അഥ ശ്യേനോ രാജാനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ കിഴങ്ങൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു:
പര്യായേണ വസതിര്വാ ഭവേഷു സര്ഗേ ജാതഃ പൂര്വമസ്മാത്കപോതാത്। ത്വമാദദാനോഽഥ കപോതമേനം മാ ത്വം രാജന്വിഘ്നകര്താ ഭവേഥാഃ
"ജീവജാലങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തർക്കും തക്കതായ കാലത്ത് വാസം ഉണ്ടാകും; ഞാൻ ഈ പാറയെക്കാൾ മുമ്പ് ജനിച്ചു. രാജാവേ, ഈ പാറയെ എന്നിൽ നിന്ന് നീക്കരുത്, തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്."
കേനേദൃശീ ജാതു പരാ ഹി ദൃഷ്ടാ വാഗുച്യമാനാ ശകനേന സംസ്കൃതാ। യാം വൈ കപോതോ വദതേ യാം ച ശ്യേന ഉഭൌ വിദിത്വാ കഥമസ്തു സാധു
"ഇവിടെ പാറയും കിഴങ്ങനും പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള refine ചെയ്ത വാക്കുകൾ ആരെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇരുവരുടെയും വാക്കുകളും അറിഞ്ഞിട്ടും എങ്ങനെ അത് ധർമ്മം എന്നു പറയാം?"
നാസ്യ വര്ഷം വര്ഷതി വര്ഷകാലേ നാസ്യ ബീജം രോഹതി കാല ഉപ്തമ്। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ ന ത്രാണം ലഭേത്രാണമിച്ഛന്സ കാലേ
"വർഷകാലത്ത് മഴ പെയ്യില്ല, സമയത്ത് വിത്ത് മുളയ്ക്കാറില്ല. ഭയന്ന് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് ഏൽപ്പിക്കുന്നവന്, അവൻ അഭയം തേടുമ്പോൾ സംരക്ഷണം ലഭിക്കില്ല."
ജാതാ ഹ്രസ്വാ പ്രജാ പ്രമീയതേ സദാ ന വാസം പിതരോഽസ്യ കുര്വതേ। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ നാസ്യ ദേവാഃ പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി ഹവ്യമ്
ദുര്ബലമായ സന്തതികള് ജനിച്ച്, അവന്റെ വംശം ക്ഷയിച്ചുപോകുമ്പോള്, പിതാക്കന്മാര് ഒരിക്കലും അവനോടൊപ്പം താമസിക്കാറില്ല. ഭയപ്പെട്ട് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് കൈമാറുന്നവന്റെ ഹോമം ദേവന്മാര് സ്വീകരിക്കാറില്ല.
മോഘമന്നം വിന്ദതി ചാപ്രചേതാഃ സ്വര്ഗാല്ലോകാദ്ധശ്യതി ശീഘ്രമേവ। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ സേന്ദ്രാ ദേവാഃ പ്രഹരന്ത്യസ്യ വജ്രമ്
അവിവേകിയന് വിഫലമായാണ് അന്നം ലഭിക്കുന്നത്; അവന് സ്വര്ഗ്ഗത്തില് നിന്നും ലോകങ്ങളില് നിന്നും വേഗത്തില് വീഴുകയും ചെയ്യും. ഭയപ്പെട്ട് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് കൈമാറുന്നവനെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും വജ്രംകൊണ്ട് ശിക്ഷിക്കും.
ഉക്ഷാണം പക്ത്വാ സഹ ഓദനേന അസ്മാത്കപോതാത്പ്രതി തേ നയന്തു। യസ്മിന്ദേശേ രമസേഽതീവ ശ്യേന തത്രമാംസം ശിവയസ്തേ വഹന്തു
ഈ കപ്പോതത്തിന് പകരം, അരിയും കൂട്ടി വേവിച്ചുള്ള ഒരു കാളയെ നിനക്കായി കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഏത് സ്ഥലത്താണോ നീ, ശ്യേനാ, പ്രത്യേകമായി ആഹ്ലാദിക്കുന്നതോ, അവിടെ നിനക്കു ശുഭം കൊണ്ടുവരുന്ന മാംസം അവര് എത്തിക്കട്ടെ.
