ശ്രുത്വാ ബഹുവിധൈഃ ശബ്ദൈര്നാദ്യമാനാം ഗിരേര്ഗുഹാമ്। അജാതശത്രുഃ കൌന്തേയോ മാദ്രീപുത്രാവുഭാവപി
പർവതഗുഹയിൽ പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴങ്ങുന്നത് കേട്ടപ്പോൾ, അജാതശത്രുവും കുന്തിദേവിയുടെ മകനും മാദ്രിയുടെ രണ്ടു മക്കളും,
ധൌമ്യഃ കൃഷ്ണാ ച വിപ്രാശ്ച സര്വേ ച സുഹൃദസ്തഥാ। ഭീമസേനമപശ്യന്തഃ സര്വേ വിമനസോഽഭവന്
ധൗമ്യനും കൃഷ്ണയും ബ്രാഹ്മണന്മാരും മറ്റു സുഹൃത്തുക്കളും, ഭീമസേനനെ കാണാനാവാതെ മനസ്സിൽ വിഷമിച്ചു.
ദ്രൌപദീമാര്ഷ്ടിഷേണായ സംപ്രധാര്യ മഹാരഥാഃ। സഹിതാഃ സായുധാഃ ശൂരാഃ ശൈലമാരുരുഹുസ്തദാ
ദ്രൗപദിയെ സത്യസേനനോടു വിട്ടു, ആ മഹാരഥന്മാർ ഒരുമിച്ച് ആയുധധാരികളായി ധൈര്യത്തോടെ പർവതത്തിലേക്ക് കയറി.
തതഃ സംപ്രാപ്യ ശൈലാഗ്രം വീക്ഷമാണാ മഹാരഥാഃ। ദദൃശുസ്തേ മഹേഷ്വാസാ ഭീമസേനമരിംദമമ്
അങ്ങനെ അവർ പർവതശിഖരത്തിൽ എത്തി ചുറ്റും നോക്കി, ശത്രുക്കളെ കീഴടക്കിയ ഭീമസേനനെ കണ്ടു.
സ്ഫുരതശ്ച മഹാകായാന്ഗതസത്വാംശ്ച രാക്ഷസാന്। മഹാബലാന്മഹാസത്വാന്ഭീമസേനേവ പാതിതാന്
വലിയ ശരീരമുള്ള, ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ രാക്ഷസന്മാർ ഭീമസേനന്റെ കൈവശം വീണു മരിച്ചുകിടക്കുന്നത് അവർ കണ്ടു.
ശുശുരതശ്ച മഹാകായാന്ഗതസത്വാംശ്ച രാക്ഷസാന്। മഹാബലാന്മഹാസത്വാന്ഭീമസേനേന പാതിതാന്
വലിയ ശരീരമുള്ള, ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ രാക്ഷസന്മാർ ഭീമസേനൻ തകർത്തതുകൊണ്ട് ജീവൻ നഷ്ടപ്പെട്ട് അവിടെ കിടക്കുന്നത് അവർ നിരീക്ഷിച്ചു.
തതസ്തേ സമതിക്രമ്യ പരിഷ്വജ്യ വൃകോദരമ്। തത്രോപവിവിശുഃ പാര്ഥാഃ പ്രാപ്താ ഗതിമനുത്തമാമ്
അവർ അങ്ങോട്ട് കടന്ന് വൃകോദരനെ അണക്കി, പാർത്ഥന്മാർ അവിടെ ഇരുന്ന് വലിയ ആശ്വാസം നേടി.
