ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ബൃഹദ്ദ്യുമ്നോ മഹീപതിഃ। സത്രം തേനേ മഹാഭാഗോ രൈഭ്യയാജ്യഃ പ്രതാപവാന്
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, മഹാശക്തനും പ്രശസ്തനുമായ ബൃഹദ്ദ്യുമ്നൻ, റൈഭ്യൻ മുഖ്യയാജകനായി ഒരു യാഗം നടത്തി.
തേന രൈഭ്യസ്യ വൈ പുത്രാവര്വാവസുപരാസൂ। വൃതൌ സഹായൌ സത്രാര്ഥം ബൃഹദ്ദ്യുമ്നേന ധീമതാ
ആ യാഗത്തിനായി, റൈഭ്യന്റെ മക്കളായ അർവാവസുവും പരാവസുവും ബൃഹദ്ദ്യുമ്നനെ സഹായിച്ചു.
തത്ര തൌ സമനുജ്ഞാതൌ പിത്രാ കൌന്തേയ ജഗ്മതുഃ। ആശ്രമേ ത്വഭവദ്രൈഭ്യോ ഭാര്യാ ചൈവ പരാവസോഃ
അവിടെ, പിതാവിന്റെ അനുമതിയോടെ ആ ഇരുവരും പോയി; അതേസമയം, റൈഭ്യന്റെ ഭാര്യയും പരാവസുവിന്റെ ഭാര്യയും ആശ്രമത്തിൽ തന്നെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അഥാവലോകകോഽഗച്ഛദ്ഗൃഹാനകഃ പരാവസുഃ। കൃഷ്ണാജിനേന സംവീതം ദദര്ശ പിതരം വനേ
അപ്പോൾ, എല്ലാം ശ്രദ്ധയോടെ നോക്കുന്ന പരാവസു വീട്ടിലേക്ക് പോയി; കാട്ടിൽ കറുത്ത മാൻതോലിട്ട് നിന്ന പിതാവിനെ അവൻ കണ്ടു.
ജഘന്യരാത്രേ നിദ്രാന്ധഃ സാവശേഷേ തമസ്യാപി। ചരന്തം ഗഹനേഽരണ്യേ മേനേ സ പിതരം മൃഗമ്
രാത്രിയുടെ ഏറ്റവും ഇരുണ്ട സമയത്ത്, ഉറക്കത്താൽ കണ്ണടഞ്ഞ്, ഇരുട്ടിൽ കാട്ടിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന പിതാവിനെ അവൻ ഒരു മൃഗമായി തെറ്റിദ്ധരിച്ചു.
മൃഗം തു മന്യമാനേന പിതാ വൈ തേന ഹിംസിതഃ। അകാമയാനേന തദാ ശരീരത്രാണമിച്ഛതാ
മൃഗം എന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു, പരാവസു അവന്റെ പിതാവിനെ അന്യായമായി, തന്റെ ശരീരം രക്ഷിക്കാൻ ശ്രമിച്ച്, പരിക്കേൽപ്പിച്ചു.
തസ്യ സ പ്രേതകാര്യാണി കൃത്വാ സര്വാണി ഭാരത। പുനരാഗമ്യ തത്സത്രമബ്രവീദ്ധാതരം വചഃ
അവന്റെ എല്ലാ ശവസംസ്കാരങ്ങളും നടത്തി, ഭാരതാ, പരാവസു വീണ്ടും യാഗശാലയിൽ എത്തി പിതാവിനോട് പറഞ്ഞു.
ഇദം കര്മ ന ശക്തസ്ത്വം വോഢുമേകഃ കഥംചന। മയാ ച ഹിംസിതസ്താതോ മന്യമാനേന വൈ മൃഗമ്
ഈ ജോലി നീ ഒരുവൻക്ക് താങ്ങാനാവില്ല; അച്ഛാ, ഞാൻ നിന്നെ മൃഗം എന്നു തെറ്റിദ്ധരിച്ചു ദോഷം ചെയ്തു.
സോഽസ്മദര്ഥേ വ്രതം താത ചര ത്വം ബ്രഹ്മഘാതിനാമ്। സമര്ഥോ ഹ്യഹമേകാകീ കര്മ കര്തുമിദം മുനേ
അതുകൊണ്ട്, ഞങ്ങളുടെ വേണ്ടി നീ ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കുള്ള വ്രതം അനുഷ്ഠിക്കണം; ഈ ജോലി ഞാൻ ഒരുവൻ തന്നെ ചെയ്യാൻ കഴിയും, മഹർഷേ.
കരോതു വൈ ഭവാന്സത്രം ബൃഹദ്ദ്യുമ്നസ്യ ധീമതഃ। ബ്രഹ്മഹത്യാം ചരിഷ്യേഽഹം ത്വദര്ഥം നിയതേന്ദ്രിയഃ
നീ ബൃഹദ്ദ്യുമ്നന്റെ യാഗം നടത്തണം; ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പ്രായശ്ചിത്തം ഞാൻ, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, നിന്റെ വേണ്ടി അനുഷ്ഠിക്കും.
