ഗദാസിചര്മഗ്രഹണേഷു ശൂരാ- നസ്ത്രേഷു ശിക്ഷാസു രഥാശ്വയാനേ। സമ്യഗ്വിനേതാ വിനയേദതന്ദ്രീ- സ്താംശ്ചാഭിമന്യും ച സദാ കുമാരാന്
ഗദ, വാള്, കവചം കൈവശമാക്കുന്നതിലും, ആയുധവിദ്യകളിലും, രഥയാനത്തിലും കുതിരയോടിപ്പിക്കുന്നതിലും, അവന് എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ രാജകുമാരന്മാരെയും അഭിമന്യുവിനെയും ശരിയായി പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.
സ ചാപി സമ്യക്പ്രണിധായ ശിക്ഷാം ശസ്ത്രാണഇ ചൈഷാം വിധിവത്പ്രദായ। തവാത്മജാനാം ച തഥാഽഭിമന്യോഃ പരാക്രമൈസ്തുഷ്യതി രൌക്മിണേയഃ
അവന് മനസ്സോടെ പരിശീലനം ശ്രദ്ധിച്ച്, ആയുധവിദ്യ ശരിയായി പഠിപ്പിച്ച്, നിന്റെ മക്കളുടെയും അഭിമന്യുവിന്റെയും വീര്യത്തില് സന്തോഷിക്കുന്നു, രുക്മിണിയുടെ മകനേ.
യഥാ വിഹാരം പ്രസമീക്ഷമാണാഃ പ്രയാന്തി പുത്രാസ്തവ യാജ്ഞസേനി। ഏകൈകമേഷാമനുയാന്തി യത്ര രഥാശ്ച യാനാനി ച ദന്തിനശ്ച
യജ്ഞസേനേ, നിന്റെ മക്കള് വിനോദത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോള്, ഓരോരുത്തരും എവിടേക്കു പോയാലും, അവരെ പിന്തുടര്ന്ന് രഥങ്ങളും വാഹനങ്ങളും ആനകളും പോകുന്നു.
അഥാബ്രവീദ്ധര്മരാജം തു കൃഷ്ണോ ദശാര്ഹയോധാഃ കുകുരാന്ധകാശ്ച। ഏതേ നിദേശം തവ പാലയന്ത- സ്തിഷ്ഠന്തു യത്രേച്ഛസി തത്ര രാജന്
പിന്നീട് കൃഷ്ണന് ധര്മ്മരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്ന ദശാര്ഹ സൈനികരും കുകുരരും അന്ധകരും, രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത് നില്ക്കട്ടെ.'
ആവര്തതാം കാര്മുകവേഗവാതാ ഹലായുധപ്രഗ്രണാ മധൂനാമ്। സേനാ തവാര്ഥേഷു നരേന്ദ്ര യത്താ സസാദിപത്ത്യശ്വരഥാ സനാഗാ
വേഗമുള്ള വില്ലുകളുടെ കാറ്റും, ഹലായുധധാരിയായ മധുക്കളുടെ സൈന്യവും, അവരുടെ നായകരോടൊപ്പം, പടയാളികളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും, രാജാവേ, നിന്റെ കാര്യത്തിനായി സജ്ജമാകട്ടെ.
പ്രസ്ഥാപ്യതാം പാണ്ഡവ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുയോധനഃ പാപകൃതാം വരിഷ്ഠഃ। സ സാനുബന്ധഃ സസുഹദ്ഗണശ്ച ഭൌമസ്യ സൌബാധിപതേശ്ച മാര്ഗമ്
പാണ്ഡവ, പാപികളില് പ്രധാനനായ ദുര്യോധനനും അവന്റെ കൂട്ടരും സുഹൃത്തുക്കളും, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ സൗഭയുടെ വഴിയിലേക്ക് അയക്കപ്പെടട്ടെ.
