ന ഗ്രാമ്യധര്മേഷു രതിസ്തവാസ്തി കാമാന്ന കിംചിത്കുരുഷേ നരേന്ദ്ര। ന ചാര്തലോഭാത്പ്രജഹാസി ധര്മം തസ്മാത്പ്രഭാവാദസി ധര്മരാജഃ
'നരേന്ദ്രാ, ഗ്രാമ്യജീവിതത്തില് നിന്നു നിന്നു സന്തോഷം കണ്ടെത്തുന്നില്ല, ആഗ്രഹങ്ങള്ക്കായി നീ ശ്രമിക്കുന്നുമില്ല. ദു:ഖം കൊണ്ടോ, ലാഭം കൊണ്ടോ നീ ധര്മം ഉപേക്ഷിക്കുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് നീ ധര്മരാജാവായിരിക്കുന്നത്.'
ദാനം ച സത്യം ച തപശ്ച രാജന് ക്ഷമാ ച ശാന്തിശ്ച ദമോ ധൃതിശ്ച। അവാപ്യ രാഷ്ട്രാണി വസൂനി ഭോഗാ- നേഷാ പരാ പാര്ഥ സദാ രതിസ്തേ
'ദാനം, സത്യം, തപസ്, ക്ഷമ, സമാധാനം, ആത്മനിയന്ത്രണം, ധൈര്യം — രാജ്യങ്ങളും സമ്പത്തും അനുഭവങ്ങളും നേടിയിട്ടും, പാര്ഥാ, നിന്റെ പരമാനന്ദം എപ്പോഴും ഇതിലാണു.'
ഹൃതം ച ദേശം കുരുജാങ്ഗലാനാം കൃഷ്ണാം സഭായാമശാം ച പശ്യന്। അപേതധര്മവ്യവഹാരവൃത്തം സഹേത തത്പാണ്ഡവ കസ്ത്വദന്യഃ
കുരുജാംഗള ദേശം നഷ്ടമായതും, ദ്രൗപദിയെ സഭയില് അപമാനിപ്പിച്ചതും, ധര്മ്മവും നീതിയും ഇല്ലാതായതും കണ്ടിട്ട്, പാണ്ഡവ, ഇതൊക്കെ സഹിക്കാനാകുന്നത് നിന്നെക്കാള് വേറാരാണോ?
അസംശയം സര്വസമൃദ്ധകാമഃ ക്ഷിപ്രം പ്രജാഃ പാലയിതാസി സമ്യക്। അദ്യൈവ തന്നിഗ്രഹണം കുരൂണാം യദി പ്രതിജ്ഞാ ഭവതഃ സമാപ്താ
നിശ്ചയമായി, നീ ഉടന് തന്നെ സമ്പന്നതയോടും സുഖസമൃദ്ധിയോടും കൂടിയ രാജ്യം ഭരിക്കും; നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ പൂര്ത്തിയായാല്, ഇന്നുതന്നെ നീ കുരുക്കളെ കീഴടക്കാം.
പ്രോവാച കൃഷ്ണാമപി യാജ്ഞസേനീം ദശാര്ഹഭര്താ സഹിതഃ സുഹൃദ്ഭിഃ। കദിഷ്ട്യാ സമഗ്രാഽസി ധനംജയേന സമാഗതേത്യേവമുവാച കൃഷ്ണഃ
ദശാര്ഹരുടെ നാഥനായ കൃഷ്ണന് തന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം യജ്ഞസേനയുടെ മകളായ ദ്രൗപദിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിനക്ക് ധനഞ്ജയനുമായി വീണ്ടും കൂടിക്കാഴ്ചയായത് വിധിയാലാണ്.'
