കിം തച്ഛൌചം ഭവേദ്യേന വിപ്രഃ ശുദ്ധഃ സദാ ഭവേത്। തദിച്ഛാമി മഹാപ്രാജ്ഞ ശ്രോതും ധര്മഭൃതാംവര
ഏത് ശുദ്ധിയാൽ ബ്രാഹ്മണൻ എപ്പോഴും വിശുദ്ധനായി നില്ക്കും? മഹാപണ്ഡിതനേ, ധർമ്മത്തെ ആചരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അതു ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വാക്ശൌചം ക്രമശൌചം ച യച്ച ശൌചം ജലാത്മകമ്। ത്രിഭിഃ ശൌചൈരുപേതോ യഃ സ സ്വര്ഗീ നാത്ര സംശയഃ
വാക്കിന്റെ ശുദ്ധി, ആചരണത്തിന്റെ ശുദ്ധി, ജലത്തിൽ നിന്നുള്ള ശുദ്ധി — ഈ മൂന്ന് ശുദ്ധികൾ ഉള്ളവൻ സ്വർഗ്ഗം നേടുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.
സായം പ്രാതശ്ച സംധ്യാം യോ ബ്രാഹ്മണോഽഭ്യുപസേവതേ। പ്രജപന്പാവനീം ദേവീം ഗായത്രീം വേദമാതരമ്
ബ്രാഹ്മണൻ രാവിലെയും വൈകിട്ടും സംധ്യാവന്ദനം ആചരിച്ച്, പവിത്രമായ ദേവീയായ ഗായത്രീയെ, വേദമാതാവിനെ, ജപിച്ചാൽ അവൻ ശുദ്ധനാകും.
സ തയാ പാവിതോ ദേവ്യാ ബ്രാഹ്മണോ നഷ്ടകില്ബിഷഃ। ന സീദേത്പ്രതിഗൃഹ്ണാനോ മഹീമപി സസാഗരാമ്
ആ ദേവീയുടെ അനുഗ്രഹത്തോടെ ശുദ്ധനായ ബ്രാഹ്മണൻ പാപരഹിതനാകും. സമുദ്രങ്ങളോടുകൂടിയ ഭൂമി സ്വീകരിച്ചാലും അവൻ കുഴയുകയില്ല.
യേ ചാസ് ദാരുണാ കേചിദ്ഗ്രഹാഃ സൂര്യാദയോ ദിവി। തേ ചാസ്യ സൌമ്യാ ജായന്തേ ശിവാഃ ശിവതരാഃ സദാ
സൂര്യനും ആകാശത്തിലെ മറ്റു കഠിനഗ്രഹങ്ങളും, അവനു വേണ്ടി എപ്പോഴും ശാന്തവും, ശിവവും, കൂടുതൽ മംഗളകരവുമാകും.
സര്വേനാനുഗതം ചൈനം ദാരുണാഃ പിശിതാശനാഃ। ഘോരരൂപാ മഹാകായാ ധര്ഷയന്തി ദ്വിജോത്തമമ്
ഭയങ്കരമായ രൂപവും വലിപ്പവും ഉള്ള എല്ലാ മാംസഭക്ഷികളായ ഭൂതങ്ങളും അവനെ പിന്തുടർന്ന്, ആ ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനെ ഉപദ്രവിക്കും.
നാധ്യാപനാദ്യാജനാദ്വാ അന്യായാദ്വാ പ്രതിഗ്രഹാത്। ദോഷോ ഭവതി വിപ്രാണാം ജ്വലിതാഗ്നിസസാ ദ്വിജാഃ
പാഠം പഠിപ്പിച്ചാലോ, യാഗം നടത്തിച്ചാലോ, അന്യായമായി ദാനം സ്വീകരിച്ചാലോ, ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് പാപം ഉണ്ടാകില്ല; അവർ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെ ശുദ്ധരാണ്.
ദുര്വേദാ വാ സുവേദാ വാ പ്രാകൃതാഃ സംസ്കൃതാസ്തഥാ। ബ്രാഹ്മണാ നാവമന്തവ്യാ ഭസ്മച്ഛന്നാ ഇവാഗ്നയഃ
വേദം കുറവായി അറിഞ്ഞാലോ, നല്ലപോലെ അറിഞ്ഞാലോ, സംസ്കൃതമോ സാധാരണയോ ആയാലോ, ബ്രാഹ്മണരെ അവഹേളിക്കരുത്; അവർ ചാരത്തിൽ മറഞ്ഞിരിക്കുന്ന അഗ്നിപോലെയാണ്.
