ദുര്ബലാഃ ക്ലേശിതാഃ സ്മേതി യദ്ബ്രുവാമേതരേതരമ്। അശക്യേഽപി വ്രജാമോ യദ്നംജയദിദൃക്ഷയാ
നാം പരസ്പരം 'നാം ദുർബലരും കഷ്ടപ്പെടുന്നവരും ആണെന്നു' പറയുമ്പോഴും, അർജുനനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ, അസാധ്യമായാലും നാം മുന്നോട്ട് പോകുന്നു.
തന്മേ ദഹതി ഗാത്രാണി തൂലരാശിമിവാനലഃ। യച്ച വീരം ന പശ്യാമി ധനംജയമുപാന്തികേ
ധനഞ്ജയനെ സമീപത്ത് കാണാൻ കഴിയാത്തതുകൊണ്ട്, ആ ആഗ്രഹം എന്റെ ശരീരം പഞ്ചസാരപോലെ തീകൊണ്ട് കത്തുന്നപോലെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു.
തസ്യാദര്ശനതപ്തം മാം സാനുജം വനമാസ്ഥിതമ്। യാജ്ഞസേന്യാഃ പരാമര്ശഃ സ ച വീര ദഹത്യുത
അവനെ കാണാനാവാത്തതിന്റെ ദുഃഖത്തിൽ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ കഴിയുന്നു; യാജ്ഞസേനിയുടെ വേദനയും continually എന്നെ ദഹിപ്പിക്കുന്നു, വീരാ.
നകുലാത്പൂര്വജം പാര്ഥം ന പശ്യാമ്യമിതൌജസമ്। അജേയമുഗ്രധന്വാനം തേന തപ്യേ വൃകോദര
നകുലനേക്കാൾ മുതിർന്ന, അതുല്യശക്തിയുള്ള, ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത ധനഞ്ജയനെ കാണാനാവാത്തതുകൊണ്ട്, വൃക്കോദരാ, ഞാൻ വേദനിക്കുന്നു.
തീര്ഥാനി ചൈവ രമ്യാണി വനാനി ച സരാംസി ച। ചരാമി സഹ യുഷ്മാഭിസ്തസ്യ ദര്ശനകാങ്ക്ഷയാ
പുണ്യസ്ഥലങ്ങളും മനോഹരമായ കാടുകളും തടാകങ്ങളും — അവയെല്ലാം ഞാൻ നിങ്ങളോടൊപ്പം സഞ്ചരിക്കുന്നു, അവനെ കാണാനുള്ള ആഗ്രഹത്തിൽ.
പഞ്ചവര്ഷാണ്യഹം വീരം സത്യസന്ധം ധനംജയമ്। യന്ന പശ്യാമി ബീഭത്സും തേന തപ്യേ വൃകോദര
അഞ്ചുവർഷമായി സത്യവാനായ ധനഞ്ജയനെയും ഭയങ്കരനായ ബീഭത്സുവിനെയും ഞാൻ കാണുന്നില്ല; അതുകൊണ്ട്, വൃക്കോദരാ, ഞാൻ വേദനിക്കുന്നു.
തം വൈ ശ്യാമം ഗുഡാകേശം സിംഹവിക്രാന്തഗാമിനമ്। ന പശ്യാമി മഹാബാഹും തേന തപ്യേ വൃകോദര
അന്ധകാരംപോലെയുള്ള ചർമ്മവും, കറുത്ത കണ്ണുകളും, സിംഹംപോലെയുള്ള നടയും, ശക്തമായ ഭുജങ്ങളും ഉള്ളവനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് വേദനയുള്ളത്, ഭീമാ.
കൃതാസ്ത്രം നിപുണം യുദ്ദേഽവ്രതിമാനം ധനുഷ്മതാമ്। ന പശ്യാമി കുരുശ്രേഷ്ഠ തേന തപ്യേ വൃകോദര
യുദ്ധത്തിൽ പരിചയസമ്പന്നനും, ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യവും, വില്ലാളികളിൽ തുല്യൻ ഇല്ലാത്തവനും ആയ കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് എനിക്ക് വേദനയുള്ളത്, ഭീമാ.
