തം പരിസ്തോമസംകീര്ണൈര്നാനാരത്നവിഭൂഷിതൈഃ। യാനൈരനുയയുര്യക്ഷാ രാക്ഷസാശ്ച സഹസ്രശഃ
നാനാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, സ്തുതിഗാനങ്ങൾക്കിടയിൽ, ആയിരക്കണക്കിന് യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും ആ വാഹനങ്ങളിൽ അവനെ അനുഗമിച്ചു.
പക്ഷിണാമിവ കനിര്ഘോഷഃ കുബേരസദനം പ്രതി। ബഭൂവ പരമാശ്വാനാമൈരാവതപഥേ യഥാ
പക്ഷികൾ ചേർന്ന് വിളിക്കുന്നതുപോലെ, ആ ശബ്ദം കുബേരന്റെ ആലയം ലക്ഷ്യമാക്കി, പരമശ്രേഷ്ഠമായ കുതിരകളുടെ വഴിയിൽ, എയർാവതപഥത്തിൽ പോലെ, മുഴങ്ങി.
തേ ജഗ്മുസ്തൂര്ണമാകാശം ധനാധിപതിവാജിനഃ। പ്രകര്ഷന്ത ഇവാഭ്രാണി പിബന്ത ഇവമാരുതമ്
ധനപതിയുടെ കുതിരകൾ ആകാശത്തിലൂടെ വേഗത്തിൽ പോയി; അവർ മേഘങ്ങളെ വലിച്ചുകൊണ്ടുപോകുന്നതുപോലെയും കാറ്റ് കുടിക്കുന്നതുപോലെയും തോന്നി.
തതസ്താനി ശരീരാണി ഗതസത്വാനി രക്ഷസാമ്। അപാകൃഷ്യന്ത ശൈലാഗ്രാദ്ധനാധിപതിശാസനാത്
അതിനുശേഷം, ധനപതിയുടെ ആജ്ഞപ്രകാരം, ജീവൻ വിട്ട രാക്ഷസന്മാരുടെ ശരീരങ്ങൾ മലമുകളിൽ നിന്ന് നീക്കി.
തേഷാം ഹി ശാപകാലഃ സ കൃതോഽഗസ്ത്യേന ധീമതാ। സമരേ നിഹതാസ്തസ്മാച്ഛാപസ്യാന്തോഽഭവത്തദാ
അഗസ്ത്യന് മഹാത്മാവിന്റെ ശാപം അവര്ക്ക് ഒരു കാലപരിധി നിശ്ചയിച്ചിരുന്നു. യുദ്ധത്തില് അവര് വീണപ്പോള് ആ ശാപം അന്നേ അവസാനിച്ചു.
പാണ്ഡവാശ്മഹാത്മാനസ്തേഷു വേശ്മസു താം ക്ഷപാമ്। സുഖമൂഷുര്ഗതോദ്വേഗാഃ പൂജിതാഃ സഹ രാക്ഷസൈഃ
മഹാത്മാക്കളായ പാണ്ഡവര് ആ രാത്രിയാവര് ആ വീടുകളില് രാക്ഷസന്മാരോടൊപ്പം ആദരപൂര്വ്വം, ആശങ്കയില്ലാതെ സുഖമായി കഴിച്ചു.
തതഃ സൂര്യോദയേ ധൌമ്യഃ പാഞ്ചാലീസഹിതാംസ്ച താന്। ആര്ഷ്ടിണേന സഹിതഃ പാണ്ഡവാനഭ്യവര്തത
പിന്നീട് സൂര്യോദയത്തില്, ധൗമ്യന് പാഞ്ചാലിമാരോടും ആര്ഷ്ടിഷേണനോടും കൂടെ പാണ്ഡവര്ക്കരികില് എത്തി.
തേഽഭിവാദ്യാര്ഷ്ടിഷേണസ്യ പാദൌ ധൌമ്യസ്യ ചൈവ ഹ। തതഃ പ്രാഞ്ജലയഃ സര്വേ ബ്രാഹ്മണാംസ്താനപൂജയന്
അവര് ആര്ഷ്ടിഷേണനും ധൗമ്യനും പാദങ്ങള് സ്പര്ശിച്ച് വന്ദിച്ചു. ശേഷം എല്ലാവരും കൈകൂപ്പി ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ചു.
