അഹോ ബുദ്ധിമതാംശ്രേഷ്ഠ ശുഭാ ബുദ്ധിരിയം തവ। വിദിതം വേദിതവ്യം തേ കസ്മാന്നഹുഷ പൃച്ഛസി
അയ്യോ, ജ്ഞാനികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, നിന്റെ ബുദ്ധി വളരെ ശുഭമായതാണ്; അറിയേണ്ടതെല്ലാം നീ അറിയുന്നു—എന്തുകൊണ്ടാണ്, നഹുഷാ, എന്നോട് ചോദിക്കുന്നത്?
സര്വജ്ഞം ത്വാം കഥം മോഹ ആവിശത്സ്വര്ഗവാസിനമ്। ഏവമദ്ഭുതകര്മാണമിതി മേ സംശയോ മഹാന്
സ്വർഗത്തിൽ പാർക്കുന്നവനും എല്ലാം അറിയുന്നവനും അത്ഭുതകരമായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുന്നവനുമായ നിന്നെ എങ്ങനെ മോഹം പിടിച്ചുവെന്നതിലാണ് എന്റെ വലിയ സംശയം.
സുപ്രജ്ഞമപി ചേച്ഛൂരമൃദ്ധിര്മോഹയതേ നരമ്। വര്തമാനഃ സുഖേ സര്വോ നാവൈതീതി മതിര്മമ
വളരെ ജ്ഞാനിയും ധൈര്യശാലിയും ആയവനെയും ഐശ്വര്യം മോഹിപ്പിക്കാം; സുഖത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ ആരും അതിന്റെ യഥാർത്ഥം തിരിച്ചറിയുന്നില്ല—ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
സോഹമൈശ്വര്യമോഹേന മദാവിഷ്ടോ യുധിഷ്ഠിര। പതിതഃ പ്രതിസംബുദ്ധസ്ത്വാം തു സംബോധയാമ്യഹമ്
ഐശ്വര്യത്തിന്റെ അഹങ്കാരത്തിൽ ഞാൻ മോഹം പിടിക്കപ്പെട്ടു, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ; വീണുപോയ ശേഷം ഞാൻ തിരിച്ചറിയുകയും, ഇപ്പോൾ നിന്നെയും ഉണർത്തുകയാണ്.
കൃതംകാര്യം മഹാരാജ ത്വയാ മമ പരംതപ। ക്ഷീണഃ ശാപ സുകൃച്ഛ്രോ മേ ത്വയാ സംഭാഷ്യ സാധുനാ
മഹാരാജാവേ, നീ എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ലക്ഷ്യം പൂർത്തിയാക്കി, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ; നല്ലവനുമായ് സംസാരിച്ചതിനാൽ എന്റെ കഠിനശാപം അവസാനിച്ചു.
അഹം ഹി ദിവി ദിവ്യേന വിമാനന ചരന്പുരാ। അഭിമാനേന മത്തഃ സന്കംചിന്നാന്യമചിന്തയമ്
ഞാൻ ഒരു കാലത്ത് സ്വർഗത്തിൽ ദിവ്യമായ വിമാനം കയറി സഞ്ചരിച്ചു; അഹങ്കാരത്തിൽ മുഴുകി, മറ്റൊന്നും ചിന്തിച്ചില്ല.
ബ്രഹ്മര്ഷിദേഘഗന്ധര്വയക്ഷരാക്ഷസപന്നഗാഃ। വരം മമ പ്രയച്ഛന്തി സര്വേ ത്രൈലോക്യവാസിനഃ
ബ്രഹ്മർഷിമാർ, ദേവന്മാർ, ഗന്ധർവന്മാർ, യക്ഷന്മാർ, രാക്ഷസന്മാർ, പാമ്പുകൾ—മൂന്നു ലോകത്തെയും എല്ലാവരും എനിക്ക് വരം നൽകിയിരുന്നു.
