വിപ്ര്രഷഭാശ്ച തേ സര്വേ യേ തത്രാസന്സമാഗതാഃ। തഥാ കഥാം ശുഭാം ശ്രുത്വാ രമാര്കണ്ഡേയസ്യ ധമതഃ। വിസ്മിതാ സമപദ്യന്ത പുരാണസ് നിവേദനാത്
അവിടെ ഒന്നിച്ചുകൂടിയിരുന്ന എല്ലാ മഹാനായ ബ്രാഹ്മണരും മാർകണ്ടേയൻ പറഞ്ഞ ആ ശുഭമായ കഥ കേട്ടപ്പോൾ, പുരാതന കഥയുടെ ആ ആസ്വാദനത്തിൽ അവർ അത്ഭുതത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
മാര്കണ്ഡേയമൃഷയോ ബ്രാഹ്മണാ യുധിഷ്ഠിരശ്ച। പര്യപൃച്ഛന്നൃഷിഃ കേന ദീര്ഘായുരാസീദ്ബകഃ
മാർകണ്ടേയനോടു, മഹർഷിമാരും ബ്രാഹ്മണരും യുദിഷ്ഠിരനും ചേർന്ന് ചോദിച്ചു: 'ബകമുനിക്ക് ഇങ്ങനെ ദീർഘായുസ് ലഭിച്ചത് എങ്ങനെയാണ്?'
മാര്കണ്ഡേയസ്തു താന്സര്വാന്പ്രത്യുവാച മഹാതപാഃ। ദീര്ഘായുശ്ച ബകോരാജന്നൃഷിര്നാത്ര വിചാരണാ
മഹാതപസ്സായ മാർകണ്ടേയൻ അവരോടൊക്കെ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ബകമുനിക്ക് ദീർഘായുസ് ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നതിൽ സംശയമില്ല.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു കൌന്തേയോ ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ഭാരത। മാര്കണ്ഡേയം പര്യപൃച്ഛദ്ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
ഇത് കേട്ട ശേഷം, കുന്തിദേവിയുടെ മകനായ യുദിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം മാർകണ്ടേയനോട് വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
ബകദാല്ഭ്യൌ മഹാത്മാനൌ ശ്രൂയേതേ ചിരജീവിനൌ। സഖായൌ ദേവരാജസ് യതാവൃഷീ ലോകസംമതൌ
ബകനും ദാൽഭ്യനും മഹാത്മാക്കളായ ദീർഘായുസ്സുള്ളവർ എന്നു കേൾക്കപ്പെടുന്നു. അവർ ഇന്ദ്രന്റെ സുഹൃത്തുക്കളായി ലോകത്തിൽ പ്രശസ്തരായ ഋഷിമാരാണ്.
ഏതദിച്ഛാമി ഭഗവന്ബകശക്രസമാഗമമ്। സുഖദുഃഖസമായുക്തം തത്ത്വേന കഥിതം ത്വയാ
ഭഗവനേ, ബകനും ഇന്ദ്രനും തമ്മിലുള്ള കൂടിക്കാഴ്ചയുടെ യഥാർത്ഥ കഥ, അതിലെ സന്തോഷവും ദുഃഖവും ഉൾപ്പെടെ, നിങ്ങൾക്ക് നിന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
വൃത്തേ ദേവാസുരേ രാജന്സംഗ്രാമേ രോമഹര്ഷണേ। ത്രയാണാമപി ലോകാനാമിന്ദ്രോ ലോകാധിപോഽഭവത്
രാജാവേ, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിലുള്ള ആ ഉണർവേകമുള്ള യുദ്ധം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മൂന്നു ലോകത്തിന്റെയും അധിപതിയായ ഇന്ദ്രൻ എല്ലാവർക്കും രാജാവായി.
സമ്യഗ്വര്ഷതി പര്ജന്യേ സസ്യസംപദ ഉത്തമാഃ। നിരാമയാഃ സുധര്മിഷ്ഠാഃ പ്രജാ ധര്മപരായണാഃ। മുദിതശ്ച ജനഃ സര്വഃ സ്വധര്മേഷു വ്യവസ്ഥിതഃ
കാലാവസ്ഥയിൽ മഴ പെയ്തു, വിളകൾ സമൃദ്ധിയായി, ജനങ്ങൾ ആരോഗ്യവാന്മാരായി, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവരായി, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കടമകളിൽ സന്തോഷത്തോടെ നിലനിന്നു.
