തമാസീനം മഹാകായാഃ ശങ്കുകര്ണാ മഹാജവാഃ। ഉപോപവിവിശുര്യക്ഷാ രാക്ഷസാശ് സഹസ്രശഃ
അപ്പോൾ, വലിയ ശരീരമുള്ള, ശംഖാകൃതിയുള്ള ചെവികളും വേഗതയും ഉള്ള ആയിരക്കണക്കിന് യക്ഷന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും അടുത്ത് ഇരുന്നു.
ശതശശ്ചാപി ഗന്ധര്വാസ്തഥൈവാപ്സരസാം ഗണാഃ। പരിവാര്യോപതിഷ്ഠന്തി യഥാ ദേവാഃ ശതക്രതുമ്
നൂറുകണക്കിന് ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങളും അവനെ ചുറ്റി, ദേവന്മാർ ഇന്ദ്രനെ സേവിക്കുന്നതുപോലെ സേവിച്ചു.
കാഞ്ജനീം ശിരസാ ബിഭ്രദ്ഭീമസേനഃ സ്രജം ശുഭാമ്। ബാണഖങ്ഗധനുഷ്പാണിരുദൈക്ഷത ധനാധിപമ്
ഭീമസേനൻ, തലയിൽ പൊന്നാല 만든 മനോഹരമായ മാല ധരിച്ച്, കൈയിൽ അമ്പും വാളും വില്ലും പിടിച്ച്, ധനപതിയെ നോക്കി.
ന ഭീര്ഭീമസ്യ ന ഗ്ലാനിര്വിക്ഷതസ്യാപി രാക്ഷസൈഃ। ആസീത്തസ്യാമവസ്തായാം കുബേരമപി പശ്യതഃ
രാക്ഷസന്മാർ നോക്കിയിരുന്നിട്ടും, ആ സാഹചര്യത്തിൽ, ഭീമസേനന് ഭയമോ ക്ഷീണമോ ഒന്നും ഉണ്ടായില്ല; കുബേരനെ കാണുമ്പോഴും അങ്ങനെതന്നെ.
ആദദാനം ശിതാന്ബാണാന്യോദ്ധുകാമമവസ്ഥിതമ്। ദൃഷ്ട്വാ ഭീമം ധര്മസുതമബ്രവീന്നരവാഹനഃ
മൂർച്ചയുള്ള അമ്പുകൾ എടുത്ത് യുദ്ധത്തിന് തയ്യാറായ ഭീമനെ കണ്ടു, ധർമ്മപുത്രൻ, നരവാഹനൻ, അവനോട് പറഞ്ഞു.
വിദുസ്ത്വാം സര്വഭൂതാനി പാര്ഥ ഭൂതഹിതേ രതമ്। നിര്ഭയശ്ചാപിശൈലാഗ്രേ വസ ത്വം സഹ ബന്ധുഭിഃ
പാർത്താ, എല്ലാ ജീവികളും നിന്റെ ജീവഹിതസ്നേഹത്തെ അറിയുന്നു; അതുകൊണ്ട് ഭയമില്ലാതെ ഈ പർവ്വതശിഖരത്തിൽ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം താമസിക്കൂ.
ന ച മന്യുസ്ത്വയാ കാര്യോ ഭീമസേനസ്യ പാണ്ഡവ। കാലേനൈതേ ഹതാഃ പൂര്വം നിമിത്തമനുജസ്തവ
പാണ്ഡവാ, ഭീമസേനനോടു നീ കോപിക്കേണ്ട; ഇവരെ കാലം മുമ്പേ സംഹരിച്ചു, നിന്റെ അനിയൻ കാരണം മാത്രമാണ് അതു സംഭവിച്ചത്.
