തിഷ്ഠന്ഗൃഹേ ചൈവ മുനിര്നിത്യം ശുചിരലംകൃതഃ। യാവജ്ജീവം ദയാവാംശ് സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഗൃഹത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്ന, എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധിയും അലങ്കാരവും പാലിക്കുന്ന, ആയുസ്സ് മുഴുവൻ കരുണയുള്ള ഒരു മുനി, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
ന ഹി പാപാനി കര്മാണി ശുദ്ധ്യന്ത്യനശനാദിഭിഃ। സീദത്യനശനാദേവ മാംസശോണിതലേപനഃ
ഉപവാസം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ ശുദ്ധിയാകില്ല; ഉപവാസം മാത്രം ചെയ്താൽ, മാംസം രക്തം എന്നിവയിൽ മുക്കപ്പെട്ടവൻ വെറും കഷ്ടം അനുഭവിക്കും.
അജ്ഞാതം കര്മ കൃത്വാ ച ക്ലേശോ നാന്യത്പ്രഹീയതേ। നാഗ്നിര്ദഹതി കര്മാണി ഭാവശൂന്യസ്യ ദേഹിനഃ
അറിയാതെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തി കൊണ്ട് മാത്രം കഷ്ടം മാറില്ല; മനസ്സിൽ ശൂന്യതയുള്ളവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കില്ല.
പുണ്യാദേവ പ്രവ്രജന്തി ശുധ്യന്ത്യനശനാനി ച। ന മൂലഫലഭക്ഷിത്വാന്ന മൌനാന്നാനിലാശനാത്
പുണ്യഫലത്താൽ മാത്രമേ ആളുകൾ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കാനും ശുദ്ധരാകാനും കഴിയൂ; വേരും പഴവും മാത്രം കഴിച്ചാലോ, മൗനം പാലിച്ചാലോ, വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ചാലോ അതു സാധ്യമല്ല.
ശിരസോ മുണ്ഡനാദ്വാഽപി ന സ്ഥാനകുടികാസനാത്। ന ജടാധാരണാദ്വാഽപിന തു സ്ഥാനകുടികാസനാത്
തല മുണ്ഡനം ചെയ്താലോ, കുടിലിൽ ഇരുന്നാലോ, ചുരുളായ മുടി വളർത്തിയാലോ, വീണ്ടും കുടിലിൽ ഇരുന്നാലോ, ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
നിത്യം ഹ്യനശനാദ്വാഽപി നാഗ്നിശുശ്രൂഷണാദപി। ന ചോദകപ്രവേശേന ന ച ക്ഷ്മാശയനാദപി
എപ്പോഴും ഉപവാസം ചെയ്താലോ, അഗ്നിയെ സേവിച്ചാലോ, വെള്ളത്തിൽ കയറിയാലോ, നിലത്ത് കിടന്നാലോ, ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
ജ്ഞാനേന കര്മണാ വാപി ജരാമരണമേവ ച। വ്യാധയശ്ച പ്രഹീയന്തേ പ്രാപ്യതേ ചോത്തമം പദമ്
ജ്ഞാനത്താലോ പ്രവർത്തിയാലോ, വൃദ്ധാവസ്ഥയും മരണവും രോഗങ്ങളും അതിജയിക്കാം; അതിലൂടെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനം നേടാം.
ബീജാനി ഹ്യഗ്നിദഗ്ധാനി ന രോഹന്തി പുനര്യഥാ। ജ്ഞാനദഗ്ധൈസ്തധാ ക്ലേശൈര്നാത്മാ സംഡുജ്യതേ പുനഃ
അഗ്നിയിൽ ചുട്ട വിത്തുകൾ വീണ്ടും മുളക്കാത്തതുപോലെ, ജ്ഞാനത്താൽ കത്തിച്ച ദു:ഖങ്ങൾ ആത്മാവിനെ വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കില്ല.
ആത്മനാ വിപ്രഹീണാനി കാഷ്ഠകുണ്ഠോപമാനി ച। വിനശ്യന്തി ന സംദേഹഃ ഫേനാനീവ മഹാര്ണവേ
ആത്മാവ് ഉപേക്ഷിച്ച ദു:ഖങ്ങൾ, മരക്കഷ്ണം പോലെയും മൺചില്ലു പോലെയും, സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും; സമുദ്രത്തിലെ നുരയെപ്പോലെ.
