യഥാപ്രതിജ്ഞം വിഹൃതശ്ച കാലഃ സര്വാഃ സമാ ദ്വാദശ നിര്ജനേഷു। അജ്ഞാതചര്യാം വിധിവത്സമാപ്യ ഭവദ്ഗതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ
നമുക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുഴുവൻ പാണ്ഡവന്മാർ ഒളിച്ചിരുന്ന് കാലം കഴിച്ചു. ഒളിവിന്റെ ഒരു വർഷവും ശരിയായി പൂർത്തിയാക്കി, അവർ ഇപ്പോൾ നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു, കേശവ.
ഏഷൈവ ബുദ്ധിര്ജുഷതാം സദാ ത്വാം സത്യേ സ്ഥിതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ। സദാനധര്മാഃ സജലാഃ സദാരാഃ സബാന്ധവാസ്ത്വച്ഛരണാ ഹി പാര്ഥാഃ
നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും പാണ്ഡവന്മാർ എപ്പോഴും പാലിക്കുന്നതും ഇതാണ്: സത്യം മാത്രം അനുസരിക്കുന്നവരും, നീതിമാന്മാരും, ദാനശീലരും, ഭാര്യകളും ബന്ധുക്കളും കൂടെക്കൊണ്ടവരുമായ പാണ്ഡവന്മാർ, പാർഥാ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാ വദതിവാര്ഷ്ണേയേ ധര്മരാജേ ച ഭാരത। അഥ പശ്ചാത്തപോവൃദ്ധോ ബഹുവര്ഷസഹസ്രധൃക്। പ്രത്യദൃശ്യത ധര്മാത്മാ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ
വൃഷ്ണിവംശജനും ധർമ്മരാജാവും ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഭാരത, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം തപസ്സു ചെയ്ത മഹാത്മാവായ മാർകണ്ടേയൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അജരശ്ചാമരംശ്ചൈവ രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതഃ। വ്യദൃശ്യത തഥാ യുക്തോ യഥാ സ്യാത്പഞ്ചവിംശകഃ
വയസ്സും ക്ഷയവും ഇല്ലാത്തവനും, സൗന്ദര്യവും മഹത്വവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുകാരനെന്ന പോലെ തേജസ്സോടെ അവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തമാഗതമൃഷിം വൃദ്ധം ബഹുവര്ഷസഹസ്രിണമ്। ഉപാതിഷ്ഠന്ത തേ സര്വേപാണ്ഡവാഃ സഹയാദവാഃ
ആ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ച വൃദ്ധമുനിയെ, പാണ്ഡവന്മാരും യാദവന്മാരും ഒരുമിച്ച് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
തമര്ചിതം സുവിശ്വസ്തമാസീനമൃഷിസത്തമമ്। ബ്രാഹ്മണാനാം മതേനാഹ പാണ്ഡവാനാം ച കേശവഃ
ആ മഹർഷിയെ എല്ലാവരും ആദരിക്കുകയും വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രാഹ്മണരും പാണ്ഡവന്മാരും സമ്മതിച്ചപ്പോൾ കേശവൻ സംസാരിച്ചു.
ശുശ്രൂപവഃ പാണ്ഡവാസ്തേ ബ്രാഹ്മണാശ്ച സമാഗതാഃ। ദ്രൌപദീ സത്യഭാമാ ച തഥാഽഹംപരമം വചഃ
പാണ്ഡവന്മാരും കൂടിയിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ദ്രൗപദിയും സത്യഭാമയും ഞാനും ആ മഹത്തായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
പുരാവൃത്താഃ കഥാഃ പുണ്യാഃ സദാചാരാന്സനാതനാന്। രാജ്ഞാംസ്ത്രീണാമൃഷീണാം ച മാര്കണഅഡേയ പ്രചക്ഷ്വ നഃ
മാർകണ്ടേയാ, രാജാക്കന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പഴയ പുണ്യകഥകളും, സദാചാരവും നിലനിർത്തുന്ന കഥകളും ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു ദേവര്ഷിരപി നാരദഃ। ആജഗാമ വിശുദ്ധാത്മാ പാണ്ഡവാനവലോകകഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധഹൃദയനായ ദൈവമഹർഷി നാരദനും, പാണ്ഡവന്മാരെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തമപ്യഥ മഹാത്മാനം സര്വേ തേ പുരുഷര്ഷഭാഃ। പാദ്യാര്ധ്യാഭ്യാം യഥാന്യായമുപതസ്ഥുര്മനീഷിണഃ
ആ മഹാത്മാവായ നാരദനെ, എല്ലാ മഹാന്മാരും യഥാവിധി പാദ്യവും അർഘ്യവും നൽകി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
നാരദസ്ത്വഥ ദേവര്ഷിര്ജ്ഞാത്വാ താംസ്തു കൃതക്ഷണാന്। മാര്കണ്ഡേയസ്യ വദതസ്താം കഥാമന്വമോദത
അപ്പോൾ ദൈവമഹർഷിയായ നാരദൻ, സമയമെത്തിയെന്ന് മനസിലാക്കി, മാർകണ്ടേയൻ പറയാൻ പോകുന്ന ആ കഥ ആസ്വദിച്ച് ശ്രവിച്ചു.
