ഹിമവാംശ്ച സുദുര്ഗോഽയം യക്ഷരാക്ഷസസംകുലഃ। മാം സമുദ്വീക്ഷമാണാസ്തേ പ്രയതിഷ്യന്തി വിഹ്വലാഃ
ഈ ഹിമാലയം അത്യന്തം കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും നിറഞ്ഞതുമാണ്; എന്റെ അവസ്ഥ കണ്ടാൽ അവർ വിഷമിച്ച് ആകുലരായി ശ്രമിക്കും.
വിനഷ്ടമഥ മാം ശ്രുത്വാ ഭവിഷ്യന്തി നിരുദ്യമാഃ। ധര്മശീലാ മയാ തേ ഹി ബാധ്യന്തേ രാജ്യഗൃദ്ധിനാ
എനിക്ക് നഷ്ടമായതായി അവർ കേട്ടാൽ, അവർ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെടും; കാരണം, രാജ്യം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ആ ധർമ്മശീലന്മാർ എന്റെ പേരിൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നത്.
അഥവാ നാര്ജുനോ ധീമാന്വിഷാദമുപയാസ്യതി। സര്വാസ്ത്രവിദനാധൃഷ്യോ ദേവഗന്ധര്വരാക്ഷസൈഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ധീരനും എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലുമുള്ള വിദഗ്ധനും ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന അർജ്ജുനൻ വിഷാദത്തിൽ ആകില്ലേയും അറിയില്ല.
സമര്ഥഃ സ മഹാബാഹുരേകാങ്നാ സുമഹാബലഃ। ദേവരാജമപി സ്ഥാനാത്പ്രച്യാവയിതുമഞ്ജസാ
ആ മഹാബാഹുവിന് ഒറ്റയ്ക്കായാലും വലിയ ശക്തിയുണ്ട്; ദേവരാജാവിനെയും എളുപ്പത്തിൽ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് നീക്കാൻ അവനു കഴിയും.
കിം പുനര്ധൃതരാഷ്ട്രസ് പുത്രം ദുര്ദ്യൂതദേവിനമ്। വിദ്വിഷ്ടം സര്വലോകസ്യ ദമ്ഭമോഹപരായണമ്
അപ്പോൾ, ദുശ്ശാസനത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്ന, ലോകം മുഴുവൻ വെറുക്കുന്ന, കപടവും മായയും മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനെപ്പറ്റി പറയേണ്ടതെന്ത്?
മാതരം ചൈവ ശോചാമി കൃപണാം പുത്രഗൃദ്ധിനീമ്। യാഽസ്മാകം നിത്യമാശാസ്തേ മഹത്ത്വമധികം പരൈഃ
കഷ്ടം, ഞങ്ങളുടെ അമ്മയെക്കുറിച്ചും എനിക്ക് ദുഃഖമുണ്ട്; അവൾ ദയനീയയും മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞവളുമാണ്, എപ്പോഴും ഞങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ വലിയവരാവണമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നവളാണ്.
തസ്യാഃ കഥം ത്വനാഥായാ മദ്വിനാശാദ്ഭുജങ്ഗമ്। സഫലാസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി മയി സര്വേ മനോരഥാഃ
എന്റെ നാശം മൂലം അവൾ അനാഥയായപ്പോൾ, പാമ്പേ, അവളുടെ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും എങ്ങനെ എന്റെ മുഖാന്തിരം സഫലമാകും?
നകുലഃ സഹദേവശ്ച യമൌ ച ഗുരുവര്തിനൌ। മദ്വാഹുബലസംഗുപ്തൌ നിത്യം പുരുഷമാനിനൌ
നകുലനും സഹദേവനും, ഗുരുക്കളുടെ മാർഗം പിന്തുടരുന്ന ഇരട്ട സഹോദരന്മാരും, എപ്പോഴും പുരുഷസമർത്ഥ്യത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവരും, എന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ സംരക്ഷിതരുമാണ്.
ഭവിഷ്യതോ നിരുത്സാഹൌ ഭ്രഷ്ടവീര്യപരാക്രമൌ। മദ്വിനാശാത്പരിദ്യൂനാവിതി മേ വര്തതേ മതിഃ
എന്റെ നാശം കണ്ടാൽ, ഭാവിയിൽ ഒരു പ്രതീക്ഷയും ഇല്ലാതെ, ശക്തിയും ധൈര്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവർ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകും എന്നതാണ് എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത്.
ഏവംവിധം ബഹു തദാ വിലലാപ വൃകോദരഃ। ഭുജങ്ഗഭോഗസംരുദ്ധോ നാശകച്ച വിചേഷ്ടിതുമ്
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വൃക്കോദരൻ വിലപിച്ചു; പാമ്പിന്റെ ചുറ്റലിൽ പെട്ട്, ഒരു ചലനവും ചെയ്യാൻ അവനാകില്ലായിരുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തു കൌന്തേയോ ബഭൂവാസ്വസ്തചേതനഃ। അനിഷ്ടദര്ശനാന്ഘോരാനുത്പാതാന്പരിചിന്തയന്
കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ അതീവ വിഷമത്തിൽ ആകുന്നു; ഭയാനകമായ അശുഭസൂചനകളും ദുരന്തസൂചനകളും ചിന്തിച്ചു.