നോക്ഷാണോ രാജന്പ്രാര്ഥയേയം ന ചാന്യ ദസ്മാന്മാംസമധികം വാ കപോതാത്। ദേവൈര്ദത്തഃ സോഽദ്യ മമൈഷ ഭക്ഷ- സ്തന്മേ ദദസ്വ ശകുനാനാമഭാവാത്
രാജാവേ, ഞാന് ഒരു കാളയെയും മറ്റേതെങ്കിലും മാംസം കൂടുതലായും ചോദിക്കില്ല; ഈ കപ്പോതം ദേവന്മാര് ഇന്നാണ് എനിക്കു ഭക്ഷണമായി നല്കിയിരിക്കുന്നത്. പക്ഷികള് ഇല്ലാത്തതിനാല് നീ ഈ കപ്പോതത്തെ എനിക്കു നല്കണം.
ഉക്ഷാണം വേഹതമനൂനം നയന്തു തേ പശ്യന്തു പുരുഷാ മമൈവ। ഭയാഹിതസ് ദായം മമാന്തികാത്ത്വാം പ്രത്യാമ്നായം തു ത്വം ഹ്യേനം മാ ഹിംസീഃ
കപ്പോതത്തിന്റെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായ കാളയെ കൊണ്ടുവരിക, എല്ലാവരും അതു എന്റേതാണെന്ന് കാണട്ടെ. പക്ഷേ, നീ ഭയത്താല് എന്റെ അടുക്കല് വന്നതുകൊണ്ട്, നിന്നെ തിരികെ നല്കുന്നു; നീ അവനെ ഹാനിപ്പെടുത്തരുത്.
ത്യജേ പ്രാണാനനൈവ ദദ്യാം കപോതം സൌമ്യോ ഹ്യയം കിം ന ജാനാസി ശ്യേന। യഥാ ക്ലേശം മാ കുരുഷ്വേഹ സൌമ്യ നാഹം കപോതമര്പയിഷ്യേ കഥംചിത്
ഞാന് എന്റെ ജീവന് പോലും ഉപേക്ഷിക്കാനാണ് തയ്യാറാവുക, ഈ കപ്പോതത്തെ നല്കാന് അല്ല. ശ്യേനാ, നീ ഇതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? ദയവായി, ഇവിടെ എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കരുത്; എങ്ങനെയും ഞാന് ഈ കപ്പോതത്തെ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
യഥാ മാം വൈ സാധുവാദൈഃ പ്രസന്നാഃ പ്രശംസേയുഃ ശിബയഃ കര്മണാ തു। യഥാ ശ്യേന പ്രിയമേവ കുര്യാം പ്രശാധി മാം യദ്വദേസ്തത്കരോമി
നല്ലവാക്കുകള് കൊണ്ട് ശിബികള് എന്നെ പ്രശംസിക്കട്ടെ എന്നപോലെ, ശ്യേനാ, നിനക്കു ഇഷ്ടമായതും ഞാന് ചെയ്യട്ടെ. നീ എനിക്കു എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ, അതു ഞാന് ചെയ്യും.
ഊരോര്ദക്ഷിണാദുത്കൃത്യ സ്വപിശിതം താവദ്രാജന്യാവന്മാംസം കപോതേന സമമ് ।। തഥാ തസ്മാത്സാധു ത്രാതഃ കപോതഃ പ്രശംസേയുശ്ച ശിബയ കൃതം ച പ്രിയം സ്യാന്മമേതി
തന്റെ വലതുകാലില് നിന്ന് കപ്പോതത്തിന്റെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായ മാംസം Raja കത്തി കൊണ്ട് മുറിച്ചു തുലയില് വെച്ചു. അങ്ങനെ കപ്പോതം രക്ഷപെട്ടു, ശിബികള് അവനെ പ്രശംസിച്ചു, എനിക്കു പ്രിയമായതും പൂര്ത്തിയായി.
