ദിഷ്ടസ്ത്വം ക്ഷുധിതസ്യാദ്യ ദേവൈര്ഭക്ഷോ മഹാഭുജ। ദിഷ്ട്യാ കാലസ്യ മഹതഃ പ്രിയാഃ പ്രാണാ ഹി ദേഹിനാം
മഹാബാഹുവേ, ദേവന്മാരുടെ ഇച്ഛപ്രകാരം ഇന്ന് നീ വിശപ്പുള്ളവന്റെ ആഹാരമായിരിക്കുന്നു. ഭഗവാന്റെ വിധിയാല് ജീവന് എല്ലാവര്ക്കും അത്യന്തം പ്രിയപ്പെട്ടതാണ്.
യഥാ ത്വിദം മയാ പ്രാപ്തം ഭുജങ്ഗത്വമരിംദമ। തദവശ്യം ത്വയാ മത്തഃ ശ്രോതവ്യം ശൃണു യന്മമ
എനിക്ക് ഈ സര്പ്പരൂപം എങ്ങനെ ലഭിച്ചുവെന്നത് നീ നിര്ബന്ധമായും അറിയണം, ശത്രുനാശകനേ. അതിനാല് എന്റെ വാക്കുകള് ശ്രദ്ധിച്ചുകേള്ക്കു.
ഇമാമവസ്ഥാം സംപ്രാപ്തോ ഹ്യഹം കോപാന്മഹര്ഷിണാ। ശാപസ്യാന്തം പരിപ്രേപ്സുഃ സര്വസ് കഥയാമി തത്
ഒരു മഹർഷിയുടെ കോപത്താല് ഞാന് ഈ അവസ്ഥയിലായി. ശാപം അവസാനിപ്പിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹത്തോടെ എല്ലാം ഞാന് നിന്നോട് പറയുന്നു.
നഹുഷോ നാമ രാജര്ഷിര്വ്യക്തം തേ ശ്രോത്രമാഗതഃ। തവൈവ പൂര്വഃ പൂര്വേഷാമായോര്വംശധരഃ സുതഃ
നഹുഷന് എന്ന രാജർഷിയെക്കുറിച്ച് നീ കേട്ടിട്ടുണ്ടാകും. അവന് നിന്റെ പൂർവ്വികന്, മഹത്തായ വംശത്തിലെ പുത്രന്.
സോഹം ശാപാദഗസ്ത്യസ്യ ബ്രാഹ്മണാനവമത്യ ച। ഇമാമവസ്ഥാമാപന്നഃ പശ്യ ദൈവമിദം മമ
അഗസ്ത്യന്റെ ശാപത്താലും ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അവമതിച്ചതിനാലും ഞാന് ഈ അവസ്ഥയിലായി. എന്റെ വിധിയെ നോക്കൂ.
ത്വാം ചേദവധ്യമായാന്തമതീവ പ്രിയദര്ശനമ്। അഹമദ്യോപയോക്ഷ്യാമി വിധാനം പശ്യ യാദൃശമ്
നീ അജേയനും മനോഹരനുമാണ്. എങ്കിലും നീ എന്റെ അടുക്കല് എത്തിയിരിക്കുന്നു എങ്കില് ഇന്ന് ഞാന് നിന്നെ ഭക്ഷിക്കും. വിധിയുടെ ആജ്ഞ കാണുക.
ന ഹി മേ മുച്യതേ കശ്ചിത്കഥംചിത്പ്രഗ്രഹം ഗതഃ। ഗചജോവാ മഹിഷോ വാഽപി ഷഷ്ഠേ കാലേ നരോത്തമ
എന്റെ പിടിയിലായാല് ആരും എങ്ങനെങ്കിലും രക്ഷപ്പെടാറില്ല, മനുഷ്യനോ കാട്ടുപോത്തോ ആണെങ്കിലും, ആറുമാസം കഴിഞ്ഞാലും മോചനം ഇല്ല, മഹാനുഭാവാ.
