തൃപ്താശ്ചൈവാന്നദാതാരോ ഹ്യതൃപ്താശ്ചാപ്യനന്നദാഃ। വസ്ത്രിണോ വസ്ത്രദാ യാന്തി അവസ്ത്രാ യാന്ത്യവസ്ത്രദാഃ
ഭക്ഷണം നല്കിയവര് തൃപ്തരായി പോകുന്നു, നല്കാത്തവര് അതൃപ്തരായി; വസ്ത്രം നല്കിയവര് ധരിച്ചവരായി പോകുന്നു, നല്കാത്തവര് വസ്ത്രമില്ലാതെ.
ഹിരണ്യദാഃ സുഖം യാന്തി പുരുഷാസ്ത്വഭ്യലംകൃതാഃ। ഭൂമിദാസ്തുസുഖം യാന്തി സര്വൈഃ കാമൈഃ സുതര്പിതാഃ
സ്വര്ണ്ണം നല്കിയവര് ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട് സന്തോഷത്തോടെ യാത്രചെയ്യുന്നു; ഭൂമി നല്കിയവര് എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറഞ്ഞ് സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു.
യാന്തി ചൈവാപരിക്ലിഷ്ടാ നരാ സസ്യപ്രദാവകാഃ। നരാഃ സുഖതരം യാന്തി വിമാനേഷു ഗൃഹപ്രദാഃ
വിളകള് നല്കിയവര് വിഷമമില്ലാതെ യാത്രചെയ്യുന്നു; വീടുകള് നല്കിയവര് സ്വര്ഗീയവിമാനങ്ങളില് ഇരുന്നു കൂടുതല് സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു.
പാനീയദാ ഹ്യതൃഷിതാഃ പ്രഹൃഷ്ടമനസോ നരാഃ। പന്ഥാനം ദ്യോതയന്തശ്ച യാന്തി ദീപപ്രദാഃ സുഖമ്
വെള്ളം നല്കിയവര് ദാഹമില്ലാതെ സന്തോഷഹൃദയത്തോടെ യാത്രചെയ്യുന്നു; വിളക്ക് നല്കിയവര് വഴി പ്രകാശിപ്പിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു.
ഗോപ്രദാസ്തു സുഖം യാന്തി നിര്മുക്താഃ സര്വപാതകൈഃ। വിമാനൈര്ഹംസസംയുക്തൈര്യാന്തി മാസോപവാസിനഃ
പശു നല്കിയവര് എല്ലാ പാപങ്ങളില് നിന്നും മോചിതരായി സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു; ഒരു മാസം ഉപവസിച്ചവര് ഹംസകള് ചേര്ത്തുവച്ച സ്വര്ഗീയവിമാനങ്ങളില് യാത്രചെയ്യുന്നു.
തഥാ ബര്ഹിപ്രയുക്തൈശ്ച ഷഷ്ഠരാത്രോപവാസിനഃ। ത്രിരാത്രം ക്ഷപതേ യസ്തു ഏകഭക്തേന പാണ്ഡവ
അങ്ങനെ ആറു രാത്രികള് ഉപവസിച്ചവര് പക്ഷികള് ചേര്ത്തുവച്ച വാഹനങ്ങളില് യാത്രചെയ്യുന്നു; പാണ്ഡവാ, മൂന്ന് രാത്രികള് ഒരു നേരം മാത്രം ഭക്ഷണം കഴിച്ച് ഉപവസിക്കുന്നവനും അതു കടക്കുന്നു.
അന്തരാ ചൈവ നാശ്നാതി തസ്യ ലോകാ ഹ്യനാമയാഃ। പാനീയസ്യ ഗുണാ ദിവ്യാഃ പ്രേതലോകസുഖാവഹാഃ
അവൻ ഇടയ്ക്ക് ഒന്നും കഴിക്കാതിരുന്നാൽ, അവന്റെ ലോകങ്ങൾ സുഖകരവും രോഗരഹിതവുമാകും. അവൻ കുടിക്കുന്ന വെള്ളത്തിന് ദൈവികമായ ഗുണങ്ങളുണ്ട്; അതു പ്രേതലോകത്തിൽ സന്തോഷം നൽകുന്നു.
