ദേശം വിരജസം പശ്യ മേരോഃ ശിഖരമുത്തമമ്। യത്രാത്മതൃപ്തൈരധ്യാസ്തേ ദേവൈഃ സഹ പിതാമഹഃ
മേരുവിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ശിഖരമായ ആ വിശുദ്ധഭൂമി നോക്കൂ; അവിടെ പിതാമഹന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആത്മതൃപ്തനായി വസിക്കുന്നു.
യമാഹുഃ സര്വഭൂതാനാം പ്രകൃതേഃ പ്രകൃതിം ധ്രുവമ്। അനാദിനിധനം ദേവം പ്രഭും നാരായണം പരമ്
അവനെ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും അചഞ്ചലമായ മൂലമൂലവും, ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതുമായ പരമേശ്വരനായ നാരായണനുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മണഃ സദനാത്തസ്യ പരം സ്ഥാനം പ്രകാശതേ। ദേവാശ്ച യത്നാത്പശ്യന്തി സര്വതേജോമയം ശുഭമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽനിന്ന് അത്യുന്നതമായ ഒരു സ്ഥലം തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാർ അതിനെ കാണാൻ വലിയ പരിശ്രമം ചെയ്യുന്നു. ആ സ്ഥലം മുഴുവനും പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും പാവനവുമാണ്.
അത്യര്കാനലദീപ്തം തത്സ്ഥാനം വിഷ്ണോര്മഹാത്മനഃ। സ്വയൈവ പ്രഭയാ രാജന്ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യം ദേവദാനവൈഃ
മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ സ്ഥലം സൂര്യനും അഗ്നിയിലുംക്കാൾ കൂടുതൽ ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ടു ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും അതിനെ നേരിട്ട് നോക്കാൻ കഴിയില്ല.
പ്രാച്യാം നാരായണസ്ഥാനം മേരാവതിവിരാജതേ
കിഴക്കോട്ട്, മേരു പർവതത്തിൽ നാരായണന്റെ സന്നിധി അതീവ ഭംഗിയോടെ തെളിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.
യത്ര ഭൂതേശ്വരസ്താത സര്വപ്രകൃതിരാത്മഭൂഃ। ഭാസയന്സര്വഭൂതാനി സുശ്രിയാഽഭിവിരാജതേ
അവിടെ, പ്രിയനായവാ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും നാഥനും സകല പ്രകൃതികളുടെ ആധാരവുമായവൻ, തന്റെ അതുല്യമായ ഭംഗിയോടെ എല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
നാത്ര ബ്രഹ്മര്ഷയസ്താത കുത ഏവ മഹര്ഷയഃ। പ്രാപ്നുവന്തി ഗതിം ഹ്യേതാം യതീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്
പ്രിയനായവാ, ഇവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാരോ മഹർഷിമാരോ എത്താൻ കഴിയില്ല. മനസ്സു ശുദ്ധരായ യതികൾക്കേ ഈ മാർഗം ലഭ്യമാകൂ.
ന തം ജ്യോതീംപി സര്വാണി പ്രാപ്യ ഭാസന്തി പാണ്ഡവ। സ്വയംപ്രഭുരചിന്ത്യാത്മാ തത്ര ഹ്യതിവിരാജതേ
പാണ്ഡവാ, ആ പ്രകാശം വരെ എത്തുമ്പോഴും മറ്റെല്ലാ പ്രകാശങ്ങളും അവിടെ തെളിയുന്നില്ല. അവിടെ സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്ത ആ ആത്മാവ് അതീവ ഭംഗിയോടെ തെളിയുന്നു.
യതയസ്തത്ര ഗച്ഛന്തി ഭക്ത്യാ നാരായണം ഹരിമ്। പരേണ തപസാ യുക്താ ഭാവിതാഃ കര്മഭിഃ ശുഭൈഃ। യോഗസിദ്ധാ മഹാത്മാനസ്തമോമോഹവിവര്ജിതാഃ
ഭക്തിയോടെ നാരായണനായ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്ന, ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ ലീനരായ, നല്ല പ്രവൃത്തികളാൽ ശുദ്ധരായ, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ, മഹാത്മാക്കളായ, അന്ധകാരവും ഭ്രമവും ഇല്ലാത്ത യതികൾ അവിടെ എത്തുന്നു.