ആര്ഷ്ടിഷേണം പരിഷ്വജ്യ പുത്രവദ്ഭരതര്ഷഭ'। ധര്മരാജം സ്പൃശന്പാണൌ പാണിനാ സ മഹാതപാഃ। പ്രാചീം ദിശമഭിപ്രേക്ഷ്യ മഹര്ഷിരിദമബ്രവീത്
ഭരതവംശത്തിലെ മഹാനായവനേ, മഹാതപസ്വിയായ ആര്ഷ്ടിഷേണന് പുത്രനെപ്പോലെ അണുകെട്ടി, ധര്മ്മരാജാവിന്റെ കൈ പിടിച്ച്, കിഴക്കേ ദിശയിലേക്കു നോക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
അസൌ സാഗരപര്യന്താം ഭൂമിമാവൃത്യ തിഷ്ഠതി। ശൈലരാജോ മഹാരാജ മന്ദരോഽഭിവിരാജയന്। ഇന്ദ്രവൈശ്രവണോപേതാം ദിശം പാണ്ഡവ രക്ഷതി
മഹാരാജാവേ, സമുദ്രം വരെ ഭൂമിയെ മൂടി, പ്രകാശം പകരുന്ന മലരാജാവായ മണ്ഡരന് അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു. ഇന്ദ്രനും കുബേരനും കൂടെ ആ കിഴക്കേ ദിശയെ പാണ്ഡവാ, സംരക്ഷിക്കുന്നു.
പര്വതൈശ്ച വനാന്തൈശ്ച കാനനൈശ്ചൈവ ശോഭിതമ്। ഏതമാഹുര്മഹേന്ദ്രസ്യ രാജ്ഞോ വൈശ്രവണസ്യ ച। ഋഷയഃ സര്വധര്മജ്ഞാഃ സര്വേ താത മനീഷിണഃ
പര്വ്വതങ്ങളും കാടുകളും വനാന്തരങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കൃതമായ ഈ പ്രദേശം മഹേന്ദ്രനും വൈശ്രവണന് രാജാവിനും ഉള്ളതാണെന്ന് എല്ലാ ധര്മ്മജ്ഞരായ ഋഷികളും പറയുന്നു.
അതശ്ചോദ്യന്തമാദിത്യമുപതിഷ്ഠന്തി വൈ പ്രജാഃ। ഋഷയശ്ചാപി ധര്മജ്ഞാഃ സിദ്ധാഃ സാധ്യാശ്ച ദേവതാഃ
ഇവിടെ എല്ലാ ജീവികളും, ധര്മ്മം അറിയുന്ന ഋഷികളും, സിദ്ധന്മാരും സാദ്ധ്യദേവന്മാരും ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെ ആരാധിക്കുന്നു.
യമസ്തു രാജാ ധര്മജ്ഞഃ സര്വപ്രാണഭൃതാം പ്രഭുഃ। പ്രേതസത്വഗതീമേതാം ദക്ഷിണാമാശ്രിതോ ദിശമ്
ധര്മ്മജ്ഞനുമായ യമരാജാവ്, എല്ലാ ജീവികളുടെ അധിപന്, പ്രേതലോകം ഉള്ള ദക്ഷിണ ദിശയില് വസിക്കുന്നു.
ഏതത്സംയമനം പുണ്യമതീവാദ്ഭുതദര്ശനമ്। പ്രേതരാജസ്യ ഭവനമൃദ്ധ്യാ പരമയാ യുതമ്
ഇതാണ് അത്യന്തം വിശുദ്ധവും അത്ഭുതകരമായ സംയമനലോകം, സമ്പത്തുകൊണ്ടു സമൃദ്ധമായ പ്രേതരാജാവിന്റെ ഭവനം.
യം പ്രാപ്യ സവിതാ രാജന്സത്യേന പ്രതിതിഷ്ഠതി। അസ്തം പര്വതരാജാനമേതമാഹുര്മനീഷിണഃ
രാജാവേ, ഈ സ്ഥലത്തെത്തുമ്പോള് സൂര്യന് സത്യത്തില് നിലകൊള്ളുന്നു; ജ്ഞാനികള് ഈ മലരാജാവിനെ അസ്തമയസ്ഥലം എന്ന് വിളിക്കുന്നു.