കാമം തഥാ തിഷ്ഠ നരേന്ദ്ര തസ്മി- ന്യഥാ കൃതസ്തേ സമയഃ സഭായാമ്। ദാശാര്ഹയോധൈസ്തു ഹതാരിയോധം പ്രതീക്ഷതാം നാഗപുരം പ്രഭഗ്നമ്
രാജാവേ, നീ സഭയില് ചെയ്ത ഉടമ്പടിക്ക് അനുസരിച്ച് അവിടെ എങ്ങിനെയും നില്ക്കുക; ദശാര്ഹ സൈനികര് ശത്രുസൈന്യത്തെ തോല്പിച്ച്, തകര്ന്ന നാഗപുരം കാത്തിരിക്കട്ടെ.
വ്യപേതമന്യുര്വ്യപനീതപാപ്മാ വിഹൃത് യത്രേച്ഛസി തത്ര കാമമ്। തതഃ സമൃദ്ധിപ്രഭവം വിശോകഃ പ്രപത്സ്യസേ നാഗപുരം സരാഷ്ട്രമ്
കോപവും പാപവും വിട്ട്, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ; പിന്നെ സമ്പത്തും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ്, ദുഃഖമില്ലാതെ, നാഗപുരത്തെയും സൗരാഷ്ട്രദേശത്തെയും എത്തും.
തതസ്തദാജ്ഞായ മതം മഹാത്മാ യഥാവദുക്തം പുരുഷോത്തമേന। പ്രശസ്യ വിപ്രേക്ഷ്യ ച ധര്മരാജഃ കൃതാഞ്ജലിഃ കേശവമിത്യുവാച
പിന്നീട് മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞ ഉപദേശം മനസ്സിലാക്കി, ധര്മ്മരാജാവ് അതിനെ പ്രശംസിച്ച് ആലോചിച്ചു, കൈകൂപ്പി കേശവനോട് പറഞ്ഞു.
അസംശയം കേശവ പാണ്ഡവാനാം ഭവാന്ഗതിസ്ത്വച്ഛരണാ ഹി പാര്ഥാഃ। കാലോദയേ തച്ച തതശ്ച ഭൂയഃ കര്താ ഭവാന്കര്മ ന സംശയോസ്തി
കേശവ, സംശയമില്ല, പാണ്ഡവര്ക്ക് നീയാണ് ആശ്രയം; പൃഥയുടെ മക്കള് നിന്നില് അഭയം തേടുന്നു. കാലം മാറുമ്പോഴും അതിന് ശേഷം എന്നും, കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നവന് നീയാണെന്ന് സംശയമില്ല.
യഥാപ്രതിജ്ഞം വിഹൃതശ്ച കാലഃ സര്വാഃ സമാ ദ്വാദശ നിര്ജനേഷു। അജ്ഞാതചര്യാം വിധിവത്സമാപ്യ ഭവദ്ഗതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ
നമുക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുഴുവൻ പാണ്ഡവന്മാർ ഒളിച്ചിരുന്ന് കാലം കഴിച്ചു. ഒളിവിന്റെ ഒരു വർഷവും ശരിയായി പൂർത്തിയാക്കി, അവർ ഇപ്പോൾ നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു, കേശവ.
ഏഷൈവ ബുദ്ധിര്ജുഷതാം സദാ ത്വാം സത്യേ സ്ഥിതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ। സദാനധര്മാഃ സജലാഃ സദാരാഃ സബാന്ധവാസ്ത്വച്ഛരണാ ഹി പാര്ഥാഃ
നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും പാണ്ഡവന്മാർ എപ്പോഴും പാലിക്കുന്നതും ഇതാണ്: സത്യം മാത്രം അനുസരിക്കുന്നവരും, നീതിമാന്മാരും, ദാനശീലരും, ഭാര്യകളും ബന്ധുക്കളും കൂടെക്കൊണ്ടവരുമായ പാണ്ഡവന്മാർ, പാർഥാ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാ വദതിവാര്ഷ്ണേയേ ധര്മരാജേ ച ഭാരത। അഥ പശ്ചാത്തപോവൃദ്ധോ ബഹുവര്ഷസഹസ്രധൃക്। പ്രത്യദൃശ്യത ധര്മാത്മാ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ
