തഥാ സാലാംസ്തമാലാംശ്ച പാടലാബകുലാനപി। മാലാ ഇവ സമാസക്താഃ ശൈലാനാം ശിഖരേഷു ച
അത് പോലെ, സാൽ, തമാല, പാടല, ബകുലവൃക്ഷങ്ങൾ പർവതശിഖരങ്ങളിൽ മാലപോലെ ചേർന്ന് വളർന്നിരുന്നു.
വിമലസ്ഫാടികാഭാനി പാണ്ഡുരച്ഛദനൈര്ദ്വിജൈഃ। കലഹംസൈരുപേതാനി സാരസാഭിരുതാനി ച
വെളുത്ത ഇലയുള്ള കലയഹംസകളും സാരസപ്പക്ഷികളും വസിക്കുന്ന, സ്ഫടികംപോലെയുള്ള വൃക്ഷങ്ങൾ അവിടെ തിളങ്ങി.
സരാംസി ബഹുശഃ പാര്ഥാ പശ്യന്തഃ ശൈലസാനുഷു। പദ്മോത്പലവിമിശ്രാണി സുഖശീതജലാനി ച
പാർഥാ, അവർ മലകളുടെ ചരിവുകളിൽ അനേകം തടാകങ്ങൾ കണ്ടു, അവയുടെ വെള്ളം തണുപ്പും സുഖവും നിറഞ്ഞതായിരുന്നു, താമരകളും നീലനീർമ്മലരും കലർന്നിരിക്കുന്നു.
ഏവം ക്രമേണ തേ വീരാ വീക്ഷമാണാഃ സമന്തതഃ। ഗന്വന്ത്യഥ മാല്യാനി രസവന്തി ഫലാനി ച
ഇങ്ങനെ ചുറ്റും നോക്കി ആ വീരന്മാർ മുന്നോട്ട് നടന്നു, അപ്പോൾ അവർ പൂമാലകളും രുചികരമായ പഴങ്ങളും ചൂണ്ടെടുത്തു.
സരാംസി ച മനോജ്ഞാനി വൃക്ഷാംശ്ചാതിമനോരമാന്। വിവിശുഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേവിസ്മയോത്ഫുല്ലലോചനാഃ
പാണ്ഡവർ എല്ലാവരും അത്ഭുതം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ ആ മനോഹരമായ തടാകങ്ങളിലും അത്യന്തം ആകർഷകമായ വൃക്ഷവനങ്ങളിലും കയറി.
കമലോത്പലകഹ്ലാരപുണ്ഡരീകസുഗന്ധിനാ। സേവ്യമാനാ വനേ തസ്മന്സുഖസ്പര്ശേന വായുനാ
അവിടെ കാറ്റ് അത്യന്തം സുഖകരമായി തൊട്ടുപോകുന്നു, താമര, നീലനീർമ്മല, കഹ്ലാര, പുണ്ഡരീകം എന്നിവയുടെ സുഗന്ധം കാട്ടിൽ പടരുന്നു.
തതോ യുധിഷ്ഠിരോ ഭീമമാഹേദം പ്രീതിമദ്വചഃ। അഹോ ശ്രീമദിദം ഭീമ ഗന്ധമാദനകാനനമ്
അതിനുശേഷം യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ ഭീമനോട് സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഭീമാ, ഈ ഗന്ധമാദനവനം എത്ര മനോഹരമാണ്!'
വനേ ഹ്മസ്മിന്മനോരമ്യേ ദിവ്യാ കാനനജാ ദ്രുമാഃ। ലതാശ്ച വിവിധാകാരാഃ പത്രപുഷ്പഫലോപഗാഃ। ഭാന്ത്യേതേ പുഷ്പവികചാഃ പുംസ്കോകിലകുലാകുലാഃ
ഈ മനോഹരമായ കാട്ടിൽ ദൈവികമായ വൃക്ഷങ്ങളും, പലവിധ രൂപത്തിലുള്ള ഇല, പൂവ്, പഴം നിറഞ്ഞ ലതകളും, പൂക്കളാൽ പുഷ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതും, കുയിലുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നിറഞ്ഞതുമാണ്.