തത്ര ഗത്വാ പുനര്നേമം ലോകമായാന്തി ഭാരത। സ്വയംഭുവം മഹാത്മാനം ദേവദേവം സനാതനമ്
അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നവർ, ഭാരതാ, വീണ്ടും ഈ ലോകത്തിലേക്ക് തിരികെ വരാറില്ല. അവർ സ്വയംഭുവായ, മഹാത്മാവായ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശാശ്വതനേ പ്രാപിക്കുന്നു.
സ്ഥാനമേതന്മഹാഭാവ ധ്രുവമക്ഷയമവ്യയമ്। ഈശ്വരസ്യ സദാ ഹ്യേതത്പ്രണമാത്ര യുധിഷ്ഠിര
മഹാഭാവാ, ഈ സ്ഥലം സ്ഥിരവുമാണ്, നശിക്കാത്തതും ശാശ്വതവുമാണ്. യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, ഇത് എപ്പോഴും ഈശ്വരന്റേതാണ്; വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചാൽ മതി.
[ഏനം ത്വഹരഹര്മേരും സൂര്യാചന്ദ്രമസൌ ധ്രുവമ്। പ്രദക്ഷിണമുപാവൃത്യകുരുതഃ കുരുനന്ദന
കുരുനന്ദനാ, എല്ലാ ദിവസവും മേരുവും സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ധ്രുവനക്ഷത്രവും അതിനെ ചുറ്റി വലതുവശത്തായി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു.
ജ്യോതീംഷി ചാപ്യശേഷേണ സര്വാണ്യനഘ സര്വതഃ। പരിയാന്തി മഹാരാജ ഗിരിരാജം പ്രദക്ഷിണമ് ।।]
പാപരഹിതനായവാ, എല്ലാ പ്രകാശങ്ങളും, ഒരു ശേഷിയുമില്ലാതെ, എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും ആ പർവതരാജനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു.
ഏതം ജ്യോതീംഷി സര്വാണി പ്രകര്ഷന്ഭഗവാനപി। കുരുതേ വിതമസ്കര്മാ ആദിത്യോഽഭിപ്രദക്ഷിണമ്
ഈ പ്രകാശങ്ങളെല്ലാം കൂട്ടിക്കൊണ്ടു, പുണ്യശീലനായ ആദിത്യനും പാപരഹിതനായവനും അതിനെ ചുറ്റി പ്രദക്ഷിണം ചെയ്യുന്നു.
അസ്തം പ്രാപ്യ തതഃ സന്ധ്യാമതിക്രമ്യ ദിവാകരഃ। ഉദീചീം ഭജതേ കാഷ്ഠാം ബഹുധാ പര്വസന്ധിഷു
അസ്തമയത്തിൽ എത്തി, സന്ധ്യയെ കടന്ന്, സൂര്യൻ കാലഘട്ടങ്ങളുടെ സന്ധികളിൽ പലവിധത്തിൽ വടക്കേ ദിശയിലേക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സുമേരുമനുവൃത്തഃ സ പുനര്ഗച്ഛതി പാണ്ഡവ। പ്രാങ്യുഖഃ സവിതാ ദേവഃ സര്വഭൂതഹിതേ രതഃ
പാണ്ഡവാ, സുമേരുവിനെ പിന്തുടർന്ന്, സൂര്യദേവൻ വീണ്ടും കിഴക്കോട്ട് മുന്നേറുന്നു, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെ ക്ഷേമത്തിനായി.