കൃഷ്ണേ ധനുര്വേദരതിപ്രദാനാ- സ്തവാത്മജാസ്തേ ശിശവഃ ശുശീലാഃ। സദ്ഭിഃ സദൈവാചരിതം സമാധിം ചരന്തി പുത്രാസ്തവ യാജ്ഞസേനി
യജ്ഞസേനേ, കൃഷ്ണന് ധനുര്വിദ്യയില് പ്രിയം നല്കിയതുകൊണ്ടാണ് നിന്റെ മക്കള് നല്ല സ്വഭാവവും സദാചാരവും പാലിച്ച്, നല്ലവരുടെ പോലെ ധ്യാനത്തില് സ്ഥിരത കാണിക്കുന്നത്.
രാജ്യേ നിയുക്തൈശ്ച നിമന്ത്ര്യമാണാഃ പിത്രാ ച കൃഷ്ണേ തവ സോദരൈശ്ച। ന യജ്ഞസേനസ്യ ന മാതുലാനാം ഗൃഹേഷു ബാലാ രതിമാപ്നുവന്തി
കൃഷ്ണേ, രാജ്യം ഭരിക്കുന്നവര്, പിതാവും നിന്റെ സഹോദരന്മാരും നിന്റെ മക്കളെ വീട്ടിലേക്ക് ക്ഷണിച്ചാലും, അവര് യജ്ഞസേനന്റെയും അമ്മാവന്മാരുടെയും വീടുകളില് ആസ്വാദനം കണ്ടെത്തുന്നില്ല.
ആനര്തമേവാഭിമുഖാഃ ശിവേന ഗത്വാധനുര്വേദരതിപ്രധാനാഃ। തവാത്മജാ വൃഷ്ണിപുരം പ്രവിശ്യ ന ദൈവതേഭ്യഃ സ്പൃഹയന്തി കൃഷ്ണേ
ശുഭമായി ആനര്ത്തദേശത്തേക്ക് തിരിഞ്ഞ്, ധനുര്വിദ്യയില് പ്രിയമുള്ള നിന്റെ മക്കള് വൃഷ്ണിപുരത്തിലേക്ക് കടന്നുപോകുന്നു, കൃഷ്ണേ, അവര് ദേവന്മാരെ ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല.
യഥാ ത്വമേവാര്ഹസി തേഷു വൃത്തം പ്രയോക്തുമാര്യാ ച യഥൈവ കുന്തീ। തേഷ്വപ്രമാദേന തഥാ കരോതി തഥൈവ ഭൂയശ്ച തഥാ സുഭദ്രാ
നീയും മഹിളയായ കുഞ്ഞിയും അവരോടു ചെയ്യുന്ന പോലെ, സൂക്ഷ്മതയോടെ സുഭദ്രയും അവരോടു സ്നേഹപൂര്വം പെരുമാറുന്നു.
യഥാഽനിരുദ്ധസ്യ യഥാഽഭിമന്യോ- ര്യഥാ സുനീഥസ്യ യഥൈവ ഭാനോഃ। തഥാ വിനേതാ ച ഗതിശ്ച കൃഷ്ണേ തവാത്മജാനാമപി രൌക്മിണേയഃ
അനിരുദ്ധനും അഭിമന്യുവും സുനീതനും ഭാനുവും എങ്ങനെയോ, അതുപോലെ തന്നെ, രുക്മിണിയുടെ മകനായവന് നിന്റെ മക്കളുടെ വഴികാട്ടിയും നയകനുമാണ്, കൃഷ്ണേ.
ഗദാസിചര്മഗ്രഹണേഷു ശൂരാ- നസ്ത്രേഷു ശിക്ഷാസു രഥാശ്വയാനേ। സമ്യഗ്വിനേതാ വിനയേദതന്ദ്രീ- സ്താംശ്ചാഭിമന്യും ച സദാ കുമാരാന്
ഗദ, വാള്, കവചം കൈവശമാക്കുന്നതിലും, ആയുധവിദ്യകളിലും, രഥയാനത്തിലും കുതിരയോടിപ്പിക്കുന്നതിലും, അവന് എപ്പോഴും ഉത്സാഹത്തോടെ രാജകുമാരന്മാരെയും അഭിമന്യുവിനെയും ശരിയായി പരിശീലിപ്പിക്കുന്നു.