സ തസ്യബ്രഹ്മഹത്യായാഃ പാരം ഗത്വാ യുധിഷ്ഠിര। അര്വാവസുസ്തദാ സത്രമാജഗാമ പുനര്മുനിഃ
ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം കടന്ന്, അർവാവസു വീണ്ടും യാഗശാലയിൽ എത്തി, മഹർഷിയായി.
തതഃ പരാവസുര്ദൃഷ്ട്വാ ഭ്രാതരം സമുപസ്ഥിതമ്। ബൃഹദ്ദ്യുമ്നമുവാചേദം വചനം ഹര്ഷഗദ്ഗദമ്
അപ്പോൾ, സഹോദരനെ കാണുമ്പോൾ പരാവസു ആനന്ദത്തിൽ വിറയച്ച്, ബൃഹദ്ദ്യുമ്നനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ തേ ബ്രഹ്മഹാ യജ്ഞം മാ ദ്രഷ്ടും പ്രവിശേദിതി। ബ്രഹ്മഹാ പ്രേക്ഷിതേനാപി പീഡയേത്ത്വാമസംശയമ്
ഇവൻ ബ്രാഹ്മണഹന്തകൻ ആണ്; അവൻ നിന്റെ യാഗം കാണാൻ അകത്തേക്ക് വരരുത്. ബ്രാഹ്മണഹന്തകനെ കണ്ടാലും നിനക്ക് ദോഷം സംഭവിക്കും.
തച്ഛ്രുത്വൈവ തദാ രാജാ പ്രേഷ്യാനാഹ സ വിട്പതേ। പ്രേഷ്യൈരുത്സാര്യമാണസ്തു രാജന്നര്വാവസുസ്തദാ। ന മയാ ബ്രഹ്മഹത്യേയം കൃതേത്യാഹ പുനഃപുനഃ
അത് കേട്ട രാജാവ് ഉടൻ ദാസന്മാരോട് പറഞ്ഞു; അർവാവസുവിനെ പുറത്താക്കുമ്പോൾ, 'ഞാൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തിട്ടില്ല' എന്ന് അവൻ വീണ്ടും വീണ്ടും പറഞ്ഞു.
ഉച്യമാനോഽസകൃത്പ്രേഷ്യൈര്ബ്രഹ്മഹാ ഇതി ഭാരത। നൈവസ്മ പ്രതിജാനാമി ബ്ര്ഹമഹത്യാം സ്വയംകൃതാമ്। മമ ഭ്രാത്രാ കൃതമിദം മയാ സ പരിമോക്ഷിതഃ
സേവകരാൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ബ്രാഹ്മണഹത്യക്കാരനെന്ന് വിളിക്കപ്പെട്ടെങ്കിലും, ഭാരത, ഞാൻ സ്വയം ബ്രാഹ്മണഹത്യ ചെയ്തിട്ടില്ലെന്ന് ഞാൻ സമ്മതിക്കുന്നില്ല. ഇത് എന്റെ സഹോദരൻ ചെയ്തതാണ്; ഇപ്പോൾ ഞാൻ അവനെ മോചിപ്പിച്ചു.
സ തഥാ പ്രവദന്ക്രോധാത്തൈശ്ച പ്രേഷ്യൈഃ പ്രഭാഷിതഃ। തൂഷ്ണീം ജഗാമ ബ്രഹ്മര്ഷിര്വനമേവ മഹാതപാഃ
അങ്ങനെ കോപത്തോടെ സംസാരിച്ചും സേവകർ അവനെ അപമാനിച്ചും, മഹത്തായ തപസ്സുകാരനായ ബ്രഹ്മർഷി മൗനമായി കാടിലേക്ക് പോയി.
ഉഗ്രം തപഃ സമാസ്ഥായ ദിവാകരമഥാശ്രിതഃ। രഹസ്യവേദം കൃതവാന്സൂര്യസ്യ ദ്വിജസത്തമഃ
കടുത്ത തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു, സൂര്യനെ ആശ്രയിച്ച്, ആ ശ്രേഷ്ഠനായ ദ്വിജൻ രഹസ്യമായ അറിവ് നേടുകയും ചെയ്തു.
മൂര്തിമാംസ്തം ദദര്ശാഥ സ്വയമഗ്രഭുഗവ്യയഃ
അപ്പോൾ, അക്ഷയം ആയ ആദ്യഭോക്താവായ ദൈവം അവന്റെ മുമ്പിൽ പ്രത്യക്ഷമായി.
പ്രീതാസ്തസ്യാഭവന്ദേവാഃ കര്മണാഽര്വാവസോര്നൃപ। തം തേ പ്രവരയാമാസുര്നിരാസുശ്ച പരാവസുമ്
അവന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ സന്തോഷംകൊണ്ട്, രാജാവേ, ദേവന്മാർ അവനെ അനുഗ്രഹിച്ചു; അവർ അവനു വരങ്ങൾ നൽകി, പരാവസുവിനെ ജീവൻ തിരികെ നൽകി.
തതോ ദേവാ വരം തസ്മൈ ദദുരഗ്നിപുരോഗമാഃ
അതിനുശേഷം, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച് ദേവന്മാർ അവനു ഒരു വരം നൽകി.