തത്ര പുഷ്പോദകാ നാമ നദീ തേഷാം വിധീയതേ। ശീതലം സലിലം തത്രപിബന്തി ഹ്യമൃതോപമമ്
അവർക്കായി പുഷ്പോദക എന്നൊരു നദി അവിടെ ഉണ്ടാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. അവിടെ അവർ അമൃതത്തോളം തണുത്ത വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
യേ ചദൃഷ്കൃതകര്മാണഃ പൂയം തേഷാം വിധീയതേ। ഏവം നദീ മഹാരാജ സര്വകാമപ്രദാ ഹി സാ
ശുദ്ധമായ പ്രവൃത്തികളുള്ളവർക്ക് ശുദ്ധജലം അവിടെ ലഭിക്കും. മഹാരാജാവേ, ആ നദി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നതാണു.
തസ്മാത്ത്വമപി രാജേന്ദ്ര പൂജയൈനാന്യഥാവിധി। അധ്വനിം ക്ഷീണഗാത്രശ്ച പഥി പാംശുസമന്വിതഃ
അതുകൊണ്ട്, രാജാധിരാജാവേ, നീയും ശരിയായ രീതിയിൽ അവരെ ആദരിക്കണം. ദേഹശ്രമം അനുഭവിച്ച് പാതയിൽ പൊടിയോടെ കയറിയവരെ.
പൃച്ഛതേ ഹ്യന്നദാതാരം ഗൃഹമായാതി ചാശയാ। തം പൂജയാഥ യത്നേന സോഽതിഥിര്ബ്രാഹ്യണശ്ച സഃ
അവൻ അന്നദാനിയെ അന്വേഷിച്ച് പ്രതീക്ഷയോടെ വീട്ടിൽ എത്തുന്നു. അതുകൊണ്ട്, അവനെ ഉത്സാഹത്തോടെ ആദരിക്കണം; കാരണം അവൻ അതിഥിയും ബ്രാഹ്മണനുമാണ്.
തം യാന്തമനുഗച്ഛന്തി ദേവാഃ സര്വേ സവാസവാഃ। തസ്മിന്സംപൂജിതേ പ്രീതാ നിരാശാ യാന്ത്യപൂജിതേ
അവൻ പോകുമ്പോൾ എല്ലാ ദേവതകളും ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം അവനെ അനുഗമിക്കുന്നു. അവനെ ആദരിച്ചാൽ അവർ സന്തോഷത്തോടെ പോകുന്നു; ആദരിക്കാതിരുന്നാൽ നിരാശരായി വിട്ടുപോകുന്നു.
തസ്മാത്ത്വമപി രാജേന്ദ്ര പൂജയൈനം യഥാവിധി। ഏതത്തേ ശതശഃ പ്രോക്തം കിം ഭൂയഃ ശ്രോതുമിച്ഛസി
അതുകൊണ്ട്, രാജാധിരാജാവേ, നീയും ശരിയായ രീതിയിൽ അവനെ ആദരിക്കണം. ഇതു നൂറുകണക്കിന് തവണ നിന്നോട് പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്; ഇനി എന്താണ് കേൾക്കാൻ നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നത്?
പുനഃ പുനരഹം ശ്രോതും കഥാം ധര്മസമാശ്രയാമ്। പുണ്യാമിച്ഛാമി ധര്മജ്ഞ കഥ്യമാനാം ത്വയാ വിഭോ
ധർമ്മത്തിൽ ആധാരമിട്ടുള്ള കഥകൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ. നീ പറയുന്ന പുണ്യകഥകൾ ഞാൻ ആസക്തിയോടെ കേൾക്കുന്നു.
ധര്മാന്തരം പ്രതി കഥാം കഥ്യമാനാം മയാ നൃപ। സര്വപാപഹരാം നിത്യം ശൃണുഷ്വാവഹിതോ മമ
രാജാവേ, ഇനി ഞാൻ മറ്റൊരു ധർമ്മത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ പറയുന്നു. അതു എല്ലാപാപങ്ങളും അകറ്റുന്നതാണ്; നീ ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കണം.