നാസി കേവലസര്പേണ തിര്യഗ്യോനിഷു വര്തതാ। ഗൃഹീതഃ കൌരവശ്രേഷ്ഠ വരദാനമിദം മമ
കൗരവശ്രേഷ്ഠനേ, നീ സാധാരണ സര്പ്പനാല് പിടിക്കപ്പെട്ടതല്ല. മൃഗരാശിയില് ജീവിക്കുന്നവനല്ല ഞാന്. ഈ അനുഗ്രഹം ഞാന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പതതാ ഹി വിമാനാഗ്രാന്മയാ ശക്രാസനാദ്ദ്രുതമ്। കുരു ശാപാന്തമിത്യുക്തോ ഭഗവാന്മുനിസത്തമഃ
ഇന്ദ്രന്റെ വിമാനം വിട്ട് വീഴുമ്പോള്, ആ മഹർഷി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ശാപം അവസാനിപ്പിക്കൂ'.
യസ്ത്വയാ വേഷ്ടിതോ രാജന്മോഹമേതി മഹാബലഃ'। മോക്ഷസ്തേ ഭവിതാ രാജന്കസ്മാച്ചിത്കാലപര്യയാത്
രാജാവേ, നീ ആരെയെങ്കിലും ചുറ്റിപ്പിടിച്ചാല്, അവന് എത്ര ശക്തനായാലും അവന് ഭ്രമത്തിലാകും. അവന്റെ മോചനം വിധിക്കപ്പെട്ട സമയത്ത് മാത്രമേ ഉണ്ടാകൂ.
തതോസ്മി പതിതോ ഭൂമൌ ന ച മാമജഹാത്സ്മൃതിഃ। സ്മാര്തമസ്തി പുരാണം മേ യഥൈവാധിഗതം തഥാ
അതിനുശേഷം ഞാൻ നിലത്ത് വീണെങ്കിലും, എന്റെ ഓർമ്മ എന്നെ വിട്ടുപോയില്ല; ഞാൻ പഴയ പുരാണങ്ങളിൽ നിന്ന് പഠിച്ചതെല്ലാം എനിക്കു മുമ്പുപോലെ മനസ്സിൽ നിലനിന്നിരുന്നു.
യസ്തു തേ വ്യാഹൃതാന്പ്രശ്നാന്പ്രതിബ്രൂയാദ്വിഭാഗവിത്। സ ത്വാം മോക്ഷയിതാ ശാപാദിതി മാമബ്രവീദൃഷിഃ
അപ്പോൾ ആ മഹർഷി എന്നോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ചോദ്യങ്ങൾക്ക് ശരിയായി ഉത്തരം പറയാൻ കഴിയുന്നവൻ തന്നെയാണ് നിന്നെ ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കുക.'
ഗൃഹീതസ്യ ത്വയാ രാജന്പ്രാണിനോപി ബലീയസഃ। സത്വഭ്രംശോഽധികസ്യാപി സര്വസ്യാശു ഭവിഷ്യതി
രാജാവേ, നീ ശക്തനായ ജീവിയെ പിടിച്ചാൽ പോലും, അതിന്റെ ശക്തി ഉടൻ തന്നെ നഷ്ടപ്പെടും; എത്ര വലിയവനാണെങ്കിലും അതിൽ നിന്ന് ഒഴിവാകാൻ കഴിയില്ല.
ഇതിചാപ്യഹമശ്രൌഷം വചസ്തേഷാം ദയാവതാമ്। മയി സംജാതഹാര്ദാനാമഥ തേഽന്തര്ഹിതാ ദ്വിജാഃ
അങ്ങനെ, കരുണയുള്ള ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ വാക്കുകൾ ഞാൻ കേട്ടു; അവർക്ക് എന്റെ നേരെ ദയ ഉണർന്നു, പിന്നെ അവർ അവിടെ നിന്ന് അപ്രത്യക്ഷരായി.
സോഹം പരമദുഷ്കര്മാ വസാമി നിരയേഽശുചൌ। സര്പയോനിമിമാം പ്രാപ്യകാലാകാങ്ക്ഷീ മഹാദ്യുതേ
അങ്ങനെ, ഞാൻ അത്യന്തം ദുഷ്കൃത്യം ചെയ്തവൻ, ഈ അശുദ്ധമായ നരകത്തിൽ, ഈ പാമ്പിന്റെ ജന്മം പ്രാപിച്ച്, കാലം തീരാൻ കാത്ത് കഴിയുന്നു, മഹാശക്തനേ.
തമുവാച മഹാബാഹുര്ഭീമസേനോ ഭുജങ്ഗമമ്। ന തേ കുപ്യേ മഹാസര്പ നാത്മനേ ദ്വിജസത്തമ
അപ്പോൾ ഭീമസേനൻ, വലിയ ഭുജശക്തിയുള്ളവൻ, ആ പാമ്പിനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ വലിയ പാമ്പേ, ഞാൻ നിന്നോട് കോപിക്കുന്നില്ല, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, നിന്നെ ഞാൻ കുറ്റപ്പെടുത്തുന്നുമില്ല.'
