ദദാമി തേ രോഹിണീനാം സഹസ്രം പ്രിയോ ഹി മേ ബ്രാഹ്മണോ യാചമാനഃ। ന മേ മനഃ കുപ്യതി യാചമാനേ ദത്തം ന ശോചാമി കദാചിദര്ഥമ്
"നിനക്ക് ഞാൻ ആയിരം രോഹിണി പശുക്കൾ തരാം, കാരണം ചോദിക്കുന്ന ബ്രാഹ്മണൻ എനിക്ക് പ്രിയനാണ്. ആരെങ്കിലും ചോദിച്ചാൽ എന്റെ മനസ്സിൽ കോപം വരാറില്ല, ഞാൻ നൽകിയതിനെക്കുറിച്ച് ഒരിക്കലും ഖേദം തോന്നാറില്ല."
ഇത്യുക്ത്വാ ബ്രാഹ്മണാ രാജാ ഗോസഹസ്രം ദദൌ। പ്രാപ്തവാംശ്ച ഗവാം സഹസ്രം ബ്രാഹ്മണ ഇതി
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് രാജാവ് ബ്രാഹ്മണന് ആയിരം പശുക്കൾ നൽകി. ബ്രാഹ്മണൻ ആ ആയിരം പശുക്കളും ഏറ്റുവാങ്ങി.
ദേവാനാം കഥാ സംജാതാ മഹീതലം ഗത്വാ മഹീപതിം ശിബിമൌശീനരം സാധ്വേനം ശിബിം ജിജ്ഞാസ്യാമ ഇതി ।। ഏവം ഭോ ഇത്യുക്ത്വാ അഗ്നീന്ദ്രാവുപതിഷ്ഠേതാമ്
ദേവന്മാരുടെ ഒരു കഥ ഉദിച്ചു: ഭൂമിയിൽ എത്തി, അവർ പറഞ്ഞു, "ഉഷീനര വംശത്തിൽ പെട്ട ധർമ്മശീലനായ ശിബി രാജാവിനെ പരീക്ഷിക്കാം." അങ്ങനെ പറഞ്ഞ് അഗ്നിയും ഇന്ദ്രനും അവനെ സമീപിച്ചു.
അഗ്നിഃ കപോതരൂപേണ തമഭ്യധാവദാമിഷാര്ഥമിന്ദ്രഃ ശ്യേനരൂപേണ
അഗ്നി പാറയുടെ രൂപത്തിൽ ഇറങ്ങി, മാംസത്തിനായി അവിടേക്ക് ഓടി; ഇന്ദ്രൻ കിഴങ്ങൻ രൂപം ധരിച്ചു.
അഥ കപോതോ രാജ്ഞോ ദിവ്യാസനാസീനസ്യോത്സങ്ഗം ന്യപതത്
അപ്പോൾ ആ പാറ രാജാവിന്റെ ദിവ്യസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നിരുന്ന രാജാവിന്റെ മടിയിൽ വീണു.
അഥ പുരോഹിതോ രാജാനമബ്രവീത് ।। പ്രാണരക്ഷാര്ഥം ശ്യേനാദ്ഭീതോ ഭവന്തം പ്രാണാര്ഥീ പ്രപദ്യതേ
അപ്പോൾ രാജാവിന്റെ പുരോഹിതൻ പറഞ്ഞു: "പ്രാണരക്ഷയ്ക്കായി കിഴങ്ങനെ ഭയന്ന് ഈ പാറ ഭവന്തെയുടെ സംരക്ഷണം തേടി വരുന്നു."
വസു ദദാതു അന്തവാന്പാര്ഥിവോഽസ്യ നിഷ്കൃതിം കുര്യാത് ഘോരം കപോതസ്യ നിപാതമാഹുഃ
"രാജാവ് ധനം നൽകട്ടെ; പാറയുടെ മരണത്തിന് പ്രത്യുപകാരം ചെയ്യണം. പാറയുടെ വീഴ്ച ഭയാനകമാണെന്ന് പറയുന്നു."