കപിലായാം തു ദത്തായാം യത്ഫലംജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരേ। തത്ഫലംഭരതശ്രേഷ്ഠ വിപ്രാണാം പാദധാവനേ
ജ്യേഷ്ഠപുഷ്കരത്തിൽ കപില പശു ദാനം ചെയ്താൽ ലഭിക്കുന്ന ഫലം, ഭാരതശ്രേഷ്ഠനേ, ബ്രാഹ്മണരുടെ കാലുകൾ കഴുകുന്നതിൽ ലഭിക്കുന്നതുപോലെയാണ്.
ദ്വിജപാദോദകക്ലിന്നാ യാവത്തിഷ്ഠതി മേദിനീ। താവത്പുഷ്കരപര്ണേന പിബന്തി പിതരോ ജലമ്
ദ്വിജന്മാരുടെ കാലിലെ വെള്ളം ഭൂമിയിൽ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, പിതാക്കന്മാർ പുഷ്കരപത്രത്തിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളം കുടിക്കുന്നു.
സ്വാഗതേനാഗ്നയസ്തൃപ്താ ആസനേന ശതക്രതുഃ। പിതരഃ പാദശൌചേന അന്നാദ്യേന പ്രജാപതിഃ
സ്വാഗതംകൊണ്ട് അഗ്നികൾ തൃപ്തരാകും; ഇരിപ്പിടംകൊണ്ട് ഇന്ദ്രൻ സന്തോഷിക്കും; കാലുകൾ കഴുകുന്നതിൽ പിതാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും; അന്നംകൊണ്ട് പ്രജാപതി തൃപ്തനാകും.
യാവദ്വത്സസ്യ പാദൌ ദ്വൌ ശിരശ്ചൈവ പ്രദൃശ്യതേ। തസ്മിന്കാലേ പ്രദാതവ്യാ പ്രയതേനാന്തരാത്മനാ
കിടാവിന്റെ രണ്ടു കാലുകളും തലയും കാണുന്നിടത്തോളം, ആ സമയത്ത് മനസ്സിൽ ഉത്സാഹത്തോടെ ദാനം ചെയ്യണം.
അന്തരിക്ഷഗതോ വത്സോ യാവദ്യോന്യാം പ്രദൃശ്യതേ। താവദ്ഗൌഃ പൃഥിവീ ജ്ഞേയാ യാവദ്ഗര്ഭം ന മുഞ്ചതി
കിടാവ് ഗർഭത്തിൽ കാണുന്നിടത്തോളം, ആ പശു ഭൂമിയിലേത് എന്ന് അറിയണം; കിടാവ് പുറത്തുവരുന്നതുവരെ അങ്ങനെ തന്നെ.
യാവന്തി തസ്യാം രോമാണി വത്സസ്യ ച യുധിഷ്ഠിര। താവദ്യുഗസഹസ്രാണി സ്വര്ലോകേ മഹീയതേ
പശുവിലും കിടാവിലും എത്ര രോമങ്ങൾ ഉണ്ടോ, അത്രയേറെ ആയുസ്സു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ മഹത്വം ലഭിക്കും, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ.
സുവര്ണനാസാം യഃ കൃത്വാ സഖുരാം കൃഷ്ണധേനുകാമ്। തിലൈഃ പ്രച്ഛാദിതാം ദദ്യാത്സര്വരത്നൈരലംകൃതാമ്
സ്വർണ്ണനാസയും സ്വർണ്ണകുരുക്കളും ഉള്ള കറുത്ത പശുവിനെ എല്ലാം രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച്, എള്ളുകൊണ്ട് മൂടി ദാനം ചെയ്താൽ—
പ്രതിഗ്രഹം ഗൃഹീത്വാ യഃ പുനര്ദദതി സാധവേ। ഫലാനാം ഫലമശ്നാതി തദാ ദത്ത്വാ ച ഭാരത
ദാനം സ്വീകരിച്ചവൻ വീണ്ടും അതു യോഗ്യനായി മറ്റൊരാള്ക്ക് നൽകുമ്പോൾ, ഭാരതനേ, അവൻ എല്ലാ ഫലങ്ങളിൽനിന്നും ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ഫലം അനുഭവിക്കും.