ആത്മാനം വിന്ദതേ യേന സര്വഭൂതഗുഹാശയമ്। ശ്ലോകേന യദി വാഽര്ധേന ക്ഷീണം തസ്യ പ്രയോജനമ്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ആരെങ്കിലും ഒരു ശ്ലോകം കൊണ്ടോ അർദ്ധശ്ലോകം കൊണ്ടോ കണ്ടെത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ ലക്ഷ്യം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു.
ദ്വ്യക്ഷരാദഭിസംധായ കേചിച്ഛ്ലോകപദാങ്കിതൈഃ। ശതൈരന്യൈഃ സഹസ്രൈശ്ച പ്രത്യയോ മോക്ഷലക്ഷണമ്
ചിലര് രണ്ട് അക്ഷരങ്ങളുള്ള പദങ്ങളാല് ശ്ലോകങ്ങള് രചിച്ച്, മറ്റുചിലര് നൂറുകണക്കിന് അല്ലെങ്കില് ആയിരക്കണക്കിന് പദങ്ങളാല് ശ്ലോകങ്ങള് രചിച്ച്, മോക്ഷത്തിന്റെ ഉറപ്പായ ലക്ഷ്യത്തെ തേടുന്നു.
നായം ലോകോസ്തി ന പരോ ന സുഖം സംശയാത്മനഃ। ഊടുര്ജ്ഞാനവിദോ വൃദ്ധാഃ പ്രത്യയോ മോക്ഷലക്ഷണമ്
സംശയമുള്ള മനസ്സുള്ളവന് ഈ ലോകവും ഇല്ല, അപ്പുറം ലോകവും ഇല്ല, സന്തോഷവും ഇല്ല; ജ്ഞാനത്തില് പ്രാവീണ്യമുള്ള മുതിര്ന്ന ജ്ഞാനികള് ഉറപ്പാണ് മോക്ഷത്തിന്റെ ലക്ഷണം എന്നു പറയുന്നു.
വിദിതാര്ഥസ്തു വേദാനാം പരിവേദ പ്രയോജനമ്। ഉദ്വിജേത്സ തു ദേവേഭ്യോ ദാവാഗ്നേരിവ മാനവഃ
വേദങ്ങളുടെ അര്ത്ഥവും ലക്ഷ്യവും മനസ്സിലാക്കുന്നവന് ദേവന്മാരേയും വനത്തില് തീയേപ്പോലെ ഭയന്ന് വിട്ടൊഴിയണം.
ശുഷ്കം തര്കം പരിത്യജ്യആശ്രയസ്വ ശ്രുതിം സ്മൃതിമ്। ഏകാരാഭിസംബദ്ധം തത്ത്വം ഹേതുഭിരിച്ഛസി। ബുദ്ധിര്ന തസ്യ സിദ്ധ്യേത സാധനസ്യ വിപര്യയാത്
ഉണങ്ങിയ തര്ക്കം ഉപേക്ഷിച്ച് ശ്രുതി, സ്മൃതി എന്നിവയെ ആശ്രയിക്കണം; ഒരു അക്ഷരത്തില് മാത്രം സത്യത്തെ തര്ക്കത്തിലൂടെ കണ്ടെത്താന് ശ്രമിച്ചാല്, വഴികേടുകൊണ്ട് ബുദ്ധിക്ക് വിജയം ലഭിക്കില്ല.
വേദ്യം പൂര്വം വേദിതവ്യം പ്രയത്നാ- ത്തദ്ധീര്വേദസ്തസ്യ വേദഃ ശരീരമ്। വേദസ്തത്ത്വം തത്സമാസോപലബ്ധിഃ ക്ലീബസ്ത്വാത്മാ ന സ വേദ്യം ന വേദഃ
അറിയേണ്ടത് ആദ്യം പരിശ്രമത്തോടെ മനസ്സിലാക്കണം; അതാണ് അവന് വേദം, വേദം അവന്റെ ശരീരമാണ്; വേദം സത്യവും അതിന്റെ പൂര്ണ്ണമായ അറിവുമാണ്; പക്ഷേ, ദുർബലമായ ആത്മാവ് അറിവിനും വേദത്തിനും അർഹനല്ല.
വേദോക്തമായുര്ദേവാനാമാശിഷശ്ചൈവ കര്മണാമ്। ഫലത്യനുയുഗം ലോകേ പ്രഭാവശ്ച ശരീരിണാമ്
വേദത്തില് പറയുന്ന ആയുസ്സ് ദേവന്മാരുടേതാണ്, അനുഗ്രഹങ്ങളും കര്മ്മഫലങ്ങളും അവര്ക്കാണ്; അവയുടെ ഫലങ്ങള് ലോകത്ത് കാലാനുസൃതമായി പ്രകടമാകുന്നു, ശരീരധാരികളുടെയും ശക്തി അങ്ങനെ തന്നെ.