ചരന്തമരിസങ്ഘേഷു ക്രുദ്ധം കാലമിവാനഘ। പ്രഭിന്നമിവ മാതങ്ഗം സിംഹസ്കന്ധം ധനംജയമ്
ശത്രുക്കളുടെ കൂട്ടത്തിൽ ചുറ്റി നടക്കുകയും, കോപത്തിൽ കാലംപോലെയും, സിംഹത്തിന്റെ ഭുജവും, കാട്ടാനയുടെ ഉഗ്രതയും ഉള്ള ധനഞ്ജയനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
യഃ സ ശക്രാദനവരോ വീര്യേണ ച ബലേന ച। യമയോഃ പൂര്വജഃ പാര്ഥഃ ശ്വേതാശ്വോഽമിതവിക്രമഃ
വീര്യത്തിലും ശക്തിയിലും ഇന്ദ്രനേക്കാൾ കുറവില്ലാത്ത, യമഭ്രാതാക്കളിൽ മൂത്തവനും, ശ്വേതവാഹനനും, അതുല്യശക്തിയുമുള്ള പാർത്ഥനാണ് അവൻ.
നാരായണസമോ യുദ്ധേ സത്യസന്ധോ ദൃഢവ്രതഃ। തം മമാപശ്യതോ ഭീമ ന ശാന്തിര്ഹൃദയസ്യ വൈ
യുദ്ധത്തിൽ നാരായണനോടു തുല്യനും, സത്യവ്രതനും, ഉറച്ച മനസ്സുള്ളവനും ആയ അവനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ് എന്റെ മനസ്സിന് സമാധാനം ഇല്ല, ഭീമാ.
ദുഃഖേന മഹതാഽഽവിഷ്ടശ്ചിന്തയാമി ദിവാനിശമ്। അജേയമുഗ്രധന്വാനം തേന തപ്യേ വൃകോദര
വലിയ ദുഃഖത്തിൽ ആകൃതനായി, ഞാൻ പകലും രാത്രിയും ആ ജയിക്കാനാവാത്ത ഉഗ്രവില്ലാളിയെ ഓർത്തു വേദനിക്കുന്നു, ഭീമാ.
സതതം യഃ ക്ഷമാശീലഃ ക്ഷിപ്യമാണോഽപ്യണീയസാ। ഋജുമാര്ഗപ്രപന്നസ്യ ശര്മദാതാ ഭയസ്യ ച
എത്ര ചെറിയ അപമാനവും സഹിക്കാനും, നേരായ വഴിയിൽ നടക്കാനും, മറ്റുള്ളവർക്കു സംരക്ഷണവും സന്തോഷവും നൽകാനും എപ്പോഴും തയ്യാറായവനാണ് അവൻ.
സ തു ജിഹ്മപ്രവൃത്തസ്യ മായയാഽഭിജിഘാംസതഃ। അപി വജ്രധരസ്യാപി ഭവേത്കാലവിഷോപമഃ
പക്ഷേ, വഞ്ചനയോടും കപടതയോടും കൂടിയവർക്കു മുന്നിൽ, അവൻ പോലും വജ്രം കൈവശമുള്ളവർക്കു പോലും കാലത്തിന്റെ വിഷംപോലെ ഭയങ്കരനാകും.
ശത്രോരപി പ്രപന്നസ്യ സോഽനൃശംസഃ പ്രതാപവാന്। ദാതാഽഭയസ് ബീഭത്സുരമിതാത്മാ മഹാഹലഃ
ശത്രുക്കൾ പോലും അഭയം തേടുമ്പോൾ, അവൻ കരുണയും മഹത്വവും കാണിക്കും. അതുല്യാത്മാവും ശക്തനായ ഭീമസേനനും അഭയം നൽകുന്നവനാണ് ബീഭത്സു.
