ക്ഷുബ്ധതോയാ മഹാവേഗാഃ ശ്വസമാനാ ഇവാശുഗാഃ। സിന്ധവഃ ശോഭയാംചക്രുഃ കാനനാനി തപാത്യയേ
വെള്ളം കുലുങ്ങി വേഗത്തിൽ ഒഴുകുന്ന നദികൾ, മഴക്കാലം കഴിഞ്ഞ വനങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചു.
നദതാം കാനനാന്തേഷു ശ്രൂയന്തേ വിവിധാഃ സ്വനാഃ। വൃഷ്ടിഭിസ്താഡ്യമാനാനാം വരാഹമൃഗപക്ഷിണാമ്
വനത്തിന്റെ അതിരുകളിൽ, മഴയിൽ അടിയുന്ന പന്നികളും മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി.
സ്തോകകാഃ ശിഖിനശ്ചൈവ പുംസ്കോകിലഗണൈഃ സഹ। മത്താഃ പരിപതന്തി സ്മ ദര്ദുരശ്ചൈവ ദര്പിതാഃ
ചെറിയ കൂട്ടങ്ങളായി മയിലുകളും, കുയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും, മദംകൊണ്ടു പറന്നു, ആമകളും അഭിമാനത്തോടെ ക്വാക്ക് ചെയ്തു.
തദാ ബഹുവിധാകാരാ പ്രാവൃണ്മേഘാനുനാദിതാ। അഭ്യതീതാ ശിവാ തേഷാം ചരതാം മരുധന്വസു
അനേകം രൂപത്തിലുള്ള മേഘങ്ങളുടെ ഗംഭീരശബ്ദത്തിൽ മഴക്കാലം മുഴുവനും മുഴങ്ങി, കാട്ടിൽ സഞ്ചരിച്ചവർക്കു ആ ശുഭകാലം കടന്നു പോയി.
ക്രൌഞ്ചഹംസസമാകീര്ണാ ശരത്പ്രമുദീതാഽഭവത്। രൂഢകക്ഷവനപ്രസ്ഥാ പ്രസന്നജലനിമ്നഗാ
കൗഞ്ചും ഹംസകളും നിറഞ്ഞ തടാകങ്ങളും നദികളും, കരകൾ പുല്ലുകൊണ്ട് നിറഞ്ഞ്, വെള്ളം സുതാര്യമായി ഒഴുകി, ശരത്കാലം സന്തോഷത്തോടെ എത്തി.
വിമലാകാശനക്ഷത്രാ ശരത്തേഷാം ശിവാഽഭഷത്। മൃഗദ്വിജസമാകീര്ണാ പാണ്ഡവാനാം മഹാത്മനാമ്
നക്ഷത്രങ്ങൾ നിറഞ്ഞ വൃത്തമായ ആകാശം, മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും നിറഞ്ഞു, പാണ്ഡവന്മാർക്ക് ശുഭമായ ശരത്കാലം തെളിഞ്ഞു.
ദൃശ്യന്തേ ശാന്തരജസഃ ക്ഷപാജലദശീതലാഃ। ഗ്രഹനക്ഷത്രസങ്ഘൈശ്ച സോമേന ച വിരാജിതാഃ
പൊടി ശമിച്ച രാത്രികൾ, ശരത്കാല മേഘങ്ങളാൽ തണുപ്പോടെ, ഗ്രഹങ്ങളും നക്ഷത്രങ്ങളും ചന്ദ്രനും അലങ്കരിച്ച് തെളിഞ്ഞു.
കുമുദൈഃ പുണ്ഡരീകൈശ്ച ശീതവാരിധരാഃ ശിവാഃ। നദീഃ പുഷ്കരിണീശ്ചൈവ ദദൃശുഃ സമലംകൃതാഃ
കുമുദവും താമരയും നിറഞ്ഞു, തണുത്ത വെള്ളം നിറഞ്ഞ നദികളും താമരക്കുളങ്ങളും അവർ അലങ്കരിച്ച നിലയിൽ കണ്ടു.
തേ വൈ മുമുദിരേ വീരാഃ പ്രസന്നസലിലാം ശിവാമ്। പശ്യന്തോ ദൃഢധന്വാനഃ പരിപൂര്ണാം സരസ്വതീമ്
ശക്തമായ വില്ലുകൾ കൈവശം വച്ചിരുന്ന ആ വീരന്മാർ, നിറഞ്ഞു ഒഴുകുന്ന ശുഭമായ സരസ്വതീ നദിയെ കണ്ടു സന്തോഷിച്ചു.