ചക്ഷുഷാ യം പ്രപശ്യാമി പ്രാണിനം പൃഥിവീപതേ। തസ്യ തേജോ ഹരാമ്യാശു തദ്ധി ദൃഷ്ടേര്ബലം മമ
ഭൂമിയുടെ രാജാവേ, ഞാൻ ആരെയും കണ്ണുകൊണ്ട് നോക്കിയാൽ, അവന്റെ ശക്തി ഉടൻ ഞാൻ എടുത്തുകളയുമായിരുന്നു; അതാണ് എന്റെ ദൃഷ്ടിയുടെ ശക്തി.
ബ്രഹ്മര്ഷീണാം സരസ്രം ഹി ഉവാഹ ശിബികാം മമ। കസ മാമപനയോ രാജന്ഭ്രംശയാമാസ വൈ ശ്രിയഃ
ബ്രഹ്മർഷിമാരുടെ പല്ലക്കു ഞാൻ ചുമന്നിരുന്നു; രാജാവേ, ആ ചുമട്ടു എന്റെ മേൽ അമർത്തിയപ്പോൾ എന്റെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തത്ര ഹ്യഗസ്ത്യഃ പാദേന വഹന്സ്പൃഷ്ടോ മഹാമുനിഃ। അഗസ്ത്യേന തതോസ്മ്യുക്തോ ധ്വംസ സര്പേതി വൈരുഷാ
അവിടെ ഞാൻ ചുമക്കുമ്പോൾ മഹർഷി അഗസ്ത്യൻ തന്റെ കാലുകൊണ്ട് എന്നെ തൊട്ടു; അപ്പോൾ അഗസ്ത്യൻ കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'നശിച്ചുപോകു, പാമ്പായിക്കളയു.'
തതസ്തസ്മാദ്വിമാനാഗ്ര്യാത്പ്രച്യുതശ്ച്യുതലക്ഷണഃ। പ്രപതന്ബുബുധേഽഽത്മാനം വ്യാലീഭൂതമധോമുഖമ്
അതിനുശേഷം ആ ഉത്തമമായ ദിവ്യവിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഞാൻ വീണു, എല്ലാ ശുഭലക്ഷണങ്ങളും നഷ്ടപ്പെട്ടു; വീഴുമ്പോൾ ഞാൻ താഴോട്ടു മുഖംകാണിച്ചുകൊണ്ട് പാമ്പായിപ്പോയതായി മനസ്സിലായി.
അയാചം തമഹം വിപ്രം ശാപസ്യാന്തോ ഭവേദിതി। പ്രമാദാത്സംപ്രമൂഢസ്യ ഭഗവന്ക്ഷന്തുമര്ഹസി
അപ്പോൾ ഞാൻ ആ ബ്രാഹ്മണനോട് അപേക്ഷിച്ചു: 'ഈ ശാപം അവസാനിക്കട്ടെ; ഭഗവനെ, എന്റെ അജ്ഞതയാൽ വന്ന പിഴവ് ക്ഷമിക്കണമേ.'
തതഃ സ മാമുവാചേദം പ്രപതന്തം കൃപാനവിതഃ। യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മരാജഃ ശാപാത്ത്വാം മോക്ഷയിഷ്യതി
അപ്പോൾ ഞാൻ വീഴുമ്പോൾ, കരുണയോടെ അഗസ്ത്യൻ എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മരാജാവായ യുദിഷ്ഠിരൻ നിന്നെ ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും.'
അഭിമാനസ്യ വൈ തസ്യ ബലസ്യ ച നരാധിപ। ഫലേ ക്ഷീണേ മഹാരാജ ഫലം പുണ്യമവാപ്സ്യസി
മഹാരാജാവേ, അഗസ്ത്യന്റെ ആ അഹങ്കാരത്തിന്റെയും ബലത്തിന്റെയും ഫലം തീർന്നാൽ, നീ ശുഭഫലം പ്രാപിക്കും.
