ധാര്മികാന്ധര്മകാര്യേഷു അര്ഥകാര്യേഷു പണ്ഡിതാന്। സ്ത്രീഷു ക്ലീബാന്നിയുഞ്ജീത ക്രൂരാന്ക്രൂരേഷു കര്മസു
ധാര്മികരെ ധാര്മിക പ്രവര്ത്തികളില്, പണ്ഡിതരെ സാമ്പത്തിക കാര്യങ്ങളില്, സ്ത്രീകളെ സ്ത്രീകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കാര്യങ്ങളില്, ക്രൂരരെ ക്രൂരമായ ജോലികളില് നിയോഗിക്കണം.
സ്വേഭ്യശ്ചൈവ പരേഭ്യശ്ച കാര്യാകാര്യസമുദ്ഭവാ। ബുദ്ധിഃ കര്മസു വിജ്ഞേയാ രിപൂണാം ച ബലാബലമ്
സ്വന്തതയിലും മറ്റുള്ളവരുടേയും കാര്യങ്ങളിലും യോഗ്യമായതോ അല്ലാത്തതോ ആയ കാര്യങ്ങളില് ബുദ്ധിയോടെ പ്രവര്ത്തനങ്ങളുടെ സ്വഭാവവും ശത്രുക്കളുടെ ശക്തിയും ദൗര്ബല്യവും തിരിച്ചറിയണം.
ബുദ്ധ്യാ സ്വപ്രതിപന്നേഷു കുര്യാത്സാധുഷ്വനുഗ്രഹമ്। നിഗ്രഹം ചാപ്യശിഷ്ടേഷു നിര്മര്യാദേഷു കാരയേത്
സ്വന്തവരില് നല്ലവരോടു ബുദ്ധിപൂര്വം അനുകൂലത കാണിക്കണം; അശിഷ്ടരും അതിരു കടക്കുന്നവരോടു നിയന്ത്രണം നടപ്പാക്കണം.
നിഗ്രഹേ പ്രഗ്രഹേ സമ്യഗ്യദാ രാജാ പ്രവര്തതേ। തദാ ഭവതി ലോകസ്യ മര്യാദാ സുവ്യവസ്ഥിതാ
രാജാവ് നിയന്ത്രണവും വിട്ടുവിടലും ശരിയായി പ്രയോഗിക്കുമ്പോള് ജനങ്ങളുടെ ആചാരക്രമം നല്ല രീതിയില് നിലനില്ക്കുന്നു.
ഏഷ തേഽഭിഹിതഃ പാര്ഥ ഘോരോ ധര്മോ ദുരന്വയഃ। തം സ്വധര്മവിഭാഗേന വിനയസ്ഥോഽനുപാലയ
പാര്ത്ഥാ, ഈ കഠിനവും ഗ്രഹിക്കാന് ബുദ്ധിമുട്ടുള്ളതുമായ ധര്മ്മം നിന്നോട് വിശദീകരിച്ചു; നീ ശാന്തതയോടെ, സ്വധര്മ്മം അനുസരിച്ച് ഇതിനെ പാലിക്കണം.
തപോധര്മദമേജ്യാഭിര്വിപ്രാ യാന്തി യഥാ ദിവമ്। ദാനാതിഥ്യക്രിയാധര്മൈര്യാന്തി വൈശ്യാശ്ച സദ്ഗതിമ്
ബ്രാഹ്മണര് തപസ്സ്, ധര്മ്മം, ആത്മനിയന്ത്രണം, യാഗങ്ങള് എന്നിവയിലൂടെ സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നതുപോലെ, വൈശ്യന്മാര് ദാനം, അതിഥിസേവനം, നല്ല പ്രവൃത്തികള് എന്നിവയിലൂടെ നല്ല ഗതിയെ പ്രാപിക്കുന്നു.
ദ്വിജശുശ്രൂഷയാ ശൂദ്രാ ലഭന്തേ ഗതിമുത്തമാമ്'। ക്ഷത്രം യാതി തഥാ സ്വര്ഗം ഭുവി നിഗ്രഹപാലനൈഃ
ശൂദ്രന്മാര് ദ്വിജന്മാരെ സേവിച്ചുകൊണ്ട് ഉത്തമമായ ഗതിയെ നേടുന്നു; അതുപോലെ, ക്ഷത്രിയന്മാര് ഭൂമിയില് നിയന്ത്രണം പാലിച്ചുകൊണ്ട് സ്വര്ഗ്ഗം പ്രാപിക്കുന്നു.