സ സമ്യഗ്വിഭജന്കാലാന്ബഹുധാ പര്വസന്ധിഷു। തഥൈവ ഭഗവാന്സോമോ നക്ഷത്രൈഃ സഹ ഗച്ഛതി
സൂര്യൻ കാലം ശരിയായി പലവിധത്തിൽ വിഭജിക്കുന്നതുപോലെ, ഭാഗ്യവാൻ ആയ സോമനും നക്ഷത്രങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ഏവമേതം ത്വതിക്രമ്യ മഹാമേരുമതന്ദ്രിതഃ। സോമശ്ച വിഭജന്കാലം ബഹുധാ പര്വസന്ധിഷു। ഭാസയന്സര്വഭൂതാനി പുനര്ഗച്ഛതി സാഗരമ്
ഇങ്ങനെ, മഹാമേരുവിനെ അറ്റകുറ്റമില്ലാതെ കടന്ന്, സോമനും കാലം പലവിധത്തിൽ വിഭജിച്ച്, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളെയും പ്രകാശിപ്പിച്ച് വീണ്ടും സമുദ്രത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
തഥാ തമിസ്രഹാ ദേവോ മയൂഖൈര്ഭാസയഞ്ജഗത്। മാര്ഗമേതമസംബാധമാദിത്യഃ പരിവര്തതേ
അങ്ങനെ, ഇരുട്ട് നീക്കുന്ന ദേവൻ തന്റെ കിരണങ്ങളാൽ ലോകം പ്രകാശിപ്പിച്ച്, തടസ്സങ്ങളൊന്നുമില്ലാത്ത ഈ മാർഗത്തിൽ സൂര്യൻ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
സിസൃക്ഷുഃ ശിശിരാണ്യേവ ദക്ഷിണാം ഭജതേ ദിശമ്। തതഃ സര്വാണി ഭൂതാനി കാലം ശിശിരമൃച്ഛതി
ശീതകാലം ഉണ്ടാക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, സൂര്യൻ തെക്കേ ദിശയിലേക്ക് തിരിയുന്നു. അതിനുശേഷം എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളും ശിശിരം എന്ന കാലഘട്ടം അനുഭവിക്കുന്നു.
സ്ഥാവരാണാം ച ഭൂതാനാം ജങ്ഗമാനാം ച തേജസാ। തേജാംസി സമുപാദത്തേ നിവൃത്തഃ സ വിഭാവസുഃ
നിശ്ചലമായ ജീവികളും ചലിക്കുന്ന ജീവികളും ഉള്ളിലെ ഊർജ്ജം അഗ്നി പിൻവലിക്കുമ്പോൾ, അതെല്ലാം തന്റെ ഉള്ളിലേക്ക് ആഗ്രഹിച്ച് സമാഹരിക്കുന്നു.
തതഃ സ്വേദഃ ക്ലമസ്തന്ദ്രീ ഗ്ലാനിശ്ച ഭജതേ നരാന്। പ്രാണിഭിഃ സതതം സ്വപ്നോഹ്യഭീക്ഷ്ണം ച നിപേവ്യതേ
അപ്പോൾ മനുഷ്യരെ വിയർപ്പ്, ക്ഷീണം, മന്ദത, തളർച്ച എന്നിവ പിടികൂടുന്നു; എല്ലാ ജീവികളും എപ്പോഴും ഉറക്കം അനുഭവിക്കുന്നു.
ഏവമേതമനിര്ദേശ്യം മാര്ഗമാവൃത്യ ഭാനുമാന്। പുനഃ സൃജതി വര്ഷാണി ഭഗവാന്ഭാസയന്പ്രജാഃ
അങ്ങനെ, ഈ വിവരണമറ്റ വഴിയെ മറച്ച് സൂര്യൻ വീണ്ടും മഴ വരുത്തുന്നു, സകല ജീവികളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
വൃഷ്ടിമാരുതസംതാപൈഃ സുഖൈഃ സ്ഥാവരജങ്ഗമാന്। വര്ധയനസുമഹാതേജാഃ പുനഃ പ്രതിനിവര്തതേ
മഴ, കാറ്റ്, ചൂട്, ആനന്ദം എന്നിവകൊണ്ട് അതിവിശാലമായ പ്രകാശമുള്ളവൻ ചലനമില്ലാത്തവരെയും ചലിക്കുന്നവരെയും പോഷിപ്പിച്ച് വീണ്ടും അപ്രത്യക്ഷനാകുന്നു.