അഥ കപോതോ രാജാനമബ്രവീത് ।। പ്രാണരക്ഷണാര്ഥം ശ്യേനാദ്ഭീതോ ഭവന്തം പ്രാണാര്ഥീ പ്രപദ്യേ അങ്ഗൈരങ്ഗാനി പ്രാപ്യാര്ഥീ മുനിര്ഭൂത്വാ പ്രാണാംസ്ത്വാം പ്രപദ്യേ
അപ്പോൾ പാറ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: "പ്രാണരക്ഷയ്ക്കായി കിഴങ്ങനെ ഭയന്ന് ഞാൻ ഭവന്തെയുടെ സംരക്ഷണം തേടുന്നു. എന്റെ അവയവങ്ങൾ കൊണ്ട് രക്ഷ തേടി ഞാൻ ഒരു മുനിയായി, എന്റെ ജീവൻ ഭവന്തെയ്ക്ക് സമർപ്പിക്കുന്നു."
സ്വാധ്യായേന കര്ശിതം ബ്രഹ്മചാരിണം മാം വിദ്ധി ।। തപസാ ദമേന യുക്തമാചാര്യസ്യാപ്രതികൂലഭാഷിണമ് ।। ഏവംയുക്തമപാപം മാം വിദ്ധി
"സ്വാധ്യായത്തിൽ ക്ഷീണിച്ച ബ്രഹ്മചാരിയായ എന്നെ അറിയണം; തപസും, സംയമനവും ഉള്ളവൻ, ഗുരുവിനോട് ഒരിക്കലും വിരോധം പറയാത്തവൻ. ഇങ്ങനെ പാപമില്ലാത്തവനായി എന്നെ അറിയണം."
ഗദാമി വേദാനവിചിനോമി ഛന്ദഃ സര്വേവേദാ അക്ഷരശോ മേ അധീതാഃ। ന സാധു ദാനം ശ്രോത്രിയസ്യ പ്രദാനം മാ പ്രാദാഃ ശ്യേനായ ന കപോതോഽസ്മി
"ഞാൻ വേദങ്ങൾ ഉച്ചരിക്കുന്നു, വേദങ്ങളുടെയും ഛന്ദസ്സുകളുടെയും അർത്ഥം അന്വേഷിക്കുന്നു; എല്ലാ വേദങ്ങളും അക്ഷരശഃ പഠിച്ചിട്ടുണ്ട്. ശ്രോത്രിയനായ ബ്രാഹ്മണന് ദാനം ചെയ്യുന്നത് നല്ലതല്ല; എന്നെ കിഴങ്ങനു നൽകരുത്, ഞാൻ ഒരു സാധാരണ പാറയല്ല."
അഥ ശ്യേനോ രാജാനമബ്രവീത്
അപ്പോൾ കിഴങ്ങൻ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു:
പര്യായേണ വസതിര്വാ ഭവേഷു സര്ഗേ ജാതഃ പൂര്വമസ്മാത്കപോതാത്। ത്വമാദദാനോഽഥ കപോതമേനം മാ ത്വം രാജന്വിഘ്നകര്താ ഭവേഥാഃ
"ജീവജാലങ്ങളിൽ ഓരോരുത്തർക്കും തക്കതായ കാലത്ത് വാസം ഉണ്ടാകും; ഞാൻ ഈ പാറയെക്കാൾ മുമ്പ് ജനിച്ചു. രാജാവേ, ഈ പാറയെ എന്നിൽ നിന്ന് നീക്കരുത്, തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത്."
കേനേദൃശീ ജാതു പരാ ഹി ദൃഷ്ടാ വാഗുച്യമാനാ ശകനേന സംസ്കൃതാ। യാം വൈ കപോതോ വദതേ യാം ച ശ്യേന ഉഭൌ വിദിത്വാ കഥമസ്തു സാധു
"ഇവിടെ പാറയും കിഴങ്ങനും പറഞ്ഞതുപോലെയുള്ള refine ചെയ്ത വാക്കുകൾ ആരെങ്കിലും കേട്ടിട്ടുണ്ടോ? ഇരുവരുടെയും വാക്കുകളും അറിഞ്ഞിട്ടും എങ്ങനെ അത് ധർമ്മം എന്നു പറയാം?"
