ചരമാണസ്തു സോഽരണ്യേ തൃണവീരുത്സമാവൃതേ। കൃഷ്ണാജിനോത്തരാസങ്ഗം ദദര്ശ മുനിമന്തികേ
അവൻ പുല്ലും ചെറുപലകകളും നിറഞ്ഞ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, കൃഷ്ണമൃഗത്വച്ച ധരിച്ചിരുന്ന ഒരു മുനിയെ സമീപത്ത് കണ്ടു.
സ തേന ഹിംസിതോഽരണ്യേ മന്യമാനേന വൈ മൃഗമ്। വ്യഥിതഃ കര്മ തത്കൃത്വാ ശോകോപഹതചേതനഃ
അവിടെ, അവൻ ആ മുനിയെ ഒരു മൃഗം എന്ന് കരുതി, കാട്ടിൽ അവനെ ദുഃഖിപ്പിച്ചു; ആ പ്രവൃത്തി ചെയ്തതിനു ശേഷം, വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലനായി മനസ്സിൽ വിഷാദം നിറഞ്ഞു.
ജഗാമ ഹേഹയാനാം വൈ സകാശം പ്രഥിതാത്മനാമ്। രാജ്ഞാം രാജീവനേത്രോസൌ കുമാരഃ പൃഥിവീപതേ
കുമാരൻ, താമരപ്പൂവുപോലെയുള്ള കണ്ണുകളോടെ, മഹത്വം നേടിയ ഹേഹയ രാജാക്കന്മാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു, ഭൂമിയുടെ അധിപനേ.
തേഷാം ച തദ്യഥാവൃത്തം കഥയാമാസ വൈ തദാ। `സ കുമാരോ മഹീപാലോ ഹേഹയാനാം മഹീഭൃതാമ്
അപ്പോൾ ആ രാജകുമാരൻ, ഹേഹയ വംശത്തിലെ ഭൂപതി, സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം അവരോട് യഥാർത്ഥത്തിൽ പറഞ്ഞു.
തം ചാപി ഹിംസിതം താത മുനിം മൂലഫലാശിനമ്। ശ്രുത്വാ ദൃഷ്ട്വാ ച തേ തത്ര ബഭൂവുര്ദീനമാനസാഃ
മൂലഫലങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷിക്കുന്ന ആ മുനിയെ ദുഃഖം സംഭവിച്ചുവെന്ന് കേട്ടും കണ്ടും, അവർക്കെല്ലാവർക്കും മനസ്സിൽ ദു:ഖം നിറഞ്ഞു.
കസ്യായമിതി തേ സര്വേ മാര്ഗമാണാസ്തതസ്തതഃ। ജഗ്മുശ്ചാരിഷ്ടനാമ്നോഽഥ താര്ക്ഷ്യസ്യാശ്രമമഞ്ജസാ
ഇത് ആരുടെ കാര്യമാണെന്ന് അന്വേഷിച്ച് അവരൊക്കെയും ഇവിടെ അവിടെ തിരഞ്ഞു; പിന്നെ അവർ നേരെ അരിഷ്ട എന്ന പേരിലുള്ള താർക്ഷ്യന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
തേഽഭിവാദ്യ മഹാത്മാനം തം മുനിം സംശിതവ്രതമ്। തസ്ഥുഃ സര്വേ സ തു മുനിസ്തേഷാം പൂജാമഥാഹരത്
അവർ ആ മഹാത്മാവായ, വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചിരുന്ന മുനിയെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു, അവിടെ നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ മുനി അവരെ സ്നേഹപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
തേ തമൂചുര്മഹാത്മാനം ന വയം സക്രിയാം മുനേ। ത്വത്തോഽര്ഹാഃ കര്മദോഷേണ ബ്രാഹ്മണോ ഹിംസിതോ ഹി നഃ
അവർ ആ മഹാത്മാവായ മുനിയോട് പറഞ്ഞു: 'മുനിവരേ, ഞങ്ങൾ നിങ്ങളുടെ സ്വീകരണത്തിന് യോഗ്യർ അല്ല, കാരണം ഞങ്ങളുടെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഒരു തെറ്റ് മൂലം ഒരു ബ്രാഹ്മണൻ ഞങ്ങളാൽ ദു:ഖം അനുഭവിച്ചു.'
