അയം ദേവനിവാസോ വൈ ഗന്തവ്യോ വോ ഭവിഷ്യതി। ഋഷീണാം ചൈവ ദിവ്യാനാം നിവാസഃ പുണ്യകര്മണാം
ഇവിടെയാണ് ദേവന്മാരുടെ വാസസ്ഥലം; പുണ്യകർമ്മം ചെയ്യുന്ന ദിവ്യർഷിമാരുടെ വാസവുമിതാണ്, നിങ്ങളുടേയും ലക്ഷ്യം ഇതായിരിക്കും.
ഏഷാ ശിവജലാ പുണ്യാ യാതി സൌമ്യ മഹാനദീ। ബദരീപ്രഭവാ രാജന്ദേവര്ഷിഗണസേവിതാ
സൗമ്യാ, ഈ മഹാനദി ശുദ്ധജലംകൊണ്ടു പുണ്യമുള്ളതും, ബദരിയിൽ നിന്നാണ് ഉത്ഭവം, ദേവർഷിമാരുടെ കൂട്ടം ഇവിടെയെത്തുന്നു.
ഏഷാ വൈഹായസൈര്നിത്യം വാലഖില്യൈര്മഹാത്മഭിഃ। അര്ചിതാ ചോപയാതാ ച ഗന്ധര്വൈശ്ച മഹാത്മഭിഃ
വൈഹായസങ്ങളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന മഹാത്മാക്കളായ വാലഖില്യന്മാർ ഈ നദിയെ എപ്പോഴും ആരാധിക്കുന്നു; മഹാത്മാക്കളായ ഗന്ധർവന്മാരും ഇവിടെയെത്തുന്നു.
അത്രസാമ സ്മ ഗായന്തി സാമഗാഃ പുണ്യനിഃസ്വനാഃ। മരീചിഃ പുലഹശ്ചൈവ ഭൃഗുശ്ചൈവാങ്ഗിരാസ്തഥാ
ഇവിടെ, സാംഗീതം പാടുന്നവർ പുണ്യമുള്ള ശബ്ദത്തോടെ സാമഗാനങ്ങൾ പാടുന്നു; മരീചി, പുലഹ, ഭൃഗു, അങ്കിരാസ് ഇവിടെയുണ്ട്.
അത്രാഹ്നികം സുരശ്രേഷ്ഠോ ജപതേ സമരുദ്ഗണഃ। സാധ്യാശ്ചൈവാശ്വിനൌ ചൈവ പരിധാവന്തി തം തദാ
ഇവിടെ, ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ മരുത്ഗണങ്ങളോടൊപ്പം അഹ്നികം ജപിക്കുന്നു; സാദ്ധ്യന്മാരും അശ്വിനികളും അപ്പോൾ അവിടെ സഞ്ചരിക്കുന്നു.
ചന്ദ്രമാഃ സഹ സൂര്യേണ ജ്യോതീഷി ച ഗ്രഹൈഃ സഹ। അഹോരാത്രവിഭാഗേന നദീമേനാമനുവ്രജന്
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും, പകലും രാത്രിയും അനുസരിച്ച് ഈ നദിയെ പിന്തുടരുന്നു.
ഏതസ്യാഃ സലിലം മൂര്ധ്നി വൃഷാങ്കഃ പര്യധാരയത്। ഗങ്ഗാദ്വാരേ മഹാഭാഗ യേന ലോകസ്ഥിതിര്ഭവേത്
ഗംഗാവാതിലിൽ, മഹാഭാഗനായ വൃഷധ്വജൻ ഈ നദിയുടെ വെള്ളം തൻ്റെ തലയിൽ ചൊരിഞ്ഞു; അതിനാൽ ലോകം നിലനിൽക്കുന്നു.