സര്വേഷാമാശ്രയോഽസ്മാകം രണേഽരീണാം പ്രമര്ദിതാ। ആഹര്താ സര്വരത്നാനാം സര്വേഷാം നഃ സുഖാവഹഃ
അവൻ എല്ലാവർക്കും ആശ്രയവും, യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളെ നശിപ്പിക്കുന്നവനും, എല്ലാ രത്നങ്ങളും സമാഹരിക്കുന്നവനും, നമ്മെ സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവനുമാണ്.
രത്നാനി യസ്യ വീര്യേണ ദിവ്യാന്യാസത്പുരാ മമ। ബഹൂനി ബഹുജാതീനി യാനി പ്രാപ്തഃ സുയോധനഃ
അവന്റെ വീര്യത്താൽ, ഒരിക്കൽ സുവ്യോധനൻ എന്റെ പലവിധ ദിവ്യരത്നങ്ങളും പിടിച്ചെടുത്തു.
യസ്യ ബാഹുബലാദ്വീര സഭാ ചാസീത്പുരാ മമ। സര്വരത്നമയീ ഖ്യാതാ ത്രിഷു ലോകേഷു പാണ്ഡവ
അവന്റെ ഭുജബലത്താൽ, പാണ്ഡവാ, എന്റെ സഭ ഒരിക്കൽ മൂന്നു ലോകത്തും എല്ലാ രത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതായി പ്രശസ്തമായിരുന്നു.
വാസുദേവസമം വീര്യേ കാര്തവീര്യസമം യുധി। അജേയമമിതം യുദ്ധേ തം ന പശ്യാമി ഫല്ഗുനമ്
വാസുദേവനോടു തുല്യമായ വീര്യവും, കാർത്തവീര്യനോടു തുല്യമായ യുദ്ധശക്തിയും, യുദ്ധത്തിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തതും അതിരില്ലാത്തതുമായ ഫൽഗുനനെ ഞാൻ കാണുന്നില്ല.
സംകര്ഷണം മഹാവീര്യം ത്വാം ച ഭീമാപരാജിതമ്। അനുയാതഃ സ്വവീര്യേണ വാസുദേവം ച ശത്രുഹാ
മഹാവീര്യശാലിയായ സംകർഷണനും, അജയ്യനായ ഭീമനായി നിന്നെയും, ശത്രുക്കളെ സംഹരിക്കുന്ന വാസുദേവനെയും അവരുടെ സ്വന്തം ശക്തിയാൽ കൂടെ കൊണ്ടു പോകുന്നു.
യസ് ബാഹുബലേ തുല്യഃ പ്രഭാവേ ച പുരംദരഃ। ജവേ വായുര്മുഖേ സോമഃ ക്രോധേ മൃത്യുഃ സനാതനഃ
ഭുജബലത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും, തേജസ്സിൽ പുരന്ദരനോടു തുല്യനും, വേഗത്തിൽ വായുവിനോടു തുല്യനും, വാക്കിൽ സോമനോടു തുല്യനും, കോപത്തിൽ ശാശ്വതമായ മരണത്തോടു തുല്യനുമാണ് അവൻ.
തേ വയം തം നരവ്യാഘ്രം സര്വേവീര ദിദൃക്ഷവഃ। പ്രവേക്ഷ്യാമോ മഹാബാഹോ പര്വതം ഗന്ധമാദനമ്
നാം എല്ലാവരും, മഹാബാഹുവേ, ആ പുരുഷസിംഹനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കും.
വിശാലാ ബദരീ യത്രനരനാരായണാശ്രമഃ। തം സദാഽധ്യുഷിതം യക്ഷൈര്ദ്രക്ഷ്യാമോ ഗിരിസുത്തമമ്
വിസാലമായ ബദരിയും, നരനാരായണരുടെ ആശ്രമവും അവിടെയുണ്ട്. യക്ഷന്മാർ എപ്പോഴും വസിക്കുന്ന ആ ഉന്നതപർവതം നാം കാണും.