നാസ്യ വര്ഷം വര്ഷതി വര്ഷകാലേ നാസ്യ ബീജം രോഹതി കാല ഉപ്തമ്। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ ന ത്രാണം ലഭേത്രാണമിച്ഛന്സ കാലേ
"വർഷകാലത്ത് മഴ പെയ്യില്ല, സമയത്ത് വിത്ത് മുളയ്ക്കാറില്ല. ഭയന്ന് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് ഏൽപ്പിക്കുന്നവന്, അവൻ അഭയം തേടുമ്പോൾ സംരക്ഷണം ലഭിക്കില്ല."
ജാതാ ഹ്രസ്വാ പ്രജാ പ്രമീയതേ സദാ ന വാസം പിതരോഽസ്യ കുര്വതേ। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ നാസ്യ ദേവാഃ പ്രതിഗൃഹ്ണന്തി ഹവ്യമ്
ദുര്ബലമായ സന്തതികള് ജനിച്ച്, അവന്റെ വംശം ക്ഷയിച്ചുപോകുമ്പോള്, പിതാക്കന്മാര് ഒരിക്കലും അവനോടൊപ്പം താമസിക്കാറില്ല. ഭയപ്പെട്ട് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് കൈമാറുന്നവന്റെ ഹോമം ദേവന്മാര് സ്വീകരിക്കാറില്ല.
മോഘമന്നം വിന്ദതി ചാപ്രചേതാഃ സ്വര്ഗാല്ലോകാദ്ധശ്യതി ശീഘ്രമേവ। ഭീതം പ്രപന്നം യോ ഹി ദദാതി ശത്രവേ സേന്ദ്രാ ദേവാഃ പ്രഹരന്ത്യസ്യ വജ്രമ്
അവിവേകിയന് വിഫലമായാണ് അന്നം ലഭിക്കുന്നത്; അവന് സ്വര്ഗ്ഗത്തില് നിന്നും ലോകങ്ങളില് നിന്നും വേഗത്തില് വീഴുകയും ചെയ്യും. ഭയപ്പെട്ട് അഭയം തേടിയവനെ ശത്രുവിന് കൈമാറുന്നവനെ ദേവന്മാരും ഇന്ദ്രനും വജ്രംകൊണ്ട് ശിക്ഷിക്കും.
ഉക്ഷാണം പക്ത്വാ സഹ ഓദനേന അസ്മാത്കപോതാത്പ്രതി തേ നയന്തു। യസ്മിന്ദേശേ രമസേഽതീവ ശ്യേന തത്രമാംസം ശിവയസ്തേ വഹന്തു
ഈ കപ്പോതത്തിന് പകരം, അരിയും കൂട്ടി വേവിച്ചുള്ള ഒരു കാളയെ നിനക്കായി കൊണ്ടുപോകട്ടെ. ഏത് സ്ഥലത്താണോ നീ, ശ്യേനാ, പ്രത്യേകമായി ആഹ്ലാദിക്കുന്നതോ, അവിടെ നിനക്കു ശുഭം കൊണ്ടുവരുന്ന മാംസം അവര് എത്തിക്കട്ടെ.
നോക്ഷാണോ രാജന്പ്രാര്ഥയേയം ന ചാന്യ ദസ്മാന്മാംസമധികം വാ കപോതാത്। ദേവൈര്ദത്തഃ സോഽദ്യ മമൈഷ ഭക്ഷ- സ്തന്മേ ദദസ്വ ശകുനാനാമഭാവാത്
രാജാവേ, ഞാന് ഒരു കാളയെയും മറ്റേതെങ്കിലും മാംസം കൂടുതലായും ചോദിക്കില്ല; ഈ കപ്പോതം ദേവന്മാര് ഇന്നാണ് എനിക്കു ഭക്ഷണമായി നല്കിയിരിക്കുന്നത്. പക്ഷികള് ഇല്ലാത്തതിനാല് നീ ഈ കപ്പോതത്തെ എനിക്കു നല്കണം.
ഉക്ഷാണം വേഹതമനൂനം നയന്തു തേ പശ്യന്തു പുരുഷാ മമൈവ। ഭയാഹിതസ് ദായം മമാന്തികാത്ത്വാം പ്രത്യാമ്നായം തു ത്വം ഹ്യേനം മാ ഹിംസീഃ
കപ്പോതത്തിന്റെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായ കാളയെ കൊണ്ടുവരിക, എല്ലാവരും അതു എന്റേതാണെന്ന് കാണട്ടെ. പക്ഷേ, നീ ഭയത്താല് എന്റെ അടുക്കല് വന്നതുകൊണ്ട്, നിന്നെ തിരികെ നല്കുന്നു; നീ അവനെ ഹാനിപ്പെടുത്തരുത്.