താഃ പ്രജാ മുദിതാഃ സര്വാ ദൃഷ്ട്രാ ബലനിഷൂദനഃ। തതസ്തു മുദിതോരാജന്ദേവരാജഃ ശതക്രതുഃ
ജനങ്ങൾ എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ കഴിയുന്നത് കണ്ടപ്പോൾ, ശത്രുനാശകനായ ദേവരാജാവായ ശതക്രതുൻറെ മനസ്സും സന്തോഷം നിറഞ്ഞു.
ഐരാവതം സമാസ്ഥായ അപശ്യന്മുദിതാഃ പ്രജാഃ। ആശ്രമാംശ്ച വിചിത്രാംശ് നദീശ്ച വിവിധാഃ ശുഭാഃ
ഏരാവതം കയറി ഇരുന്ന്, ഇന്ദ്രൻ ആ സന്തോഷഭരിതരായ ജനങ്ങളെയും, വിവിധ ആശ്രമങ്ങളെയും, മനോഹരമായ നദികളെയും കണ്ടു.
നഗരാണി സമൃദ്ധാനി ഘേടാഞ്ജനപദാംസ്തഥാ। പ്രജാപാലനദക്ഷാംശ്ച നരേന്ദ്രാന്ധര്മചാരിണഃ
അവൻ സമൃദ്ധമായ നഗരങ്ങളും ഗ്രാമങ്ങളും ജനപദങ്ങളും, ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ള ധർമ്മനിഷ്ഠരായ രാജാക്കളെയും കണ്ടു.
ഉദപാനം പ്രപാ വാപീ തടാകാനി സരാംസി ച। നാനാബ്രഹ്രഹ്മസമാചാരൈഃ സേവിതാനി ദ്വിജോതതമൈഃ
കിണറുകൾ, വെള്ളം കുടിക്കാൻ ഉള്ളിടങ്ങൾ, കുളങ്ങൾ, തടാകങ്ങൾ, സരോവരങ്ങൾ എന്നിവയും, വിവിധ ബ്രാഹ്മണാചാരങ്ങൾ അനുഷ്ഠിക്കുന്ന മഹാനായ ദ്വിജന്മാർ അവിടെയെല്ലാം എത്തുന്നതും അവൻ കണ്ടു.
തതോഽവതീര്യ രമ്യായാം പൃഥ്വ്യാം രാജഞ്ഛതക്രതുഃ। തത്ര രമ്യേ ശിവേ ദേശേ ബഹുവൃക്ഷസമാകുലേ
ശതക്രതുൻ, ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ, അതിനുശേഷം മനോഹരമായ ഭൂമിയിൽ, മനോഹരവും ശുഭവുമായ, അനേകം മരങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ പ്രദേശത്ത് ഇറങ്ങി.
പൂര്വസ്യാം ദിശി രമ്യായാം സമുദ്രാഭ്യാശതോ നൃപ। തത്രാശ്രമപദം രമ്യം മൃഗദ്വിജനിഷേവിതമ്। തത്രാശ്രമപദേ രമ്യേ ബകം പശ്യതി ദേവരാട്
കിഴക്കേ ദിശയിൽ, സമുദ്രത്തിന് സമീപം, രാജാവേ, മനോഹരമായ ഒരു ആശ്രമം ഉണ്ടായിരുന്നു; മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും അവിടെ വസിച്ചിരുന്നു. ആ മനോഹരമായ ആശ്രമത്തിൽ ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ബകനെ കണ്ടു.
ബകസ്തു ദൃഷ്ട്വാ ദേവേന്ദ്രം ദൃഢം പ്രീതമനാഽഭവത്। പാദ്യാസനാര്ഥദാനേന ഫലമൂലൈരഥാര്ചയത്
ബകൻ ഇന്ദ്രനെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ച സന്തോഷം നിറഞ്ഞു; അവൻ ഇന്ദ്രനെ പാദ്യവും ആസനവും ഫലമൂലങ്ങളും നൽകി ആദരിച്ചു.
സുഖോപവിഷ്ടോ വരദസ്തതസ്തു ബലസൂദനഃ। തതഃ പ്രശ്നം ബകം ദേവം ഉവാച ത്രിദശേശ്വരഃ
സുഖമായി ഇരുന്നശേഷം, വരദായകനായ, ബലനെ സംഹരിച്ച ദേവരാജാവായ ഇന്ദ്രൻ ബകനോടു ചോദ്യം ചെയ്തു.