ദാരുണം ഹ്യശിവം നാദം ശിവാ ദക്ഷിണതഃ സ്ഥിതാ। ദീപ്തായാം ദിശി വിത്രസ്താ രൌതി തസ്യാശ്രമസ്യ ഹ
അവരുടെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം ദക്ഷിണ ദിക്കിൽ, തീപിടിച്ച ദിക്കിൽ, ഭയപ്പെട്ട ഒരു നരി ഭയാനകമായ അശുഭശബ്ദം മുഴക്കി.
ഏകപക്ഷാക്ഷിചരണാ വര്തികാ ഘോരദര്ശനാ। രക്തം വമന്തീ ദദൃശേ പ്രത്യാദിത്യമഭാസുരാ
ഒരു ചിറകും ഒരു കണ്ണും ഒരു കാലും മാത്രം ഉള്ള, ഭയങ്കരമായ ഒരു വർത്തിക, രക്തം ച്ചൊരിയിച്ച് സൂര്യന്റെ ദിശയിലേക്ക് തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെട്ടു.
പ്രവവൌ ചാനിലോ രൂക്ഷശ്ചണ്ഡഃ സര്കരകര്ഷണഃ। അപസവ്യാനി സര്വാണി മൃഗപക്ഷിരുതാനി ച
കടുത്തും കഠിനവുമായ കാറ്റ് കല്ലുകഷ്ണങ്ങൾ വലിച്ചുകൊണ്ട് വീശി; എല്ലാ മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും ശബ്ദങ്ങൾ ഇടത്തുനിന്ന് കേട്ടു.
പൃഷ്ഠതോ വായസഃ കൃഷ്ണോ യാഹിയാഹീതി വാശതി। മുഹുര്മുഹുഃ സ്ഫുരതി ച ദക്ഷിണോഽസ്യ ഭുജസ്തഥാ
അവന്റെ പുറകിൽ ഒരു കറുത്ത കാക്ക വീണ്ടും വീണ്ടും 'പോകൂ, പോകൂ' എന്ന് കുരച്ചു; അവന്റെ വലതുകൈ വീണ്ടും വീണ്ടും കുലുങ്ങി.
ഹൃദയം ചരണശ്ചാപി വാമോഽസ്യ പരിതപ്യതി। സവ്യസ്യാക്ഷ്ണഓ വികാരശ്ചാപ്യനിഷ്ടഃ സമപദ്യത
അവന്റെ ഹൃദയവും ഇടതുകാലും കഠിനമായ വേദനയിൽ കത്തിയുപോലെയായി; ഇടതുകണ്ണിൽ ഒരു അശുഭമായ മാറ്റം ഉണ്ടായി.
ധര്മരാജോപി മേധാവീ ശങ്കമാനോ മഹദ്ഭയമ്। ദ്രൌപദീം പരിപപ്രച്ഛ ക്വ ഭീമ ഇതി ഭാരത
ധർമ്മരാജാവായ യുദ്ധിഷ്ഠിരനും വലിയ ഭയം സംശയിച്ച്, ദ്രൗപദിയെ ചോദിച്ചു: 'ഭീമൻ എവിടെയാണ്?'
ശംസ തസ്മൈ പാഞ്ചാലീ ചിരയാതം വൃകോദരമ്। സ പ്രതസ്ഥേ മഹാബാഹുര്ധൌമ്യേന സഹിതോ നൃപഃ
പാഞ്ചാലി അവനോട് പറഞ്ഞു: 'വൃക്കോദരൻ വളരെ നേരം തിരികെ വന്നിട്ടില്ല.' അതിനുശേഷം മഹാശക്തനായ രാജാവ് ധൌമ്യനുമായി പുറപ്പെട്ടു.
ദ്രൌപദ്യാ രക്ഷണം കാര്യമിത്യുവാച ധനംജയമ്। നകുലം സഹദേവം ച വ്യാദിദേശ ദ്വിജാന്പ്രതി
ദ്രൗപദിയെ കാത്തിരിക്കാൻ ധനഞ്ജയനോട് രാജാവ് പറഞ്ഞു; നകുലനും സഹദേവനും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ശ്രദ്ധിക്കണമെന്ന് നിർദ്ദേശിച്ചു.
സ തസ്യ പദമുന്നീയ തസ്മാദേവാശ്രമാത്പ്രഭുഃ। മൃഗയാമാസ കൌന്തേയോ ഭീമസേനം മഹാവനേ
അവൻ ആശ്രമത്തിൽ നിന്നു ഭീമന്റെ പാത കണ്ടുപിടിച്ച്, കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ മഹാവനത്തിൽ ഭീമസേനനെ അന്വേഷിച്ചു.
സ പ്രാചീം ദിശമാസ്ഥായ മഹതോ ഗജയൂഥപാന്। ദദര്ശ പൃഥിവീം ചിഹ്നൈര്ഭീമസ്യ പരിചിഹ്നിതാമ്
കിഴക്കോട്ട് പോയപ്പോൾ, വലിയ ആനക്കൂട്ടങ്ങളും, ഭീമന്റെ അടയാളങ്ങൾ നിലത്തു കാണുകയും ചെയ്തു.