സ ചാപി വരയാമാസ പിതുരുത്ഥാനമാത്മനഃ। അനാഗസ്ത്വം തതോ ഭ്രാതുഃ പിതുശ്ചാസ്മരണം വധേ
അവൻ തന്റെ അച്ഛനും താനുമുള്ള പുനർജന്മവും, സഹോദരനും അച്ഛനും ചെയ്ത കൊലപാതകത്തിന്റെ ദോഷത്തിൽ നിന്ന് മോചിതനാകുകയും, ആ കൊലപാതകത്തിന്റെ ഓർമ്മ ഇല്ലാതാക്കുകയും വേണമെന്ന് അപേക്ഷിച്ചു.
ഭരദ്വാജസ്യ ചോത്ഥാനം യവക്രീതസ്യ ചോഭയോഃ। പ്രതിഷ്ഠാം ചാപി വേദസ്യ സൌരസ്യ ദ്വിജസത്തമഃ
അവൻ ഭരദ്വാജനും യവക്രീതനും ഇരുവരും പുനർജീവിക്കണം എന്നും, സൗരവേദം സ്ഥാപിക്കണം എന്നും അപേക്ഷിച്ചു.
ഏവമസ്ത്വിതി തം ദേവാഃ പ്രോചുശ്ചാപി വരാന്ദദുഃ। തതഃ പ്രാദുര്ബഭൂവുസ്തേ സര്വ ഏവ യുധിഷ്ഠിര
ദേവന്മാർ 'അങ്ങനെ തന്നെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു, ആ വരങ്ങൾ നൽകി; പിന്നെ, യുദിഷ്ഠിര, അവരൊക്കെയും അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
അഥാബ്രവീദ്യവക്രീതോ ദേവാനഗ്നിപുരോഗമാന്। സമധീതം മയാ ബ്രഹ്മ വ്രതാനി ചരിതാനി ച
അതിനുശേഷം യവക്രീതൻ അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ വേദം പഠിച്ചു, വ്രതങ്ങൾ അനുഷ്ഠിച്ചു.'
കഥം ച രൈഭ്യഃ ശക്തോ മാമദീയാനം തപസ്വിനമ്। തഥായുക്തേന വിധിനാ നിഹന്തുമമരോത്തമാഃ
'എന്തുകൊണ്ടാണ്, അമരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, റൈഭ്യൻ എന്ന തപസ്സുകാരനായ എന്നെ അശുദ്ധമായ മാർഗ്ഗത്തിൽ കൊല്ലാൻ കഴിഞ്ഞത്?''
മൈവം കൃഥാ യവക്രീത യഥാ വദസി വൈ മുനേ। ഋതേ ഗുരുമധീതാ ഹി സ്വയം വേദാസ്ത്വയാ പുരാ
'യവക്രീത, നീ പറയുന്നതുപോലെ പറയേണ്ട. ഗുരുവിനെ ആശ്രയിക്കാതെ നീ നേരത്തെ വേദങ്ങൾ പഠിച്ചു.'
അനന തു ഗുരൂനദുഃഖാത്തോഷയിത്വാഽഽത്മക്രമണാ। കാലേന മഹതാ ക്ലേശാദ്ബ്രഹ്മാധിഗതമുത്തമമ്
'ഗുരുക്കളെ സേവിക്കാതെയും, അവരെ സന്തോഷിപ്പിക്കാതെയും, സ്വന്തമായ പരിശ്രമത്തിലൂടെ നീ വലിയ കഷ്ടപ്പാടും ദീർഘകാലവും സഹിച്ച് പരമജ്ഞാനം നേടുകയായിരുന്നു.'
യവക്രീതമഥോക്ത്വൈവം ദേവാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ। സംജീവയിത്വാ താന്സര്വാന്പുനര്ജഗ്മുസ്ത്രിവിഷ്ടപമ്
ഇങ്ങനെ യവക്രീതനോട് പറഞ്ഞശേഷം, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ വെച്ച ദേവന്മാർ എല്ലാവരെയും പുനർജീവിപ്പിച്ചു, പിന്നെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോ വൈ സ യവക്രീതോ ബ്രഹ്മചര്യം ചചാര ഹ। അഷ്ടാദശ ച വര്ഷാണി ത്രിംശതം ച യുധിഷ്ഠിര
അതിനുശേഷം യവക്രീതൻ പതിനെട്ട് വർഷവും മുപ്പത് വർഷവും ബ്രഹ്മചര്യം അനുഷ്ഠിച്ചു, യുദിഷ്ഠിര.
ആസ്രമസ്തസ്യ പുണ്യോഽയം സദാപുഷ്പഫലദ്രുമഃ। അത്രോഷ്യ രാജശാര്ദൂല സര്വപാപൈഃ പ്രഭോക്ഷ്യസേ
അവന്റെ ആശ്രമം പുണ്യമായതും, എല്ലായ്പോഴും പൂക്കളും പഴങ്ങളും കായുന്ന വൃക്ഷങ്ങളോടുകൂടിയതുമായിരുന്നു; രാജാവേ, നീ ഇവിടെ പാർത്തു എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.