തൈശ്ചതുര്ഭിര്മഹേഷ്വാസൈര്ഗിരിശൃങ്ഗമശോഭത। ലോകപാലൈര്മഹാഭാഗൈര്ദിവം ദേവവരൈരിവ
ആ നാലു മഹാശരധാരികളാൽ പർവതശിഖരം ദിവ്യരക്ഷകരാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട സ്വർഗംപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
കുബേരസദനം ദൃഷ്ട്വാ രാക്ഷസാംശ്ച നിപാതിതാന്। ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമാസീനമഥോവാച യുധിഷ്ഠിരഃ
കുബേരന്റെ ആലയം കണ്ടും രാക്ഷസന്മാർ വീണുകിടക്കുന്നതും കണ്ടും, സഹോദരൻ സഹോദരനോടൊപ്പം ഇരുന്ന് യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ പറഞ്ഞു.
സാഹസാദ്യദിവാ മോഹാദ്ബീമ പാപമിദം കൃതമ്। നൈതത്തേ സദൃശം വീര മുനേരിവ മൃഷാ വധാഃ
ഭീമാ, ധൈര്യത്താലോ അല്ലെങ്കിൽ മോഹത്താലോ നീ ചെയ്ത ഈ പാപം നിനക്കു യോജിക്കുന്നതല്ല; ഒരു സന്യാസിക്ക് അനാവശ്യഹത്യയൊന്നും ശരിയല്ല.
രാജദ്വിഷ്ടം ന കര്തവ്യമിതി ധര്മവിദോ വിദുഃ। ത്രിദശാനാമിദം ദ്വിഷ്ടം ഭീമസേന ത്വയാ കൃതമ്
ന്യായം അറിയുന്നവർ പറയുന്നു, രാജാക്കന്മാർക്ക് ദ്വേഷമുള്ള പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യരുത് എന്ന്; ഭീമസേന, ഈ പ്രവൃത്തി ദേവന്മാർക്കും ദ്വേഷമുള്ളതാണ്, നീ അതാണ് ചെയ്തത്.
അര്ഥധര്മാവനാദൃത്യ യഃ പാപേ കുരുതേ മനഃ। കര്മണാം പാര്ഥ പാപാനാം സ ഫലം വിന്ദതേ ധ്രുവമ്
ധനം, ധർമ്മം എന്നിവ അവഗണിച്ച് ആരെങ്കിലും മനസ്സിൽ പാപം ആലോചിച്ചാൽ, പാർത്ഥാ, അത്തരം പാപപ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അവൻ ഉറപ്പായും അനുഭവിക്കും.
സാഹസംവത ഭദ്രം തേ ദേവാനാമപി ചാപ്രിയമ്'। പുനരേവം ന കര്തവ്യം മമ ചേദിച്ഛസി പ്രിയമ്
നിനക്ക് ആശംസകൾ; ഈ ധൈര്യരഹിതമായ പ്രവൃത്തി ദേവന്മാർക്കും ഇഷ്ടമല്ല. എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കണമെങ്കിൽ ഇനിയും ഇങ്ങനെ ചെയ്യരുത്.
ഏവമുക്ത്വാ സ ധര്മാത്മാ ഭ്രാതാ ഭ്രാതരമച്യുതമ്। `ഭീമസേനം മഹാബാഹുമപ്രധൃഷ്യപരാക്രമമ്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച സഹോദരൻ തന്റെ വിശ്വസ്തനായ സഹോദരനായ ഭീമസേനനെ, മഹാബലശാലിയെയും അജയ്യനുമായവനെയും അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
അര്ഥതത്ത്വവിഭാഗജ്ഞഃ കുന്തീപുത്രോ യുധിഷ്ഠിരഃ। വിരാമ മഹാതേജാസ്തമേവാര്ഥം വിചിന്തയന്
സമ്പത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കിയ കുന്തിദേവിയുടെ മകൻ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ, അതേ കാര്യത്തിൽ ആലോചിച്ച് ഒരു നിമിഷം നിശ്ശബ്ദനായി നിന്നു.