ശതം വര്ഷസഹസ്രാണി മുനേ ജാതസ്യ തേഽനഘ। സമാഖ്യാഹി മമ ബ്രഹ്മന്കിം ദുഃഖം ചിരജീവിനാമ്
മുനിവേ, പാപരഹിതനായവനേ, നിനക്ക് ജനിച്ചിട്ട് ഒരു ലക്ഷം വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു; ദീർഘായുസ്സുള്ളവർക്ക് ഉണ്ടാകുന്ന ദുഃഖം എന്താണെന്ന് എനിക്ക് പറയൂ.
അപ്രിയൈഃ സഹ സംവാസഃ പ്രിയൈശ്ചാപി വിനാഭവഃ। അസദ്ഭിഃ സംപ്രയോഗശ്ച തദ്ദുഃഖം ചിരജീവിനാമ്
ഇഷ്ടമില്ലാത്തവരോടൊപ്പം കഴിയേണ്ടി വരികയും, പ്രിയപ്പെട്ടവരിൽ നിന്ന് വേർപിരിയേണ്ടി വരികയും, ദുഷ്ടന്മാരുമായി കൂട്ടുകൂടേണ്ടി വരികയും — ഇതൊക്കെയാണ് ദീർഘായുസ്സുള്ളവരുടെ ദുഃഖം.
പുത്രദാരവിനാശോഽത്ര ജ്ഞാതീനാം സുഹൃദാമപി। പരേഷ്വായത്തതാ കൃച്ഛ്രം കിംനു ദുഃഖതരം തതഃ
മകനെയും ഭാര്യയെയും ബന്ധുക്കളെയും സുഹൃത്തുകളെയും നഷ്ടപ്പെടുകയും, മറ്റുള്ളവരുടെ ദയയ്ക്ക് അധീനരാവുകയും ചെയ്യുന്നത് വലിയ കഷ്ടമാണ്. അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?
നാന്യദ്ദുഃഖതരം കിംചില്ലോകേഷു പ്രതിഭാതി മേ। അര്ഥൈര്വിഹീനഃ പുരുഷഃ ഏരൈഃ സംപരിഭൂയതേ
ലോകത്തിൽ ഇതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് എനിക്ക് തോന്നുന്നു: ധനം ഇല്ലാത്തവനെ മറ്റുള്ളവർ അവഹേളിക്കുന്നു.
അകുലാനാം കുലേ ഭാവം കുലീനാനാം കുലക്ഷയമ്। സംയോഗം വിപ്രയോഗം ച പശ്യന്തി ചിരജീവിനഃ
ദീർഘകാലം ജീവിക്കുന്നവർ കാണുന്നത്: താഴ്ന്ന കുടുംബങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരിൽ ചിലർ ഉന്നത കുടുംബങ്ങളിൽ എത്തുകയും, ഉന്നത കുടുംബങ്ങൾ തകർന്നുപോകുകയും, ചിലർ ചേർന്ന് ജീവിക്കുകയും, ചിലർ വേർപിരിയുകയും ചെയ്യുന്നത്.
അപിപ്രത്യക്ഷമേവൈതത്തവ ദേഘ ശതക്രതോ। അകുലാനാം സമൃദ്ധാനാം കഥം കുലവിപര്യയഃ
ശതക്രതുവേ, ഇതെല്ലാം നിന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ തന്നെ നടക്കുന്നത് കാണാം. സമ്പന്നരും ദരിദ്രരുമായ കുടുംബങ്ങളിൽ ഇങ്ങനെ മാറ്റങ്ങൾ വരുന്നത് എങ്ങനെ?
ദേവദാനവഗന്ധര്വമനുഷ്യോരഗരാക്ഷസാഃ। പ്രാപ്നുവന്തി വിപര്യാസം കിംനു ദുഃഖതരം തതഃ
ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും മനുഷ്യർക്കും പാമ്പുകൾക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും പോലും ഇങ്ങനെ മാറ്റങ്ങൾ അനുഭവപ്പെടുന്നു. അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?