താനബ്രവീത്സ വിപ്രര്ഷിഃ കഥം വോ ബ്രാഹ്മണോ ഹതഃ। ക്വ ചാസൌ ബ്രൂത സഹിതാഃ പശ്യധ്വം മേ രതപോബലമ്
അപ്പോൾ ആ മഹർഷി അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങൾ എങ്ങനെ ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ കൊല്ലപ്പെട്ടു? അവൻ എവിടെയാണ്? എല്ലാവരും ചേർന്ന് പറയൂ, എന്റെ തപസ്സിന്റെ ശക്തി കാണൂ.'
തേ തു തത്സര്വമഖിലമാഖ്യായാസ്മൈ യഥാതഥമ്। നാപശ്യംസ്തമൃഷിം തത്ര ഗതാസും തേ സമാഗതാഃ
അവർ സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങൾ എല്ലാം സത്യസന്ധമായി അവനോട് പറഞ്ഞു; എന്നാൽ അവിടെ ചെന്നപ്പോൾ, ആ മുനിയെ ജീവൻ വിട്ട നിലയിൽ അവർ കണ്ടില്ല.
അന്വേഷമാണാഃ സവ്രീഡാഃ സുപ്തവദ്ഗതമാനസാഃ। താനബ്രവീത്തത്രമുനിസ്താര്ക്ഷ്യഃ പരപുരംജയഃ
അവർ ലജ്ജയോടെ, ഉറക്കത്തിൽ ആണെന്നപോലെ മനസ്സിൽ ഭ്രമം നിറഞ്ഞു, അങ്ങനെ അന്വേഷിച്ചപ്പോൾ, ശത്രുനഗരങ്ങൾ ജയിച്ച താർക്ഷ്യമുനി അവരോട് പറഞ്ഞു.
സ്യാദയം ബ്രാഹ്മണഃ സോഽഥയുഷ്മാഭിര്യോ വിനാശിതഃ। പുത്രോ ഹ്യയം മമ നൃപാസ്തപോബലസമന്വിതഃ
'നിങ്ങൾ നശിപ്പിച്ച ആ ബ്രാഹ്മണൻ എന്റെ മകനാകാം, രാജാക്കന്മാരേ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയുള്ളവനാണ് അവൻ.'
തേ ച ദൃഷ്ട്വൈവ തമൃഷിം വിസ്മയം പരമം ഗതാഃ। മഹദാശ്ചര്യമിതി വൈ തേ ബ്രുവാണാ മഹീപതേ
അവരെല്ലാവരും ആ ഋഷിയെ കണ്ടതുമാത്രത്തിൽ അത്ഭുതത്തിൽ ആകി, 'ഇത് വലിയൊരു അത്ഭുതമാണ് രാജാവേ' എന്നു പറഞ്ഞു.
മൃതോ ഹ്യയമിതോ ദൃഷ്ടഃ കഥം ജീവിതമാപ്തവാന്। കിമേതത്തപസോ വീര്യം യേനായം ജീവിതഃ പുനഃ। ശ്രോതുമിച്ഛാമഹേ വിപ്ര യദി ശ്രോതവ്യമിത്യുത
ഇവൻ ഇവിടെ മരിച്ചവനായിരുന്നു, എങ്ങനെ വീണ്ടും ജീവൻ ലഭിച്ചു? ഇതെന്താണ് തപസ്സിന്റെ ശക്തി കൊണ്ടാണോ ഇദ്ദേഹം വീണ്ടും ജീവിച്ചിരിക്കുന്നത്? ബ്രാഹ്മണനേ, പറയാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ ഞങ്ങൾക്കിത് കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്.
സ താനുവാച നാസ്മാകം മൃത്യുഃ പ്രഭവതേ നൃപാഃ। കാരണം ച പ്രവക്ഷ്യാമി ഹേതുയോഗം സമാസതഃ। `മൃത്യുഃ പ്രഭവതേ യേന നാസ്മാകം നൃപസത്തമാഃ
അവൻ അവരോടു പറഞ്ഞു: രാജാക്കന്മാരേ, മരണത്തിന് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് അധികാരം ഇല്ല. അതിന്റെ കാരണം ഞാൻ സംക്ഷിപ്തമായി വിശദീകരിക്കും; മരണത്തിന് ഞങ്ങളിലേയ്ക്ക് അധികാരം ഇല്ലാത്തതിന്റെ കാരണം ഞാൻ പറയും, മഹാരാജന്മാരേ.
