ദേഹീ ച ദേഹം സംത്യജ്യ മൃഗ്യമാണഃ ശുഭാശുഭൈഃ। കഥം സംയുജ്യതേപ്രേത്യ ഇഹ വാ ദ്വിജസത്തമ
ശരീരധാരി ശരീരം വിട്ട് പോകുമ്പോൾ, നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവനെ പിന്തുടരുമ്പോൾ, അവൻ മരിച്ചതിന് ശേഷം ഇവയുമായി എങ്ങനെ ചേർന്ന് പോകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഈ ലോകത്തോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ?
ഐഹലൌകികമേവൈതദുതാഹോ പാരലൌകികമ്। ക്വ വാ കര്മാണി തിഷ്ഠന്തി ജന്തോഃ പ്രേതസ്യ ഭാര്ഗവ
ഭാർഗവാ, ഈ ഫലം ഈ ലോകത്തേത് മാത്രമാണോ, അതോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ലോകത്തേത് ആണോ? ജീവി മരിച്ചശേഷം പ്രവർത്തനങ്ങൾ എവിടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്?
ത്വദ്യുക്തോഽയമനുപ്രശ്നോ യഥാവദ്വദതാംവര। വിദിതം വേദിതവ്യം തേ സ്ഥിത്യര്ഥം ത്വം തു പൃച്ഛസി
നല്ല സമയത്താണ് നീ ഈ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചത്, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. അറിയേണ്ടത് നീ അറിയുന്നവനാണ്, പക്ഷേ കൂടുതൽ വ്യക്തതയ്ക്കായി നീ ചോദിക്കുന്നു.
അത്ര തേ കഥയിഷ്യാമി തദിഹൈകമനാഃ ശൃണു। യഥേഹാമുത്ര ച നര സുഖദുഃഖമുപാശ്നുതേ
ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയും; മനസ്സോടെ കേൾക്കു, എങ്ങനെ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു എന്ന്.
നിര്മലാനി ശരീരാണി വിശുദ്ധാനി ശരീരിണാമ്। സസര്ജ ധറ്മതന്ത്രാണി പൂര്വോത്പന്നഃ പ്രജാപതിഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ പ്രജാപതി ശരീരധാരികൾക്കായി നിർമ്മലവും വിശുദ്ധവുമായ, ധർമ്മം അനുസരിച്ചുള്ള ശരീരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
അമോഘഫലസംകല്പാഃ സുവ്രതാഃ സത്യവാദിനഃ। ബ്രഹ്മഭൂതാ നരാഃ പുണ്യാഃ പുരാണാഃ കുരുസത്തമ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ പുരാതന മനുഷ്യർ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരും സത്യവാദികളുമായിരുന്നു; അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എപ്പോഴും ഫലപ്രദമായിരുന്നു; അവർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപികളും പുണ്യശീലികളും ആയിരുന്നു.
സര്വേ ദേവൈഃ സമായാന്തി സ്വച്ഛന്ദേന നഭസ്തലമ്। തതശ്ച പുനരായാന്തി സര്വേ സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ
അവർക്ക് ഇഷ്ടം വന്നപ്പോൾ ദേവതകളോടൊപ്പം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ കഴിയും; പിന്നെ സ്വേച്ഛയോടെ വീണ്ടും തിരിച്ചു വരികയും ചെയ്തു.
സ്വച്ചന്ദമരണാശ്ചാസന്നരാഃ സ്വച്ഛന്ദജീവിനഃ। അല്പബാധാ നിരാതങ്കാഃ സിദ്ധാര്ഥാ നിരുപദ്രവാഃ
അവർക്ക് ജീവനും മരണവും സ്വേച്ഛയിലായിരുന്നു; ജീവിതം സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു; കുറച്ച് മാത്രം ദുഃഖം, രോഗമോ ഉപദ്രവമോ ഇല്ല; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും വിജയിക്കുകയും ശാന്തരായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദ്രഷ്ടാരോദേവസങ്ഘാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। പ്രത്യക്ഷാഃ സര്വധര്മാണാം ദാന്താ വിഗതമത്സരാഃ
അവർ ദേവസംഘങ്ങളെയും മഹർഷിമാരെയും നേരിട്ട് കാണുന്നവരായിരുന്നു; എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നേരിട്ട് ഗ്രഹിച്ചവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും അസൂയ ഇല്ലാത്തവരുമായിരുന്നു.