സമ്യക്പ്രണീതദണ്ഡാ ഹി കാമദ്വേപവിവര്ജിതാഃ। അലുബ്ധാ വിഗതക്രോധാഃ സതാം യാന്തി സലോകതാം
ശിക്ഷ ശരിയായി നടപ്പാക്കുന്നവരും, ആഗ്രഹവും കോപവും ഇല്ലാത്തവരും, സ്വാര്ഥതയില്ലാത്തവരും, സദാചാരമുള്ളവരും സന്മാര്ഗ്ഗത്തിലുള്ളവരുടെ ലോകത്തെ പ്രാപിക്കുന്നു.
തതഃ സംഹൃത്യ വിപുലം തദ്വപുഃ കാമവര്ധിതമ്। ഭീമസേനം പുനര്ദോര്ഭ്യാം പര്യഷ്വജത വാനരഃ
അതിനുശേഷം ആ വാനരന് തന്റെ വിശാലവും ആഗ്രഹം നിറഞ്ഞതുമായ രൂപം പിന്വലിച്ച്, ഭീമസേനനെ വീണ്ടും കൈകളാല് അണച്ചു.
പരിഷ്വക്തസ്യ തസ്യാശു ഭ്രാത്രാ ഭീമസ്യ ഭാരത। ശ്രമോ നാശമുപാഗച്ഛത്സര്വം ചാസീത്പ്രദക്ഷിണമ്
ഭാരതാ, സഹോദരന് ഭീമനെ അണച്ചപ്പോള് അവന്റെ ക്ഷീണം ഉടനെ അകന്നു, എല്ലാം ശുഭമായി മാറി.
[ബലം ചാതിബലോ മേനേ ന മേഽസ്തി സദൃശോ മഹാന്।] തതഃ പുനരഥോവാച പര്യശ്രുനയനോ ഹരിഃ
ഭീമന്റെ ശക്തി അത്യന്തം വലുതാണെന്ന് അവന് കരുതി; 'എനിക്ക് തുല്യന് ആരുമില്ല' എന്നു വിചാരിച്ചു. പിന്നെ കണ്ണുനിറഞ്ഞുനിറഞ്ഞ് ആ വാനരന് വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ഭീമമാഭാഷ്യ സൌഹാര്ദാദ്ബാഷ്പഗദ്ഗദയാ ഗിരാ। ഗച്ഛ വീര സ്വമാവാസം സ്മര്തവ്യോഽസ്മി കഥാന്തരേ
സ്നേഹത്തോടെ ഭീമനോട് സംസാരിച്ച്, കണ്ണുനീർ നിറഞ്ഞ സ്വരത്തിൽ വാനരന് പറഞ്ഞു: 'വീരാ, നീ തിരിച്ചു പോവുക; മറ്റൊരു കഥയില് എന്നെ ഓര്ക്കണം.'
ഇഹസ്ഥശ്ച കുരുശ്രേഷ്ഠ ന നിവേദ്യോസ്മി കസ്യചിത്। ധനദസ്യാലയാച്ചാപി വിസൃഷ്ടാനാം മഹാബല
കുരുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ ആരോടും എന്റെ സാന്നിധ്യം വെളിപ്പെടുത്തരുത്. ധനത്തിന്റെ ദേവന്റെ ആലയത്തിൽ നിന്ന് വിട്ടുവിട്ട ശക്തശാലികളിൽ ഒരാളാണ് ഞാൻ.
ഏഷ കാല ഇഹായാതും ദേവഗന്ധര്വയോഷിതാമ്। മമാപി സഫലം ച ക്ഷുഃ സ്മാരിതശ്ചാസ്മി രാഘവമ്
ഇപ്പോൾ ദേവതകളുടെയും ഗാന്ധർവ സ്ത്രീകളുടെയും ഇവിടെ വരാനുള്ള സമയമാണ്. എന്റെ വിശപ്പും തൃപ്തിയായി, രാഘവനെ ഞാൻ ഓർമ്മിച്ചു.