ശുദ്ധാചാരാദനലസാഃ സാധ്യോപാസനതത്പരാഃ। ശുദ്ധാന്നാഃ ശുദ്ധസദനാ ബ്രഹ്മചര്യവ്രതാന്വിതാഃ
നമ്മുടെ ശുദ്ധമായ ആചാരവും, ആലസ്യമില്ലായ്മയും, സാദ്ധ്യന്മാരുടെ ആരാധനയിലേക്കുള്ള ഭക്തിയും, ശുദ്ധമായ അന്നവും, ശുദ്ധമായ വാസസ്ഥലവും, ബ്രഹ്മചര്യ വ്രതം പാലിക്കുന്നതുമാണ് ഇതിന് കാരണം.
സത്യമേവാഭിജാനീമോ നാനൃതേ കുര്മഹേ മനഃ। സ്വധര്മമനുതിഷ്ഠാമസ്തസ്മാന്മൃത്യുഭയം ന നഃ
നാം സത്യം മാത്രമേ അംഗീകരിക്കൂ; അസത്യം മനസ്സിൽ ഇടവരുത്താറില്ല. നാം നമ്മുടെ ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കുന്നു, അതുകൊണ്ടാണ് മരണഭയം നമ്മിൽ ഇല്ലാത്തത്.
യദ്ബ്രാഹ്മണാനാം കുശലം തദേഷാം കഥയാമഹേ। തേഷാം ഹി ചരിതം ബ്രൂമസ്തസ്മാന്മൃത്യുഭയം ന നഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ഉപകാരപ്പെടുന്നതെന്താണോ അതാണ് ഞങ്ങൾ അവർക്കായി പറയുന്നത്. അവരുടെ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ഞങ്ങൾ പറയാറുണ്ട്, അതുകൊണ്ടാണ് മരണഭയം നമ്മിൽ ഇല്ലാത്തത്.
അതിഥീനന്നപാനേന ഭൃത്യാനത്യശനേന ച। സംഭോജ്യ ശേഷമശ്നീമസ്തസ്മാന്മൃത്യുഭയം ന നഃ
അതിഥികളെ അന്നവും വെള്ളവും നൽകി, ഭൃത്യന്മാരെ മതിയായ അഹാരം നൽകി, ശേഷിച്ചതാണു ഞങ്ങൾ കഴിക്കുന്നത്; അതുകൊണ്ടാണ് മരണഭയം നമ്മിൽ ഇല്ലാത്തത്.
ക്ഷാന്താ ദാന്താഃ ക്ഷമാശീലാസ്തീര്ഥദാനപരായണാഃ। പുണ്യദേശനിവാസാച്ച തസ്മാന്മൃത്യുഭയം ന നഃ। തേജസ്വിദേശവാസാച്ച തസ്മാന്മൃത്യുഭയം ന നഃ
നാം ക്ഷമയും, സ്വയം നിയന്ത്രണവും, സഹനശീലവും, തീർത്ഥങ്ങളിൽ ദാനം ചെയ്യുന്നതിലും, പുണ്യഭൂമികളിൽ വസിക്കുന്നതിലും നിരന്തരം ആണു; അതുകൊണ്ടാണ് മരണഭയം നമ്മിൽ ഇല്ലാത്തത്. ശക്തിയുള്ള ദേശങ്ങളിൽ വസിക്കുന്നതുകൊണ്ടും മരണഭയം നമ്മിൽ ഇല്ല.
ഏതദ്വൈ ലേശമാത്രം വഃ സമാഖ്യാതം വിമത്സരാഃ। ഗച്ഛധ്വം സഹിതാഃ സര്വേ ന പാപാദ്ഭയമസ്തി വഃ
ഇത് ഞാൻ നിങ്ങൾക്കായി അസൂയയില്ലാതെ കുറച്ച് മാത്രം വിശദീകരിച്ചു. നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ഒന്നിച്ച് പോകൂ; പാപഭയം നിങ്ങൾക്കില്ല.
ഏവമസ്ത്വിതി തേ സര്വേ പ്രതിപൂജ്യ മഹാമുനിമ്। സ്വദേശമഗമന്ഹൃഷ്ടാ രാജാനോ ഭരതര്ഷഭ
അവരെല്ലാവരും 'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ' എന്ന് പറഞ്ഞ് മഹാമുനിയെ ആദരിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ സ്വന്തം ദേശങ്ങളിലേക്ക് മടങ്ങി, ഭാരതവംശശ്രേഷ്ഠ.
