തേ ദുര്ഗവാസം ബഹുധാ നിരുഷ്യ വ്യതീത്യ കൈലാസമചിന്ത്യരൂപമ്। ആസേദുരത്യര്ഥമനോരമം തേ തമാശ്രമാഗ്ര്യം വൃഷപര്വണസ്തു
വിവിധ കഷ്ടപ്പാടുകൾ സഹിച്ച്, ആകർഷകമായ രൂപമുള്ള കൈലാസം കടന്ന്, അവർ അതീവ മനോഹരമായ വൃഷപർവന്റെ പ്രധാന ആശ്രമത്തിലെത്തിച്ചു.
സമേത്യ രാജ്ഞാ വൃഷപര്വണാ തേ പ്രത്യര്ചിതാസ്തേന ച വീതമോഹാഃ। ശശംസിരേ വിസ്തരശഃ പ്രവാസം ശിവം യഥാവദ്വൃഷപര്വണസ്തേ
അവിടെ വൃഷപർവൻ രാജാവിനെ കണ്ടു, അവൻ അവരെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു. മനസ്സിൽ ആശങ്കയില്ലാതെ, അവർ തന്റെ പ്രവാസം മുഴുവനായി സത്യസന്ധമായി വിശദമായി പറഞ്ഞു, രാജാവിന് ആശംസകൾ നേർന്ന്.
സുഖോഷിതാസ്തസ്യ ത ഏകരാത്രം പുണ്യാശ്രമേ ദേവമഹര്ഷിജുഷ്ടേ। അഭ്യായയുസ്തേ ബദരീം വിശാലാം സുഖേന വീരാഃ പുനരേവ വാസമ്
ദൈവങ്ങളും മഹർഷികളും പ്രിയപ്പെട്ട ആ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ അവർ ഒരു രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു. പിന്നെ ആ വീരന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും വിശാലമായ ബദരിയിലേക്കു യാത്രയായി.
ഊഷുസ്തതസ്തത്ര മഹാനുഭാവാ നാരായണസ്ഥാനഗതാഃ സമഗ്രാഃ। കുബേരകാന്താം നലിനീം വിശോകാഃ സംപശ്യമാനാഃ സുരസിദ്ധജുഷ്ടാമ്
അവിടെ, നാരായണന്റെ സ്ഥലം എത്തിയ ആ മഹാത്മാക്കൾ എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് കുബേരന്റെ പ്രിയമായ നളിനി എന്ന തടാകം ദേവന്മാരും സിദ്ധന്മാരും സന്ദർശിക്കുന്നതും ദുഃഖമില്ലാത്തതുമായത് കണ്ടു സന്തോഷത്തോടെ താമസിച്ചു.
താം ചാഥ ദൃഷ്ട്വാ നലിനീം വിശോകാഃ പാണ്ഡോഃ സുതാഃ സര്വനരപ്രധാനാഃ। തേ രേമിരേ നന്ദനവാസമേത്യ ദ്വിജര്ഷയോ വീതമലാ യഥൈവ
അങ്ങനെ ദുഃഖമില്ലാത്ത നളിനി തടാകം കണ്ടു, പാണ്ഡുവിന്റെ പുത്രന്മാർ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാർ, നന്ദനവനത്തിൽ താമസിക്കുന്ന മഹർഷിമാരെപ്പോലെ ആനന്ദത്തോടെ അവിടെ സന്തോഷിച്ചു.