തേഷാം പുണ്യതമാ രാത്രിഃ പര്വസന്ധൌ സ്മ ശാരദീ। തത്രൈവ വസതാമാസീത്കാര്തികീ ജനമേജയ
അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നവർക്കു, ശരത്കാലത്തിലെ ഏറ്റവും വിശുദ്ധമായ പൗർണമി രാത്രി, പക്ഷസന്ധിയിൽ വന്നു.
പുണ്യകൃദ്ഭിര്മഹാസത്വൈസ്താപസൈഃ സഹ പാണ്ഡവാഃ। തത്സര്വം ഭരതശ്രേഷ്ഠ സമൂഹുര്യോഗമുത്തമമ്
മഹാത്മാക്കളായ തപസ്സുകാരോടും ധർമ്മനിഷ്ഠരായ സന്യാസികളോടും കൂടെ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠരായ പാണ്ഡവന്മാർ ഉത്തമമായ യോഗം ആചരിച്ചു.
തമിസ്രാഭ്യുദയേ തസ്മിന്ധൌമ്യേന സഹ പാണ്ഡവാഃ। സൂതൈഃ പൌരോഗവൈഃ സാകം കാമ്യകം പ്രയയുര്വനമ്
അന്ധകാരം ഉയർന്നപ്പോൾ, ധൗമ്യനോടൊപ്പം പാണ്ഡവന്മാരും, അവരുടെ രഥികന്മാരും പുരോഹിതന്മാരും ചേർന്ന് കാമ്യകവനം ലക്ഷ്യമാക്കി പുറപ്പെട്ടു.
കാമ്യകം പ്രാപ്യ കൌരവ്യ യുധിഷ്ഠിരപുരോഗമാഃ। കൃതാതിഥ്യാ മുനിഗണൈര്നിഷേദുഃ സഹ കൃഷ്ണയാ
കാമ്യകവനം എത്തിയ ശേഷം, യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, മുനിസംഘങ്ങൾ അതിഥിസത്കാരം നടത്തി, കൃഷ്ണയോടൊപ്പം ഇരുന്നു.
തതസ്താന്പരിവിശ്വസ്താന്വസതഃ പാണ്ഡുനന്ദനാന്। ബ്രാഹ്മണാ ബഹവസ്തത്ര സമന്താത്പര്യവാരയന്
അപ്പോൾ, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ അവിടെ ആശ്വാസത്തോടെ താമസിക്കുമ്പോൾ, പല ബ്രാഹ്മണന്മാർ ചുറ്റും കൂടി.
അഥാബ്രവീദ്ദ്വിജഃ കശ്ചിദര്ജുനസ്യ പ്രിയഃ സഖാ। സ ഏഷ്യതി മഹാബാഹുര്വശീ ശൌരിരുദാരധീഃ
അപ്പോള് അര്ജുനന്റെ പ്രിയസുഹൃത്ത് ആയ ഒരു ബ്രാഹ്മണന് പറഞ്ഞു: 'വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ള, ഉത്തമഗുണങ്ങളുള്ള, മഹാനായ വസുദേവന് ഉടന് ഇവിടെ എത്തും.'
വിദിതാ ഹി ഹരേര്യൂയമിഹായാതാഃ കുരൂദ്വഹാഃ। സദാ ഹി ദര്ശനാകാങ്ക്ഷീ ശ്രേയോന്വേഷീ ച വോ ഹരിഃ
നിങ്ങളെ ഹരിയ്ക്ക് അറിയാം, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരേ, നിങ്ങള് ഇവിടെയെത്തിയിരിക്കുന്നു. ഹരി എപ്പോഴും നിങ്ങളെ കാണാന് ആഗ്രഹിക്കുകയും, നിങ്ങളുടെ ക്ഷേമം തേടുകയും ചെയ്യുന്നു.