ഏതാം ഭഗവതീം ദേവീം ഭവന്തഃ സര്വ ഏവ ഹി। പ്രയതേനാത്മനാ താത പ്രതിഗമ്യാഭിവാദത
പ്രിയരേ, നിങ്ങൾ എല്ലാവരും ശുദ്ധമായ മനസ്സോടെ ഈ ഭാഗ്യവതിയായ ദേവിയെ സമീപിച്ച് വന്ദനം ചെയ്യണം.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ലോമശസ്യ മഹാത്മനഃ। ആകാശഗങ്ഗാം പ്രയതാഃ പാണ്ഡവാസ്തേഽഭ്യവാദയന്
മഹാത്മാവായ ലോമശൻ പറഞ്ഞ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്, പാണ്ഡവർ ശുദ്ധരായി ആകാശഗംഗയെ വന്ദിച്ചു.
അഭിവാദ്യ ച തേ സര്വേ പാണ്ഡവാ ധര്മചാരിണഃ। പുനഃ പ്രയാതാഃ സംഹൃഷ്ടാഃ സര്വൈര്ഋഷിഗണൈഃ സഹ
അവരെല്ലാവരും, ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്ന പാണ്ഡവർ, വന്ദനം ചെയ്ത ശേഷം, എല്ലാ ഋഷിമാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ വീണ്ടും യാത്ര തുടർന്നു.
തതോ ദൂരാത്പ്രകാശന്തം പാണ്ഡുരം മേരുസംനിഭമ്। ദദൃശുസ്തേ നരശ്രേഷ്ഠാ വികീര്ണം സര്വതോദിശമ്
അപ്പോൾ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരായ അവർ ദൂരത്ത് നിന്ന് മേരുപർവതംപോലെയുള്ള വെളുത്ത പ്രകാശമുള്ളത് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും വ്യാപിച്ചിരിക്കുന്നതിനെ കണ്ടു.
താന്പ്രഷ്ടുകാമാന്വിജ്ഞായ പാണ്ഡവാന്സ തു ലോമശഃ। ഉവാച വാക്യം വാക്യജ്ഞഃ ശൃണുധ്വം പാണ്ഡുനന്ദനാഃ
പാണ്ഡവർ ചോദിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നതു മനസ്സിലാക്കി, വാക്കിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള ലോമശൻ പറഞ്ഞു: 'പാണ്ഡുപുത്രന്മാരേ, കേൾക്കൂ.'
ഏതദ്വികീര്ണം സുശ്രീമത്കൈലാസശിഖരോപമമ്। യത്പശ്യസി നരശ്രേഷ്ഠ പര്വതപ്രതിമം സ്ഥിതമ്
ഇവിടെ നീ കാണുന്ന ഈ പർവ്വതത്തെപ്പോലെയുള്ള, മനോഹരമായും കയിലാസം പർവ്വതത്തിന്റെ ശിഖരത്തെപ്പോലെയും തിളങ്ങുന്ന ഈ ചിതറിപ്പിടിച്ചിരിക്കുന്ന വസ്തു, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അതാണ്.
ഏതാന്യസ്ഥീനി ദൈത്യസ്യ നരകസ്യ മഹാത്മനഃ। പര്വതപ്രതിമം ഭാതി പര്വതപ്രസ്തരാശ്രിതമ്
ഇവ, മഹാത്മാവായ നരകാസുരന്റെ അസ്ഥികളാണ്. പർവ്വതത്തിന്റെ ശിലകളിൽ വിശ്രമിച്ച്, ഒരു പർവ്വതംപോലെ തിളങ്ങുന്നു.