തതഃ ക്രമേണോപയയുര്നൃവീരാ യഥാഗതേനൈവ പഥാ സമഗ്രാഃ। വിഹൃത്യ മാസം സുഖിനോ ബദര്യാം കിരാതരാജ്ഞോ വിഷയം സുബാഹോഃ
അതിനുശേഷം, അതേ വഴി പിന്തുടർന്ന്, ആ രാജകുമാരന്മാർ എല്ലാവരും ബദരിയിൽ ഒരു മാസം സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു, പിന്നെ കിരാതരാജാവ് സുബാഹുവിന്റെ രാജ്യത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
ചീനാംസ്തുഷാരാന്ദരദാംശ്ച സര്വാന് ദേശാന്കുലിന്ദസ്യ ച ഭൂരിരമ്യാന്। അതീത്യ ദുര്ഗം ഹിമവത്പ്രദേശം പുരം സുബാഹോര്ദദൃശുര്നൃവീരാഃ
ചീന, തുഷാര, ദരദ ദേശങ്ങളും, കുലിന്ദന്റെ അനേകം മനോഹര പ്രദേശങ്ങളും കടന്ന്, ഹിമവാന്റെ കഠിനമായ പ്രദേശം മറികടന്ന്, ആ രാജകുമാരന്മാർ സുബാഹുവിന്റെ നഗരത്തെ കണ്ടു.
ശ്രുത്വാ ച താന്പാര്ഥിവ പുത്രപൌത്രാ- ന്പ്രാപ്താന്സുബാഹുര്വിഷയേ സമഗ്രാന്। പ്രത്യുദ്യയൌ പ്രീതിയുതഃ സ രാജാ തം ചാഭ്യനന്ദന്വൃഷഭാഃ കുരൂണാമ്
രാജാക്കന്മാരുടെ പുത്രന്മാരും മകന്മാരും തന്റെ രാജ്യത്ത് എത്തിയെന്നു കേട്ടപ്പോൾ, സുബാഹു രാജാവ് സന്തോഷത്തോടെ അവരെ വരവേറ്റു. കുരുവംശത്തിലെ മഹാന്മാർ അവനെ സ്നേഹത്തോടെ സ്വീകരിച്ചു.
സമേത്യ രാജ്ഞാ തു സുബാഹുനാ തേ സുതൈര്വിശോകപ്രമുഖൈശ്ച സര്വേ। സഹേനദ്രസേനൈഃ പരിചാരകൈശ്ച പൌരോഗവൈര്യേ ച രമഹാനസസ്ഥാഃ
അവിടെ, രാജാവ് സുബാഹുവിനെയും, വിശോകനെ മുന്നിൽ നിർത്തിയ പുത്രന്മാരെയും, നദ്രസേനനും മറ്റ് സേവകരെയും, പുരോഹിതന്മാരെയും രാജധാനിയിലെ പ്രധാന ഉദ്യോഗസ്ഥരെയും കൂടി കണ്ടു.
സുഖോപിതാസ്തത്രത ഏകരാത്രം സൂതാന്സമാദായ രഥാംശ്ച സര്വാന്। ഘടോത്കചം സാനുചരം വിസൃജ്യ തതോഽഭ്യയുര്യാമുനമദ്രിരാജമ്
അവിടെ ഒരു രാത്രി സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു, ശേഷം സാരഥിമാരെയും രഥങ്ങളെയും കൂട്ടി, ഘടോൽക്കചനും കൂട്ടുകാരെയും വിടവാങ്ങിച്ച്, അവർ യമുനാനദിക്കരയിലെ പർവതരാജാവിന്റെ ഭാഗത്തേക്ക് യാത്രയായി.
തസ്മിന്ഗിരൌ പ്രസ്രവണോപപന്ന- ഹിമോത്തരീയാരുണപാണ്ഡുസാനൌ। വിശാഖയൂപം സമുപേത്യ ചക്രു- സ്തദാ നിവാസം പുരുഷപ്രവീരാഃ
ആ പർവതത്തിൽ, ഉറവുകളുള്ള, മഞ്ഞുപോലെയും ചുവപ്പും വെളുപ്പും കലർന്ന കുന്നുകളിലൂടെയും, അവർ വിശാഖയൂപം എന്ന സ്ഥലത്ത് എത്തി, അവിടെ ആ മഹാന്മാർ താമസമുറപ്പിച്ചു.