ആസന്വര്ഷസഹസ്രാണി തഥാ പുത്രസഹസ്രിണഃ। തതഃ കാലാന്തരേ തസ്മിന്പൃഥിവീതലചാരിണഃ
അവർ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ചു, ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നെ കാലക്രമത്തിൽ അവർ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
കാമക്രോധാഭിഭൂതാസ്തേ മായാവ്യാജോപജീവിനഃ। ലോഭമോഹാഭിഭൂതാശ്ച ത്യക്താ ദേവൈസ്തതോ നരാഃ
അവരെ കാമവും ക്രോധവും കീഴടക്കി; മായയും കപടവും ആശ്രയിച്ച് ജീവിച്ചു; ലാഭവും മോഹവും പിടിച്ചെടുത്തപ്പോൾ ദേവതകൾ അവരെ ഉപേക്ഷിച്ചു.
അശുഭൈഃ കര്മഭിഃ പാപാസ്തിര്യങ്ഗിരയഗാമിനഃ। സംസാരേഷു വിചിത്രേഷു പച്യമാനാഃ പുനഃ പുനഃ
ചീത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾകൊണ്ട് പാപികൾ മൃഗജന്മങ്ങളിലേക്കും നരകത്തിലേക്കും പോയി; വിവിധ ജന്മചക്രങ്ങളിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും കഷ്ടപ്പെടേണ്ടി വന്നു.
മോഘേഷ്ടാ മോഘസംകല്പാ മോഘജ്ഞാനാ വിചേതസഃ। `കാങ്ക്ഷിണഃ സര്വകാമാനാം നാസ്തികാ ഭിന്നസേതവഃ
അവരുടെ യാഗങ്ങളും ആഗ്രഹങ്ങളും ജ്ഞാനവും ഫലമില്ലാത്തതായി; മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പം; എല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവരും നിയന്ത്രണം നഷ്ടപ്പെട്ടവരുമായിരുന്നു.
സര്വാഭിശങ്ഖിനശ്ചൈവ സംവൃത്താഃ ക്ലേദായിനഃ। അശുഭൈഃ കര്മഭിശ്ചാപി പ്രായശഃ പരിചിഹ്നിതാഃ
അവർ എല്ലാറ്റിലും സംശയമുള്ളവരായി മാറി; ചീത്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾകൊണ്ട് ദോഷം വിതറുന്നവരും സാധാരണയായി പാപങ്ങൾ കൊണ്ട് അടയാളപ്പെടുത്തിയവരുമായിരുന്നു.
ദൌഷ്കുല്യാ വ്യാധിബഹുലാ ദുരാത്മാനോഽഭിതാപിനഃ। ഭവന്ത്യല്പായുഷഃ പാപാ രൌദ്രകര്മഫലോദയാഃ। നാഥന്തഃ സര്വകാമാനാം നാസ്തികാ ഭിന്നചേതസഃ
അവർ ദുഷ്ടവംശത്തിൽ പിറന്നവരും, പല രോഗങ്ങൾ ബാധിച്ചവരുമായിത്തീർന്നു; ദുഷ്ടചിന്തകളും കഷ്ടതകളും അനുഭവിച്ചു; ചെറു ആയുസ്സും പാപഫലവും ലഭിച്ചു; വിശ്വാസം ഇല്ലാത്തവരും എല്ലാം ആഗ്രഹിക്കുന്നവരും മനസ്സിൽ ഭേദം വന്നവരുമായിരുന്നു.
ജന്തോഃ പ്രേതസ്യ കൌന്തേയ ഗതിഃ സ്വൈരിഹ കര്മഭിഃ। പ്രാജ്ഞസ്യ ഹീനബുദ്ധേശ്ച കര്മകോശഃ ക്വ തിഷ്ഠതി
കുന്തീപുത്രാ, ഒരു ജീവിയുടെ മരിച്ചശേഷത്തെ ഗതി അവൻ ഈ ലോകത്ത് ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങൾ അനുസരിച്ചാണ്; എന്നാൽ ജ്ഞാനികളും അജ്ഞന്മാരും ചെയ്ത പ്രവർത്തനങ്ങളുടെ ഫലം എവിടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്?