തതോ മേ വിസ്മയോ ജാതസ്തദ്ദൃഷ്ട്വാ തപസോ ബലമ്। ബ്രഹ്മ ച ബ്രാഹ്മണത്വം ച യേന ത്വാഽഹമചൂചുദമ്
അപ്പോൾ ഞാൻ അത്ഭുതപ്പെട്ടു; തപസ്സിന്റെ ശക്തിയും, ബ്രഹ്മത്വവും, ബ്രാഹ്മണത്വവും, അതിനാൽ ഞാൻ സ്പർശിക്കപ്പെട്ടതും കണ്ടു.
സത്യം ദമസ്തപോ യോഗമഹിംസാ ജ്ഞാനനിത്യതാ। സാധകാനി സതാം പുംസാം ന ജാതിര്നകുലം നൃപ
സത്യവും, ആത്മനിയന്ത്രണവും, തപസ്സും, യോഗവും, അഹിംസയും, ജ്ഞാനത്തിൽ സ്ഥിരതയും—ഇവയാണ് നല്ലവരുടെ മാർഗങ്ങൾ, രാജാവേ; ജന്മം അല്ല, വംശം അല്ല.
അരിഷ്ട കഏഷ തേ ഭ്രാതാ മുക്തോ ബീമോ മഹാഭുജ। സ്വസ്തി തേഽസ്തു മഹാരാജ ഗമിഷ്യാമി ദിവം പുനഃ
നിന്റെ സഹോദരനായ വീരനായ ഭീമൻ അപകടമൊന്നുമില്ലാതെ മോചിതനായി; മഹാരാജാവേ, നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഞാൻ വീണ്ടും സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
സ ചായം പുരുഷവ്യാഘ്ര കാലഃ പുണ്യ ഉപാഗതഃ। തദസ്മാത്കാരണാത്പാര്ഥ കാര്യം തന്മേ മഹത്കൃതമ്
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ പാർത്ഥാ, ഇപ്പോൾ ശുഭമായ സമയമെത്തിയിരിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ട് എന്റെ വലിയ കര്മ്മം പൂർത്തിയായി.
തതസ്തസ്മിന്മുഹൂര്തേ തു വിമാനം കാമഗാമി വൈ। അവപാതേന മഹതാ തത്രാവാപ തദുത്തമമ്
അപ്പോൾ അതേ സമയത്ത്, ആഗ്രഹപ്രദമായ ദിവ്യവിമാനം വലിയ ശബ്ദത്തോടെ അവിടെ ഇറങ്ങി, ആ ഉത്തമസ്ഥലത്ത് എത്തി.
ഇത്യുക്ത്വാഽഽജഗരം ദേഹം മുക്ത്വാ സ നഹുഷോ നൃപഃ। ദിവ്യം വപുഃ സമാസ്ഥായ ഗതസ്ത്രിദിവമേവ ഹ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, നഹുഷൻ ആ പാമ്പിന്റെ ശരീരം ഉപേക്ഷിച്ചു, ദിവ്യരൂപം സ്വീകരിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയി.
യുധിഷ്ഠിരോപി ധര്മാത്മാ ഭ്രാത്രാ ഭീമേന സംഗതഃ। ധൌമ്യേന സഹിതഃ ശ്രീമാനാശ്രമം പുനരാഗമത്
ധർമ്മാത്മാവായ യുദിഷ്ഠിരൻ, സഹോദരനായ ഭീമനെയും ധൗമ്യനെയും കൂട്ടി, വീണ്ടും ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ ദ്വിജേഭ്യഃ സര്വേഭ്യഃ സമേതേഭ്യോ യഥാതഥമ്। കഥയാമാസ തത്സര്വം ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ
അതിനുശേഷം, യുദിഷ്ഠിരൻ, ധർമ്മരാജാവ്, അങ്ങോട്ട് കൂടിയിരുന്ന എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരോടും സംഭവിച്ചതു പോലെ എല്ലാം പറഞ്ഞു.