വരാഹനാനാമൃഗപക്ഷിജുഷ്ടം മഹാവനം ചൈത്രരഥപ്രകാശമ്। ശിവേന യാത്വാ മൃഗയാപ്രധാനാഃ സംവത്സരം തത്രവനേ വിജഹ്രുഃ
കാട്ടുപന്നികൾ, മാൻ, പക്ഷികൾ എന്നിവ നിറഞ്ഞ, ചൈത്രരഥംപോലുള്ള വലിയ കാടിൽ, ശിവന്റെ അനുഗ്രഹത്തോടെ, വേട്ടയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവർ അവിടെ ഒരു വർഷം സന്തോഷത്തോടെ കഴിഞ്ഞു.
തത്രാസസാദാതിബലം ഭുജങ്ഗം ക്ഷുധാര്ദിതം മൃത്യുമിവോഗ്രരൂപമ്। വൃകോദരഃ പര്വതകന്ദരായാം വിഷാദമോഹവ്യഥിതാന്തരാത്മാ
അവിടെ, ഒരു പർവതഗുഹയിൽ, വൃകോദരൻ അതിശക്തിയുള്ള, വിശപ്പുകൊണ്ട് വലയുന്ന, മരണത്തെപ്പോലെയുള്ള ഒരു പാമ്പിനെ കണ്ടു. അവന്റെ മനസ്സ് വിഷാദം, ആശങ്ക, വേദന എന്നിവകൊണ്ട് നിറഞ്ഞു.
ദ്വീപോഽഭവദ്യത്ര വൃകോദരസ്യ യുധിഷ്ഠിരോ ധര്മഭൃതാം വരിഷ്ഠഃ। അമോക്ഷയദ്യസ്തമനന്തതേജാ ഗ്രാഹേണ സംവേഷ്ടിതസര്വഗാത്രമ്
അവിടെ, ധർമ്മത്തിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ യുദിഷ്ഠിരൻ, വൃകോദരനു ദ്വീപുപോലായി. അനന്തശക്തിയുള്ള ആ പാമ്പ് അവന്റെ ശരീരമാകെ പിടിച്ചുപറ്റിയപ്പോൾ, യുദിഷ്ഠിരൻ അവനെ മോചിപ്പിച്ചു.
തേ ദ്വാദശം വര്ഷമഥോപയാന്തം വനേ വിഹുര്തും കുരവഃ പ്രതീതാഃ। തസ്മാദ്വനാച്ചൈത്രരഥപ്രകാശാ- ച്ഛ്രിയാ ജ്വലന്തസ്തപസാ ച യുക്താഃ
അങ്ങനെ, പതിനൊന്നാം വർഷം കഴിഞ്ഞ്, പന്ത്രണ്ടാം വർഷം അടുത്തപ്പോൾ, കുരുക്കൾ തപസ്സിലും മഹത്വത്തിലും പ്രകാശിച്ച്, ചൈത്രരഥംപോലുള്ള ആ കാട് വിട്ടു.
തതശ്ച യാത്വാ മരുധന്വപാര്ശ്വം സദാ ധനുര്വേദരതിപ്രധാനാഃ। സരസ്വതീമേത്യ നിവാസകാമാഃ സരസ്തതോ ദ്വൈതവനം പ്രതീയുഃ
ശരസന്ധാനത്തിൽ എപ്പോഴും പ്രാവീണ്യമുള്ള അവർ, മരുഭൂമിയുടെ അരികിലൂടെ യാത്രചെയ്തു. ശേഷം, താമസിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, അവർ സർസ്വതീ നദിയെത്തി, അവിടെ നിന്ന് ദ്വൈതവനത്തിലേക്കു പോയി.
സമീക്ഷ് താന്ദ്വൈതവനേ നിവിഷ്ടാ- ന്നിവാസിനസ്തത്രതതോഽഭിജഗ്മുഃ। തപോദമാചാരസമാധിയുക്താ- സ്തൃണോദപാത്രാവരണാശ്മകുട്ടാഃ
ദ്വൈതവനത്തിൽ താമസിക്കുന്നവരെ ശ്രദ്ധിച്ച്, അവിടെ വസിക്കുന്ന തപസ്സുകാരും, ശീലവും ധ്യാനവും അനുഷ്ഠിക്കുന്നവരും, പുല്ല്, വെള്ളപ്പാത്രം, ഇല, കല്ല് എന്നിവ ഉപയോഗിച്ച് ലളിതമായി ജീവിക്കുന്നവരും, അവരോടു സമീപിച്ചു.
