യത്രൈതല്ലക്ഷ്യതേ സര്പ വൃത്തം സ ബ്രാഹ്മണഃ സ്മൃതഃ। തത്രൈതന്ന വേത്സര്പ തം ശൂദ്രമിതി നിര്ദിശേത്
പാമ്പേ, ഈ നല്ല പെരുമാറ്റം കാണുന്നിടത്ത് അവനെയാണ് ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന് പറയുന്നത്; അത് ഇല്ലെങ്കിൽ, പാമ്പേ, അവനെ ശൂദ്രൻ എന്ന് വിളിക്കണം.
യത്പുനര്ഭവതാ പ്രോക്തം ന വേദ്യം വിദ്യതേതി ച। താഭ്യാം ഹീനമതോഽന്യത്ര പദം നാസ്തീതി ചേദപി
നീ പറഞ്ഞത് പോലെ, അറിയേണ്ടത് ഒന്നുമില്ലെന്ന് പറയുകയാണെങ്കിൽ, ഈ രണ്ടും ഇല്ലാത്ത സ്ഥിതി വേറെ എവിടെയും ഇല്ല.
ഏവമേതന്മതം സര്പ താഭ്യാം ഹീനം തു വിദ്യതേ। യഥാ ശീതോഷ്ണയോര്മധ്യേ ഭവേന്നോഷ്ണം ന ശീതതാ
അതെ, പാമ്പേ, നീ ചിന്തിക്കുന്നതുപോലെയാണ്; എന്നാലും, ഈ രണ്ടും ഇല്ലാത്ത ഒരു അവസ്ഥ ഉണ്ടു, ഉഷ്ണവും ശീതവും തമ്മിൽ ഇടയിൽ neither ഉഷ്ണ nor ശീതം ഉള്ളത് പോലെ.
ഏവം വൈ സുഖദുഃഖാഭ്യാം ഹീനമസ്തി പദം ക്വചിത്। ഏഷാ മമ മതിഃ സര്പ യഥാ വാ മന്യതേ ഭവാന്
അതുപോലെ തന്നെ, സുഖവും ദു:ഖവും ഇല്ലാത്ത ഒരു അവസ്ഥ ചിലപ്പോൾ ഉണ്ടാവും; ഇതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം, പാമ്പേ, പക്ഷേ നീ വേറെപോലെയും ചിന്തിക്കാം.
യദി തേ വൃത്തതോ രാജന്ബ്രാഹ്മണഃ പ്രസമീക്ഷിതഃ। വൃഥാ ജാതിസ്തദായുഷ്മന്കൃതിര്യാവന്ന വിദ്യതേ
രാജാവേ, ഒരു ബ്രാഹ്മണനെ പെരുമാറ്റം കൊണ്ടാണ് വിലയിരുത്തുന്നത് എങ്കിൽ, ശരിയായ പ്രവർത്തി ഇല്ലാത്തപോൾ ജന്മം വെറുതെ തന്നെയാകും.
ജാതിരത്രമഹാസര്പ മനുഷ്യത്വേ മഹാമതേ। സംകരാത്സര്വവര്ണാനാം ദുഷ്പരീക്ഷ്യേതി മേ മതിഃ
മഹാപാമ്പേ, മനുഷ്യരായി ജനിക്കുന്നത് തന്നെയാണ് ഇവിടെ പ്രധാനമായത്; എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളും കലർന്നുപോയതിനാൽ തിരിച്ചറിയാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്, എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം.
സര്വേ സര്വാസ്വപത്യാനി ജനയന്തി യദാ നരാഃ। വാങ്മൈഥുനമഥോ ജന്മ മരണം ച സമം നൃണാമ്
എല്ലാ മനുഷ്യരും എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളിലും സന്താനങ്ങളെ ജനിപ്പിക്കുമ്പോൾ, സംസാരവും ലൈംഗിക ബന്ധവും ജനനവും മരണവും എല്ലാവർക്കും ഒരുപോലെയാണ്.
ഇദമാര്ഷം പ്രമാണം ച യേ യജാമഹ ഇത്യപി। തസ്മാച്ഛീലം പ്രധാനേഷ്ടം വിദുര്യേ തത്ത്വദര്ശിനഃ
മഹർഷിമാരുടെ മാനദണ്ഡം ഇതാണ്: 'നാം യാഗം നടത്തുന്നു.' അതുകൊണ്ട്, യഥാർത്ഥം കാണുന്നവർക്ക് പെരുമാറ്റം തന്നെയാണ് പ്രധാനമായത് എന്ന് അറിയാം.