സ ചാപി സമ്യക്പ്രണിധായ ശിക്ഷാം ശസ്ത്രാണഇ ചൈഷാം വിധിവത്പ്രദായ। തവാത്മജാനാം ച തഥാഽഭിമന്യോഃ പരാക്രമൈസ്തുഷ്യതി രൌക്മിണേയഃ
അവന് മനസ്സോടെ പരിശീലനം ശ്രദ്ധിച്ച്, ആയുധവിദ്യ ശരിയായി പഠിപ്പിച്ച്, നിന്റെ മക്കളുടെയും അഭിമന്യുവിന്റെയും വീര്യത്തില് സന്തോഷിക്കുന്നു, രുക്മിണിയുടെ മകനേ.
യഥാ വിഹാരം പ്രസമീക്ഷമാണാഃ പ്രയാന്തി പുത്രാസ്തവ യാജ്ഞസേനി। ഏകൈകമേഷാമനുയാന്തി യത്ര രഥാശ്ച യാനാനി ച ദന്തിനശ്ച
യജ്ഞസേനേ, നിന്റെ മക്കള് വിനോദത്തിനായി പുറപ്പെടുമ്പോള്, ഓരോരുത്തരും എവിടേക്കു പോയാലും, അവരെ പിന്തുടര്ന്ന് രഥങ്ങളും വാഹനങ്ങളും ആനകളും പോകുന്നു.
അഥാബ്രവീദ്ധര്മരാജം തു കൃഷ്ണോ ദശാര്ഹയോധാഃ കുകുരാന്ധകാശ്ച। ഏതേ നിദേശം തവ പാലയന്ത- സ്തിഷ്ഠന്തു യത്രേച്ഛസി തത്ര രാജന്
പിന്നീട് കൃഷ്ണന് ധര്മ്മരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിക്കുന്ന ദശാര്ഹ സൈനികരും കുകുരരും അന്ധകരും, രാജാവേ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത് നില്ക്കട്ടെ.'
ആവര്തതാം കാര്മുകവേഗവാതാ ഹലായുധപ്രഗ്രണാ മധൂനാമ്। സേനാ തവാര്ഥേഷു നരേന്ദ്ര യത്താ സസാദിപത്ത്യശ്വരഥാ സനാഗാ
വേഗമുള്ള വില്ലുകളുടെ കാറ്റും, ഹലായുധധാരിയായ മധുക്കളുടെ സൈന്യവും, അവരുടെ നായകരോടൊപ്പം, പടയാളികളും കുതിരകളും രഥങ്ങളും ആനകളും, രാജാവേ, നിന്റെ കാര്യത്തിനായി സജ്ജമാകട്ടെ.
പ്രസ്ഥാപ്യതാം പാണ്ഡവ ധാര്തരാഷ്ട്രഃ സുയോധനഃ പാപകൃതാം വരിഷ്ഠഃ। സ സാനുബന്ധഃ സസുഹദ്ഗണശ്ച ഭൌമസ്യ സൌബാധിപതേശ്ച മാര്ഗമ്
പാണ്ഡവ, പാപികളില് പ്രധാനനായ ദുര്യോധനനും അവന്റെ കൂട്ടരും സുഹൃത്തുക്കളും, ഭൂമിയുടെ രാജാവായ സൗഭയുടെ വഴിയിലേക്ക് അയക്കപ്പെടട്ടെ.
കാമം തഥാ തിഷ്ഠ നരേന്ദ്ര തസ്മി- ന്യഥാ കൃതസ്തേ സമയഃ സഭായാമ്। ദാശാര്ഹയോധൈസ്തു ഹതാരിയോധം പ്രതീക്ഷതാം നാഗപുരം പ്രഭഗ്നമ്
രാജാവേ, നീ സഭയില് ചെയ്ത ഉടമ്പടിക്ക് അനുസരിച്ച് അവിടെ എങ്ങിനെയും നില്ക്കുക; ദശാര്ഹ സൈനികര് ശത്രുസൈന്യത്തെ തോല്പിച്ച്, തകര്ന്ന നാഗപുരം കാത്തിരിക്കട്ടെ.