നാത്ര കണ്ടകിനഃ കേചിന്ന ച വിദ്യന്ത്യപുഷ്പിതാഃ। സ്നിഗ്ധപത്രഫലാ വൃക്ഷാ ഗന്ധമാദനസാനുഷു
ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ മുളകുള്ളതോ പൂക്കളില്ലാത്തതോ ആയ വൃക്ഷങ്ങൾ ഇല്ല; എല്ലാം മിനുക്കുള്ള ഇലകളും പഴങ്ങളും ഉള്ളവയാണ്.
ഭ്രമരാരാവമധുരാ നലിനീഃ ഫുല്ലപങ്കജാഃ। വിലോഡ്യമാനാ പശ്യേമാഃ കരിഭിഃ സകരേണുഭിഃ
നമുക്ക് ഇവിടെയുള്ള പുഷ്പിച്ച താമരകൾ കാണാം, തേൻചീറ്റികളുടെ മധുരമായ ഗുഞ്ചലോടെ, കറിവാനുകൾ പൂപ്പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട് അവയെ ഇളക്കുന്നു.
പശ്യേമാം നലിനീം ചാന്യാം കമലോത്പലമാലിനീമ്। സ്രഗ്ധരാം വിഗ്രഹവതീം സാക്ഷാച്ഛ്രിയമിവാപരാമ്
ഇനി നോക്കൂ, മറ്റൊരു തടാകം താമരകളും നീലനീർമ്മലകളും അലങ്കരിച്ച്, പൂമാലകൾ ധരിച്ച്, സാക്ഷാൽ ലക്ഷ്മി ദേവിയെപ്പോലെയാണ്.
നാനാകുസുമഗന്ധാഢ്യാസ്തസ്യേമാഃ കാനനോത്തമേ। ഉപഗീയമാനാ ഭ്രമരൈ രാജന്തേ വനരാജയഃ
ഈ ഉത്തമമായ കാട്ടിൽ, പലവിധ പുഷ്പങ്ങളുടെ സുഗന്ധം നിറഞ്ഞ വനം, തേൻചീറ്റികൾ പാടുമ്പോൾ പ്രകാശിക്കുന്നു.
പശ്യ ഭീമ ശുഭാന്ദേശാന്ദേവാക്രീഡാന്സമന്തതഃ। അമാനുഷഗതിം പ്രാപ്താഃ സംസിദ്ധാഃ സ്മ വൃകോദര
ഭീമാ, ചുറ്റും ഈ മനോഹരമായ പ്രദേശങ്ങൾ നോക്കൂ, ദേവന്മാർ കളിക്കുന്ന സ്ഥലങ്ങൾ; വൃകോദരാ, നമുക്ക് മനുഷ്യരെക്കാൾ മേലുള്ള സ്ഥിതി ലഭിച്ചിരിക്കുന്നു.
ലതാഭിഃ പുഷ്പിതാഗ്രാഭിഃ പുഷ്പിതാഃ പാദപോത്തമാഃ। സംശ്ലിഷ്ടാഃ പാര്ഥ ശോഭന്തേ ഗന്ധമാദനസാനുഷു
പാർഥാ, ഗന്ധമാദനത്തിന്റെ ചരിവുകളിൽ പുഷ്പിച്ച ലതകൾ ചുറ്റിപ്പിടിച്ച ഉത്തമവൃക്ഷങ്ങൾ അത്യന്തം ഭംഗിയായി കാണപ്പെടുന്നു.
ശിഖണ്ഡിനീഭിശ്ചരതാം സഹിതാനാം ശിഖണ്ഡിനാമ്। നദതാം ശൃണു നിര്ഘോഷം ഭീമ പര്വതസാനുഷു
ഭീമാ, മലയുടെ ചരിവുകളിൽ കൂട്ടമായി സഞ്ചരിക്കുന്ന മയിൽക്കൂട്ടങ്ങളുടെ ഉച്ചത്തിലുള്ള ശബ്ദം കേൾക്കൂ.