യഥാ ശ്മശാനേ ദീപ്തൌജാഃ പാവകോ നൈവ ദുഷ്യതി। ഏവം വിദ്വാനവിദ്വാന്വാ ബ്രാഹ്മണോ ദൈവതം മഹത്
ശ്മശാനത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി മലിനമാകാത്തതുപോലെ, പണ്ഡിതനോ അജ്ഞനോ ആയാലും ബ്രാഹ്മണൻ മഹാദൈവമാണ്.
പ്രാകരൈശ്ച പുരദ്വാരൈഃ പ്രാസാദൈശ്ച പൃഥഗ്വിധൈഃ। നഗരാണി ന ശോഭന്തേ ഹീനാനി ബ്രാഹ്മണോത്തമൈഃ
ഭിത്തികളും ഗോപുരങ്ങളും വിവിധ കൊട്ടാരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിട്ടും, ഉന്നത ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇല്ലാത്ത നഗരങ്ങൾ ഭംഗിയില്ല.
വേദാഢ്ഞാ വൃത്സംപന്നാ ജ്ഞാനവന്തസ്തപസ്വിനഃ। യത്രതിഷ്ന്തി വൈ വിപ്രാസ്തന്നാമ നഗരം നൃപ
വേദപാരായണവും, ധനസമ്പത്തും, ജ്ഞാനവും, തപസ്സും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാർ താമസിക്കുന്നിടം, രാജാവേ, അതാണ് നഗരം എന്നു പറയുന്നത്.
വ്രജേ വാഽപ്യഥവാഽരണ്യേ യത്രസന്തി ബഹുശ്രുതാഃ। തത്തന്നഗരമിത്യാഹുഃ പാര്ഥ തീര്ഥം ച തദ്ഭവേത്
ഗ്രാമത്തിലോ കാടിലോ ആയാലും, ധാരാളം പണ്ഡിതന്മാർ താമസിക്കുന്നിടം നഗരം എന്നും, പാർഥാ, ആ സ്ഥലം തീർത്ഥവും ആകുന്നു.
രക്ഷിതാരം ച രാജാനം ബ്രാഹ്മണം ച തപസ്വിനമ്। അഭിഗമ്യാഭിപൂജ്യാഥ സദ്യഃ പാപാത്പ്രമുച്യതേ
രക്ഷകനായ രാജാവിനെയും തപസ്സിൽ ലയിച്ച ബ്രാഹ്മണനെയും സമീപിച്ച് ആദരത്തോടെ സ്നേഹപൂർവ്വം ആദരിച്ചുാൽ, ഒരാൾക്ക് പാപങ്ങൾ ഉടൻ വിട്ടുപോകും.
പുണ്യതീര്ഥാഭിഷേകം ച പവിത്രാണാം ച കീര്തനമ്। സദ്ഭിഃ സംഭാഷണം ചൈവ പ്രശസ്തം കീര്ത്യതേ ബുധൈഃ
പുണ്യമായ തീർത്ഥങ്ങളിൽ കുളിക്കൽ, വിശുദ്ധന്മാരുടെ നാമങ്ങൾ സ്മരിക്കൽ, സത്പുരുഷന്മാരുമായി സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കൽ — ഇവയെല്ലാം ജ്ഞാനികൾ പ്രശംസിക്കുന്നു.
സാധുസങ്ഗമപൂതേന വാക്സുഭാഷിതവാരിണാ। പവിത്രീകൃതമാത്മാനം സന്തോ മന്ന്തി നിത്യശഃ
സജ്ജനരുടെ സാന്നിധ്യവും നല്ല വാക്കുകളുടെ സ്നേഹവും കൊണ്ട് ആത്മാവ് ശുദ്ധമാകുമ്പോൾ, അത്തരം ആളെ സദാ വിശുദ്ധനെന്ന് സന്മാർഗ്ഗികൾ പറയുന്നു.