വൃഷ്ണിവംശജനും ധർമ്മരാജാവും ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഭാരത, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം തപസ്സു ചെയ്ത മഹാത്മാവായ മാർകണ്ടേയൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അജരശ്ചാമരംശ്ചൈവ രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതഃ। വ്യദൃശ്യത തഥാ യുക്തോ യഥാ സ്യാത്പഞ്ചവിംശകഃ
വയസ്സും ക്ഷയവും ഇല്ലാത്തവനും, സൗന്ദര്യവും മഹത്വവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുകാരനെന്ന പോലെ തേജസ്സോടെ അവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തമാഗതമൃഷിം വൃദ്ധം ബഹുവര്ഷസഹസ്രിണമ്। ഉപാതിഷ്ഠന്ത തേ സര്വേപാണ്ഡവാഃ സഹയാദവാഃ
ആ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ച വൃദ്ധമുനിയെ, പാണ്ഡവന്മാരും യാദവന്മാരും ഒരുമിച്ച് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
തമര്ചിതം സുവിശ്വസ്തമാസീനമൃഷിസത്തമമ്। ബ്രാഹ്മണാനാം മതേനാഹ പാണ്ഡവാനാം ച കേശവഃ
ആ മഹർഷിയെ എല്ലാവരും ആദരിക്കുകയും വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രാഹ്മണരും പാണ്ഡവന്മാരും സമ്മതിച്ചപ്പോൾ കേശവൻ സംസാരിച്ചു.
ശുശ്രൂപവഃ പാണ്ഡവാസ്തേ ബ്രാഹ്മണാശ്ച സമാഗതാഃ। ദ്രൌപദീ സത്യഭാമാ ച തഥാഽഹംപരമം വചഃ
പാണ്ഡവന്മാരും കൂടിയിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ദ്രൗപദിയും സത്യഭാമയും ഞാനും ആ മഹത്തായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
പുരാവൃത്താഃ കഥാഃ പുണ്യാഃ സദാചാരാന്സനാതനാന്। രാജ്ഞാംസ്ത്രീണാമൃഷീണാം ച മാര്കണഅഡേയ പ്രചക്ഷ്വ നഃ
മാർകണ്ടേയാ, രാജാക്കന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പഴയ പുണ്യകഥകളും, സദാചാരവും നിലനിർത്തുന്ന കഥകളും ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു ദേവര്ഷിരപി നാരദഃ। ആജഗാമ വിശുദ്ധാത്മാ പാണ്ഡവാനവലോകകഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധഹൃദയനായ ദൈവമഹർഷി നാരദനും, പാണ്ഡവന്മാരെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തമപ്യഥ മഹാത്മാനം സര്വേ തേ പുരുഷര്ഷഭാഃ। പാദ്യാര്ധ്യാഭ്യാം യഥാന്യായമുപതസ്ഥുര്മനീഷിണഃ
ആ മഹാത്മാവായ നാരദനെ, എല്ലാ മഹാന്മാരും യഥാവിധി പാദ്യവും അർഘ്യവും നൽകി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
നാരദസ്ത്വഥ ദേവര്ഷിര്ജ്ഞാത്വാ താംസ്തു കൃതക്ഷണാന്। മാര്കണ്ഡേയസ്യ വദതസ്താം കഥാമന്വമോദത
അപ്പോൾ ദൈവമഹർഷിയായ നാരദൻ, സമയമെത്തിയെന്ന് മനസിലാക്കി, മാർകണ്ടേയൻ പറയാൻ പോകുന്ന ആ കഥ ആസ്വദിച്ച് ശ്രവിച്ചു.
ഉവാച ചൈനം കാലജ്ഞം സ്മയന്നിവ സനാരദഃ। ബ്രഹ്മര്ഷേ കഥ്യതാം യത്തേ പാണ്ഡവേഷു വിവക്ഷിതമ്
അപ്പോൾ നാരദൻ, നേരം അറിയുന്ന ആ മഹർഷിയെ നോക്കി, സ്നേഹപൂർവ്വം പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറഞ്ഞു: 'ബ്രഹ്മർഷേ, പാണ്ഡവന്മാരോട് പറയാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നതെന്തോ അത് പറയൂ.'