ത്യജേ പ്രാണാനനൈവ ദദ്യാം കപോതം സൌമ്യോ ഹ്യയം കിം ന ജാനാസി ശ്യേന। യഥാ ക്ലേശം മാ കുരുഷ്വേഹ സൌമ്യ നാഹം കപോതമര്പയിഷ്യേ കഥംചിത്
ഞാന് എന്റെ ജീവന് പോലും ഉപേക്ഷിക്കാനാണ് തയ്യാറാവുക, ഈ കപ്പോതത്തെ നല്കാന് അല്ല. ശ്യേനാ, നീ ഇതു മനസ്സിലാക്കുന്നില്ലേ? ദയവായി, ഇവിടെ എന്നെ ദുഃഖിപ്പിക്കരുത്; എങ്ങനെയും ഞാന് ഈ കപ്പോതത്തെ വിട്ടുകൊടുക്കില്ല.
യഥാ മാം വൈ സാധുവാദൈഃ പ്രസന്നാഃ പ്രശംസേയുഃ ശിബയഃ കര്മണാ തു। യഥാ ശ്യേന പ്രിയമേവ കുര്യാം പ്രശാധി മാം യദ്വദേസ്തത്കരോമി
നല്ലവാക്കുകള് കൊണ്ട് ശിബികള് എന്നെ പ്രശംസിക്കട്ടെ എന്നപോലെ, ശ്യേനാ, നിനക്കു ഇഷ്ടമായതും ഞാന് ചെയ്യട്ടെ. നീ എനിക്കു എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ, അതു ഞാന് ചെയ്യും.
ഊരോര്ദക്ഷിണാദുത്കൃത്യ സ്വപിശിതം താവദ്രാജന്യാവന്മാംസം കപോതേന സമമ് ।। തഥാ തസ്മാത്സാധു ത്രാതഃ കപോതഃ പ്രശംസേയുശ്ച ശിബയ കൃതം ച പ്രിയം സ്യാന്മമേതി
തന്റെ വലതുകാലില് നിന്ന് കപ്പോതത്തിന്റെ ഭാരത്തിന് തുല്യമായ മാംസം Raja കത്തി കൊണ്ട് മുറിച്ചു തുലയില് വെച്ചു. അങ്ങനെ കപ്പോതം രക്ഷപെട്ടു, ശിബികള് അവനെ പ്രശംസിച്ചു, എനിക്കു പ്രിയമായതും പൂര്ത്തിയായി.
അഥ സ ദക്ഷിണാദൂരോരുത്കൃത്യ സ്വമാംസപേശീം തുലയാധാരയത് ।। ഗുരുതര ഏവ കപോത ആസീത്
അതിനുശേഷം രാജാവ് തന്റെ വലതുകാലില് നിന്ന് മാംസം മുറിച്ച് തുലയില് വെച്ചു. എങ്കിലും കപ്പോതം കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു.
പുനരന്യമുച്ചകര്ത ഗുരുതര ഏവ കപോതഃ ।। ഏവം സര്വം സമധികൃത്യ ശരീരം തുലായാമാരോപയാമാസ രതത്തഥാപി ഗുരുതര ഏവ കപോത ആസീത്
വീണ്ടും കൂടുതല് മാംസം മുറിച്ചിട്ടും കപ്പോതം കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു. അങ്ങനെ, തന്റെ മുഴുവന് ശരീരവും തുലയില് വെച്ചപ്പോഴും, കപ്പോതം എങ്കിലും കൂടുതല് ഭാരമുള്ളതായിരുന്നു.