ഭൂയ ഏവ തു മാഹാത്മ്യം ബ്രാഹ്മണആനാം നിബോധ മേ। വൈന്യോ നാമേഹ രാജര്ഷിരശ്വമേധായ ദീക്ഷിതഃ
ഇനി വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ മഹത്വം ഞാൻ പറയുന്നു കേൾക്കൂ. ഇവിടെയുണ്ടായിരുന്നു വൈന്യൻ എന്നൊരു രാജർഷി, അശ്വമേധയാഗത്തിന് ദീക്ഷയെടുത്തവൻ.
തമത്രിര്ഗന്തുമാരേബേ വിത്താര്ഥമിതി നഃ ശ്രുതമ്। ഭൂയോഽര്ഥം നാനുരുധ്യത്സ ധര്മവ്യക്തിനിദര്ശനാത്
അത്രി എന്ന മഹർഷി സമ്പത്തിനായി അവനോട് പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു എന്ന് ഞങ്ങൾ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ ധർമ്മം വ്യക്തമായി അവിടെ കാണപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, അവൻ കൂടുതൽ ആവശ്യപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചില്ല.
സ വിചിന്ത്യ മഹാതേജാ വനമേവാന്വരോചയത്। ധര്മപത്നീം സമാഹൂയ പുത്രാംശ്ചേദമുവാച ഹ
അവൻ ആലോചിച്ചു, വലിയ തേജസ്സോടെ കാടിൽ പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു. ഭാര്യയെയും മക്കളെയും വിളിച്ച് അവരോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പ്രാപ്സ്യാമഃ ഫലമത്യന്തം ബഹുലം നിരുപദ്രവമ്। അരണ്യഗമനം ക്ഷിപ്രം രോചതാം വോ ഗുണാധികമ്
നമുക്ക് വളരെ അധികവും തടസ്സമില്ലാത്ത ഫലം ലഭിക്കും. ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ കാടിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പോകുന്നത് നിങ്ങൾക്കു ഇഷ്ടമായിരിക്കട്ടെ.
തം ഭാര്യാ പ്രത്യുവാചാഥ ധനമേവാനുരുന്ധതീ। വൈന്യം ഗത്വാ മഹാത്മാനമര്ഥയസ്വ ധനം ബഹുഃ
അപ്പോൾ ഭാര്യ പറഞ്ഞു, ധനം മാത്രമേ ആഗ്രഹമുണ്ടായിരുന്നുള്ളൂ: 'നീ വൈന്യനേ, ആ മഹാത്മാവിനെ സമീപിച്ച് ധാരാളം സമ്പത്ത് ചോദിക്കൂ.'
സ തേ ദാസ്യതി രാജര്ഷിര്യജമാനോഽര്ഥിനേ ധനമ്। തത ആദായ വിപ്രര്ഷേ പ്രതിഗൃഹ്യ ധനം ബഹു
അവൻ യജ്ഞം ചെയ്യുന്ന രാജർഷി ആകയാൽ ചോദിക്കുന്നവർക്കു ധനം നൽകും. അതിനുശേഷം, മഹാബ്രാഹ്മണനേ, ധാരാളം സമ്പത്ത് വാങ്ങി,
ഭൃത്യാന്സുതാന്സംവിഭജ്യ തതോ വ്രജ യഥേപ്സിതമ്। ഏഷ വൈ പരമോ ധര്മോ ധര്മവിദ്ഭിരുദാഹൃതഃ
ഭൃത്യന്മാരിലും മക്കളിലും വിഭജിച്ച്, പിന്നെ നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളതുപോലെ പോകൂ. ഇതാണ് ധർമ്മം അറിയുന്നവർ പരമധർമ്മം എന്നു പറഞ്ഞിരിക്കുന്നത്.
കഥിതോ മേ മഹാഭാഗേ ഗൌതമേന മഹാത്മനാ। വൈന്യോ ധര്മാര്ഥസംയുക്തഃ സത്യവ്രതസമന്വിതഃ
ഇത് മഹാഭാഗ്യവതിയായ നീയോട് മഹാത്മാവായ ഗൗതമൻ പറഞ്ഞതാണു; വൈന്യൻ ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും സമ്പന്നനും സത്യവ്രതനുമാണ്.