വ്രീഡാ ചാത്രന കര്തവ്യാ സാഹസം യദിദം കൃതമ്। ദൃഷ്ടശ്ചാപി സുരൈഃ പൂര്വംവിനാശോ യക്ഷരക്ഷസാമ്
ഇവിടെ ചെയ്ത ധൈര്യപ്രവർത്തിയിൽ ലജ്ജിക്കേണ്ടതില്ല; യക്ഷരാക്ഷസന്മാരുടെ നാശം ദേവന്മാർ മുമ്പേ കണ്ടിരുന്നു.
ന ഭീമസേനേ കോപോ മേ പ്രീതോസ്മി ഭരതര്ഷഭ। കര്മണാ ഭീമസേനസ്യ മമ തുഷ്ടിരഭൂത്പുരാ
ഭീമസേനനോടു എനിക്ക് കോപമൊന്നുമില്ല; ഞാൻ സന്തുഷ്ടനാണ്, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ. ഭീമസേനന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ മുമ്പേ തന്നെ ഞാൻ തൃപ്തനായിരുന്നു.
സ ഏവമുക്ത്വാ രാജാനം ഭീമസേനമഭാഷത। നൈതന്മനസി മേ താത വര്തതേ കുരുസത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, രാജാവായ ഭീമസേനനോട് കുബേരൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് എന്റെ മനസിൽ ഇല്ല, പ്രിയനായവാ, കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ.'
യദിദം സാഹസം ഭീമ കൃഷ്ണാര്ഥേ കൃതവാനസി। മാമനാദൃത്യ ദേവാംശ്ച വിനാശം യക്ഷരക്ഷസാമ്
ഭീമാ, നീ കൃഷ്ണന് വേണ്ടി ചെയ്ത ഈ ധൈര്യപ്രവർത്തി, എന്നെയും ദേവന്മാരെയും യക്ഷരക്ഷസുകളുടെ നാശവും അവഗണിച്ചുകൊണ്ടല്ലേ?
സ്വബാഹുബലമാശ്രിത്യ തേനാഹം പ്രീതിമാംസ്ത്വയി। ശാപാദദ്യ വിനിര്മുക്തോ ഘോരാദസ്മാദ്വൃകോദര
നിന്റെ സ്വന്തം കൈകളുടെ ശക്തിയിൽ ആശ്രയിച്ചുവെന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ നിന്നിൽ സന്തോഷംകൊണ്ടിരിക്കുന്നു; വൃകോദരാ, ഇന്ന് ഞാൻ ഈ ഭയങ്കര ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനായി.
അഹം പൂര്വമഗസ്ത്യേന ക്രുദ്ധേന പരമര്ഷിണാ। ശപ്തോഽപരാധേ കസ്മിംശ്ചിത്തസ്യൈഷാ നിഷ്കൃതിര്ധ്രുവമ്
മുൻകാലത്ത് മഹർഷി അഗസ്ത്യൻ ഒരു കുറ്റം കാരണം കോപത്തോടെ എന്നെ ശപിച്ചു; അതിന് ഇതാണ് തീർച്ചയായ പ്രായശ്ചിത്തം.
ദൃഷ്ടോ ഹി മമ സംക്ലേശഃ പുരാ പാണ്ഡവനന്ദന। ന തവാത്രാപരാധോസ്തി കഥംചിദപി പാണ്ഡവ
പാണ്ഡവ പുത്രാ, എന്റെ കഷ്ടം മുമ്പ് കണ്ടതാണ്; പാണ്ഡവാ, ഇവിടെ നിനക്കൊന്നും കുറ്റമില്ല.
കഥം ശപ്തോസി ഭഗവന്നഗസ്ത്യേന മഹാത്മനാ। ശ്രോതുമിച്ഛാമ്യഹം ദേവ യഥൈതച്ഛാപകാരണമ്
ഭഗവൻ, മഹാത്മാവായ അഗസ്ത്യൻ എങ്ങനെയാണ് നിങ്ങളെ ശപിച്ചത്? ആ ശാപത്തിന് കാരണമെന്തെന്ന് ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇദം ചാശ്ചര്യഭൂതം മേ യത്ക്രോധാത്തസ് ധീമതഃ। തദൈവ ത്വം ന നിര്ദഗ്ധഃ സബലഃ സപദാനുഗഃ
അത്ര ബുദ്ധിമാനായ ആ മഹർഷിയുടെ കോപത്തിൽ നിന്ന് നീയും നിന്റെ സേനയും അനുയായികളും ഉടൻ ദഹിച്ചുപോകാതിരുന്നത് എനിക്ക് അത്ഭുതമാണ്.