പ്രാങ്ഗാഭിവര്ധനാത്പുംസോ ജാതകര്മ വിധീയതേ। `തഥോപനയനം പ്രോക്തം ദ്വിജാതീനാം യഥാക്രമമ്'। തത്രാസ്യ മാതാ സാവിത്രീ പിതാ ത്വാചാര്യ ഉച്യതേ
ശരീരം വളരുമ്പോൾ ജനനകർമ്മം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു; അതുപോലെ തന്നെ, ദ്വിജന്മാർക്ക് യഥാക്രമം ഉപനയനം നിർബന്ധമാണ്. അവിടെ അമ്മയെ സാവിത്രി എന്നും അച്ഛനെ ആചാര്യൻ എന്നും പറയുന്നു.
വൃത്ത്യാ ശൂദ്രസമോ ഹ്യേഷ യാവദ്വേദേന ജായതേ। തസ്മിന്നേവം മതിദ്വൈധേ മനുഃ സ്വായംഭുവോഽബ്രവീത്
വൃത്തിയാൽ, വേദം വഴി പുനർജനനം ലഭിക്കുന്നതുവരെ ഒരാൾ ശൂദ്രനുപോലെയാണ്; ഈ ഇരട്ട അഭിപ്രായത്തിൽ, മനു സ്വായംഭുവൻ പറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
കൃതകൃത്യാഃ സര്വവര്ണാ യദി വൃത്തം ന പശ്യതി। സംകരസ്ത്വത്ര നാഗേന്ദ്ര ബലവാന്പ്രസമീക്ഷിതഃ
എല്ലാ വർഗ്ഗങ്ങളും തങ്ങളുടെ കര്ത്തവ്യം ചെയ്തിട്ടും നല്ല പെരുമാറ്റം പാലിക്കാതിരിക്കുകയാണെങ്കിൽ, അയ്യാ പാമ്പേ, വർണ്ണസംകരം അതീവ ശക്തമാണ് എന്ന് കാണാം.
യത്രേദാനീം മഹാസര്പ സംസ്കൃതം വൃത്തമിഷ്യതേ। തം ബ്രാഹ്മണമഹം പൂര്വമുക്തവാന്ഭുജഗോത്തമ
മഹാപാമ്പേ, ഇപ്പോൾ നല്ല പെരുമാറ്റം ആഗ്രഹിക്കുന്നിടത്ത്, ഞാൻ മുമ്പ് പറഞ്ഞതുപോലെ, അവനെയാണ് ബ്രാഹ്മണൻ എന്ന് ഞാൻ പറയുന്നു, പാമ്പുകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
ശ്രുതം വിദിതവേദ്യസ്യ തവ വാക്യം യുധിഷ്ഠിര। ഭക്ഷയേയമഹം കസ്മാദ്ഭ്രാതരം തേ വൃകോദരമ്
വേദങ്ങളിൽ അറിയേണ്ടതെല്ലാം അറിയുന്ന യുദ്ധിഷ്ഠിര, നിന്റെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടു. എന്നാൽ, ഞാൻ നിന്റെ സഹോദരനായ ഭീമസേനനെ എന്തുകൊണ്ട് ഭക്ഷിക്കണം എന്ന് പറയൂ.
ഭവാനേതാദൃശോ ലോകേ വേദവേദാങ്ഗപാരഗഃ। ബ്രൂഹി കിം കുര്വതഃ കര്മ ഭവേദ്ഗതിരനുത്തമാ ।। 1
നീ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും പൂർണ്ണമായി പഠിച്ചവനെന്നു ലോകത്ത് പ്രശസ്തനാണ്. ഏറ്റവും ഉന്നതമായ സ്ഥിതിയിലേക്കു നയിക്കുന്ന പ്രവൃത്തിയേത് എന്നെ പറയൂ.
പാത്രേ ദത്ത്വാ പ്രിയാണ്യുക്ത്വാ സത്യമുക്ത്വാ ച ഭാരത। അഹിംസാനിരതഃ സ്വര്ഗം ഗച്ഛേദിതി മതിര്മമ
യോഗ്യനു ദാനം ചെയ്യുകയും, സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുകയും, സത്യം പറയുകയും, അഹിംസയിൽ സ്ഥിരനായി നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യുന്നവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നു എന്നതാണ് എന്റെ അഭിപ്രായം, ഭാരത.