ചകോരാഃ ശതപത്രാശ്ച മത്തകോകിലശാരികാഃ। പത്രിണഃ പുഷ്പിതാനേതാന്സംപതന്തി മഹാദ്രുമാന്
ചകോരകൾ, ശതപത്രപക്ഷികൾ, മദ്യപമായ കുയിലുകളും ശാരികകളും—ഇവയെല്ലാം ഈ പുഷ്പിച്ച വലിയ വൃക്ഷങ്ങളിലേക്ക് കൂട്ടമായി പറക്കുന്നു.
രക്തപീതാരുണാഃ പാര്ഥ പാദപാഗ്രഗതാഃ ഖഗാഃ। പരസ്പരമുദീന്തേ ബഹവോ ജീവജീവകാഃ
പാർഥാ, ചുവപ്പും മഞ്ഞയും ചുവപ്പുനിറം കലർന്നതുമായ ജീവജീവകപക്ഷികൾ വൃക്ഷങ്ങളുടെ മുകളിൽ ഇരുന്നു പരസ്പരം വിളിക്കുന്നു.
ഹരിതാരുണവര്ണാനാം ശാഡ്വലാനാം സമീപതഃ। സാരസാഃ പ്രതിദൃശ്യന്തേ ശൈലപ്രസ്രവണേഷ്വപി
പച്ചയും ചുവപ്പും കലർന്ന പുല്മേടുകളുടെ സമീപവും മലപ്രവാഹങ്ങളിലും സാരസങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും കാണാം.
വദന്തി മധുരാ വാചഃ സര്വഭൂതമനോരമാഃ। ഭൃങ്ഗരാജോപചക്രാശ്ച ലോഹപൃഷ്ഠാഃ പതത്രിണഃ
തേനീച്ചകളുടെ രാജാവും ഇരുമ്പുനിറമുള്ള പക്ഷികളും, എല്ലാ ജീവജാലങ്ങൾക്കും ഇഷ്ടമായവ, മധുരമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉരുത്തിരിയുന്നു.
ചതുര്വിഷാണാഃ പദ്മാഭാഃ കുഞ്ജരാഃ സകരേണവഃ। ഏതേ വൈഡൂര്യവര്ണാഭം ക്ഷോഭയന്തി മഹത്സരഃ
നാലു കൊമ്പുള്ള, താമരനിറമുള്ള, പൂപ്പൊടിയിൽ മൂടപ്പെട്ട കറിവാനുകൾ, വൈഡൂര്യനിറംപോലെയുള്ളവ, വലിയ തടാകം ഇളക്കുന്നു.
ബഹുതാലസമുത്സേഘാഃ ശൈലശൃങ്ഗപരിച്യുതാഃ। നാനാപ്രസ്രവണേഭ്യശ്ച വാരിധാരാഃ പതന്തി ച
പർവതശിഖരങ്ങളിൽ നിന്നു ഉയർന്ന് വിവിധ ഉറവകളിൽ നിന്നു വെള്ളം ശക്തിയായി ചാടിപ്പൊങ്ങി താഴേക്ക് വീഴുന്നു.
ഭാസ്കരാഭപ്രഭാ ഭീമാഃ ശാരദാഭ്രഘനോപമാഃ। ശോഭയന്തി മഹാശൈലം നാനാരജതധാതവഃ
സൂര്യനുപമമായ പ്രകാശമുള്ള, ശാരദകാലത്തിലെ മേഘങ്ങൾപോലെയുള്ള ഭയങ്കരമായ വെള്ളി ധാതുക്കൾ ആ മഹാപർവതത്തെ അലങ്കരിക്കുന്നു.
ക്വചിദഞ്ജനവര്ണാഭാഃ ക്വചിത്കാഞ്ചനസന്നിഭാഃ। ധാതവോ ഹരിതാലസ്യ ക്വചിദ്ധിങ്ഗുലകസ്യ ച
ചിലിടങ്ങളിൽ കജലപോലെയും മറ്റിടങ്ങളിൽ പൊന്നുപോലെയും, ചിലിടങ്ങളിൽ പച്ചമഞ്ഞളിന്റെയും ചുവപ്പുമഞ്ഞളിന്റെയും ധാതുക്കളും കാണാം.