ക്വസ്ഥസ്തത്സമുപാശ്നാതി സുകൃതം യദി വേതരത്। ഇതി തേ ദര്ശനം യച്ച തത്രാപ്യനുനയം ശൃണു
അവൻ നല്ലതോ മോശമോ ചെയ്തതിന്റെ ഫലം എവിടെയാണ് അനുഭവിക്കുന്നത് എന്നതാണ് നിന്റെ ചോദ്യം. അതിന്റെ വിശദീകരണം ഞാൻ പറയാം, കേൾക്കൂ.
അയമാദിശരീരേണ ദേവസൃഷ്ടേന മാനവഃ। ശുഭാനാമശുഭാനാം ച കുരുതേ സംചയം മഹത്
ദേവന്മാർ സൃഷ്ടിച്ച ഈ ആദിമ ശരീരത്തിൽ മനുഷ്യൻ നല്ലതും മോശവും ആയ പ്രവർത്തികൾ വലിയ തോതിൽ സമ്പാദിക്കുന്നു.
ആയുഷോഽന്തേ പ്രഹായേദം ക്ഷീണപ്രായം കലേബരമ്। സംഭവത്യേവ യുഗപദ്യോനൌ നാസ്ത്യന്തരാഽഭവഃ
ആയുസ്സിന്റെ അവസാനം ഈ ക്ഷയിച്ച ശരീരം ഉപേക്ഷിക്കുന്നു; ഉടനെ തന്നെ പുതിയ ജനനം സംഭവിക്കുന്നു, ഇതിന് ഇടയിൽ ഒരു വിടവാങ്ങലുമില്ല.
തത്രാസ്യ സ്വകൃതം കര്മ ച്ഛായേവാനുഗതം സദാ। ഫലത്യഥ സുഖാര്ഹോ വാ ദുഃഖാര്ഹോവാഽഥ ജായതേ
അവന്റെ തന്നെ കർമ്മങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും നിഴലുപോലെ പിന്തുടരുന്നു; അതിന്റെ ഫലമായി അവൻ സന്തോഷത്തിനോ ദുഃഖത്തിനോ അർഹനായി ജനിക്കുന്നു.
കൃതാന്തവിധിസംയുക്തഃ സ ജന്തുര്ലക്ഷണൈഃ ശുഭൈഃ। അശുഭൈര്വാ നിരാദാനോ ലക്ഷ്യതേ ജ്ഞാനദൃഷ്ടിഭിഃ
മരണത്തിന്റെ നിയമം അനുസരിച്ച് ജീവി, നല്ലതോ മോശമോ ആയ ലക്ഷണങ്ങളോടെ, ജ്ഞാനമുള്ളവർക്ക് തിരിച്ചറിയാവുന്നതാണ്.
ഏഷാ താവദബുദ്ധീനാം ഗതിരുക്താ യുധിഷ്ഠിര। അതഃ പരം ജ്ഞാനവതാം നിബോധ ഗതിമുത്തമാമ്
യുധിഷ്ഠിരാ, ബുദ്ധിയില്ലാത്തവർക്കുള്ള മാർഗം ഇതാണ്. ഇനി ജ്ഞാനമുള്ളവർക്കുള്ള ഉത്തമമായ മാർഗം ഞാൻ പറയുന്നു, ശ്രദ്ധിക്കൂ.