ദേവതാനാമഭൂന്മന്ത്രഃ കുശാവത്യാം നരേശ്വര
രാജാവേ, കുശാവതിയിൽ ദേവന്മാരുടെ ഒരു യാഗം നടന്നു.
വൃതസ്തത്രാഹമഗമം മഹാപദ്മശതൈസ്ത്രിഭിഃ। യക്ഷാണആം ഘോരരൂപാണാം വിവിധായുധധാരിണാമ്
അവിടെ ഞാൻ മൂന്നു നൂറ് വലിയ പദ്മസരസ്സുകളും ഭയങ്കരരൂപമുള്ള വിവിധായുധധാരികളായ യക്ഷന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയതായിരുന്നു.
അധ്വന്യഹമഥാപശ്യമഗസ്ത്യമൃപിസത്തമമ്। ഉഗ്രം തപസ്തപ്യഭാനം യമുനാതീരമാശ്രിതമ്। നാനാപക്ഷിഗണാകീര്ണം പുഷ്പിതദ്രുമശോഭിതമ്
അവിടേക്ക് പോകുമ്പോൾ ഞാൻ യമുനാതീരത്ത് വിവിധ പക്ഷികൾ നിറഞ്ഞു, പുഷ്പിതവൃക്ഷങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്നതിൽ കന്യകയായ അഗസ്ത്യ മഹർഷിയെ കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
തമൂര്ദ്വബാഹും ദൃഷ്ട്വൈവ സൂര്യസ്യാഭിമുഖേ സ്ഥിതമ്। തേജോരാശിം ദീപ്യമാനം ഹുതാശനമിവൈധിതമ്
സൂര്യനെ നേരിട്ട് കൈകൾ ഉയർത്തി നില്ക്കുന്ന, തീപോലെ പ്രകാശം ചൊരിയുന്ന ആ മഹർഷിയെ ഞാൻ കണ്ടു.
രാക്ഷസാധിപതിഃ ശ്രീമാന്മണിമാന്നാമ മേ സഖാ। മൌര്ക്യാദജ്ഞാനഭാവാച്ച ദര്പാന്മോഹാച്ച പാര്ഥിവ
രാക്ഷസാധിപതിയായ മനിമാൻ എന്ന എന്റെ സുഹൃത്ത്, അജ്ഞതയും അഹങ്കാരവും മൂഢതയും കൊണ്ടു, രാജാവേ—
ന്യഷ്ഠീവദാകാശഗതോ മഹര്ഷേസ്തസ്യ മൂര്ധനി। തതഃ ക്രുദ്ധഃ സ ഭഗവാനുവാചേദം തപോധനഃ
അവൻ ഒരു ഉലക്കുപോലെ ആകാശത്തിലൂടെ പറന്ന് ആ മഹർഷിയുടെ തലയിൽ വീണു; അതോടെ കോപിതനായ ആ മഹാതപസ്വി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
മാമവജ്ഞായ ദുഷ്ടാത്മാ യസ്മാദേഷ സഖാ തവ। ധര്ഷണാം കൃതവാനേതാം പശ്യതസ്തേ ധനേശ്വര
നിന്റെ ഈ ദുഷ്ടഹൃദയനായ സുഹൃത്ത് എന്നെ അവഗണിച്ച് ഈ അപമാനം ചെയ്തതിനാൽ, ധനേശ്വരാ, അതിന്റെ ഫലം കാണുക.