തതോ മൃഗസഹസ്രാണി മൃഗേനദ്രാണാം ശതാനി ച। പതിതാനി വനേ ദൃഷ്ട്വാ മാര്ഗം തസ്യാവിശന്നൃപഃ
അവിടെ, ആയിരക്കണക്കിന് മാൻകളും നൂറുകണക്കിന് കാട്ടുമൃഗങ്ങളും വീണുകിടക്കുന്നത് കണ്ട രാജാവ് ആ പാതയിൽ കടന്നു.
ധാവതസ്തസ്യ വീരസ് മൃഗാര്ഥം വാതരംഹസഃ। ഊരുവാതവിനിര്ഭഗ്നാന്ദ്രുമാന്വ്യാവര്ജിതാന്പഥിഃ
വീരൻ വേഗത്തിൽ മാൻ പിന്തുടർന്നപ്പോൾ, ഭീമന്റെ തോളുകൾ കൊണ്ട് തകർന്ന മരങ്ങൾ വഴിയിൽ വെട്ടിനീക്കി കിടക്കുന്നത് കണ്ടു.
സ ഗത്വാ തൈസ്തദാ ചിഹ്നൈര്ദദര്ശ ഗിരിഗഹ്വരേ। [രൂക്ഷമാരുതഭൂയിഷ്ഠേ നിഷ്പത്രദ്രുമസംകുലേ
അവൻ ആ അടയാളങ്ങൾ പിന്തുടർന്ന്, കാറ്റ് കനത്തും ഇലകളില്ലാത്ത മരങ്ങൾ നിറഞ്ഞും കുന്നിൻ ഗുഹയിലേക്ക് എത്തി.
ഈരിണേ നിര്ജലേ ദേശേ കണ്ടകിദ്രുമസംകുലേ। അശ്മസ്ഥാണുക്ഷുപാകീര്ണേ സുദുര്ഗേ വിഷമോത്കടേ।] ഗൃഹീതം ഭുജഗേന്ദ്രേണ നിശ്ചേഷ്ടമനുജം തദാ
ജലം ഇല്ലാത്ത, മുള്ളും കല്ലും നിറഞ്ഞ, ഭയങ്കരമായ ആ മരുഭൂമിയിൽ, പാമ്പുകളുടെ രാജാവിന്റെ പിടിയിൽ അനശ്വരനായി കിടക്കുന്ന തന്റെ ഇളയാനുജനെ അവൻ കണ്ടു.
യുധിഷ്ഠിരസ്തമാസാദ്യ സര്പഭോഗേന വേഷ്ടിതമ്। ദയിതം ഭ്രാതരം ധീമാനിദം വചനമബ്രവീത്
യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ തന്റെ പ്രിയ സഹോദരനെ പാമ്പിന്റെ ചുറ്റലിൽ പെട്ട നിലയിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ബുദ്ധിമാനായ അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കുന്തീമാതഃ കഥമിമാമാപദം ത്വമവാപ്തവാന്। കശ്ചായം പര്വതാഭോഗപ്രതിമഃ പന്നഗോത്തമഃ
കുന്തീദേവിയുടെ മകനേ, നീ ഇങ്ങനെയൊരു ദുരിതത്തിലേക്ക് എങ്ങനെ എത്തി? ഈ പർവതശൃംഗംപോലെയുള്ള വലിയ പാമ്പ് ആരാണ്?
സ ധര്മരാജമാലക്ഷ്യ ഭ്രാതാ ഭ്രതരമഗ്രജമ്। കഥയാമാസ തത്സര്വം ഗ്രഹണാദിവിചേഷ്ടിതമ്
ധർമ്മരാജാവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ഇളയ സഹോദരൻ മൂത്ത സഹോദരനോടു പിടിക്കപ്പെട്ടതുമുതൽ നടന്നതെല്ലാം പറഞ്ഞു.
[അയമാര്യ മഹാസത്വോ ഭക്ഷാര്ഥം മാം ഗൃഹീതവാന്। നഹുഷോ നാമ രാജര്ഷിഃ പ്രാണവാനിവ സംസ്ഥിതഃ
ഈ മഹാനായ ജീവി എന്നെ ഭക്ഷിക്കാനായി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു. നഹുഷൻ എന്ന രാജർഷിയാണ്, ജീവൻ ഉള്ളവനെന്നപോലെ ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.
മുച്യതാമയമായുഷ്മന്ഭ്രാതാ മേഽമിതവിക്രമഃ। വയമാഹാരമന്യം തേ ദാസ്യാമഃ ക്ഷുന്നിവാരണമ്
ദീർഘായുസ്സുള്ളവനേ, എന്റെ അതിവിശാലശക്തിയുള്ള സഹോദരനെ വിട്ടുവിടൂ. നിന്റെ വിശപ്പിനായി മറ്റൊരു ആഹാരം ഞങ്ങൾ നൽകാം.