കുലേ ജാതാശ് ക്ലിശ്യന്തേ ദൌഷ്കുലേയവശാനുഗാഃ। ആഢ്യൈര്ദരിദ്രാഽവമതാഃ കിംനു ദുഃഖതരം തതഃ
ഉന്നത കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവരും താഴ്ന്ന ബന്ധുക്കളുടെ അധികാരത്തിൽ പെടുമ്പോൾ കഷ്ടപ്പെടുന്നു; ദരിദ്രരെ സമ്പന്നർ അവഹേളിക്കുന്നു. അതിനേക്കാൾ വേദനയുള്ളത് എന്താണ്?
ലോകേ വൈധര്മ്യമേതത്തു ദൃശ്തേ ബഹുവിസ്തരമ്। ഹീനജ്ഞാനാശ്ച ഹൃഷ്യന്തേ ക്ലിശ്യന്തേ പ്രാജ്ഞകോവിദാഃ। ബഹുദുഃഖപരിക്ലേശം മാനുഷ്യമിഹ ദൃശ്യതേ
ലോകത്തിൽ ഈ വൈരുദ്ധ്യം വ്യാപകമായി കാണാം: അജ്ഞാനികൾ സന്തോഷിക്കുന്നു, ജ്ഞാനികളും പണ്ഡിതരും ദുഃഖിക്കുന്നു. മനുഷ്യജീവിതം അനേകം കഷ്ടങ്ങളും വേദനകളും നിറഞ്ഞതാണ്.
പുനരേവ മഹാഭാഗ ദേവര്ഷിഗണസേവിത। സമാഖ്യാഹി മമ ബ്രഹ്മന്കിം സുഖം ചിരജീവിനാമ്
ദൈവമുനികളാൽ സേവിക്കപ്പെടുന്ന മഹാഭാഗവനെ, ബ്രഹ്മനേ, ദീർഘായുസുള്ളവർക്ക് എന്താണ് സുഖം എന്ന് വീണ്ടും എനിക്ക് പറഞ്ഞുതരണമേ.
അഷ്ടമേ ദ്വാദശേ വാഽപി ശാകം യഃ പചതേ ഗൃഹേ। കുമിത്രാണ്യനപാശ്രിത് കിം വൈ സുഖതരം തതഃ
പകലിന്റെ എട്ടാം ഭാഗത്തോ പന്ത്രണ്ടാം ഭാഗത്തോ വീട്ടിൽ തന്നെ ചെടിവർഗ്ഗം പാകം ചെയ്ത്, കപടസുഹൃത്തുക്കളിൽ ആശ്രയിക്കാതെ ജീവിക്കുന്നവന് അതിനേക്കാൾ വലിയ സുഖം എന്താണ്?
യത്രാഹാനി ന ഗണ്യന്തേ നൈനമാഹുര്മഹാശനമ്। അപി ശാകം പചാനസ്യ സുഖം വൈ മഘവന്ഗൃഹേ
അവിടെ ദിവസങ്ങൾ എണ്ണപ്പെടുന്നില്ല, ആരും അവനെ വലിയ ഭക്ഷകനെന്ന് വിളിക്കുന്നില്ല, ചെടിവർഗ്ഗം മാത്രം പാകം ചെയ്താലും വീട്ടിൽ സന്തോഷം അനുഭവപ്പെടുന്നു, മഘവൻ.
ആര്ജിതം സ്വേന വീര്യേണ നാപ്യപാശ്രിത്യ കംചന। ഫലശാകമപി ശ്രേയോ ഭോക്തും ഹ്യകൃപണം ഗൃഹേ
സ്വന്തം പരിശ്രമത്തിലൂടെ സമ്പാദിച്ച ഫലം, ചെടിവർഗ്ഗം പോലും, മറ്റാരിലും ആശ്രയിക്കാതെ, കനിവില്ലാതെ വീട്ടിൽ തന്നെ കഴിക്കുന്നത് ഏറ്റവും നല്ലതാണ്.
പരസ്യ തു ഗൃഹേ ഭോക്തുഃ പരിഭൂതസ് നിത്യശഃ। സുമൃഷ്ടമപി ന ശ്രേയോ വികല്പോഽയമതഃ സതാമ്
മറ്റൊരാളുടെ വീട്ടിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ച് നിരന്തരം അവഹേളിക്കപ്പെടുന്നവന്, ഏറ്റവും രുചികരമായ ഭക്ഷണവും നല്ലതല്ല. ഇതാണ് സത്പുരുഷന്മാരുടെ തീരുമാനമെന്ന് പറയാം.