അഥ സ ദക്ഷിണാദൂരോരുത്കൃത്യ സ്വമാംസപേശീം തുലയാധാരയത് ।। ഗുരുതര ഏവ കപോത ആസീത്
അതിനുശേഷം രാജാവ് തന്റെ വലതുകാലില് നിന്ന് മാംസം മുറിച്ച് തുലയില് വെച്ചു. എങ്കിലും കപ്പോതം കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു.
പുനരന്യമുച്ചകര്ത ഗുരുതര ഏവ കപോതഃ ।। ഏവം സര്വം സമധികൃത്യ ശരീരം തുലായാമാരോപയാമാസ രതത്തഥാപി ഗുരുതര ഏവ കപോത ആസീത്
വീണ്ടും കൂടുതല് മാംസം മുറിച്ചിട്ടും കപ്പോതം കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു. അങ്ങനെ, തന്റെ മുഴുവന് ശരീരവും തുലയില് വെച്ചപ്പോഴും, കപ്പോതം എങ്കിലും കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു.
അഥ രാജാ സ്വയമേവ തുലാമാരുരോഹ ।। ന ച വ്യലീകമാസീദ്രാജ്ഞ ഏതദ്വൃത്താന്തം ദൃഷ്ടാവ ത്രാത ഇത്യുക്ത്വാ പ്രാലീയത ശ്യേനഃ അഥ രാജാ അബ്രവീത്
അവസാനം രാജാവ് താനെത്തന്നെ തുലയില് കയറ്റി. രാജാവിന് യാതൊരു തെറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ സംഭവമൊക്കെ കണ്ടശേഷം, 'നീ രക്ഷപ്പെട്ടു' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശ്യേനന് അപ്രത്യക്ഷനായി. അപ്പോള് രാജാവ് ചോദിച്ചു.
കപോതം വിദ്യുഃ ശിവയസ്ത്വാം കപോത പൃച്ഛാമി തേ ശകുനേ കോ നു ശ്യേനഃ। നാനീശ്വര ഈദൃശം ജാതു കുര്യാ- ദേതം പ്രശ്നം ഭഗവന്മേ വിചക്ഷ്വ
ശിബികള് നിന്നെ കപ്പോതം എന്നു അറിയുന്നു. പക്ഷേ, പക്ഷീ, ഞാന് നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു, നീ ആരാണ് ഈ ശ്യേനനായി? യാതൊരു ദൈവവും ഇങ്ങനെ ചെയ്യില്ല. മഹാനേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
വൈശ്വാനരോഽഹം ജ്വലനോ ധൂമകേതു- രഥൈവ ശ്യേനോ വജ്രഹസ്തഃ ശചീപതിഃ। സാധു ജ്ഞാതും ത്വാമൃഷഭം സൌരഥേയ നൌ ജിജ്ഞാസയാ ത്വത്സകാശംപ്രപന്നൌ
ഞാന് വൈശ്വാനരന്, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി, ധൂമപതാകയും, ഈ ശ്യേനനും, വജ്രം കൈവശമുള്ള ശചീപതിയും ആകുന്നു. മഹാനായ രാജാവേ, നിന്നെ അറിയാനാണ് ഞങ്ങള് ഇവിടെ വന്നത്.
യാമേതാം പേശീം മമ നിഷ്ക്രയായ പ്രാദാദ്ഭവാനസിനോത്കൃത്യ രാജന്। ഏതദ്വോ ലക്ഷ്മ ശിവം കരോമി ഹിരണ്യവര്ണം രുചിരം പുണ്യഗന്ധമ്
രാജാവേ, എന്നെ വിടുവിക്കാന് നീ വാള് കൊണ്ട് മുറിച്ചുകൊടുത്ത ഈ മാംസം, ഞാന് നിനക്കു ഒരു ശുഭചിഹ്നമായി മാറ്റുന്നു: അതു പൊന്നനിറവും, പ്രകാശവും, പുണ്യഗന്ധവും ഉള്ളതായിരിക്കും.