ത്വം ചാപ്യേഭിര്ഹതൈഃ സൈന്യൈഃ ക്ലേശം പ്രാപ്നുഹി ദുര്ഭതേ। തമേവ മാനുഷം ദൃഷ്ട്വാകില്വിഷാദ്വിപ്രമോക്ഷ്യസേ
നിന്റെ സൈന്യങ്ങൾ കൊല്ലപ്പെട്ട് നീയും വലിയ കഷ്ടം അനുഭവിക്കും, ദുഭാഗ്യവാനേ; ആ മനുഷ്യനെ കണ്ടാൽ നീ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകും.
സൈന്യാനാം തു തവൈതേഷാം പുത്രപൌത്രബലാന്വിതമ്। ന ശാപം പ്രാപ്യതേ ഘോരം ഗച്ഛ തേഽഽജ്ഞാം കരിഷ്യതി
എന്നാൽ നിന്റെ സൈന്യങ്ങളിൽ പുത്രന്മാരും മക്കളും ഉള്ളവർക്ക് ഈ ഭയങ്കര ശാപം ബാധിക്കില്ല; നീ പോവുക, അവൻ തന്റെ അജ്ഞതപ്രകാരം പ്രവർത്തിക്കും.
ഏഷ ശാപോ മയാ പ്രാപ്തഃ പ്രാക്തസ്മാദൃഷിസത്തമാത്। സ ഭീമേന മഹാരാജ ഭ്രാത്രാ തവ വിമോക്ഷിതഃ
ഈ ശാപം ഞാൻ മുമ്പ് ആ മഹർഷിയിൽ നിന്ന് ലഭിച്ചതാണ്; ഭീമൻ, രാജാവേ, നിന്റെ സഹോദരൻ, അതിൽ നിന്ന് എന്നെ മോചിപ്പിച്ചു.
യുധിഷ്ഠിര ധൃതിര്ദാക്ഷ്യം ദേശകാലപരാക്രമാഃ। ലോകതന്ത്രവിധാനാനാമേഷ പഞ്ചവിധോ വിധിഃ
യുധിഷ്ഠിരാ, ധൈര്യവും കഴിവും ദേശകാലത്തിന് അനുയോജ്യമായ വീര്യവും ലോകരീതികളുടെ ക്രമീകരണവും—ഇവയാണ് അഞ്ചു വിധത്തിലുള്ള നിയമങ്ങൾ.
ധൃതിമന്തശ്ച ദക്ഷാശ്ച സ്വേ സ്വേ കര്മണി ഭാരത। പരാക്രമവിധാനജ്ഞാ നരാഃ കൃതയുഗേഽഭവന്
ഭാരതാ, ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ കര്മ്മത്തിൽ സ്ഥിരതയും കഴിവും കാണിച്ചും വീര്യത്തിന്റെ രീതി അറിയുകയും ചെയ്തവരാണ് കൃതയുഗത്തിൽ ജീവിച്ചിരുന്നത്.
ധൃതിമാന്ദേശകാലജ്ഞഃ സര്വധര്മവിധാനവിത്। ക്ഷത്രിയഃ ക്ഷത്രിയശ്രേഷ്ഠ ശാസ്തി വൈ പൃഥിവീമനു
സ്ഥിരമായ മനസ്സും, സമയവും സ്ഥലവും അറിയുന്നവനും, എല്ലാ ധർമ്മനിയമങ്ങളും അറിയുന്നവനും ആയ ഒരു ക്ഷത്രിയൻ, ക്ഷത്രിയന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഭൂമി യഥാർത്ഥത്തിൽ ഭരിക്കുന്നത്.
യ ഏവം വര്തതേ പാര്ഥ പുരുഷഃ സര്വകര്മസു। സ ലോകേ ലഭതേ വീര യശഃ പ്രേത്യ ച സദ്ഗതിമ്
പാർത്താ, എല്ലാ കാര്യങ്ങളിലും ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നവൻ, വീരനായവനേ, ഈ ലോകത്ത് പ്രശസ്തിയും മരണത്തിന് ശേഷം നല്ല ഗതിയും നേടുന്നു.