ഉവാച ചൈനം കാലജ്ഞം സ്മയന്നിവ സനാരദഃ। ബ്രഹ്മര്ഷേ കഥ്യതാം യത്തേ പാണ്ഡവേഷു വിവക്ഷിതമ്
അപ്പോൾ നാരദൻ, നേരം അറിയുന്ന ആ മഹർഷിയെ നോക്കി, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മർഷേ, പാണ്ഡവന്മാരോട് പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്തോ അത് പറയൂ.'
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ। ക്ഷണം കുരുധ്വംവിപുലമാഖ്യാതവ്യം ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുകാരനായ മാർകണ്ടേയൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക; പറയേണ്ടത് വളരെ വിശാലമാണ്.'
ഏവമുക്താഃ ക്ഷണം ചക്രുഃ പാണ്ഡവാഃ സഹ തൈര്ദ്വിജൈഃ। മധ്യംദിനേ യഥാദിത്യം പ്രേക്ഷന്തസ്തേ മഹാമുനിമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, പാണ്ഡവന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഒത്തിരി കാത്തുനിന്നു, ഉച്ചക്കാല സൂര്യനെ പോലെ ആ മഹാമുനിയെ നോക്കി നിന്നു.
തം വിവക്ഷന്തമാലക്ഷ്യകുരുരാജോ മഹാമുനിമ്। കഥാസംജനനാര്ഥായ ചോദയാമാസ പാണ്ഡവഃ
ആ മഹാമുനി സംസാരിക്കാൻ ഒരുക്കമെടുക്കുന്നതു കണ്ടു, കഥകൾ തുടങ്ങണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച കുരുരാജാവ് അവനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
ഭവാന്ദൈവതദൈത്യാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। രാജര്ഷീണാം ച സര്വേഷാം ചരിതജ്ഞഃ പുരാതനഃ
ഭഗവനെ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരുടെയും രാജർഷിമാരുടെയും പഴയ കഥകൾ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ് നീ.
സേവ്യശ്ചോപാസിതവ്യശ് മതോ നഃ കാങ്ക്ഷിതശ്ചിരമ്। അയം ച ദേവകീപുത്രഃ പ്രാപ്തോഽസ്മാനവലോകകഃ
നിനക്ക് സേവനം ചെയ്യാനും ആരാധിക്കാനും ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു; ദേവകിപുത്രനും ഞങ്ങളെ കാണാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഭ്രമത്യേവ ഹി മേ ബുദ്ധിര്ദൃഷ്ട്വാഽഽത്മാനം സുഖാച്ച്യുതമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച രദുര്ത്താനൃദ്ധ്യതഃ പ്രേക്ഷ്യ സര്വശഃ
സന്തോഷം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കുന്നതും ഞാൻ കാണുന്നു.
കര്മണഃ പുരുഷഃ കര്താ ശുഭസ്യാപ്യശുഭസ്യ വാ। സ്വഫലം തദുപാശ്നാപി കഥം കര്താ സ്വിദീശ്വരഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തന്നെ ഉത്തരവാദിയാണ്; അതിന്റെ ഫലം അവൻ തന്നെ അനുഭവിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഇരിക്കുമ്പോൾ ദൈവം എങ്ങനെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദിയാകാം?
അഥവാ സുഖദുഃഖേഷു നൃണാം ബ്രഹ്മവിദാംവര। ഇഹ വാ കൃതമന്വേതി പരദേഹേഽഥവാ പുനഃ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, സുഖവും ദുഃഖവും മനുഷ്യനെ ഈ ലോകത്തോ, മരിച്ചശേഷം മറ്റൊരു ശരീരത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ പിന്നെയും അനുഗമിക്കുമോ?
ദേഹീ ച ദേഹം സംത്യജ്യ മൃഗ്യമാണഃ ശുഭാശുഭൈഃ। കഥം സംയുജ്യതേപ്രേത്യ ഇഹ വാ ദ്വിജസത്തമ
ശരീരധാരി ശരീരം വിട്ട് പോകുമ്പോൾ, നല്ലതും ചീത്തയുമായ പ്രവർത്തനങ്ങൾ അവനെ പിന്തുടരുമ്പോൾ, അവൻ മരിച്ചതിന് ശേഷം ഇവയുമായി എങ്ങനെ ചേർന്ന് പോകുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ ഈ ലോകത്തോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ?