[രാമാഭിധാനം വിഷ്ണും ഹി ജഗദ്ധൃദയനന്ദനമ്। സീതാവക്രാരവിന്ദാര്കം ദശാസ്യധ്വാന്തഭാസ്കരമ് ।।]
രാമൻ എന്നത് വിഷ്ണുവിന്റെ തന്നെ രൂപമാണ്, ലോകഹൃദയത്തിനുള്ള സന്തോഷം, സീതയുടെ വടംവലി പോലെ മനോഹരമായ മുഖത്തിന് സൂര്യൻപോലെയും, ദശമുഖന്റെ ഇരുണ്ടത്വം നീക്കം ചെയ്യുന്നവനുമാണ്.
മാനുഷം ഗാത്രസംസ്പര്ശം ഗത്വാ ഭീമ ത്വയാ സഹ। തദസ്മദ്ദര്ശനം വീര കൌന്തേയാമാഘമസ്തു തേ
ഭീമാ, നിന്നോടൊപ്പം മനുഷ്യശരീരത്തിന്റെ സ്പർശം അനുഭവിച്ച ശേഷം, ധൈര്യശാലിയായ കുന്തീപുത്രാ, എന്റെ ദർശനം നിന്നെ ദോഷം ചെയ്യാതിരിക്കട്ടെ.
ഭ്രാതൃത്വം ത്വം പുരസ്കൃത്യ വരം വരയ ഭാരത। യദി താവന്മയാ ക്ഷുദ്രാ ഗത്വാ വാരണസാഹ്വയമ്
നമ്മുടെ സഹോദരബന്ധം കണക്കിലെടുത്ത്, ഭാരതപുത്രാ, നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ. എങ്കിൽ ഞാൻ വാരണാസിയിലേക്ക് പോയി ചെറിയൊരു കാര്യം പോലും നിനക്കായി ചെയ്യാം.
ധാര്തരാഷ്ട്രാ നിഹന്തവ്യാ യാവദേതത്കരോമ്യഹമ്। ശിലയാ നഗരം വാ തന്മര്ദിതവ്യം മയാ യദി
ധൃതരാഷ്ട്രന്റെ മക്കളെ കൊല്ലേണ്ടതാണല്ലോ; ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ, നീ ആഗ്രഹിച്ചാൽ, അവരുടെ നഗരം ഒരു പർവതത്താൽ തകർക്കാനും ഞാൻ തയ്യാറാണ്.
[ബദ്ധ്വാ ദുര്യോധനം ചാദ്യ ആനയാമി തവാന്തികമ്।] യാവദേതത്കരോമ്യദ്യകാമം തവ മഹാബല
ദുര്യോധനനെ ഇന്ന് ബന്ധിച്ചു കൊണ്ടുവന്ന് നിന്റെ മുമ്പിൽ നിൽക്കാൻ ഞാൻ കഴിയും; നീ ആഗ്രഹിക്കുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യാം, മഹാബലശാലിയേ.
ഭീമസേനസ്തു തദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ തസ് മഹാത്മനഃ। പ്രത്യുവാച ഹനൂന്തം പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ
അവൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട ഭീമസേനൻ, ഹനുമാനോട് ഹൃദയത്തിൽ ആനന്ദത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
കൃതമേവ ത്വയാ സര്വം മമ വാനരപുങ്ഗവ। സ്വസ്തി തേഽസ്തു മഹാബാഹോ കാമയേ ത്വാം പ്രസീദമേ
വാനരഗണത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ, നീ എന്റെ വേണ്ടി എല്ലാം തന്നെ ചെയ്തു കഴിഞ്ഞു. മഹാബാഹുവേ, നിനക്ക് ആശംസകൾ. ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് നിന്റെ അനുഗ്രഹം മാത്രമാണ്.
സനാഥാഃ പാണ്ഡവാഃ സര്വേ ത്വയാ നാഥേന വീര്യവന്। തവൈവ തേജസാ സര്വാന്വിജേഷ്യാമോ വയം പരാന്
നീ നമ്മുടെ ശക്തിയുള്ള രക്ഷകനായിരിക്കുമ്പോൾ, പാണ്ഡവന്മാർ എല്ലാവരും സംരക്ഷിതരാണ്. നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ടു ഞങ്ങൾ എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കും.