ബഹുവത്സരജീവീ ച മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ। സ്വാധ്യായതപസാ യുക്തഃ ക്ഷിപ്രം യുഷ്മാന്സമേഷ്യതി
അനേകം വര്ഷങ്ങളായി ജീവിക്കുന്ന, വലിയ തപസ്സുകാരനായ മാര്ക്കണ്ടേയന്, സ്വാധ്യായത്തിലും തപസ്സിലും ഏര്പ്പെട്ടവന്, ഉടന് നിങ്ങളെ കാണാന് വരും.
തഥൈവ ബ്രുവതസ്തസ്യ പ്രത്യദൃശ്യത കേശവഃ। ശൈബ്യസുഗ്രീവയുക്തേന രഥേന രഥിനാരഃ
അവന് ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോള് തന്നെയാണ്, രഥത്തില് ശൈബ്യനും സുഗ്രീവനും കൂടെ ഇരുന്ന് രഥസാരഥിയായ കേശവന് അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
മഘവാനിവ പൌലോമ്യാ സഹിതഃ സത്യഭാമയാ। ഉപായാദ്ദേവകീപുത്രോ ദിദൃക്ഷുഃ കുരുസത്തമാന്
പൗലോമിയോടൊപ്പം ഇന്ദ്രന് വരുന്നതുപോലെ, സത്യഭാമയോടൊപ്പം ദേവകിയുടെ മകനായ കൃഷ്ണന് കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠരെ കാണാന് ആഗ്രഹിച്ച് അവരോടു ചേർന്ന് എത്തി.
അവതീര്യ രഥാത്കൃഷ്ണോ ധര്മരാജം യഥാവിധി। വവന്ദേ മുദിതോ ധീമാന്ഭീമം ച ബലിനാം വരമ്
രഥത്തില് നിന്ന് ഇറങ്ങി, സന്തോഷത്തോടും ജ്ഞാനത്തോടും കൂടിയ കൃഷ്ണന്, യഥാവിധി ധര്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെയും, ശക്തരില് ശ്രേഷ്ഠനായ ഭീമനെയും ആദരപൂര്വം അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
പൂജയാമാസ ധൌമ്യം ച യമാഭ്യാമഭിവാദിതഃ। പരിഷ്വജ്യമഹാഭാഗാം ദ്രൌപദീം പര്യസാന്ത്വയത്
കൃഷ്ണന് യമദ്വയത്തിന്റെ അഭിവാദ്യം സ്വീകരിച്ച്, ധൗമ്യനെ ആദരിച്ചു. മഹാഭാഗയായ ദ്രൗപദിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു, അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സ ദൃഷ്ട്വാ ഫല്ഗുനം വീരം ചിരസ്യ പ്രിയമാഗതമ്। പര്യഷ്വജത ദാശാര്ഹഃ പുനഃ പുനരരിംദമഃ
ചിരകാലം കഴിഞ്ഞ് പ്രിയസുഹൃത്ത് ഫല്ഗുനനെ കണ്ട ദാശാര്ഹന്, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവന്, വീണ്ടും വീണ്ടും അവനെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
തഥൈവ സത്യഭാമാഽപി ദ്രൌപദീം പരിഷസ്വജേ। പാണ്ഡവാനാം പ്രിയം ഭാര്യാം കൃഷ്ണസ്യ മഹിഷീ പ്രിയാ
അതു പോലെ തന്നെ, കൃഷ്ണന്റെ പ്രിയഭാര്യയായ സത്യഭാമയും, പാണ്ഡവരുടെ പ്രിയഭാര്യയായ ദ്രൗപദിയെ ആലിംഗനം ചെയ്തു.
തതസ്തേ പാണ്ഡവാഃ സര്വേസഭാര്യാഃ സപുരോഹിതാഃ। ആനര്ചുഃ പുണ്ഡരീകാക്ഷം പരിവവ്രുശ്ച സര്വശഃ
പിന്നീട് പാണ്ഡവര് എല്ലാവരും, അവരുടെ ഭാര്യമാരും പുരോഹിതന്മാരും കൂടി, കമലനയനനായ കൃഷ്ണനെ ആരാധിച്ചു, ചുറ്റും വലയം ചെയ്തു.