ഇന്ദ്രിയാണാം പ്രസാദേന തദേതത്പരിവര്ജയേത്। തസ്മാദനശനം ദിവ്യം നിരുദ്ധേന്ദ്രിയഗോചരമ്
ഇന്ദ്രിയങ്ങള് ശുദ്ധമായാല് ഇതെല്ലാം ഉപേക്ഷിക്കണം; അതിനാല് ദിവ്യമായ ഉപവാസം, അഥവാ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന വ്രതം, നിര്ദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
തപസാ സ്വര്ഗഗമനം ഭോഗോ ദാനേന ജായതേ। ജ്ഞാനേന മോക്ഷോ വിജ്ഞേയസ്തീര്ഥസ്നാനാദഘക്ഷയഃ
തപസ്സിലൂടെ സ്വര്ഗ്ഗം ലഭിക്കും; ദാനത്തിലൂടെ അനുഭവം ലഭിക്കും; ജ്ഞാനത്തിലൂടെ മോക്ഷം അറിയണം; തീര്ത്ഥസ്നാനത്തിലൂടെ പാപം നീങ്ങും.
ഏവമുക്തസ്തു രാജേന്ദ്ര പ്രത്യുവാച മഹായശാഃ। ഭഗവഞ്ശ്രോതുമിച്ഛാമി പ്രദാനവിധിമുത്തമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, മഹത്വമുള്ളവന് ഉത്തരം പറഞ്ഞു: "ഭഗവന്, ഉത്തമമായ ദാനവിധി ഞാന് കേള്ക്കാന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു."
യത്തത്പൃച്ഛസി രാജേന്ദ്രദാനധര്മം യുധിഷ്ഠിര। ഇഷ്ടം ചേദം സദാ മഹ്യം രാജന്ഗൌരവതസ്തഥാ
രാജാവേ, നീ ചോദിക്കുന്ന ദാനധര്മം എപ്പോഴും എനിക്ക് പ്രിയമാണ്, അതിനെ ഞാന് ആദരവോടെ കാണുന്നു, രാജാവേ.
ശൃണു ദാനരഹസ്യാനി ശ്രുതിസ്മൃത്യുദിതാനി ച। ഛായായാം കരിണഃ ശ്രാദ്ധം തത്കര്മ പരിവീജിതമ്। ദശകല്പായുതാനീഹ ന ക്ഷീയേത യുധിഷ്ഠിര
ദാനത്തിന്റെ രഹസ്യങ്ങള് ശ്രുതി, സ്മൃതി എന്നിവയില് പറഞ്ഞതുപോലെ കേള്ക്കു; ആനയുടെ നിഴലില് ശുദ്ധമായി ചെയ്ത ശ്രാദ്ധം പതിനായിരം കാലം വരെ ക്ഷയിക്കില്ല, യുദിഷ്ഠിരാ.
ജീവനായ സമാക്ലിന്നം വസു ദത്ത്വാ മഹീപതേ। വിപ്രം തു വാസയേദ്യസ്തു സര്വയജ്ഞൈഃ സ ഇഷ്ടവാന്
ജീവനത്തിനായി നനഞ്ഞ ധനം നല്കി, ബ്രാഹ്മണന് വാസസ്ഥലം ഒരുക്കുന്നവന് എല്ലാ യജ്ഞങ്ങളും ചെയ്തതുപോലെയാണ്.
പ്രതിസ്രോതശ്ചിത്രവാഹാഃ പര്ജന്യോഽന്നാനുസംചരന്। മഹാധുരി യഥാ നാവാ മഹാപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ। വിഷുവേ വിപ്രദത്താനി ദധിമധ്വക്ഷയാണി ച
വലിയ നദി പ്രതിസ്രോതസ്സായി ഒഴുകുന്നതുപോലെയും, മേഘങ്ങള് അന്നം വിതരണമാക്കുന്നതുപോലെയും, വലിയ കപ്പല് പോലെ മഹാപാപങ്ങളില് നിന്ന് മോചനം ലഭിക്കും; വിഷുവിനിടെ ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് തൈര്, തേന് എന്നിവ നല്കിയാല് അതിന് ക്ഷയം വരില്ല.