അഥ രാജാ സ്വയമേവ തുലാമാരുരോഹ ।। ന ച വ്യലീകമാസീദ്രാജ്ഞ ഏതദ്വൃത്താന്തം ദൃഷ്ടാവ ത്രാത ഇത്യുക്ത്വാ പ്രാലീയത ശ്യേനഃ അഥ രാജാ അബ്രവീത്
അവസാനം രാജാവ് താനെത്തന്നെ തുലയില് കയറ്റി. രാജാവിന് യാതൊരു തെറ്റും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഈ സംഭവമൊക്കെ കണ്ടശേഷം, 'നീ രക്ഷപ്പെട്ടു' എന്ന് പറഞ്ഞ് ശ്യേനന് അപ്രത്യക്ഷനായി. അപ്പോള് രാജാവ് ചോദിച്ചു.
കപോതം വിദ്യുഃ ശിവയസ്ത്വാം കപോത പൃച്ഛാമി തേ ശകുനേ കോ നു ശ്യേനഃ। നാനീശ്വര ഈദൃശം ജാതു കുര്യാ- ദേതം പ്രശ്നം ഭഗവന്മേ വിചക്ഷ്വ
ശിബികള് നിന്നെ കപ്പോതം എന്നു അറിയുന്നു. പക്ഷേ, പക്ഷീ, ഞാന് നിന്നോടു ചോദിക്കുന്നു, നീ ആരാണ് ഈ ശ്യേനനായി? യാതൊരു ദൈവവും ഇങ്ങനെ ചെയ്യില്ല. മഹാനേ, ഈ സംശയം ദയവായി നീ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കണം.
വൈശ്വാനരോഽഹം ജ്വലനോ ധൂമകേതു- രഥൈവ ശ്യേനോ വജ്രഹസ്തഃ ശചീപതിഃ। സാധു ജ്ഞാതും ത്വാമൃഷഭം സൌരഥേയ നൌ ജിജ്ഞാസയാ ത്വത്സകാശംപ്രപന്നൌ
ഞാന് വൈശ്വാനരന്, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നി, ധൂമപതാകയും, ഈ ശ്യേനനും, വജ്രം കൈവശമുള്ള ശചീപതിയും ആകുന്നു. മഹാനായ രാജാവേ, നിന്നെ അറിയാനാണ് ഞങ്ങള് ഇവിടെ വന്നത്.
യാമേതാം പേശീം മമ നിഷ്ക്രയായ പ്രാദാദ്ഭവാനസിനോത്കൃത്യ രാജന്। ഏതദ്വോ ലക്ഷ്മ ശിവം കരോമി ഹിരണ്യവര്ണം രുചിരം പുണ്യഗന്ധമ്
രാജാവേ, എന്നെ വിടുവിക്കാന് നീ വാള് കൊണ്ട് മുറിച്ചുകൊടുത്ത ഈ മാംസം, ഞാന് നിനക്കു ഒരു ശുഭചിഹ്നമായി മാറ്റുന്നു: അതു പൊന്നനിറവും, പ്രകാശവും, പുണ്യഗന്ധവും ഉള്ളതായിരിക്കും.
ഏതാസാം പ്രജാനാം പാലയിതാ യശസ്വീ സുരര്ഷീണാമഥ സംമതോ ഭൃശമ്। ഏതസ്മാത്പാര്ശ്വാത്പുരുഷോ ജനിഷ്യതി കപോതരോമേതി ച തസ്യ നാമ
നീ ഈ ജനങ്ങളുടെ പ്രശസ്തനായ രക്ഷകനാവും, ദേവര്ക്കും മഹർഷിമാര്ക്കും വളരെയധികം പ്രിയങ്കരനാവും. നിന്നുടെ വംശത്തില് നിന്നു കപ്പോതരോമന് എന്ന പേരിലുള്ള ഒരു പുരുഷന് ജനിക്കും.
കപോതരോമാണം ശിബിനൌദ്ഭിദം പുത്രം പ്രാപ്സ്യസി നൃപവൃഷസംഹനനം യശോദീപ്യമാനം ദ്രഷ്ടാസി ശൂരമൃഷഭം സൌരഥാനാമ്
നിന്റെ വംശത്തില് നിന്നു ജനിക്കുന്ന ശിബിയുടെ പുത്രനായ കപ്പോതരോമനെ, രാജാക്കന്മാരില് കാളപോലെയുള്ളവനെയും, മഹത്വം നിറഞ്ഞവനെയും, നീ കാണും.