തച്ഛ്രുത്വാ തേ ദ്വിജാഃ സര്വേ ഭ്രാതരശ്ചാസ്യ തേ ത്രയഃ। ആസന്സുവ്രീഡിതാ രാജന്ദ്രൌപദീ ച യശസ്വിനീ
അത് കേട്ടപ്പോൾ, ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരും, യുദിഷ്ഠിരന്റെ മൂന്നു സഹോദരന്മാരും, മഹത്വമുള്ള ദ്രൗപദിയും ലജ്ജയോടെ നിൽക്കുകയായിരുന്നു, രാജാവേ.
തേ തു സര്വേദ്വിജശ്രേഷ്ഠാഃ പാണ്ഡവാനാം ഹിതേപ്സയാ। മൈവമിത്യബ്രുവന്ഭീമം ഗര്ഹയന്തോഽസ് സാഹസമ്
പാണ്ഡവന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠന്മാർ ഭീമനെ ഉപാലപിച്ചു: 'ഇങ്ങനെ ഉന്മാദത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കരുത്' എന്നു പറഞ്ഞു.
പാണ്ഡവാസ്തു ഭയാന്പുക്തം പ്രേക്ഷ്യ ഭീമം മഹാബലമ്। ഹര്ഷമാഹാരയാംചക്രുര്വിജഹ്രുശ്ച മുദാ യുതാഃ
പക്ഷേ, ഭീമൻ അപകടത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടതും സുരക്ഷിതനായി കാണുന്നതും കണ്ടു, പാണ്ഡവർ സന്തോഷത്തോടെ അവനെ അണകിച്ചു.
നിദാഘാന്തകരഃ കാലഃ സര്വഭൂതസുഖാവഹഃ। തത്രൈവ വസതാം തേഷാം പ്രാവൃട് സമഭിപദ്യത
വെയിലിന്റെ കടുത്ത കാലം അവസാനിപ്പിക്കുന്ന, എല്ലാ ജീവികൾക്കും സന്തോഷം നൽകുന്ന മഴക്കാലം അവിടെ താമസിച്ചിരുന്നവർക്കു എത്തി.
ഛാദയന്തോ മഹാഘോഷാഃ സ്വം ദിശശ്ച ബലാഹകാഃ। പ്രവവര്ഷുര്ദിവാരാത്രമസിതാഃ സതതം തദാ
വലിയ മേഘങ്ങൾ ഉച്ചത്തിൽ മുഴങ്ങിക്കൊണ്ട്, ആകാശത്തിന്റെ എല്ലാ ദിക്കുകളും മൂടി, കറുത്ത മഴ പകലും രാത്രിയും തുടർച്ചയായി പെയ്തു.
തപാത്യയനികേതാശ്ച ശതശോഽഥ സഹസ്രശഃ। അപേതാര്കപ്രഭാജാലാഃ സവിദ്യുന്മണ്ഡപ്രഭാഃ
നൂറുകണക്കിനും ആയിരക്കണക്കിനും മിന്നുന്ന മേഘങ്ങൾ, സൂര്യന്റെ പ്രകാശം ഇല്ലാതെ, മിന്നലിന്റെ വെളിച്ചത്തിൽ തിളങ്ങി.
വിരൂഢശഷ്പാ ധരണീ മത്തദംശസരീസൃപാ। ബഭൂവ പയസാ സിക്താ ശാന്തധൂമരജോഗണാ
പുല്ല് വളർന്ന്, മദംകൊണ്ട കീറ്റങ്ങളും പാമ്പുകളും നിറഞ്ഞ ഭൂമി, വെള്ളത്തിൽ കുതിർന്നു, പൊടി-പുക ശമിച്ച നിലയിലായി.
ന സ്മ പ്രജ്ഞായതേ കിംചിദമ്ഭസാ സമവസ്തൃതേ। സമം വാ വിഷമം വാഽപി നദ്യോ വാ സ്താവരാണി വാ
വെള്ളം എല്ലായിടത്തും പടർന്നപ്പോൾ, സമതലമാണോ കുഴിയാണോ, നദികളോ മരങ്ങളോ എന്നൊന്നും തിരിച്ചറിയാൻ കഴിയാതെ പോയി.