കൃഷ്ണസ്തു പാര്ഥേന സമേത്യ വിദ്വാന് ധനംജയേനാസുരമര്ദനേന। ബഭൌ യഥാ ഭൂതപതിര്മഹാത്മാ സമേത്യ സാക്ഷാദ്ഭഗവാന്ഗുഹേന
കൃഷ്ണനും പാണ്ഡവനുമായ ധനഞ്ജയനും, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനും, തമ്മില് കണ്ടു. അതുപോലെ തന്നെ, മഹാത്മാവായ ഭൂതപതി ഗുഹനോടു നേരിട്ട് കൂടിച്ചേര്ന്നതുപോലെ അവര് പ്രകാശിച്ചു.
തതഃ സമസ്താനി കിരീടമാലീ വനേഷു വൃത്താനി ഗദാഗ്രജായ। ഉക്ത്വാ യഥാവത്പുനരന്വപൃച്ഛ- ത്തസ്മിന്സുഭദ്രാം ച തഥാഽഭിമന്യുമ്
പിന്നീട് കിരീടം ധരിച്ച ഭീമന് വനംവാസത്തില് സംഭവിച്ച കാര്യങ്ങള് എല്ലാം വിശദമായി പറഞ്ഞു. തുടര്ന്ന്, സുഭദ്രയെയും അഭിമന്യുവിനെയും കുറിച്ച് വീണ്ടും അന്വേഷിച്ചു.
ധൌമ്യം ച കൃഷ്ണാം ച യുധിഷ്ഠിരം ച യമൌ ച ഭീമം ച ദശാര്ഹസിംഹഃ। ഉവാച ദിഷ്ട്യാ ഭവതാം ശിവേന പ്രാപ്തഃ കിരീടീ മുദിതഃ കൃതാസ്ത്രഃ
ദശാര്ഹസിംഹനായ കൃഷ്ണന് ധൗമ്യനോടും ദ്രൗപദിയോടും യുദ്ധിഷ്ഠിരനോടും യമദ്വയത്തോടും ഭീമനോടും പറഞ്ഞു: 'നല്ല ഭാഗ്യത്താല് കിരീടധാരിയായ അര്ജുനന് ആയുധവിദ്യയില് പ്രാവീണ്യം നേടി സന്തോഷത്തോടെ നിങ്ങളോടു വീണ്ടും ചേർന്നിരിക്കുന്നു.'
സ പൂജയിത്വാ മധുഹാ യഥാവ- ത്പാര്ഥാംശ്ച കൃഷ്ണാം ച പുരോഹിതം ച। ഉവാച രാജാനമഭിപ്രശംസന് യുധിഷ്ഠിരം തേന സഹോപവിശ്യ
മധുസൂദനന് പാണ്ഡവര്ക്കും ദ്രൗപദിക്കും പുരോഹിതനും യഥാവിധി ആദരവ് നല്കി, രാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനെ പ്രശംസിച്ച് അവനോടൊപ്പം ഇരുന്ന് സംസാരിച്ചു.
ധര്മഃ പരഃ പാണ്ഡവ രാജ്യലാഭാ- ത്തസ്യാദിമാഹുസ്തപ ഏവ രാജന്। സത്യാര്ജവാഭ്യാം ചരതാ സ്വധര്മം ജിതസ്ത്വയാഽചം പരശ്ച ലോകഃ
'പാണ്ഡവാ, ധര്മം രാജ്യം നേടുന്നതിലും ഉന്നതമാണ്; അതിന്റെ ആരംഭം തപസ്സിലാണ് എന്നാണ് പറയുന്നത്. സത്യവും നേരത്തെയും പാലിച്ച്, സ്വധര്മം അനുസരിച്ച് നീ നടന്നതുകൊണ്ട്, ഈ ലോകവും പരലോകവും നീ ജയിച്ചു.'
അധീതമഗ്രേ ചരതാ വ്രതാനി സമ്യഗ്ധനുര്വേദമവാപ്യ കൃത്സ്നമ്। ക്ഷാത്രേണ ധര്മേണ വസൂനി ലബ്ധ്വാ സര്വേ ഹ്യവാപ്താഃ ക്രതവഃ പുരാണാഃ
'ആദ്യം വ്രതങ്ങള് അനുഷ്ഠിച്ച്, ധനുര്വേദം പൂര്ണമായി പഠിച്ച്, ക്ഷത്രധര്മം അനുസരിച്ച് സമ്പത്തും നേടിയതുകൊണ്ട്, പുരാതന യാഗങ്ങള് എല്ലാം പൂര്ത്തിയായതായി കണക്കാക്കാം.'