യസ്മാദഭാവീ ഭാവീ വാ മനുഷ്യഃ സുഖദുഃഖയോഃ। ആഗമേ യദി വാഽപായേ ന തത്ര ഗ്ലപയേന്മനഃ
മനുഷ്യന് സംഭവിക്കേണ്ടതോ സംഭവിക്കാതിരിക്കേണ്ടതോ ആയ സന്തോഷവും ദുഃഖവും വരികയോ പോകികയോ ചെയ്താൽ പോലും, അതിനാൽ മനസ്സിനെ വിഷമിപ്പിക്കേണ്ടതില്ല.
ദൈവം പുരുഷകാരേണ കോ വഞ്ചയിതുമര്ഹതി। ദൈവമേവ പരം മന്യേ പൌരുഷം തു നിരര്ഥകമ്
ദൈവത്തിന്റെ വിധിയെ മനുഷ്യശ്രമം കൊണ്ട് ആരാണ് തോൽപ്പിക്കാൻ കഴിയുക? ഞാൻ കരുതുന്നത് ദൈവം തന്നെയാണ് ഏറ്റവും വലിയത്; മനുഷ്യശ്രമം ഫലപ്രദമല്ല.
പശ്യ ദൈവോപഘാതാദ്ധി ഭുജവീര്യവ്യപാശ്രയമ്। ഇമാമവസ്ഥാം സംപ്രാപ്തമനിമിത്തമിഹാദ്യ മാമ്
നോക്കൂ, ദൈവത്തിന്റെ പ്രഭാവം കൊണ്ടാണ് എന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചിട്ടും, ഇന്നിതിനെപ്പോലൊരു അവസ്ഥയിലേക്കു കാരണമില്ലാതെ ഞാൻ എത്തിപ്പെട്ടത്.
കിംതു നാദ്യാനുശോചാമി തഥാഽഽത്മാനം വിനാശിതമ്। തഥാ തു വിപിനേ ന്യസ്താന്ഭ്രാതൄന്രാജ്യപരിച്യുതാന്
എന്നാൽ, ഇന്ന് എന്റെ നാശം കൊണ്ടു ഞാൻ അത്ര ദുഃഖിക്കുന്നില്ല; രാജ്യം നഷ്ടപ്പെട്ട് കാട്ടിൽ തള്ളപ്പെടേണ്ടി വന്ന എന്റെ സഹോദരന്മാരെക്കുറിച്ചാണ് എനിക്ക് കൂടുതൽ ദുഃഖം.
ഹിമവാംശ്ച സുദുര്ഗോഽയം യക്ഷരാക്ഷസസംകുലഃ। മാം സമുദ്വീക്ഷമാണാസ്തേ പ്രയതിഷ്യന്തി വിഹ്വലാഃ
ഈ ഹിമാലയം അത്യന്തം കടക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളതും, യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും നിറഞ്ഞതുമാണ്; എന്റെ അവസ്ഥ കണ്ടാൽ അവർ വിഷമിച്ച് ആകുലരായി ശ്രമിക്കും.
വിനഷ്ടമഥ മാം ശ്രുത്വാ ഭവിഷ്യന്തി നിരുദ്യമാഃ। ധര്മശീലാ മയാ തേ ഹി ബാധ്യന്തേ രാജ്യഗൃദ്ധിനാ
എനിക്ക് നഷ്ടമായതായി അവർ കേട്ടാൽ, അവർ ഉത്സാഹം നഷ്ടപ്പെടും; കാരണം, രാജ്യം ലഭിക്കണമെന്ന ആഗ്രഹം കൊണ്ടാണ് ആ ധർമ്മശീലന്മാർ എന്റെ പേരിൽ ബുദ്ധിമുട്ടുന്നത്.
അഥവാ നാര്ജുനോ ധീമാന്വിഷാദമുപയാസ്യതി। സര്വാസ്ത്രവിദനാധൃഷ്യോ ദേവഗന്ധര്വരാക്ഷസൈഃ
അല്ലെങ്കിൽ, ധീരനും എല്ലാ ആയുധങ്ങളിലുമുള്ള വിദഗ്ധനും ദേവന്മാരെയും ഗന്ധർവന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും പോലും ജയിക്കാൻ കഴിയുന്ന അർജ്ജുനൻ വിഷാദത്തിൽ ആകില്ലേയും അറിയില്ല.