ഏതാസാം പ്രജാനാം പാലയിതാ യശസ്വീ സുരര്ഷീണാമഥ സംമതോ ഭൃശമ്। ഏതസ്മാത്പാര്ശ്വാത്പുരുഷോ ജനിഷ്യതി കപോതരോമേതി ച തസ്യ നാമ
നീ ഈ ജനങ്ങളുടെ പ്രശസ്തനായ രക്ഷകനാവും, ദേവര്ക്കും മഹർഷിമാര്ക്കും വളരെയധികം പ്രിയങ്കരനാവും. നിന്നുടെ വംശത്തില് നിന്നു കപ്പോതരോമന് എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പുരുഷന് ജനിക്കും.
കപോതരോമാണം ശിബിനൌദ്ഭിദം പുത്രം പ്രാപ്സ്യസി നൃപവൃഷസംഹനനം യശോദീപ്യമാനം ദ്രഷ്ടാസി ശൂരമൃഷഭം സൌരഥാനാമ്
നിന്റെ വംശത്തില് നിന്നു ജനിക്കുന്ന ശിബിയുടെ പുത്രനായ കപ്പോതരോമനെ, രാജാക്കന്മാരില് കാളപോലെയുള്ളവനെയും, മഹത്വം നിറഞ്ഞവനെയും, നീ കാണും.
ശ്രുത്വാ സ രാജാ രാജര്ഷിരിന്ദ്രദ്യുമ്നസ്യ തത്തദാ। മാര്കണ്ഡേയാന്മഹാഭാഗാത്സ്വര്ഗസ്യ പ്രതിപാദനമ്
ഇന്ദ്രദ്യുമ്നന്റെ സ്വര്ഗ്ഗലാഭത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കഥ മഹാഭാഗനായ മാര്ക്കണ്ഡേയനില് നിന്ന് കേട്ടശേഷം, ആ രാജര്ഷി ആകയാല് രാജാവ് ശ്രവിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിരോ മഹാരാജ പുനഃ പപ്രച്ഛ തം മുനിമ്। കീദൃശീഷു ഹ്യവസ്ഥാസു ദത്ത്വാ ദാനം മഹാമുനേ। ഇന്ദ്രലോകം ത്വനുഭവേത്പുരുഷസ്തദ്ബ്രവീഹി മേ
മഹാരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരന് വീണ്ടും ആ മഹാമുനിയെ ചോദിച്ചു: മഹാമുനിയേ, എങ്ങനെയുള്ള സാഹചര്യങ്ങളില് ദാനം നല്കിയാല് മനുഷ്യന് ഇന്ദ്രലോകം പ്രാപിക്കും? അതു ദയവായി എനിക്ക് പറയൂ.
ഗാര്ഹസ്ഥ്യേഽപ്യഥവാ ബാല്യേ യൌവനേ സ്ഥാവിരേഽപി വാ। യഥാ ഫലം സമശ്നാതി തഥാ ത്വം കഥയസ്വ മേ
ഗൃഹസ്ഥജീവിതത്തിലും, ബാല്യത്തിലും, യൗവനത്തിലും, വൃദ്ധാവസ്ഥയിലും — മനുഷ്യന് എങ്ങനെ പഴം തുല്യമായി കഴിക്കാറുണ്ടോ, അതുപോലെ നീയും എനിക്ക് സത്യമായി പറയണം.
വൃഥാ ജന്മാനി ചത്വാരി വൃഥാ ദാനാനി ഷോഡശ। വൃഥാ ജന്മ ഹ്യപുത്രസ് യേ ച ധര്മബഹിഷ്കൃതാഃ
നിഷ്ഫലമായ ജന്മങ്ങള് നാലും, നിഷ്ഫലമായ ദാനങ്ങള് പതിനാറും ഉണ്ട്. മകനില്ലാതെ ജനിക്കുന്നത് വെറുതെ തന്നെയാണ്; ധര്മത്തിന് പുറത്തുള്ളവരും അങ്ങനെ തന്നെയാണ്.