ഏവമുക്തസ്തു ഹനുമാന്ഭീമസേനമഭാഷത। ഭ്രാതൃത്വാത്സൌഹൃദാച്ചൈവ കരിഷ്യാമി പ്രിയം തവ
ഇങ്ങനെ ഭീമസേനൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹനുമാൻ മറുപടി പറഞ്ഞു: സഹോദരത്വവും സൗഹൃദവും കൊണ്ടു ഞാൻ നിനക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളത് ചെയ്യാം.
ചമൂം വിഗാഹ്യ ശത്രൂണാം പരശക്തിസമാകുലാമ്। യദാ സിംഹരവം വീര കരിഷ്യസി മഹാബല
ശത്രുക്കളുടെ സൈന്യത്തിൽ ശക്തരായ യോദ്ധാക്കളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നപ്പോൾ, മഹാബലനേ, നീ സിംഹംപോലെ കൂവുമ്പോൾ,
തദാഹം ബൃംഹയിഷ്യാമി സ്വരവേണ രവം തവ। `യം ശ്രുത്വൈവ ഭവിഷ്യന്തി വ്യസവസ്തേഽരയോ രണേ
അപ്പോൾ ഞാൻ എന്റെ ശബ്ദംകൊണ്ട് നിന്റെ കൂവൽ ശക്തിപ്പെടുത്തും; അതു കേട്ടു മാത്രം നിന്റെ ശത്രുക്കൾ യുദ്ധഭൂമിയിൽ ജീവൻ നഷ്ടപ്പെടും.
വിജയസ്യ ധ്വജസ്ഥശ്ച നാദാന്മോക്ഷ്പാമി ദാരുണാന്। ശത്രൂണാം യേ പ്രാണഹരാഃ സുഖം യേന ഹനിഷ്യഥ
നിന്റെ വിജയധ്വജത്തിൽ ഞാൻ ഇരുന്നു, ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങൾ പുറപ്പെടുവിച്ച് നിന്റെ ശത്രുക്കളുടെ ജീവൻ എടുത്തുകളയും; അതിനാൽ നീ അവരെ എളുപ്പത്തിൽ തോൽപ്പിക്കും.
ഏവമാഭാഷ്യ ഹനുമാംസ്തദാ പാണ്ഡവനന്ദനമ്। മാര്ഗമാഖ്യായ ഭീമായ തത്രൈവാന്തരധീയത
ഇങ്ങനെ പാണ്ഡവന്റെ സന്തോഷത്തിന് ഹനുമാൻ സംസാരിച്ച്, ഭീമനോട് വഴി കാണിച്ചു തന്നു, അവിടെ തന്നെ അദൃശ്യനായി.
ഗതേ തസ്മിന്ഹരിവരേ ഭീമോപി ബലിനാംവരഃ। തേന മാര്ഗേണ വിപുലം വ്യചരദ്ഗന്ധമാദനമ്
ആ വാനരശ്രേഷ്ഠൻ അകന്നതിനു ശേഷം, ബലവാന്മാരിൽ മുൻപന്തിയിലുള്ള ഭീമൻ, അവൻ കാണിച്ച വഴിയിൽ നിന്ന് വിശാലമായ ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചു.
അനുസ്മരന്വപുസ്തസ്യ ശ്രിയം ചാപ്രതിമാം ഭുവി। മാഹാത്മ്യമനുഭാവം ച സ്മരന്ദാശരഥേര്യയൌ
അവന്റെ അതുല്യമായ രൂപവും ഭൂമിയിൽ അപരിമിതമായ മഹത്വവും ഓർമ്മിച്ചുകൊണ്ട്, ദശരഥപുത്രന്റെ മഹത്വവും ശക്തിയും മനസ്സിൽ സൂക്ഷിച്ച്, ഭീമൻ മുന്നോട്ട് പോയി.
സ താനി രമണീയാനി വനാന്യുപവനാനി ച। വിലോലയാമാസ തദാ സൌഗന്ധികവനേപ്സയാ
അങ്ങനെ ഭീമൻ ആ മനോഹരമായ കാടുകളും ഉപവനങ്ങളും സൌഗന്ധികപുഷ്പങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ ആഗ്രഹിച്ച് സഞ്ചരിച്ചു.