്ന രാജാവ് ധുന്ധുമാരൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടാൻ തുടങ്ങി; അതിനുശേഷം, ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞവനായി അവൻ ഈ പേരിൽ അറിയപ്പെട്ടു.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി। ധൌന്ധുമാരമുപാഖ്യാനം പ്രഥിതം യസ്യ കര്മണാ
നീ എന്നോടു ചോദിച്ചതെല്ലാം ഞാൻ പറഞ്ഞുതന്നു; ധുന്ധുമാരന്റെ പ്രശസ്തമായ കഥയും, അവന്റെ പ്രശസ്തമായ പ്രവൃത്തികളും.
ഇദം തു പുണ്യമാഖ്യാനം വിഷ്ണോഃ സമനുകീര്തനമ്। ശൃണുയാദ്യഃ സ ധര്മാത്മാ പുത്രവാംശ്ച ഭവേന്നരഃ
വിഷ്ണുവിനെ സ്തുതിക്കുന്ന ഈ പുണ്യകഥ ആരെങ്കിലും കേൾക്കുകയാണെങ്കിൽ, ആ ധാർമ്മികൻ്റെ ജീവിതത്തിൽ പുത്രസമ്പത്തും ലഭിക്കും.
ആയുഷ്മാന്ഭൂതിമാംശ്ചൈവ ശ്രുത്വാ ഭവതി പര്വസു। ന ച വ്യാധിഭംയകിംചിത്പ്രാപ്നോതി വിഗതജ്വരഃ
ശ്രദ്ധയോടെ ഈ കഥ ഉത്സവസമയങ്ങളിൽ കേൾക്കുന്നവന് ദീർഘായുസും ഐശ്വര്യവും ലഭിക്കും; അവന് രോഗങ്ങളോ പനി പോലുള്ള കഷ്ടങ്ങളോ ഉണ്ടാകില്ല.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ രാജാ മാര്കണ്ഡേയം മഹാദ്യുതിമ്। പ്രപച്ഛ ഭരതശ്രേഷ്ഠ ധര്മപ്രശ്നം സ ദുര്വചമ്
അതിനുശേഷം, ഭാരതവംശത്തിൽ പ്രകാശം പകരുന്ന രാജാവ് യുദിഷ്ഠിരൻ മഹാതേജസ്സുള്ള മാർകണ്ടേയനോടു ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ദുർഗ്രഹ്യമായ ഒരു ചോദ്യം ചോദിച്ചു.
ശ്രോതുമിച്ഛാമി ഭഗവന്സ്ത്രീണാം മാഹാതമ്യമുത്തമമ്। കഥ്യമാനം ത്വയാ വിപ്ര സൂക്ഷ്മം ധര്മ്യം ച തത്ത്വതഃ
ഭഗവൻ, സ്ത്രീകളുടെ പരമമായ മഹത്വം, അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയും ധാർമ്മികതയും, സത്യമായി നീ എന്നോട് പറഞ്ഞുതരണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
പ്രത്യക്ഷമിഹ വിപ്രര്ഷേ ദേവാ ദൃശ്യന്തി സത്തമ। സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ വായുഃ പൃഥിവീ വഹ്നിരേവ ച
മഹർഷേ, ഇവിടെ തന്നെ ദേവന്മാർ നേരിട്ട് കാണപ്പെടുന്നു; സൂര്യൻ, ചന്ദ്രൻ, വായു, ഭൂമി, അഗ്നി ഇവരും.
പിതാ മാതാ ച ഭഗവാന്ഗാവ ഏവ ച സത്തമ। യച്ചാന്യദേവ വിഹിതം തച്ചാപി ഭൃഗുനന്ദന
പിതാവും മാതാവും, മഹാനായവനേ, പശുക്കളും, ഭൃഗുവംശജനായവനേ, വിധിക്കപ്പെട്ട മറ്റെല്ലാം കാര്യങ്ങളും.
മന്യേഽഹം ഗുരുവത്സര്വമേകപത്ന്യസ്തഥാ സ്ത്രിയഃ। പതിവ്രതാനാം ശുശ്രൂഷാ ദുഷ്കരാ പ്രതിഭാതി മേ। പതിവ്രതാനാം മഹാത്മ്യം വക്തുമര്ഹസി നഃ പ്രഭോ
എനിക്ക് എല്ലാവരും ഗുരുവിനെപോലെ ആദരണീയരാണ് എന്ന് തോന്നുന്നു; ഒരു ഭർത്താവിനോട് മാത്രം വിശ്വസ്തരായ സ്ത്രീകളും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്. ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്നതിൽ വിശ്വാസമുള്ള സ്ത്രീകൾക്ക് അത് വളരെ പ്രയാസകരമായ കാര്യമാണ് എന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു. ഭർത്തീവ്രതകളുടെ മഹത്വം നീ ഞങ്ങൾക്ക് പറഞ്ഞുതരണം.
നിരുധ്യ ചേന്ദ്രിയഗ്രാമം മനഃ സംരുധ്യ ചാനഘ। പതിം ദൈവതവച്ചാപി ചിന്തയന്ത്യ സ്ഥിതാ ഹി യാ
ഇന്ദ്രിയങ്ങളും മനസ്സും നിയന്ത്രിച്ച് ഭർത്താവിനെ ദൈവമായി കരുതുന്ന സ്ത്രീ, പാപരഹിതനായവനേ, അവളാണ് സത്യത്തിൽ ഉന്നതസ്ഥിതിയിൽ നിലകൊള്ളുന്നത്.