ഏവം പര്വതരാജാനം സമുദ്രം ച മഹോദധിമ്। അവസന്വരുണോ രാജാ ഭൂതാനി പരിരക്ഷതി
ഇങ്ങനെ മലരാജാവും മഹാസമുദ്രവും വരുണന് രാജാവിന്റെ വാസസ്ഥലമാണ്; അവന് എല്ലാ ജീവികളെയും സംരക്ഷിക്കുന്നു.
ഉദീചീം ദീപയന്നേഷ ദിശം തിഷ്ഠതി കീര്തിമാന്। മഹാമേരുര്മഹാഭാഗ ശിവോ ബ്രഹ്മവിദാംഗതിഃ
ഉത്തരദിശ പ്രകാശിപ്പിച്ച് മഹാമേരു എന്ന മഹത്വമുള്ള മലശിഖരം അവിടെ നിലകൊള്ളുന്നു; അതാണ് ബ്രഹ്മജ്ഞാനികള്ക്ക് ശുഭമായ മാര്ഗ്ഗം.
യസ്മിന്ബ്രഹ്മസദശ്ചൈവ ഭൂതാത്മാ ചാവതിഷ്ഠതേ। പ്രജാപതിഃ സൃജന്സര്വം യത്കിംചിജ്ജങ്ഗമാഗമമ്
അവിടെ ബ്രഹ്മാസഭയും എല്ലാ ജീവികളുടെ ആത്മാവും വസിക്കുന്നു; പ്രജാപതി അവിടെ സകല ചലനസ്ഥിരങ്ങളെയും സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
യാനാഹുര്ബ്രഹ്മണഃ പുത്രാന്മാനസാന്ദക്ഷസപ്തമാന്। തേഷാമപി മഹാമേരുഃ ശിവം സ്ഥാനമനാമയമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ മനസ്സില് നിന്നു ജനിച്ച ദക്ഷന്റെ ഏഴു പുത്രന്മാരെക്കുറിച്ച് പറയുന്നു; അവര്ക്കും മഹാമേരു ശുഭവും ദോഷരഹിതവുമായ വാസസ്ഥലമാണ്.
അത്രൈവ പ്രതിതിഷ്ഠന്തി പുനരേഷോദയന്തി ച। സപ്ത ദേവര്ഷയസ്താത വസിഷ്ഠപ്രമുഖാസ്തദാ
വസിഷ്ഠന് മുതലായ ഏഴു ദേവര്ഷിമാര് ഇവിടെയാണ് നിലകൊള്ളുന്നതും വീണ്ടും ഉദയിക്കുന്നതും, പ്രിയനേ.
ദേശം വിരജസം പശ്യ മേരോഃ ശിഖരമുത്തമമ്। യത്രാത്മതൃപ്തൈരധ്യാസ്തേ ദേവൈഃ സഹ പിതാമഹഃ
മേരുവിന്റെ ഏറ്റവും ഉന്നതമായ ശിഖരമായ ആ വിശുദ്ധഭൂമി നോക്കൂ; അവിടെ പിതാമഹന് ദേവന്മാരോടൊപ്പം ആത്മതൃപ്തനായി വസിക്കുന്നു.
യമാഹുഃ സര്വഭൂതാനാം പ്രകൃതേഃ പ്രകൃതിം ധ്രുവമ്। അനാദിനിധനം ദേവം പ്രഭും നാരായണം പരമ്
അവനെ എല്ലാ ഭൂതങ്ങളുടെയും പ്രകൃതിയുടെയും അചഞ്ചലമായ മൂലമൂലവും, ആദിയില്ലാത്തതും അന്തമില്ലാത്തതുമായ പരമേശ്വരനായ നാരായണനുമാണ് എന്ന് പറയുന്നു.
ബ്രഹ്മണഃ സദനാത്തസ്യ പരം സ്ഥാനം പ്രകാശതേ। ദേവാശ്ച യത്നാത്പശ്യന്തി സര്വതേജോമയം ശുഭമ്
ബ്രഹ്മാവിന്റെ വാസസ്ഥലത്തിൽനിന്ന് അത്യുന്നതമായ ഒരു സ്ഥലം തെളിഞ്ഞു കാണപ്പെടുന്നു. ദേവന്മാർ അതിനെ കാണാൻ വലിയ പരിശ്രമം ചെയ്യുന്നു. ആ സ്ഥലം മുഴുവനും പ്രകാശം നിറഞ്ഞതും പാവനവുമാണ്.