പ്ലക്ഷാക്ഷരൌഹീതകവേതസാശ്ച തഥാ ബദര്യഃ ഖദിരാഃ ശിരീഷാഃ। ബില്വേങ്ഗുദാഃ പീലുശമീകരീരാഃ സരസ്വതീതീരരുഹാ ബഭൂവുഃ
അവിടെ അത്തിക്കൊണ്ടും, അക്ഷവൃക്ഷങ്ങളാലും, രൗഹിതകവൃക്ഷങ്ങളാലും, വേതസവൃക്ഷങ്ങളാലും, അതുപോലെ ബദരിയും, കടിരയും, ശിരീഷവൃക്ഷവും, ബില്വം, ഇംഗുഡം, പീളു, ശമീ, കരീര എന്നീ വൃക്ഷങ്ങളും, സരസ്വതീ നദിയുടെ തീരത്ത് വളർന്നിരുന്നു.
താം യക്ഷഗന്ധര്വമഹര്ഷികാന്താ- മാവാസഭൂതാമിവ ദേവതാനാമ്। സരസ്വതീം പ്രീതിയുതാശ്ചരന്തഃ സുഖം വിജഹ്രുര്നരദേവപുത്രാഃ
യക്ഷന്മാർക്കും ഗന്ധർവന്മാർക്കും മഹർഷിമാർക്കും പ്രിയമായതും, ദേവന്മാർക്ക് വാസസ്ഥലമായതുപോലെയും, സരസ്വതീ തീരത്ത് സ്നേഹത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ രാജകുമാരന്മാർ സുഖമായി വസിച്ചു.
കഥം നാഗായുതപ്രാണോ ഭീമോ ഭീമപരാക്രമഃ। ഭയമാഹാരയത്തീവ്രം തസ്മാദജഗരാന്മുനേ
പത്തായിരം നാഗങ്ങളുടെ ശക്തിയുള്ള ഭീമനും ഭയങ്കരമായ വീര്യശാലിയുമായ ഭീമൻ ആ അജഗരത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ അത്രയും ഭയപ്പെട്ടു എന്ന് പറയൂ, മഹർഷേ.
പൌലസ്ത്യം ധനദം യുദ്ദേ യ ആഹ്വയതി ദര്പിതഃ। നലിന്യാം കദനം കൃത്വാ നിഹന്താ യക്ഷരക്ഷസാമ്
പൗലസ്ത്യനെയും ധനദനെയും യുദ്ധത്തിൽ അഭിമാനത്തോടെ വെല്ലുവിളിച്ചവനും, കുളത്തിൽ യുദ്ധം നടത്തി യക്ഷന്മാരെയും രാക്ഷസന്മാരെയും സംഹരിച്ചവനും ആണല്ലോ അവൻ.
തം സംസസി ഭയാവിഷ്ടമാപന്നമരിസൂദനമ്। ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും പരം കൌതൂഹലം ഹി മേ
ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന ആ വീരൻ ഭയത്താൽ പിടികൂടപ്പെട്ട് കഷ്ടത്തിൽ ആയിരുന്നതായി നീ പറയുന്നു. ഇതെന്താണെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, എനിക്ക് അത്യന്തം കൗതുകം തോന്നുന്നു.
ബഹ്വാശ്ചര്യേ വനേ തേഷാം വസതാമുഗ്രധന്വിനാമ്। പ്രാപ്താനാമാശ്രമം രാജന്രാജര്ഷേര്വൃഷപര്വണഃ
അവ ശക്തമായ വില്ലാളികൾ ആ വനത്തിൽ താമസിക്കുമ്പോൾ, രാജാവേ, അവർ വൃഷപർവ്വൻ മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തിയപ്പോൾ അനേകം അത്ഭുതങ്ങൾ സംഭവിച്ചു.