വ്യപേതമന്യുര്വ്യപനീതപാപ്മാ വിഹൃത് യത്രേച്ഛസി തത്ര കാമമ്। തതഃ സമൃദ്ധിപ്രഭവം വിശോകഃ പ്രപത്സ്യസേ നാഗപുരം സരാഷ്ട്രമ്
കോപവും പാപവും വിട്ട്, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കൂ; പിന്നെ സമ്പത്തും സന്തോഷവും നിറഞ്ഞ്, ദുഃഖമില്ലാതെ, നാഗപുരത്തെയും സൗരാഷ്ട്രദേശത്തെയും എത്തും.
തതസ്തദാജ്ഞായ മതം മഹാത്മാ യഥാവദുക്തം പുരുഷോത്തമേന। പ്രശസ്യ വിപ്രേക്ഷ്യ ച ധര്മരാജഃ കൃതാഞ്ജലിഃ കേശവമിത്യുവാച
പിന്നീട് മഹാത്മാവായ കൃഷ്ണന് പറഞ്ഞ ഉപദേശം മനസ്സിലാക്കി, ധര്മ്മരാജാവ് അതിനെ പ്രശംസിച്ച് ആലോചിച്ചു, കൈകൂപ്പി കേശവനോട് പറഞ്ഞു.
അസംശയം കേശവ പാണ്ഡവാനാം ഭവാന്ഗതിസ്ത്വച്ഛരണാ ഹി പാര്ഥാഃ। കാലോദയേ തച്ച തതശ്ച ഭൂയഃ കര്താ ഭവാന്കര്മ ന സംശയോസ്തി
കേശവ, സംശയമില്ല, പാണ്ഡവര്ക്ക് നീയാണ് ആശ്രയം; പൃഥയുടെ മക്കള് നിന്നില് അഭയം തേടുന്നു. കാലം മാറുമ്പോഴും അതിന് ശേഷം എന്നും, കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്നവന് നീയാണെന്ന് സംശയമില്ല.
യഥാപ്രതിജ്ഞം വിഹൃതശ്ച കാലഃ സര്വാഃ സമാ ദ്വാദശ നിര്ജനേഷു। അജ്ഞാതചര്യാം വിധിവത്സമാപ്യ ഭവദ്ഗതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ
നമുക്ക് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുപോലെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം മുഴുവൻ പാണ്ഡവന്മാർ ഒളിച്ചിരുന്ന് കാലം കഴിച്ചു. ഒളിവിന്റെ ഒരു വർഷവും ശരിയായി പൂർത്തിയാക്കി, അവർ ഇപ്പോൾ നിന്നെ സമീപിച്ചിരിക്കുന്നു, കേശവ.