ഏവമേഷ ചരന്പാര്ഥ കാലചക്രമതന്ദ്രിതഃ। പ്രകര്ഷന്സര്വഭൂതാനി സവിതാ പരിവര്തതേ
പാർത്താ, ഇങ്ങനെ ഈ സവിതാ അശ്രാന്തമായി കാലചക്രത്തിൽ സഞ്ചരിച്ച് എല്ലാ ജീവികളെയും മുന്നോട്ട് നയിക്കുന്നു.
സംതതാ ഗതിരേതസ്യ നൈഷ തിഷ്ഠതി പാണ്ഡവ। ആദായൈവ തു ഭൂതാനാം തേജോ വിസൃജതേ പുനഃ
പാണ്ഡവാ, ഇതിന്റെ സഞ്ചാരം ഒരിക്കലും നിൽക്കില്ല; ജീവികളുടെ ഊർജ്ജം ഏറ്റെടുത്ത് വീണ്ടും അതു വിട്ടുനൽകുന്നു.
വിഭജന്സര്വഭൂതാനാമായുഃ കര്മ ച ഭാരത। അഹോരാത്രം കലാഃ കാഷ്ഠാഃ സൃജത്യേഷ സദാ വിഭുഃ
ഭാരതാ, എല്ലാ ജീവികളുടെ ആയുസ്സും പ്രവൃത്തിയും വിഭജിച്ച്, ഈ മഹാത്മാവ് എപ്പോഴും പകലും രാത്രിയും, നിമിഷങ്ങളും മണിക്കൂറുകളും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
തസ്മിന്നഗേന്ദ്രേ വസതാം തു തേഷാം മഹാത്മനാം സദ്വ്രതമാസ്ഥിതാനാമ്। രതിഃ പ്രമോദശ്ച ബഭൂവ തേഷാ- മാകാങ്ക്ഷതാം ദര്ശനമര്ജുനസ്യ
ആ മഹാഗിരിയിൽ വാസം ചെയ്ത മഹാത്മാക്കളും സദാചാരത്തിൽ നിലകൊണ്ടവരും അർജുനന്റെ ദർശനം ആഗ്രഹിച്ച് ആനന്ദത്തിലും സന്തോഷത്തിലും മുങ്ങി ജീവിച്ചു.
താന്വീര്യയുക്താന്സുവിശുദ്ധസത്വാം- സ്തേജസ്വിനഃ സത്യധൃതിപ്രധാനാന്। സംപ്രീയമാണാ ബഹവോഽബിജഗ്മു- ര്ഗന്ധര്വസങ്ഘാശ്ച മഹര്ഷയശ്ച
വീര്യശാലികളും ശുദ്ധഹൃദയങ്ങളുമായ, പ്രകാശമുള്ള, സത്യനിഷ്ഠരായ ആ മഹാത്മാക്കളെ കാണാൻ അനേകം ഗന്ധർവസംഘങ്ങളും മഹർഷികളും സന്തോഷത്തോടെ സമീപിച്ചു.
തം പാദപൈഃ പുഷ്പഫലൈരുപേതം നഗോത്തമം പ്രാപ്യ മഹാരഥാനാമ്। മനഃപ്രസാദഃ പരമോ ബഭൂവ യഥാ ദിവം പ്രാപ്യ മരുദ്ഗണാനാമ്
പുഷ്പഫലങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച വൃക്ഷങ്ങളുള്ള ആ ഉത്തമഗിരിയിൽ എത്തിയ മഹാരഥന്മാർക്ക് അത്യന്തം സന്തോഷം ലഭിച്ചു; മരുത്ഗണങ്ങൾ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തുന്നതുപോലെ.