പുരാതനേന ദേവേന വിഷ്ണുനാ പരമാത്മനാ। രദൈത്യോ വിനിഹതസ്തേന സുരരാജഹിതൈഷിണാ
പഴയകാലത്ത്, ദേവന്മാരുടെ ക്ഷേമം ആഗ്രഹിച്ച പരമാത്മാവായ വിഷ്ണു ആ ദൈത്യനെ സംഹരിച്ചു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി തപസ്തപ്യന്മഹാമനാഃ। ഐനദ്രം പ്രാര്ഥയതേ സ്ഥാനം തപഃസ്വാധ്യായവിക്രമാത്
അവൻ മഹാനായ മനസ്സോടെ പത്ത് ആയിരം വർഷം കഠിനതപം അനുഷ്ഠിച്ചു, തപസ്സും സ്വാധ്യായവും വീര്യവും കൊണ്ട് ഇന്ദ്രന്റെ സ്ഥാനം നേടാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തപോബലേന മഹതാ ബാഹുവേഗബലേന ച। നിത്യമേവ ദുരാധര്ഷോ ധര്ഷയന്സ ദിതേഃ സുതഃ
തപസ്സിന്റെ വലിയ ശക്തിയാൽ, കൈകളുടെ ബലത്താൽ, ദിതിയുടെ മകനായ അവൻ എപ്പോഴും ജയിക്കാനാവാത്തവനായി, എല്ലായ്പ്പോഴും മറ്റുള്ളവരെ വെല്ലുവിളിച്ചു.
സ തു തസ്യ ബലം ജ്ഞാത്വാ ധര്മേ ച ചരിതവ്രതമ്। ഭയാഭിഭൂതഃ സംവിഗ്നഃ ശക്ര ആസീത്തദാഽനഘ
അവന്റെ ശക്തിയും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച വ്രതവും അറിഞ്ഞപ്പോൾ, അകലങ്കനായവനേ, ഇന്ദ്രൻ ഭയത്താൽ ഉന്മനസ്സോടെ വിഷമിച്ചു.
തേന സംചിന്തിതോ ദേവോ മനസാ വിഷ്ണുരവ്യയഃ। സര്വത്രഗഃ പ്രഭുഃ ശ്രീമാനാഗതശ്ച സ്ഥിതോ ബഭൌ
അപ്പോൾ, അവൻ മനസ്സിൽ ധ്യാനിച്ചപ്പോൾ, അക്ഷയനും സർവ്വവ്യാപിയുമായ, മഹിമയുള്ള വിഷ്ണു ദൈവം അവിടെ പ്രത്യക്ഷനായി.
ഋഷയശ്ചാപി തം സര്വേ തുഷ്ടുവുശ്ച ദിവൌകസഃ
അപ്പോൾ എല്ലാ ഋഷിമാരും സ്വർഗ്ഗവാസികളും അവനെ സ്തുതിച്ചു.
തം ദൃഷ്ട്വാ ജ്വലമാനശ്രീര്ഭഗവാന്ഹവ്യവാഹനഃ। നഷ്ടതേജാഃ സമഭവത്തസ്യ തേജോഭിഭര്ത്സിതഃ
ജ്വലിക്കുന്ന തേജസ്സോടെ ദേവനായ ഹവ്യവാഹനനെ കണ്ടപ്പോൾ, അവന്റെ തേജസിൽ അമർദ്ദിതനായി, തന്റെ തേജസ് നഷ്ടപ്പെട്ടു.
തം ദൃഷ്ട്വാ വരദം ദേവം വിഷ്ണും ദേവഗണേശ്വരമ്। പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രണതോ ഭൂത്വാ നമസ്കൃത്യ ച വജ്രഭൃത്। പ്രാഹ വാക്യം തതസ്തത്ത്വം യതസ്തസ്യ ഭയം ഭവേത്
വരദായകനായ ദേവനായ വിഷ്ണുവിനെ കണ്ടപ്പോൾ, ദേവന്മാരുടെ അധിപനായ ഇന്ദ്രൻ കയ്യുകൂപ്പി, തലവാങ്ങി നമസ്കരിച്ചു, തന്റെ ഭയത്തിന്റെ കാര്യം പറഞ്ഞു.