സമര്ഥഃ സ മഹാബാഹുരേകാങ്നാ സുമഹാബലഃ। ദേവരാജമപി സ്ഥാനാത്പ്രച്യാവയിതുമഞ്ജസാ
ആ മഹാബാഹുവിന് ഒറ്റയ്ക്കായാലും വലിയ ശക്തിയുണ്ട്; ദേവരാജാവിനെയും എളുപ്പത്തിൽ സിംഹാസനത്തിൽ നിന്ന് നീക്കാൻ അവനു കഴിയും.
കിം പുനര്ധൃതരാഷ്ട്രസ് പുത്രം ദുര്ദ്യൂതദേവിനമ്। വിദ്വിഷ്ടം സര്വലോകസ്യ ദമ്ഭമോഹപരായണമ്
അപ്പോൾ, ദുശ്ശാസനത്തിൽ ആസ്വാദനം കാണുന്ന, ലോകം മുഴുവൻ വെറുക്കുന്ന, കപടവും മായയും മാത്രം ആഗ്രഹിക്കുന്ന ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മകനെപ്പറ്റി പറയേണ്ടതെന്ത്?
മാതരം ചൈവ ശോചാമി കൃപണാം പുത്രഗൃദ്ധിനീമ്। യാഽസ്മാകം നിത്യമാശാസ്തേ മഹത്ത്വമധികം പരൈഃ
കഷ്ടം, ഞങ്ങളുടെ അമ്മയെക്കുറിച്ചും എനിക്ക് ദുഃഖമുണ്ട്; അവൾ ദയനീയയും മക്കളെക്കുറിച്ചുള്ള ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞവളുമാണ്, എപ്പോഴും ഞങ്ങൾ മറ്റുള്ളവരെക്കാൾ വലിയവരാവണമെന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നവളാണ്.
തസ്യാഃ കഥം ത്വനാഥായാ മദ്വിനാശാദ്ഭുജങ്ഗമ്। സഫലാസ്തേ ഭവിഷ്യന്തി മയി സര്വേ മനോരഥാഃ
എന്റെ നാശം മൂലം അവൾ അനാഥയായപ്പോൾ, പാമ്പേ, അവളുടെ എല്ലാ പ്രതീക്ഷകളും എങ്ങനെ എന്റെ മുഖാന്തിരം സഫലമാകും?
നകുലഃ സഹദേവശ്ച യമൌ ച ഗുരുവര്തിനൌ। മദ്വാഹുബലസംഗുപ്തൌ നിത്യം പുരുഷമാനിനൌ
നകുലനും സഹദേവനും, ഗുരുക്കളുടെ മാർഗം പിന്തുടരുന്ന ഇരട്ട സഹോദരന്മാരും, എപ്പോഴും പുരുഷസമർത്ഥ്യത്തിൽ അഭിമാനിക്കുന്നവരും, എന്റെ ഭുജശക്തിയിൽ സംരക്ഷിതരുമാണ്.
ഭവിഷ്യതോ നിരുത്സാഹൌ ഭ്രഷ്ടവീര്യപരാക്രമൌ। മദ്വിനാശാത്പരിദ്യൂനാവിതി മേ വര്തതേ മതിഃ
എന്റെ നാശം കണ്ടാൽ, ഭാവിയിൽ ഒരു പ്രതീക്ഷയും ഇല്ലാതെ, ശക്തിയും ധൈര്യവും നഷ്ടപ്പെട്ട്, അവർ ദുഃഖത്തിൽ മുങ്ങിപ്പോകും എന്നതാണ് എന്റെ മനസ്സിലുള്ളത്.
ഏവംവിധം ബഹു തദാ വിലലാപ വൃകോദരഃ। ഭുജങ്ഗഭോഗസംരുദ്ധോ നാശകച്ച വിചേഷ്ടിതുമ്
അങ്ങനെ പലവിധത്തിൽ വൃക്കോദരൻ വിലപിച്ചു; പാമ്പിന്റെ ചുറ്റലിൽ പെട്ട്, ഒരു ചലനവും ചെയ്യാൻ അവനാകില്ലായിരുന്നു.