തതസ്തേ ഹതശിഷ്ടാ യേ ഭീമസേനേന രാക്ഷസാഃ। സഹിതാഃ പ്രത്യപദ്യന്ത കുബേരസദനം പ്രതി
ഭീമസേനൻ കൊല്ലാതെ വിട്ട രാക്ഷസന്മാർ കൂട്ടമായി കൂടി, കുബേരന്റെ വാസസ്ഥലത്തേക്കു പോകാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തേ ജവേന മഹാവേഗാഃ പ്രാപ്യ വൈശ്രവണാലയമ്। ഭീമമാര്തസ്വരം ചക്രുര്ഭീമസേനഭയാര്ദിതാഃ
വലിയ വേഗത്തിലും ശക്തിയിലും അവർ വൈശ്രവണന്റെ ഭവനത്തിലെത്തി, ഭീമസേനനെ ഭയന്ന് ദു:ഖത്തിൽ ആലാപിച്ചു.
ന്യസ്തശസ്ത്രായുധാഃ ക്ലാന്താഃ ശോണിതാക്തപരിച്ഛദാഃ। പ്രകീര്ണമൂര്ധജാ രാജന്യക്ഷാധിപതിമബ്രുവന്
അയുധങ്ങൾ വച്ചുവെച്ച് ക്ഷീണിച്ച രാക്ഷസന്മാർ, രക്തം പാടായ വസ്ത്രങ്ങളോടെ, മുടി ചിതറിച്ച്, യക്ഷാധിപതിയെ അഭിമുഖീകരിച്ചു.
ഗദാപരിഘനിസ്ത്രിംസതോമരപ്രാസയോധിനഃ। രാക്ഷസാ നിഹതാഃ സര്വേ തവ ദേവപുരഃസരാഃ
ഗദ, ഉരുമി, വാൾ, കുന്തം, ഇലക്കൊമ്പ് തുടങ്ങിയ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള, ദൈവനഗരത്തിലെ നിന്റെ സേവകരായ എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരും കൊല്ലപ്പെട്ടു.
പ്രമൃദ്യതരസാ ശൈലം മാനുഷേണ ധനേശ്വര। ഏകേന നിഹതാഃ സങ്ഖ്യേ ഗതാഃ ക്രോധവശാ ഗണാഃ
ധനത്തിന്റെ അധിപനേ, ഒരു മനുഷ്യൻ അതിപ്രഭാവത്തോടെ പർവതം തകർത്തു; കോപത്തിൽ ആ കൂട്ടങ്ങൾ യുദ്ധത്തിൽ നശിച്ചു.
പ്രവരാ രാക്ഷസേന്ദ്രാണാം യക്ഷാണാം ച നരാധിപ। ശേരതേ നിഹതാ ദേവ ഗതസത്വാഃ പരാസവഃ
രാജാവേ, രാക്ഷസന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും പ്രധാനികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ജീവൻ വിട്ട്, അവരുടേത് ശവങ്ങൾ മാത്രം അവശേഷിക്കുന്നു.
ഭഗ്നഃ ശൈലോ വയം ഭഗ്നാ മണിമാംസ്തേ സഖാ ഹതഃ। മാനുഷേണം കൃതം കര്മ വിധത്സ്വ യദനന്തരമ്
പർവതം തകർന്നു, ഞങ്ങൾ തോറ്റു, രത്നാഭരണങ്ങളുള്ള ഞങ്ങളുടെ സുഹൃത്ത് കൊല്ലപ്പെട്ടു; ഈ പ്രവൃത്തി ഒരു മനുഷ്യൻ ചെയ്തതാണു—ഇനി എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് തീരുമാനിക്കുക.
സ തച്ഛ്രുത്വാ തു സംക്രുദ്ധഃ സര്വയക്ഷഗണാധിപഃ। കോപസംരക്തനയനഃ കഥമിത്യബ്രവീദ്വചഃ
ഇത് കേട്ടപ്പോൾ, എല്ലാ യക്ഷസംഘങ്ങളുടെ അധിപൻ കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച്, എങ്ങനെ സംഭവിച്ചു എന്നു ചോദിച്ചു.