അത്യര്കാനലദീപ്തം തത്സ്ഥാനം വിഷ്ണോര്മഹാത്മനഃ। സ്വയൈവ പ്രഭയാ രാജന്ദുഷ്പ്രേക്ഷ്യം ദേവദാനവൈഃ
മഹാത്മാവായ വിഷ്ണുവിന്റെ ആ സ്ഥലം സൂര്യനും അഗ്നിയിലുംക്കാൾ കൂടുതൽ ദീപ്തിയോടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശം കൊണ്ടു ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും അതിനെ നേരിട്ട് നോക്കാൻ കഴിയില്ല.
പ്രാച്യാം നാരായണസ്ഥാനം മേരാവതിവിരാജതേ
കിഴക്കോട്ട്, മേരു പർവതത്തിൽ നാരായണന്റെ സന്നിധി അതീവ ഭംഗിയോടെ തെളിഞ്ഞു നിൽക്കുന്നു.
യത്ര ഭൂതേശ്വരസ്താത സര്വപ്രകൃതിരാത്മഭൂഃ। ഭാസയന്സര്വഭൂതാനി സുശ്രിയാഽഭിവിരാജതേ
അവിടെ, പ്രിയനായവാ, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങളുടെയും നാഥനും സകല പ്രകൃതികളുടെ ആധാരവുമായവൻ, തന്റെ അതുല്യമായ ഭംഗിയോടെ എല്ലാ സൃഷ്ടികളെയും പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നു.
നാത്ര ബ്രഹ്മര്ഷയസ്താത കുത ഏവ മഹര്ഷയഃ। പ്രാപ്നുവന്തി ഗതിം ഹ്യേതാം യതീനാം ഭാവിതാത്മനാമ്
പ്രിയനായവാ, ഇവിടെ ബ്രഹ്മർഷിമാരോ മഹർഷിമാരോ എത്താൻ കഴിയില്ല. മനസ്സു ശുദ്ധരായ യതികൾക്കേ ഈ മാർഗം ലഭ്യമാകൂ.
ന തം ജ്യോതീംപി സര്വാണി പ്രാപ്യ ഭാസന്തി പാണ്ഡവ। സ്വയംപ്രഭുരചിന്ത്യാത്മാ തത്ര ഹ്യതിവിരാജതേ
പാണ്ഡവാ, ആ പ്രകാശം വരെ എത്തുമ്പോഴും മറ്റെല്ലാ പ്രകാശങ്ങളും അവിടെ തെളിയുന്നില്ല. അവിടെ സ്വയം പ്രകാശിക്കുന്ന, മനസ്സിൽ പിടികൂടാനാകാത്ത ആ ആത്മാവ് അതീവ ഭംഗിയോടെ തെളിയുന്നു.
യതയസ്തത്ര ഗച്ഛന്തി ഭക്ത്യാ നാരായണം ഹരിമ്। പരേണ തപസാ യുക്താ ഭാവിതാഃ കര്മഭിഃ ശുഭൈഃ। യോഗസിദ്ധാ മഹാത്മാനസ്തമോമോഹവിവര്ജിതാഃ
ഭക്തിയോടെ നാരായണനായ ഹരിയെ ആരാധിക്കുന്ന, ഉത്തമമായ തപസ്സിൽ ലീനരായ, നല്ല പ്രവൃത്തികളാൽ ശുദ്ധരായ, യോഗത്തിൽ പ്രാവീണ്യം നേടിയ, മഹാത്മാക്കളായ, അന്ധകാരവും ഭ്രമവും ഇല്ലാത്ത യതികൾ അവിടെ എത്തുന്നു.
തത്ര ഗത്വാ പുനര്നേമം ലോകമായാന്തി ഭാരത। സ്വയംഭുവം മഹാത്മാനം ദേവദേവം സനാതനമ്
അവിടെ എത്തിച്ചേരുന്നവർ, ഭാരതാ, വീണ്ടും ഈ ലോകത്തിലേക്ക് തിരികെ വരാറില്ല. അവർ സ്വയംഭുവായ, മഹാത്മാവായ, ദേവന്മാരുടെ ദൈവമായ ശാശ്വതനേ പ്രാപിക്കുന്നു.