ഏവമുക്തഃ പ്രത്യുവാച മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ। ക്ഷണം കുരുധ്വംവിപുലമാഖ്യാതവ്യം ഭവിഷ്യതി
ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, മഹാതപസ്സുകാരനായ മാർകണ്ടേയൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: 'ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക; പറയേണ്ടത് വളരെ വിശാലമാണ്.'
ഏവമുക്താഃ ക്ഷണം ചക്രുഃ പാണ്ഡവാഃ സഹ തൈര്ദ്വിജൈഃ। മധ്യംദിനേ യഥാദിത്യം പ്രേക്ഷന്തസ്തേ മഹാമുനിമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, പാണ്ഡവന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും ഒത്തിരി കാത്തുനിന്നു, ഉച്ചക്കാല സൂര്യനെ പോലെ ആ മഹാമുനിയെ നോക്കി നിന്നു.
തം വിവക്ഷന്തമാലക്ഷ്യകുരുരാജോ മഹാമുനിമ്। കഥാസംജനനാര്ഥായ ചോദയാമാസ പാണ്ഡവഃ
ആ മഹാമുനി സംസാരിക്കാൻ ഒരുക്കമെടുക്കുന്നതു കണ്ടു, കഥകൾ തുടങ്ങണമെന്ന് ആഗ്രഹിച്ച കുരുരാജാവ് അവനെ പ്രോത്സാഹിപ്പിച്ചു.
ഭവാന്ദൈവതദൈത്യാനാമൃഷീണാം ച മഹാത്മനാമ്। രാജര്ഷീണാം ച സര്വേഷാം ചരിതജ്ഞഃ പുരാതനഃ
ഭഗവനെ, ദേവന്മാരുടെയും അസുരന്മാരുടെയും മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരുടെയും രാജർഷിമാരുടെയും പഴയ കഥകൾ എല്ലാം അറിയുന്നവനാണ് നീ.
സേവ്യശ്ചോപാസിതവ്യശ് മതോ നഃ കാങ്ക്ഷിതശ്ചിരമ്। അയം ച ദേവകീപുത്രഃ പ്രാപ്തോഽസ്മാനവലോകകഃ
നിനക്ക് സേവനം ചെയ്യാനും ആരാധിക്കാനും ഞങ്ങൾ എപ്പോഴും ആഗ്രഹിച്ചിരുന്നു; ദേവകിപുത്രനും ഞങ്ങളെ കാണാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
ഭ്രമത്യേവ ഹി മേ ബുദ്ധിര്ദൃഷ്ട്വാഽഽത്മാനം സുഖാച്ച്യുതമ്। ധാര്തരാഷ്ട്രാംശ്ച രദുര്ത്താനൃദ്ധ്യതഃ പ്രേക്ഷ്യ സര്വശഃ
സന്തോഷം നഷ്ടപ്പെട്ടതുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അലഞ്ഞുതിരിയുന്നു; ധൃതരാഷ്ട്രപുത്രന്മാർ എല്ലായ്പ്പോഴും സമൃദ്ധിയോടെ ജീവിക്കുന്നതും ഞാൻ കാണുന്നു.
കര്മണഃ പുരുഷഃ കര്താ ശുഭസ്യാപ്യശുഭസ്യ വാ। സ്വഫലം തദുപാശ്നാപി കഥം കര്താ സ്വിദീശ്വരഃ
ഒരു മനുഷ്യൻ നല്ലതോ ചീത്തയോ ആയ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് തന്നെ ഉത്തരവാദിയാണ്; അതിന്റെ ഫലം അവൻ തന്നെ അനുഭവിക്കുന്നു. അങ്ങനെ ഇരിക്കുമ്പോൾ ദൈവം എങ്ങനെ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് ഉത്തരവാദിയാകാം?
അഥവാ സുഖദുഃഖേഷു നൃണാം ബ്രഹ്മവിദാംവര। ഇഹ വാ കൃതമന്വേതി പരദേഹേഽഥവാ പുനഃ
ബ്രഹ്മം അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, സുഖവും ദുഃഖവും മനുഷ്യനെ ഈ ലോകത്തോ, മരിച്ചശേഷം മറ്റൊരു ശരീരത്തിലോ, അല്ലെങ്കിൽ പിന്നെയും അനുഗമിക്കുമോ?