ത്രിദണ്ഡധാരണം മൌനം ജടാഭാരോഽഥ മുണ്ഡനമ്। വല്കലാജിനസംവേഷ്ടം വ്രതചര്യാഽഭിഷേചനമ്
മൂന്നു ദണ്ഡം കൈവശം വഹിക്കൽ, മൗനം പാലിക്കൽ, ചുരുളായ മുടി വളർത്തൽ അല്ലെങ്കിൽ തല മുണ്ഡനം, വൃക്ഷച്ചൊമ്പ് അല്ലെങ്കിൽ മൃഗചർമ്മം ധരിക്കൽ, വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കൽ —
അഗ്നിഹോത്രം വനേ വാസഃ ശരീരപരിശോഷണമ്। സര്വാണ്യേതാനി മിഥ്യാ സ്യുര്യദി ഭാവോ ന നിര്മലഃ
അഗ്നിഹോത്രം നടത്തൽ, കാടിൽ താമസിക്കൽ, ശരീരം ക്ഷയിപ്പിക്കൽ — മനസ്സ് ശുദ്ധമല്ലെങ്കിൽ ഇവയെല്ലാം വെറുതെ.
വിശുദ്ധിം ചക്ഷുരാദീനാം ഷണ്ണാമിന്ദ്രിയഗാമിനാമ്। വികാരി തേഷാം രാജേന്ദ്ര സുദുഷ്കരതരം മനഃ
രാജാവേ, കണ്ണ് മുതലായ ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ശുദ്ധീകരിക്കാൻ സാധിക്കും; പക്ഷേ, എപ്പോഴും ചഞ്ചലമായ മനസ്സ് നിയന്ത്രിക്കാൻ അത്യന്തം പ്രയാസമാണ്.
യേ പാപാനി ന കുര്വന്തി മനോവാക്കര്മബുദ്ധിഭിഃ। തേ തപന്തി മഹാത്മാനോ ന ശരീരസ്യ ശോഷണമ്
മനസ്സ്, വാക്ക്, പ്രവർത്തി, ബുദ്ധി എന്നിവയിലൂടെ പാപങ്ങൾ ചെയ്യാത്ത മഹാത്മാക്കൾ തന്നെയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ തപസ്സു ചെയ്യുന്നവർ; ശരീരം മാത്രം പീഡിപ്പിക്കുന്നവർ അല്ല.
ന ജ്ഞാതിഭ്യോ ദയാ യസ്യ ശുക്ലദേഹോഽവികല്മഷഃ। ഹിംസാ സാ തപസസ്തസ്യ നാനാശിത്വം തപഃ സ്മൃതമ്
സ്വജനങ്ങളോടു കരുണയില്ലാത്തവന്, ശരീരം എത്ര ശുദ്ധവും പാപരഹിതവും ആയാലും, അവന്റെ ക്രൂരത തന്നെയാണ് തപസ്സ്; പലവിധ ഭക്ഷണങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത് തപസ്സ് എന്നു പറയുന്നു.
തിഷ്ഠന്ഗൃഹേ ചൈവ മുനിര്നിത്യം ശുചിരലംകൃതഃ। യാവജ്ജീവം ദയാവാംശ് സര്വപാപൈഃ പ്രമുച്യതേ
ഗൃഹത്തിൽ തന്നെ കഴിയുന്ന, എല്ലായ്പ്പോഴും ശുദ്ധിയും അലങ്കാരവും പാലിക്കുന്ന, ആയുസ്സ് മുഴുവൻ കരുണയുള്ള ഒരു മുനി, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
ന ഹി പാപാനി കര്മാണി ശുദ്ധ്യന്ത്യനശനാദിഭിഃ। സീദത്യനശനാദേവ മാംസശോണിതലേപനഃ
ഉപവാസം പോലുള്ള കാര്യങ്ങൾകൊണ്ട് പാപങ്ങൾ ശുദ്ധിയാകില്ല; ഉപവാസം മാത്രം ചെയ്താൽ, മാംസം രക്തം എന്നിവയിൽ മുക്കപ്പെട്ടവൻ വെറും കഷ്ടം അനുഭവിക്കും.