മനുഷ്യാസ്തപ്തതപസഃ സര്വാഗമപരായണാഃ। സ്ഥിരവ്രതാഃ സത്യപരാ ഗുരുശുശ്രൂഷണേ രതാഃ
തീവ്രമായ തപസ്സിൽ ലീനരായ, എല്ലാ ശാസ്ത്രങ്ങളിലും വിശ്വാസമുള്ള, ഉറച്ച വ്രതങ്ങൾ പാലിക്കുന്ന, സത്യത്തിൽ അർപ്പിതരായ, ഗുരുസേവനത്തിൽ ആസ്വാദനമുള്ള പുരുഷന്മാർ,
സുശീലാഃ ശുക്ലജാതീയാഃ ക്ഷാന്താ ദാന്താഃ സുതേജസഃ। ശുചിയോന്യന്തരഗതാഃ പ്രായശഃ ശുഭലക്ഷണാഃ
നല്ല സ്വഭാവമുള്ളവർ, ശുദ്ധമായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവർ, ക്ഷമയുള്ളവർ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ, വലിയ ശക്തിയുള്ളവർ, ഭൂരിഭാഗവും ശുദ്ധഗർഭത്തിൽ ജനിച്ചവർ, നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ളവർ,
ജിതേനദ്രിയത്വാദ്വശിനഃ സത്കൃത്യാന്മന്ദരാഗിണഃ। അല്പാബാധപരിത്രാസാ ഭവന്തി നിരുപദ്രവാഃ
ആസക്തിയെ ജയിച്ചതിനാൽ ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നവർ, മറ്റുള്ളവരെ ആദരിക്കുന്നവർ, അമിതമായ ആസക്തിയില്ലാത്തവർ, അല്പം മാത്രം ദുഃഖവും ഭയവും അനുഭവിക്കുന്നവർ, പ്രശ്നങ്ങളില്ലാതെ ജീവിക്കുന്നവർ,
ച്യവന്തം ജായമാനം ച ഗര്ഭസ്യം ചൈവ സര്വശഃ। സ്വമാത്മാനം പരം ചൈവ ബുധ്യന്തേ ജ്ഞാനചക്ഷുഷഃ
ജ്ഞാനദൃഷ്ടിയുള്ളവർ, ആത്മാവിന്റെ പുറപ്പെടലും ജനനവും ഗർഭാവസ്ഥയും, തങ്ങളുടേയും മറ്റുള്ളവരുടേയും, എല്ലായ്പ്പോഴും വ്യക്തമായി കാണുന്നു.
ഋഷയസ്തേ മഹാത്മാനഃ പ്രത്യക്ഷാഗമബുദ്ധയഃ। കര്മഭൂമിമിമാം പ്രാപ്യ പുനര്യാന്തി സുരാലയമ്। `കൃത്വാ ശുഭാനി കര്മാണി ജ്ഞാനേന ഭരതര്ഷഭ
പ്രത്യക്ഷവും ശാസ്ത്രജ്ഞാനവുമുള്ള മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാർ, ഈ കർമ്മഭൂമിയിൽ നല്ല പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്തു, ജ്ഞാനത്താൽ, ദേവലോകത്തിലേക്ക് തിരിച്ചെത്തുന്നു, ഭാരതശ്രേഷ്ഠ.
കിംചിദ്ദൈവാദ്ധഠാത്കിംചിത്കിംചിദേവ സ്വകര്മഭിഃ। പ്രാപ്നുവന്തി നരാ രാജന്മാ തേഽസ്ത്വന്യാവിചാരണാ
ചിലർ ദൈവാനുഗ്രഹത്താൽ, ചിലർ പരിശ്രമത്താൽ, ചിലർ സ്വന്തം കർമ്മഫലത്താൽ ഫലം പ്രാപിക്കുന്നു; രാജാവേ, ഇതിൽ കൂടുതൽ ആലോചന ആവശ്യമില്ല.
ഇമാമത്രോപമാം ചാപി നിബോധ വദതാംവര। മനുഷ്യലോകേ യച്ഛ്രേയഃ പരംമന്യേ യുധിഷ്ഠിര
വാക്കിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവാ, ഇനി ഒരു ഉപമയും കേൾക്കൂ; മനുഷ്യലോകത്തിൽ ചിലർ ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് കരുതുന്നതിനെ മറ്റുള്ളവർ പരമശ്രേയസ് എന്ന് വിശ്വസിക്കുന്നു, യുധിഷ്ഠിരാ.
ഇഹൈവൈകസ്യ നാമുത്ര അമുത്രൈകസ്യ നോ ഇഹ। ഇഹ ചാമുത്ര ചൈകസ് നാമുത്രൈകസ്യ നോ ഇഹ
ഒരാളിന് ഈ ലോകം മാത്രമാണ്, പരലോകം ഇല്ല; മറ്റൊരാളിന് പരലോകം മാത്രം, ഈ ലോകം ഇല്ല; ചിലർക്കു ഇരുവരും ഉണ്ട്; മറ്റൊരാളിന് രണ്ടും ഇല്ല.