ദ്വിതീയമപരാധ്യന്തം ഭീമം ശ്രുത്വാ ധനേശ്വരഃ। ചുക്രോധ യക്ഷാധിപതിര്യുജ്യതാമിതി ചാബ്രവീത്
ഭീമന്റെ രണ്ടാമത്തെ കുറ്റം കേട്ടപ്പോൾ ധനത്തിന്റെ അധിപൻ അത്യന്തം കോപിച്ചു; യക്ഷാധിപൻ 'സജ്ജമാക്കൂ' എന്ന് ആജ്ഞാപിച്ചു.
അഥാഭ്രഘനസംകാശം ഗിരികൂടമിവോച്ഛ്രിതമ്। രഥം സംയോജയാമാസുര്ഗര്ന്ധൈവര്ഹേമമാലിഭിഃ
അപ്പോൾ, മേഘക്കൂട്ടം പോലെയും ഉയർന്ന പർവതശിഖരം പോലെയും തോന്നുന്ന ഒരു രഥം, സുവർണ്ണമാലകളാൽ അലങ്കരിച്ച് അവർ ഒരുക്കി.
തസ്യ സര്വഗുണോപേതാ വിമലാക്ഷാ ഹയോത്തമാഃ। തേജോബലഗുണോപേതാ നാനാരത്നവിഭൂഷിതാഃ। ശോഭമാനാ രഥേ യുക്താസ്തരിഷ്യന്ത ഇവാശുഗാഃ
ആ രഥത്തിൽ എല്ലാ ഗുണങ്ങളും നിറഞ്ഞ, വെടിപ്പുള്ള കണ്ണുകളുള്ള, ശക്തിയും തേജസ്സും ഉള്ള, വിവിധ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, പ്രകാശമുള്ള കുതിരകൾ കൂട്ടി, അതിവേഗത്തിൽ സഞ്ചരിക്കാൻ തയ്യാറാക്കി.
തതസ്തേ തു മഹായക്ഷാഃ ക്രുദ്ധം ദൃഷ്ട്വാ ധനേശ്വരമ്'। ഹര്ഷയാമാസുരന്യോന്യമിങ്ഗിതൈര്വിജയാവഹൈഃ
അപ്പോൾ ധനേശ്വരൻ കോപിച്ചിരിക്കുന്നത് കണ്ട മഹായക്ഷന്മാർ പരസ്പരം വിജയസൂചനകൾ നൽകി സന്തോഷിച്ചു.
സ തമാസ്ഥായ ഭഗവാന്രാജരാജോ മഹാരഥമ്। പ്രയയൌ ദേവഗനധര്വൈഃ സ്തൂയമാനോ മഹാദ്യുതിഃ
അവൻ ആ മഹാരഥത്തിൽ കയറി, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സ്തുതികൾക്കിടയിൽ, തേജസ്സോടെ പുറപ്പെട്ടു.
തം പ്രയാന്തം മഹാത്മാനം സര്വേ യക്ഷാ ധനാധിപമ്। `അനുജഗ്മുര്മഹാത്മാനം ധനദം ഘോരദര്ശനാഃ
ആ മഹാത്മാവായ ധനപതിയെ, ഭയങ്കരമായ രൂപമുള്ള എല്ലാ യക്ഷന്മാരും പിന്തുടർന്നു.
രക്താക്ഷാ ഹേമസംകാശാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ। സായുധാ ബദ്ധനിസ്ത്രിംശാ യക്ഷാ ബഹുശതായുധാഃ
ചുവന്ന കണ്ണുകളോടെ, പൊന്നുപോലെയുള്ള ദേഹത്തോടും വലിയ ശരീരവും ശക്തിയും ആയുധങ്ങളുമായി, വാൾ കെട്ടിയ അനേകം യക്ഷന്മാർ മുന്നോട്ട് നീങ്ങി.