ജാനാമി തേ ഭയം ശക്ര ദൈത്യേന്ദ്രാന്നരകാത്തതഃ। ഐന്ദ്രം രപ്രാര്ഥയതേ സ്ഥാനം തപഃസിദ്ധേന കര്മണാ
ഇന്ദ്രനേ, നരകാസുരൻ എന്ന ദൈത്യാധിപതിയുടെ തപസ്സിന്റെ ഫലത്തിൽ ഇന്ദ്രപദം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്നതിൽ നിന്നുള്ള നിന്റെ ഭയം എനിക്ക് അറിയാം.
സോഹമേനം തവ പ്രീത്യാ തപഃസിദ്ധമപി ധ്രുവമ്। വിയുനജ്മി ദേഹാദ്ദേവേനദ്ര മുഹൂര്തം പ്രതിപാലയ
അതിനാൽ, നിന്നോടുള്ള സ്നേഹത്താൽ, തപസ്സിലൂടെ ശക്തനായിരുന്നാലും, ഞാൻ അവനെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് വേർപെടുത്തും. ഇന്ദ്രനേ, ഒരു നിമിഷം കാത്തിരിക്കുക.
തസ്യ വിഷ്ണുര്മഹാതേജാഃ പാണിനാ ചേതനാം ഹരത്। സ പപാത തതോ ഭൂമൌ ഗിരിരാജ ഇവാഹതഃ। തസ്യൈതദസ്ഥിസംഘാതം മായാവിനിഹതസ്യ വൈ
വലിയ തേജസ്സുള്ള വിഷ്ണു തന്റെ കൈകൊണ്ട് അവന്റെ ജീവൻ എടുത്തു; അവൻ ഒരു പർവ്വതാധിപൻ വീഴുന്നതുപോലെ നിലത്തേക്ക് വീണു. മായാവാനായവനാൽ സംഹരിക്കപ്പെട്ട അവന്റെ അസ്ഥികളുടെ കൂമ്പാരമാണ് ഇത്.
ഇദം ദ്വിതീയമപരം വിഷ്ണോ കര്മ പ്രകാശതേ
വിഷ്ണുവിന്റെ മറ്റൊരു, രണ്ടാം മഹത്തായ കൃത്യം ഇതാണ്.
നഷ്ടാ വസുമതീ കൃത്സ്നാ പാതാലേ ചൈവ മജ്ജിതാ। പുനരുദ്ധരിതാ തേന വാരാഹേണൈകശൃങ്ഗിണാ
സമസ്ത ഭൂമി അപ്രത്യക്ഷമായി, പാതാളത്തിൽ മുങ്ങി; പിന്നെ ഏകശൃംഗിയായ വാരാഹമൂർത്തിയായി അവൻ അതിനെ വീണ്ടും ഉയർത്തി.
മഗവന്വിസ്തരേണേമാം കഥാം കഥയ തത്ത്വതഃ
മഘവൻ, ഈ കഥ സത്യസന്ധമായി വിശദമായി പറയുക.
കഥം തേന സുരേശേന നഷ്ടാ വസുമതീ തദാ। യോജനാനാം ശതം ബ്രഹ്മന്പുനരുദ്ധരിതാ തദാ
ബ്രഹ്മനേ, അപ്പോൾ ദേവാധിപൻ എങ്ങനെ ആ നഷ്ടപ്പെട്ട ഭൂമിയെ, നൂറു യോജന ദൂരത്തിൽ നിന്ന് വീണ്ടും ഉയർത്തി?
കേന ചൈവ പ്രകാരേണ ജഗതോ ധരണീ ധ്രുവാ। ശിവാ ദേവീ മഹാഭാഗാ സര്വസസ്യപ്രരോഹിണീ। കസ്യ ചൈവ പ്രഭാവാദ്ധി യോജനാനാം ശതം ഗതാ
ലോകത്തിന്റെ ധാരയായ, ശുഭയുള്ള, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ, എല്ലാ വിളവിനും കാരണമാകുന്ന ഭൂമിദേവി എങ്ങനെ, ആരുടെ ശക്തിയാൽ, നൂറു യോജന ദൂരത്ത് പോയി?