ഐഹലൌകികമേവൈതദുതാഹോ പാരലൌകികമ്। ക്വ വാ കര്മാണി തിഷ്ഠന്തി ജന്തോഃ പ്രേതസ്യ ഭാര്ഗവ
ഭാർഗവാ, ഈ ഫലം ഈ ലോകത്തേത് മാത്രമാണോ, അതോ മറ്റെന്തെങ്കിലും ലോകത്തേത് ആണോ? ജീവി മരിച്ചശേഷം പ്രവർത്തനങ്ങൾ എവിടെയാണ് നിലനിൽക്കുന്നത്?
ത്വദ്യുക്തോഽയമനുപ്രശ്നോ യഥാവദ്വദതാംവര। വിദിതം വേദിതവ്യം തേ സ്ഥിത്യര്ഥം ത്വം തു പൃച്ഛസി
നല്ല സമയത്താണ് നീ ഈ ചോദ്യം ഉന്നയിച്ചത്, സംസാരിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ. അറിയേണ്ടത് നീ അറിയുന്നവനാണ്, പക്ഷേ കൂടുതൽ വ്യക്തതയ്ക്കായി നീ ചോദിക്കുന്നു.
അത്ര തേ കഥയിഷ്യാമി തദിഹൈകമനാഃ ശൃണു। യഥേഹാമുത്ര ച നര സുഖദുഃഖമുപാശ്നുതേ
ഇതിന്റെ അർത്ഥം ഞാൻ നിന്നോട് വിശദമായി പറയും; മനസ്സോടെ കേൾക്കു, എങ്ങനെ മനുഷ്യൻ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും സുഖവും ദുഃഖവും അനുഭവിക്കുന്നു എന്ന്.
നിര്മലാനി ശരീരാണി വിശുദ്ധാനി ശരീരിണാമ്। സസര്ജ ധറ്മതന്ത്രാണി പൂര്വോത്പന്നഃ പ്രജാപതിഃ
സൃഷ്ടിയുടെ ആദിയിൽ പ്രജാപതി ശരീരധാരികൾക്കായി നിർമ്മലവും വിശുദ്ധവുമായ, ധർമ്മം അനുസരിച്ചുള്ള ശരീരങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു.
അമോഘഫലസംകല്പാഃ സുവ്രതാഃ സത്യവാദിനഃ। ബ്രഹ്മഭൂതാ നരാഃ പുണ്യാഃ പുരാണാഃ കുരുസത്തമ
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ആ പുരാതന മനുഷ്യർ വ്രതത്തിൽ ഉറച്ചവരും സത്യവാദികളുമായിരുന്നു; അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ എപ്പോഴും ഫലപ്രദമായിരുന്നു; അവർ ബ്രഹ്മസ്വരൂപികളും പുണ്യശീലികളും ആയിരുന്നു.
സര്വേ ദേവൈഃ സമായാന്തി സ്വച്ഛന്ദേന നഭസ്തലമ്। തതശ്ച പുനരായാന്തി സര്വേ സ്വച്ഛന്ദചാരിണഃ
അവർക്ക് ഇഷ്ടം വന്നപ്പോൾ ദേവതകളോടൊപ്പം ആകാശത്തിലേക്ക് ഉയരാൻ കഴിയും; പിന്നെ സ്വേച്ഛയോടെ വീണ്ടും തിരിച്ചു വരികയും ചെയ്തു.
സ്വച്ചന്ദമരണാശ്ചാസന്നരാഃ സ്വച്ഛന്ദജീവിനഃ। അല്പബാധാ നിരാതങ്കാഃ സിദ്ധാര്ഥാ നിരുപദ്രവാഃ
അവർക്ക് ജീവനും മരണവും സ്വേച്ഛയിലായിരുന്നു; ജീവിതം സ്വതന്ത്രമായിരുന്നു; കുറച്ച് മാത്രം ദുഃഖം, രോഗമോ ഉപദ്രവമോ ഇല്ല; എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും വിജയിക്കുകയും ശാന്തരായി ഇരിക്കുകയും ചെയ്തു.
ദ്രഷ്ടാരോദേവസങ്ഘാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। പ്രത്യക്ഷാഃ സര്വധര്മാണാം ദാന്താ വിഗതമത്സരാഃ
അവർ ദേവസംഘങ്ങളെയും മഹർഷിമാരെയും നേരിട്ട് കാണുന്നവരായിരുന്നു; എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നേരിട്ട് ഗ്രഹിച്ചവരും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ചവരും അസൂയ ഇല്ലാത്തവരുമായിരുന്നു.
ആസന്വര്ഷസഹസ്രാണി തഥാ പുത്രസഹസ്രിണഃ। തതഃ കാലാന്തരേ തസ്മിന്പൃഥിവീതലചാരിണഃ
അവർ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ചു, ആയിരക്കണക്കിന് പുത്രന്മാരും ഉണ്ടായിരുന്നു; പിന്നെ കാലക്രമത്തിൽ അവർ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ തുടങ്ങി.