പരപാകം ച യേഽശ്നന്തി ആത്മാര്ഥം ച പചേത്തു യഃ। പര്യശ്നന്തി വൃഥാ യത്ര തദസത്യം പ്രകീര്ത്യതേ
മറ്റുള്ളവര് പാകം ചെയ്തതും, സ്വാര്ത്ഥതയ്ക്കായി പാകം ചെയ്തതും, മറ്റുള്ളവര് വെറുതെ കഴിക്കുന്നതും — ഇവയെല്ലാം വ്യര്ത്ഥമാണ്, അവ സത്യമായതല്ല.
ആരൂഢപതിതേ ദത്തമന്യായോപഹൃതം ച യത്। വ്യര്ഥം തു പതിതേ ദാനം ബ്രാഹ്മണേ തസ്കരേ തഥാ
കുതിരയില് നിന്ന് വീണവന് നല്കുന്നതും, അന്യായമായി എടുത്തതും, വീണുപോയവന് നല്കുന്നതും, കള്ളന് ബ്രാഹ്മണന് നല്കുന്നതും എല്ലാം വ്യര്ത്ഥമാണ്.
ഗുരൌ ചാനൃതികേ പാപേ കൃതഘ്നേ ഗ്രാമയാജകേ। വേദവിക്രയിണേ ദത്തം തഥാ വൃഷലയാജകേ
കള്ളഗുരുക്കള്ക്കും, പാപികള്ക്കും, കൃതഘ്നന്മാര്ക്കും, ഗ്രാമപൂജാരികള്ക്കും, വേദം വില്ക്കുന്നവര്ക്കും, ചണ്ഡാളര്ക്കായി യാഗം ചെയ്യുന്നവര്ക്കും നല്കുന്ന ദാനം നിഷ്ഫലമാണ്.
ബ്രഹ്മബന്ധുഷു യദ്ദത്തം യദ്ദത്തം വൃഷലീപതൌ। സ്ത്രീജിതേഷു ച യദ്ദത്തം വ്യാലഗ്രാഹേ തഥൈവ ച
പേര് മാത്രം ബ്രാഹ്മണര്ക്കും, ചണ്ഡാളന്മാര്ക്കും, സ്ത്രീകളാല് കീഴടക്കപ്പെട്ടവര്ക്കുമോ, പാമ്പ് പിടിയിലായവര്ക്കുമോ നല്കുന്ന ദാനം അങ്ങനെ തന്നെ വ്യര്ത്ഥമാണ്.
പരിചാരകേഷു യദ്ദത്തം വൃഥാ ദാനാനി ഷോഡശ। തമോവൃതസ്തു യോ ദദ്യാദ്ഭയാത്ക്രോധാത്തഥൈവ ച
ദാസന്മാര്ക്കു നല്കുന്ന ദാനവും പതിനാറില്പ്പെടുന്ന വ്യര്ത്ഥമായ ദാനങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഭയത്താലോ കോപത്താലോ, അജ്ഞാനത്തില് മറഞ്ഞ് നല്കുന്ന ദാനവും അങ്ങനെ തന്നെ.
ഭുങ്ക്തേ ച ദാനം തത്സര്വം ഗര്ഭസ്ഥസ്തു നരഃ സദാ। ദദദ്ദാനം ദ്വിജാതിഭ്യോ വൃദ്ധഭാവേന മാനവഃ
മനുഷ്യന് ഗര്ഭത്തിലിരിക്കുമ്പോഴും എല്ലാ ദാനഫലങ്ങളും അനുഭവിക്കുന്നു. മനുഷ്യന് മുതിര്ന്നവരെ ആദരിച്ച്, ദ്വിജന്മാര്ക്ക് ദാനം നല്കണം.