അജ്ഞാതം കര്മ കൃത്വാ ച ക്ലേശോ നാന്യത്പ്രഹീയതേ। നാഗ്നിര്ദഹതി കര്മാണി ഭാവശൂന്യസ്യ ദേഹിനഃ
അറിയാതെ ചെയ്ത പ്രവൃത്തി കൊണ്ട് മാത്രം കഷ്ടം മാറില്ല; മനസ്സിൽ ശൂന്യതയുള്ളവന്റെ കർമ്മങ്ങൾ അഗ്നി ദഹിപ്പിക്കില്ല.
പുണ്യാദേവ പ്രവ്രജന്തി ശുധ്യന്ത്യനശനാനി ച। ന മൂലഫലഭക്ഷിത്വാന്ന മൌനാന്നാനിലാശനാത്
പുണ്യഫലത്താൽ മാത്രമേ ആളുകൾ സന്ന്യാസം സ്വീകരിക്കാനും ശുദ്ധരാകാനും കഴിയൂ; വേരും പഴവും മാത്രം കഴിച്ചാലോ, മൗനം പാലിച്ചാലോ, വായുവിൽ മാത്രം ജീവിച്ചാലോ അതു സാധ്യമല്ല.
ശിരസോ മുണ്ഡനാദ്വാഽപി ന സ്ഥാനകുടികാസനാത്। ന ജടാധാരണാദ്വാഽപിന തു സ്ഥാനകുടികാസനാത്
തല മുണ്ഡനം ചെയ്താലോ, കുടിലിൽ ഇരുന്നാലോ, ചുരുളായ മുടി വളർത്തിയാലോ, വീണ്ടും കുടിലിൽ ഇരുന്നാലോ, ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
നിത്യം ഹ്യനശനാദ്വാഽപി നാഗ്നിശുശ്രൂഷണാദപി। ന ചോദകപ്രവേശേന ന ച ക്ഷ്മാശയനാദപി
എപ്പോഴും ഉപവാസം ചെയ്താലോ, അഗ്നിയെ സേവിച്ചാലോ, വെള്ളത്തിൽ കയറിയാലോ, നിലത്ത് കിടന്നാലോ, ശുദ്ധി ലഭിക്കില്ല.
ജ്ഞാനേന കര്മണാ വാപി ജരാമരണമേവ ച। വ്യാധയശ്ച പ്രഹീയന്തേ പ്രാപ്യതേ ചോത്തമം പദമ്
ജ്ഞാനത്താലോ പ്രവർത്തിയാലോ, വൃദ്ധാവസ്ഥയും മരണവും രോഗങ്ങളും അതിജയിക്കാം; അതിലൂടെ ഉത്തമമായ സ്ഥാനം നേടാം.
ബീജാനി ഹ്യഗ്നിദഗ്ധാനി ന രോഹന്തി പുനര്യഥാ। ജ്ഞാനദഗ്ധൈസ്തധാ ക്ലേശൈര്നാത്മാ സംഡുജ്യതേ പുനഃ
അഗ്നിയിൽ ചുട്ട വിത്തുകൾ വീണ്ടും മുളക്കാത്തതുപോലെ, ജ്ഞാനത്താൽ കത്തിച്ച ദു:ഖങ്ങൾ ആത്മാവിനെ വീണ്ടും ബന്ധിപ്പിക്കില്ല.
ആത്മനാ വിപ്രഹീണാനി കാഷ്ഠകുണ്ഠോപമാനി ച। വിനശ്യന്തി ന സംദേഹഃ ഫേനാനീവ മഹാര്ണവേ
ആത്മാവ് ഉപേക്ഷിച്ച ദു:ഖങ്ങൾ, മരക്കഷ്ണം പോലെയും മൺചില്ലു പോലെയും, സംശയമില്ലാതെ നശിക്കും; സമുദ്രത്തിലെ നുരയെപ്പോലെ.
ആത്മാനം വിന്ദതേ യേന സര്വഭൂതഗുഹാശയമ്। ശ്ലോകേന യദി വാഽര്ധേന ക്ഷീണം തസ്യ പ്രയോജനമ്
എല്ലാ ജീവികളുടെയും ഹൃദയത്തിൽ വസിക്കുന്ന ആത്മാവിനെ ആരെങ്കിലും ഒരു ശ്ലോകം കൊണ്ടോ അർദ്ധശ്ലോകം കൊണ്ടോ കണ്ടെത്തുകയാണെങ്കിൽ, അവന്റെ ലക്ഷ്യം സാധിച്ചിരിക്കുന്നു.