ദാനാദ്വാ സര്പ സത്യാദ്വാ കിമതോ ഗുരു ദൃശ്യതേ। അഹിംസാപ്രിയയോശ്ചൈവ ഗുരുലാഘവമുച്യതാമ്
സർപ്പാ, ദാനത്തിനും സത്യത്തിനും ഇടയിൽ ഏതാണ് വലിയത്? അഹിംസക്കും സ്നേഹത്തിനും ഇടയിൽ ഏതാണ് ഭാരമുള്ളത് എന്ന് പറയൂ.
ദാനം ച സത്യം തത്ത്വം വാ അഹിംസാ പ്രിയമേവ ച। ഏഷാം കാര്യഗരീയസ്ത്വാദ്ദൃശ്യതേ ഗുരുലാഘവമ്
ദാനം, സത്യം, യാഥാർത്ഥ്യം, അഹിംസ, സ്നേഹം — ഇവയിൽ ഏത് പ്രധാനമാണെന്നത് അവസ്ഥയെ ആശ്രയിച്ചാണ് തീരുമാനിക്കപ്പെടുന്നത്.
ക്വചിദ്ദാനപ്രയോഗാദ്ധി സത്യമേവ വിശിഷ്യതേ। സത്യവാക്യാച്ച രാജേനദ്ര ക്വചിദ്ദാനം വിശിഷ്യതേ
ചിലപ്പോഴൊക്കെ ദാനത്തിന്റെ പ്രാധാന്യത്തിൽ സത്യം മേലാണ്; ചിലപ്പോൾ സത്യവാക്യത്തിന്റെ മൂല്യത്തിൽ ദാനം മേലാണ്, രാജാവേ.
ഏവമേവ മഹേഷ്വാസ പ്രിയവാക്യാന്മഹീപതേ। അഹിംസാ ദൃശ്യതേ ഗുര്വീ തതശ്ച പ്രിയമിഷ്യതേ
അതുപോലെ തന്നെ, മഹാബാഹുവായ രാജാവേ, സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകളിൽ അഹിംസയ്ക്ക് കൂടുതൽ ഭാരമുണ്ട്; അതിന് ശേഷം സ്നേഹമാണ് പ്രധാനമാകുന്നത്.
ഏവമേതദ്ഭവേദ്രാജന്കാര്യാപേക്ഷമനന്തരമ്। യദഭിപ്രേതമന്യത്തേ ബ്രൂഹി യാവദ്ബ്രവീമ്യഹമ്
ഇങ്ങനെ തന്നെയാണ്, രാജാവേ; പ്രവൃത്തിയുടെ സാഹചര്യത്തെ ആശ്രയിച്ചാണ് അതിന്റെ പ്രാധാന്യം. വേറെ എന്തെങ്കിലും ചോദിക്കാൻ ഉദ്ദേശമുണ്ടെങ്കിൽ പറയൂ, ഞാൻ ഉത്തരം പറയും.
കഥം സ്വര്ഗേ ഗതിഃ സര്പ കര്മണാം ച ഫലം ധ്രുവമ്। അശരീരസ്യ ദൃശ്യേത പ്രബ്രൂഹി വിഷയാംശ്ച മേ
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എങ്ങനെ എത്താം, സർപ്പാ? പ്രവൃത്തികളുടെ ഉറപ്പായ ഫലം എന്താണ്? ശരീരമില്ലാത്തവർക്കു ഇത് എങ്ങനെ സംഭവിക്കുന്നു? ഈ കാര്യങ്ങൾ എനിക്ക് വിശദീകരിക്കൂ.
തിസ്രോ വൈ ഗതയോ രാജന്പരിദൃഷ്ടാഃ സ്വകര്മഭിഃ। മാനുഷം സ്വര്ഗവാസശ്ച തിര്യഗ്യോനിശ്ച തത്രിധാ
രാജാവേ, ഓരോരുത്തരുടെ പ്രവൃത്തികൾ പ്രകാരം മൂന്നു വഴികളാണ് കാണപ്പെടുന്നത്: മനുഷ്യജന്മം, സ്വർഗ്ഗവാസം, മൃഗജന്മം — ഈ മൂന്നു.
തത്ര വൈ മാനുഷാല്ലോകാദ്ദാനാദിഭിരനാദിഭിഃ। അഹിംസാര്ഥസമായുക്തൈഃ കാരണൈഃ സ്വര്ഗമശ്നുതേ
മനുഷ്യലോകത്തിൽ നിന്ന്, ദാനം പോലുള്ള അനാദികാലം നിലനിൽക്കുന്ന പ്രവൃത്തികളാൽ, അഹിംസയുടെ അർത്ഥം ഉൾക്കൊള്ളുന്ന കാരണങ്ങളാൽ, ഒരാൾക്ക് സ്വർഗ്ഗം ലഭിക്കുന്നു.