സസമുദ്രഗുഹാ തേന സശൈലവനകാനനാ। ചതുരന്താ ഭവേദ്ദത്താ പൃഥിവീ നാത്ര സംശയഃ
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, സമുദ്രങ്ങളും ഗുഹകളും മലകളും കാടുകളും വനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെ നാലു ദിക്കുകളിലേക്കുമുള്ള ഭൂമി മുഴുവൻ ദാനം ചെയ്തതായിരിക്കും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അന്തര്ജാനുശയോ യസ്തു ഭുഞ്ജതേ സക്തഭാജനഃ। യോ ദ്വിജഃ ശബ്ദരഹിതം സംയന്തുസ്താരണായ വൈ
മുട്ടിനടുവിൽ ഭക്ഷണം വച്ചുകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, ശേഷിച്ച ഭക്ഷണം ഉള്ള പാത്രത്തിൽ നിന്ന് ഭക്ഷിക്കുന്നവനും, ശബ്ദമില്ലാതെ ജപം ചെയ്യുന്ന ദ്വിജനും, ഇവരെല്ലാവരും നിയന്ത്രിതരായി മോക്ഷം നേടാൻ യോഗ്യരാണ്.
യേ പാനീയാനി ദദതി തഥാഽന്യേ യേ ദ്വിജാതയഃ। ജപന്തി സംഹിതാം സമ്യക്തേ നിത്യം താരണക്ഷമാഃ
ജലം നൽകുന്നവരും, സമഹിത ശരിയായി ദിവസവും ജപിക്കുന്ന മറ്റു ദ്വിജന്മാരും, മറ്റുള്ളവരെ രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവരാണ്.
ഹവ്യംകവ്യം ച യത്കിംചിത്സര്വം തച്ഛ്രോത്രിയോഽര്ഹതി। ദത്തം ഹി ശ്രോത്രിയേ സാധൌജ്യലിതേഽഗ്നൌ യഥാ ഹുതമ്
ദേവന്മാർക്കും പിതൃകൾക്കും അർപ്പിക്കുന്ന ഏതു ഹോമവും ശ്രോത്രിയനു യോഗ്യമാണ്. ശ്രോത്രിയനു നൽകുന്നതെന്തും, അഗ്നിയിൽ നെയ്യ് ഒഴിക്കുന്നതുപോലെ വിശുദ്ധമാണ്.
മന്യുപ്രഹരണാ വിപ്രാ ന വിപ്രാഃ ശസ്ത്രയോധിനഃ। നിഹന്യുര്മന്യുനാ വിപ്രാ വജ്രപാണിരിവാസുരാന്
കോപം ആയുധമാക്കി നില്ക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാർ ആയുധധാരികൾ അല്ല. എന്നാൽ അവരുടെ കോപം കൊണ്ട് അവർ വജ്രപാണി അസുരന്മാരെ സംഹരിക്കുന്നതുപോലെ ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കും.
ധര്മാശ്രിതേയം തു കഥാ കഥിതാ ഹി തവാനഘ। യാം ശ്രുത്വാ മുനയഃ പ്രീതാ നൈമിഷാരണ്യവാസിനഃ
ധർമ്മത്തിൽ ആധാരമിട്ടുള്ള ഈ കഥ ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, പാപരഹിതനേ. ഈ കഥ കേട്ടപ്പോൾ നൈമിഷാരണ്യത്തിൽ വസിക്കുന്ന മുനികൾ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
വീതശോകഭയക്രോധാ വിപാപ്മാനസ്തഥൈവ ച। ശ്രുത്വേമാം തു കഥാം രാജന്ഭവന്തീഹ തു മാനവാഃ
ശോകം, ഭയം, കോപം, പാപം എന്നിവയിൽ നിന്ന് മോചിതരായി, രാജാവേ, ഈ കഥ കേൾക്കുന്ന മനുഷ്യർ ഈ ലോകത്തുതന്നെ അങ്ങനെ മാറും.