യദൃച്ഛയാ ധനുഷ്പാണിര്ബദ്ധഖങ്ഗോ വൃകോദരഃ। ദദര്ശ തദ്വനം രമ്യം ദേവഗന്ധര്വസേവിതമ്
അവസരത്തിൽ വൃക്കോദരൻ വില്ലും വാൾ കയ്യിൽ എടുത്ത്, ദേവന്മാരും ഗന്ധർവന്മാരും സന്ദർശിക്കുന്ന ആ മനോഹരമായ വനത്തെ കണ്ടു.
സ ദദര്ശ ശുഭാന്ദേശാന്ഗിരേര്ഹിമവതസ്തദാ। ദേവര്ഷിസിദ്ധചരിതാനപ്സരോഗണസേവിതാന്
അപ്പോൾ അവൻ ഹിമവാൻ പർവതത്തിലെ മനോഹരമായ പ്രദേശങ്ങൾ കണ്ടു, അവിടെ ദേവർഷിമാരുടെയും സിദ്ധന്മാരുടെയും കർമ്മങ്ങൾ കൊണ്ടും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടം കൊണ്ടും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നു.
ചകോരൈരുപചക്രൈശച് പക്ഷിഭിര്ജീവജീവകൈഃ। കോകിലൈര്ഭൃങ്ഗരാജൈശ്ച തത്ര തത്ര നിനാദിതാന്
അവിടെയിടെയായി ചക്കോരപ്പക്ഷികളും ഉപചക്രപ്പക്ഷികളും ജീവജീവകളും കുയിലുകളും ഭൃംഗരാജ് പക്ഷികളും കുരലോടെ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
നിത്യപുഷ്പഫലൈര്വൃക്ഷൈര്ഹിമസംസ്പര്ശകോമലൈഃ। ഉപേതാന്ബഹുലച്ഛായൈര്മനോനയനനന്ദനൈഃ
എപ്പോഴും പൂവും പഴവും കായ്ക്കുന്ന, പർവതത്തിലെ തണുപ്പിൽ മൃദുലമായ, കനിഞ്ഞ നിഴലും മനസ്സിനും കണ്ണിനും ആനന്ദം നൽകുന്ന വൃക്ഷങ്ങൾ അവൻ കണ്ടു.
സ സംപശ്യന്ഗിരിനദീര്വൈഡൂര്യമണിസംനിഭൈഃ। സലിലൈര്ഹിമസംകാശൈര്ഹംസകാരണ്ഡവായുതൈഃ
അവൻ പർവതത്തിലെ നദികൾ കണ്ടു, വൈഡൂര്യമണിപോലെയുള്ള വെള്ളം, ഹിമംപോലെയുള്ള പ്രകാശം, ഹംസകളും കാരണ്ടവപ്പക്ഷികളും നിറഞ്ഞിരുന്നു.
വനാനി ദേവദാരൂണാം മേഘാനാമിവ വാഗുരാഃ। ഹരിചന്ദനമിശ്രാണി തുങ്ഗകാലീയകാന്യപി
അവിടെ ദേവദാരുവൃക്ഷങ്ങളുടെ കാടുകൾ, മേഘങ്ങൾ പോലെ കൂട്ടമായി, ഹരിച്ചന്ദനവൃക്ഷങ്ങളും ഉയർന്ന കാലീയകവൃക്ഷങ്ങളും ചേർന്നിരുന്നതും കണ്ടു.
മൃഗയാം പരിധാവന്സ സമേഷു മരുധന്വസു। വിധ്യന്മൃഗാഞ്ശരൈഃ ശുദ്ധൈശ്ചചാര സ മഹാബലഃ
അവൻ സമതലത്തും മണൽപൊതിൾ പ്രദേശങ്ങളിലും കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ പിന്തുടർന്ന്, ശുദ്ധമായ അമ്പുകൾ കൊണ്ട് അവയെ വേട്ടയാടി സഞ്ചരിച്ചു.