മനഃശിലാഗുഹാശ്ചൈവ സംധ്യാഭ്രനികരോപമാഃ। ശശലോഹിതവര്ണാഭാഃ ക്വചിദ്ഗൈരികധാതവഃ
ചില ഗുഹകൾ ചുവന്ന മനശ്ശിലപോലെയും സന്ധ്യാകാല മേഘക്കൂട്ടംപോലെയും കാണാം; ചിലിടങ്ങളിൽ മുയലിന്റെ രക്തംപോലെയുള്ള ഗൈരികം എന്ന ധാതുവും കാണാം.
സിതാസിതാഭ്രപ്രതിമാ ബാലസൂര്യസമപ്രഭാഃ। ഏതേ ബഹുവിധാഃ ശൈലം ശോഭയന്തി മഹാപ്രഭാഃ
വെള്ളയും കറുപ്പും മേഘങ്ങൾപോലെയും, ഉദയസൂര്യനുപമമായ പ്രകാശമുള്ളവയും, ഇങ്ങനെ പലവിധത്തിലുള്ള പ്രകാശമുള്ള ധാതുക്കൾ ആ മഹാപർവതത്തെ ഭംഗിയാക്കുന്നു.
ഗന്ധര്വാഃ സഹ കാന്താഭിര്യഥേഷ്ടം ഭീമവിക്രമാഃ। ദൃശ്യന്തേ ശൈലശൃങ്ഗേഷു പാര്ഥ കിംപുരുഷൈഃ സഹ
പാർഥാ, ഭയങ്കരശക്തിയുള്ള ഗന്ധർവന്മാർ അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ടവരോടൊപ്പം കിംപുരുഷന്മാരോടുകൂടി പർവതശിഖരങ്ങളിൽ കാണപ്പെടുന്നു.
ഗീതാനാം സമതാലാനാം തഥാസാമ്നാം ച നിഃഖനഃ। ശ്രൂയതേ ബഹുധാ ഭീമ സര്വഭൂതമനോഹരഃ
ഭീമാ, പാട്ടുകളുടെ, വാദ്യങ്ങളുടെ, സമഗാനങ്ങളുടെ മനോഹരമായ ശബ്ദങ്ങൾ പലവിധത്തിലും മുഴങ്ങുന്നു; അതൊക്കെയും എല്ലാ ജീവികളെയും ആകർഷിക്കുന്നു.
മഹാഗങ്ഗാമുദീക്ഷഖ പുണ്യാം ദേവനദീം ശുഭാമ്। കലഹംസഗണൈര്ജുഷ്ടാമൃഷികിന്നരസേവിതാമ്
നീ മഹാപുണ്യമായ ദൈവീയമായ ഗംഗയെ കാണൂ; അതിൽ കലയ്ക്കളുകൾ നിറഞ്ഞു, കിനരന്മാരും ഋഷിമാരും സേവിക്കുന്നു.
ധാതുഭിശ്ച സരിദ്ഭിശ്ച കിന്നരൈര്മൃഗപക്ഷിഭിഃ। ഗന്ധര്വൈരപ്സരോഭിശ്ച കാനനൈശ്ച മനോരമൈഃ
അവിടെ ധാതുക്കളും നദികളും, കിനരന്മാരും കാട്ടുമൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും മനോഹരമായ കാടുകളും കാണാം.
വ്യാലൈശ്ച വിവിധാകാരൈഃ ശതശീര്ഷൈഃ സമന്തതഃ। ഉപേതം പശ്യ കൌന്തേയ ശൈലരാജമരിംദമ
കൗന്തേയാ, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ചവനേ, നാനാവിധ രൂപമുള്ള നൂറു തലകളുള്ള പാമ്പുകൾ ചുറ്റിപ്പറ്റിയിരിക്കുന്ന ഈ പർവതരാജാവിനെ നോക്കൂ.