കുബേരനലിനീം രമ്യാം രാക്ഷസൈരഭിസേവിതാമ്। പദ്ഭിരേവ ഗമിഷ്യാമസ്തപ്യഭാനാ മഹത്തപഃ
കുബേരന്റെ മനോഹരമായ നളിനി, രാക്ഷസന്മാർ സേവിക്കുന്നതും, വലിയ തപസ്സുകാരൻ പ്രകാശിക്കുന്നതും, നാം കാലിൽ നടക്കവെ കാണാൻ പോകുന്നു.
നാതപ്തതപസാ ശക്യോ ഗന്തും ദേശോ വൃകോദര। ന നൃശംസേന ലുബ്ധേന നാപ്രശാന്തേന ഭാരത
ഭാരതാ, വൃക്കോദരാ, തപസ്സു ചെയ്തിട്ടില്ലാത്തവനും, ക്രൂരനും, അത്യല്പംകൊണ്ടും, മനസ്സു ശാന്തമല്ലാത്തവനും ഈ സ്ഥലത്ത് എത്താൻ കഴിയില്ല.
തത്ര സര്വേഗമിഷ്യാമോ ഭീമാര്ജുപദൈഷിണഃ। സായുധാ ബദ്ധനിസ്ത്രിംശാഃ സാര്ധം വിപ്രൈര്മഹാവ്രതൈഃ
അവിടെ, ഭീമനും അർജുനനും മുന്നോട്ട് പോകുന്ന നമ്മളൊക്കെയും ആയുധങ്ങൾ ധരിച്ച്, വാൾ കെട്ടി, മഹാനിഷ്ഠയുള്ള ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം പോകും.
മക്ഷികാദംശമശകാന്സിംഹാന്വ്യാഘ്രാന്സരീസൃപാന്। പ്രാപ്നോത്യനിയതഃ പാര്ഥ നിയതസ്താന്ന പശ്യതി
പാർത്താ, നിയന്ത്രണമില്ലാത്തവൻ കിടക്ക, ഈച്ച, കൊതുക്, സിംഹം, കടുവ, പാമ്പ് എന്നിവയെ നേരിടേണ്ടി വരും; എന്നാൽ നിയന്ത്രിതനായവൻ അവയെ കാണുകയില്ല.
തേ വയം നിയതാത്മാനഃ പര്വതം ഗന്ധമാദനമ്। പ്രവേക്ഷ്യാമോ മിതാഹാരാ ധനംജയദിദൃക്ഷവഃ
നമ്മൾ, മനസ്സു നിയന്ത്രിച്ച്, അളവിൽ ഭക്ഷണം കഴിച്ച്, ധനഞ്ജയനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, ഗന്ധമാദനപർവതത്തിൽ പ്രവേശിക്കും.
ദ്രഷ്ടാരഃ പര്വതാഃ സര്വേ നദ്യഃ സപുരകാനനാഃ। തീര്ഥാനി ചൈവ ശ്രീമന്തി സ്പൃഷ്ടം ച സലിലം കരൈഃ
എല്ലാ പർവതങ്ങളും, നഗരങ്ങളോടുകൂടിയ നദികളും, കാടുകളും, മഹിമയുള്ള തീർത്ഥങ്ങളും നമ്മൾ കാണും; അവയുടെ വെള്ളം കൈകൊണ്ട് സ്പർശിക്കും.
പര്വതം മന്ദരം ദിവ്യമേഷ പന്ഥാഃ പ്രയാസ്യതി। സമാഹീതാ നിരുദ്വിഗ്നാഃ സര്വേ ഭവത പാണ്ഡവാഃ
ഈ വഴി ദിവ്യമായ മന്ദരപർവതത്തിലേക്ക് നയിക്കും; പാണ്ഡവന്മാരെല്ലാവരും മനസ്സു സമാധാനത്തോടെ, ഭയമില്ലാതെ മുന്നോട്ട് പോവട്ടെ.