പര്വസു ദ്വിഗുണം ദാനമൃതൌ ദശഗുണം ഭവേത്। `അബ്ദേ ദശഗുണം പ്രോക്തമനന്തം വിഷുവേ ഭവേത്
പര്വ്വദിനങ്ങളില് ദാനം ഇരട്ടിയാകും; മരണസമയത്ത് പത്ത് ഇരട്ടി; ഒരു വര്ഷത്തില് പത്ത് ഇരട്ടി; വിഷുവിനിടെ അതിന് അളവില്ല.
അയനേ വിഷുവേ ചൈവഷഡശീതിമുഖേഷു ച। ചന്ദ്രസൂര്യോപരാഗേ ച ദത്തമക്ഷയമുച്യതേ
അയനാന്ത്യങ്ങളിലും വിഷുവിലും, അറുപത്തിയാറ് മുഖങ്ങളിലും, ചന്ദ്രസൂര്യഗ്രഹണങ്ങളിലും നല്കിയ ദാനം ക്ഷയിക്കില്ലെന്ന് പറയുന്നു.
ഋതുഷു ദശഗുണം വദന്തി ദത്തം ശതഗുണമൃത്വയനാദിഷു ധ്രുവമ്। ഭവതി സഹസ്രഗുണം ദിനസ്യ രാഹോ- ര്വിഷുവതി ചാക്ഷയമശ്നുതേ ഫലമ്
കാലാവസ്ഥകളില് നല്കുന്ന ദാനം പത്ത് ഇരട്ടിയാകും; കാലാവസ്ഥയുടെ ആരംഭത്തില് നൂറ് ഇരട്ടി; രാഹുവിന്റെ ദിവസത്തിന്റെ ആയിരം ഭാഗത്തും വിഷുവിലും നല്കിയാല് അക്ഷയഫലം ലഭിക്കും.
നാഭൂമിദോ ഭൂമിമശ്നാതി രാജ- ന്നായാനദോ യാനമാരുഹ്യ യാതി। യാന്യാന്കാമാന്ബ്രാഹ്മണേഭ്യോ ദദാതി താംസ്താന്കാമാഞ്ജായമാനഃ സ ഭുങ്ക്തേ
രാജാവേ, ഭൂമി നല്കാത്തവന് ഭൂമി അനുഭവിക്കില്ല; വാഹനം നല്കാത്തവന് വാഹനം കയറി യാത്ര ചെയ്യില്ല; ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്ക് നല്കുന്ന ആഗ്രഹങ്ങള് അവന് ജന്മം കിട്ടുമ്പോള് അനുഭവപ്പെടും.
അഗ്നേരപത്യം പ്രഥമം സുവര്ണം ഭൂര്വൈഷ്ണവീ സൂര്യസുതാശ്ച ഗാവഃ। ലോകാശ്ത്രയസ്തേന ഭവന്തി ദത്താ യഃ കാഞ്ചനം ഗാശ്ച മഹീം ച ദദ്യാത്
സ്വര്ണ്ണം അഗ്നിയുടെ ആദ്യ സന്താനമാണ്; ഭൂമി മഹാവിഷ്ണുവിന്റേതാണ്; പശുക്കള് സൂര്യന്റെ പുത്രിമാരാണ്; സ്വര്ണ്ണം, പശു, ഭൂമി എന്നിവ നല്കിയാല് മൂന്നു ലോകങ്ങളും ലഭിക്കും.
പരംഹി ദാനാന്ന ബഭൂവ ശാശ്വതം ഭവ്യം ത്രിലോകേ ഭവതേ കുതഃ പുനഃ। തസ്മാത്പ്രധാനം പരമം ഹി ദാനം വദന്തി ലോകേഷു വിശിഷ്ടബുദ്ധയഃ
ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയതും, സ്ഥിരതയുള്ളതുമായ ദാനം തന്നെയാണ്. മൂന്ന് ലോകങ്ങളിലും അതിനേക്കാൾ ശുഭകരമായത് മറ്റൊന്നുമില്ല. അതുകൊണ്ടു തന്നെ, ലോകത്തിലെ ജ്ഞാനികൾ ദാനത്തെ ഏറ്റവും പ്രധാനവും ഉത്തമവുമായതും എന്ന് പറയുന്നു.
ഇക്ഷ്വാകൌ സംസ്തിതേ രാജഞ്ശശാദഃ പൃഥിവീമിമാമ്। പ്രാപ്തഃ പരമധര്മാത്മാ സോഽയോധ്യായാം നൃപോഽഭവത്
ഇക്ഷ്വാകു രാജാവ് അന്തരിച്ചപ്പോൾ, ധർമ്മത്തിൽ ഉന്നതനായ ശശാദൻ ഈ ഭൂമി സ്വന്തമാക്കി, അയോധ്യയിൽ രാജാവായി.