വിപരീതൈശ്ച രാജേന്ദ്ര കാരണൈര്മാനുഷോ ഭവേത്। തിര്യഗ്യോനിസ്തഥാ താത വിശേഷശ്ചാത്ര വക്ഷ്യതേ
അതിനോടു വിപരീതമായ കാരണങ്ങളാൽ, രാജാവേ, മനുഷ്യജന്മം ലഭിക്കും; അതുപോലെ തന്നെ, പ്രിയനേ, മൃഗജന്മവും ഉണ്ടാകും — അതിന്റെ വ്യത്യാസം ഞാൻ വിശദീകരിക്കാം.
ക്രാമക്രോധസമായുക്തോ ഹിംസാലോഭസമനവിതഃ। മനുഷ്യത്വാത്പരിബ്രഷ്ടസ്തിര്യഗ്യോനൌ പ്രസൂയതേ
കോപവും ക്രൂരതയും നിറഞ്ഞ്, ഹിംസയും ലോഭവും ചേർന്നവൻ, മനുഷ്യജീവിതത്തിൽ നിന്ന് തെറ്റിപ്പോയി മൃഗജന്മം പ്രാപിക്കുന്നു.
തിര്യഗ്യോന്യാഃ പൃഥഗ്ഭാവോ മനുഷ്യാര്ഥേ വിധീയതേ। ഗവാദിഭ്യസ്തഥാഽശ്വേഭ്യോ ദേവത്വമപി ദൃശ്യതേ
മൃഗജന്മങ്ങളിൽ വ്യത്യാസം മനുഷ്യരുടെ ഗുണാർത്ഥം ഉണ്ടാക്കിയതാണ്; പശുക്കളിൽ നിന്നോ കുതിരകളിൽ നിന്നോ, ചിലപ്പോൾ ദൈവത്വം പോലും കാണപ്പെടുന്നു.
സോയമേതാ ഗതീസ്താത ജന്തുശ്ചരതി കാര്യവാന്। നിമ്നേ മഹതി ചാത്മാനമവസ്ഥാപ്യ ച വൈ നൃപ
ഇങ്ങനെ, പ്രിയനേ, ഓരോ ജീവിയും ഈ നിലകളിലൂടെ കടന്നു പോകുന്നു, തക്കതായ പ്രവൃത്തി അനുസരിച്ച്, ഉയർന്നതിലോ താഴ്ന്നതിലോ അവനെ സ്ഥാപിച്ച്, രാജാവേ.
ജാതോ ജാതശ്ച ബലവാന്ഭുങ്ക്തേ നാമ്നാഽഥ ദേഹവാന്। ഫലാര്ഥസ്താത നിഷ്പൃക്തഃ പ്രജാലക്ഷണഭാവനഃ
പുനർജന്മം കൊണ്ടും ശക്തിയോടെ, അവൻ ശരീരവും പേരും ഉള്ളവനായി അനുഭവിക്കുന്നു; ഫലത്തിനായി, പ്രിയനേ, ജീവികളുടെ സ്വഭാവത്തിൽ കുടുങ്ങിയിരിക്കുന്നു.
ശബ്ദേ സ്പര്ശേ ച രൂപേ ച തഥൈവ രസഗന്ധയോഃ। തസ്യാധിഷ്ഠാനമവ്യഗ്രോ ബ്രൂഹി സര്പ യഥാതഥമ്
ശബ്ദം, സ്പർശം, രൂപം, രുചി, ഗന്ധം — ഇവയുടെ അശാന്തമായ അടിസ്ഥാനമോ അടിസ്ഥാനം എന്താണെന്ന് ശരിയായി പറയൂ, സർപ്പാ.
കിം ന ഗൃഹ്ണാസി വിഷയാന്യുഗപത്ത്വം മഹാമതേ। ഏതാവദുച്യതാം ചോക്തം സര്വം പന്നഗസത്തമ
നീ മഹാമനസ്സുള്ളവനേ, എല്ലാം ഒരുമിച്ച് എടുക്കാൻ കഴിയാത്തത് എന്തുകൊണ്ടാണ്? ഇതെല്ലാം പറഞ്ഞതുപോലെ വിശദീകരിക്കണമെന്നു ഞാൻ അഭ്യർത്ഥിക്കുന്നു, സർപ്പഗണത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.