ഏഷൈവ ബുദ്ധിര്ജുഷതാം സദാ ത്വാം സത്യേ സ്ഥിതാഃ കേശവ പാണ്ഡവേയാഃ। സദാനധര്മാഃ സജലാഃ സദാരാഃ സബാന്ധവാസ്ത്വച്ഛരണാ ഹി പാര്ഥാഃ
നിന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നതും പാണ്ഡവന്മാർ എപ്പോഴും പാലിക്കുന്നതും ഇതാണ്: സത്യം മാത്രം അനുസരിക്കുന്നവരും, നീതിമാന്മാരും, ദാനശീലരും, ഭാര്യകളും ബന്ധുക്കളും കൂടെക്കൊണ്ടവരുമായ പാണ്ഡവന്മാർ, പാർഥാ, നിന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
തഥാ വദതിവാര്ഷ്ണേയേ ധര്മരാജേ ച ഭാരത। അഥ പശ്ചാത്തപോവൃദ്ധോ ബഹുവര്ഷസഹസ്രധൃക്। പ്രത്യദൃശ്യത ധര്മാത്മാ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ
വൃഷ്ണിവംശജനും ധർമ്മരാജാവും ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ഭാരത, ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളോളം തപസ്സു ചെയ്ത മഹാത്മാവായ മാർകണ്ടേയൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അജരശ്ചാമരംശ്ചൈവ രൂപൌദാര്യഗുണാന്വിതഃ। വ്യദൃശ്യത തഥാ യുക്തോ യഥാ സ്യാത്പഞ്ചവിംശകഃ
വയസ്സും ക്ഷയവും ഇല്ലാത്തവനും, സൗന്ദര്യവും മഹത്വവും ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞവനും, ഇരുപത്തിയഞ്ച് വയസ്സുകാരനെന്ന പോലെ തേജസ്സോടെ അവൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
തമാഗതമൃഷിം വൃദ്ധം ബഹുവര്ഷസഹസ്രിണമ്। ഉപാതിഷ്ഠന്ത തേ സര്വേപാണ്ഡവാഃ സഹയാദവാഃ
ആ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ ജീവിച്ച വൃദ്ധമുനിയെ, പാണ്ഡവന്മാരും യാദവന്മാരും ഒരുമിച്ച് ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.
തമര്ചിതം സുവിശ്വസ്തമാസീനമൃഷിസത്തമമ്। ബ്രാഹ്മണാനാം മതേനാഹ പാണ്ഡവാനാം ച കേശവഃ
ആ മഹർഷിയെ എല്ലാവരും ആദരിക്കുകയും വിശ്വസിക്കുകയും ചെയ്തു. ബ്രാഹ്മണരും പാണ്ഡവന്മാരും സമ്മതിച്ചപ്പോൾ കേശവൻ സംസാരിച്ചു.
ശുശ്രൂപവഃ പാണ്ഡവാസ്തേ ബ്രാഹ്മണാശ്ച സമാഗതാഃ। ദ്രൌപദീ സത്യഭാമാ ച തഥാഽഹംപരമം വചഃ
പാണ്ഡവന്മാരും കൂടിയിരുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരും, ദ്രൗപദിയും സത്യഭാമയും ഞാനും ആ മഹത്തായ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധയോടെ കേട്ടു.
പുരാവൃത്താഃ കഥാഃ പുണ്യാഃ സദാചാരാന്സനാതനാന്। രാജ്ഞാംസ്ത്രീണാമൃഷീണാം ച മാര്കണഅഡേയ പ്രചക്ഷ്വ നഃ
മാർകണ്ടേയാ, രാജാക്കന്മാരുടെയും സ്ത്രീകളുടെയും ഋഷിമാരുടെയും പഴയ പുണ്യകഥകളും, സദാചാരവും നിലനിർത്തുന്ന കഥകളും ഞങ്ങൾക്ക് പറയൂ.
തേഷു തത്രോപവിഷ്ടേഷു ദേവര്ഷിരപി നാരദഃ। ആജഗാമ വിശുദ്ധാത്മാ പാണ്ഡവാനവലോകകഃ
അവിടെ എല്ലാവരും ഇരുന്നുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ശുദ്ധഹൃദയനായ ദൈവമഹർഷി നാരദനും, പാണ്ഡവന്മാരെ കാണാൻ അവിടെ എത്തി.
തമപ്യഥ മഹാത്മാനം സര്വേ തേ പുരുഷര്ഷഭാഃ। പാദ്യാര്ധ്യാഭ്യാം യഥാന്യായമുപതസ്ഥുര്മനീഷിണഃ
ആ മഹാത്മാവായ നാരദനെ, എല്ലാ മഹാന്മാരും യഥാവിധി പാദ്യവും അർഘ്യവും നൽകി ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ചു.