തസ്മിംസ്തഥാ സംകുലേ വര്തമാനേ സ്ഫീതേ യജ്ഞേ ജനകസ്യോത രാജ്ഞഃ। അഷ്ടാവക്രം പൂജയന്തോഽഭ്യുപേയു- ര്വിപ്രാഃ സര്വേ പ്രാഞ്ജലയഃ പ്രതീതാഃ
ജനകന്റെ സമൃദ്ധമായ യാഗത്തിൽ ഈ കലഹം നടക്കുമ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ കൈകൂപ്പി എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും അഷ്ടാവക്രനെ ആദരിക്കാൻ സമീപിച്ചു.
അനേനൈവ ബ്രാഹ്മണാഃ ശുശ്രുവാംസോ വാദേ ജിത്വാ സലിലേ മജ്ജിതാഃ പ്രാക്। താനേവ ധര്മാനയമദ്യ വന്ദീ പ്രാപ്നോതു ഗൃഹ്യാശു നിമജ്ജയൈനമ്
ഇതേ വഴിയിലാണ് വാദത്തിൽ ജയിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ മുമ്പ് വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നത്. ഇപ്പോൾ ഈzelfde ധർമ്മങ്ങൾ വന്ദി നേടണം; പതിവുപോലെ അവനെ ഉടൻ മുങ്ങിക്കുക.
അഹം പുത്രോ വരുണസ്യോത രാജ്ഞ- സ്തത്രാസ സത്രം ദ്വാദശവാര്ഷികം വൈ। സത്രേണ തേ ജനക തുല്യകാലം തദര്ഥം തേ പ്രഹിതാ മേ ദ്വിജാഗ്ര്യാഃ
ഞാൻ വരുണന്റെ മകനാണ്, രാജാവേ. അവിടെ പന്ത്രണ്ട് വർഷം നീണ്ട യാഗം നടന്നു. ജനക, നിന്റെ യാഗത്തോടൊപ്പം തന്നെ, അതിനായി എന്റെ പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ അയച്ചിരുന്നു.
തേ തു സര്വേ വരുണസ്യോത യജ്ഞം ദ്രഷ്ടും ഗതാ ഇമ ആയാന്തി ഭൂയഃ। അഷ്ടാവക്രം പൂജയേ പൂജനീയം യസ്യ ഹേതോര്ജനിതാരം സമേഷ്യേ
അവർ എല്ലാവരും വരുണന്റെ യാഗം കാണാൻ പോയി, ഇപ്പോൾ തിരികെ വരുന്നു. ആദരിക്കേണ്ട അഷ്ടാവക്രനെ ഞാൻ ആദരിക്കുന്നു. അവന്റെ കാരണത്താൽ ഞാൻ അവന്റെ പിതാവിനെ കാണാൻ പോകുന്നു.
വിപ്രാഃ സമുദ്രാമ്ഭസി മജ്ജിതാ യേ വാചാ ജിതാ മേധയാ വാ വിദാനാഃ। താം മേധയാ വാചമഥോജ്ജഹാര യഥാ വാചമവചിന്വന്തി സന്തഃ
സമുദ്രജലത്തിൽ മുങ്ങിയ ബ്രാഹ്മണന്മാർ വാക്കിൽ അല്ലെങ്കിൽ ജ്ഞാനത്തിൽ ജയിക്കപ്പെട്ടവരാണ്. ആ വാക്ക് വീണ്ടും ജ്ഞാനത്തോടെ ഉയർത്തി. ജ്ഞാനികൾ എങ്ങനെ വാക്ക് സമാഹരിക്കുമോ, അങ്ങനെ.
അഗ്നിര്ദഹഞ്ജാതവേദാഃ സതാം, ഗൃഹാന് വിസര്ജയംസ്തേജസാ ന സ്മ ധാക്ഷീത്। ബാലേഷു പുത്രേഷു കൃപണം വദത്സു തഥാ വാചമവചിന്വന്തി സന്തഃ
ജാതവേദസായ അഗ്നി സത്പുരുഷന്മാരുടെ വീടുകൾ തന്റെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിക്കാറില്ല. അതുപോലെ, ബാലന്മാരോ ദുഃഖിതരായവരോ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, ജ്ഞാനികൾ വാക്ക് സമാഹരിക്കുന്നു.
ശ്ലേഷ്മാതകീ ക്ഷീണവര്ചാഃ ശൃണോഷി ഉതാഹോ ത്വാം സ്തുതയോ മാദയന്തി। ഹസ്തീവ ത്വം സ്തുതയോ മാദയന്തി। ന മാമികാം വാചമിമാം ശൃണോഷി
നീ ക്ഷീണിച്ച ശ്ലേഷ്മാതകിവൃക്ഷം പോലെ ഉണർന്നില്ലേ, അല്ലെങ്കിൽ സ്തുതികൾ നിന്നെ ആനയെപ്പോലെ ആനന്ദിപ്പിക്കുമോ? നീ എന്റെ ഈ വാക്ക് കേൾക്കുന്നില്ല.
ശൃണോമി വാചം തവ ദിവ്യരൂപാ- മമാനുഷീം ദിവ്യരൂപോഽസി സാക്ഷാത്। അജൈഷീര്യദ്വന്ദ്വിനം ത്വം വിവാദേ നിസൃഷ്ട ഏഷ തവ കാമോഽദ്യ വന്ദീ
നിന്റെ വാക്ക് ദൈവികസ്വഭാവമുള്ളതും, മാനുഷികമല്ലാത്തതും ഞാൻ കേൾക്കുന്നു. നീ ദൈവസ്വരൂപൻ തന്നെയാണ്. നീ വാദത്തിൽ എതിരാളിയെ ജയിച്ചു. ഇന്ന്, വന്ദി, നിന്റെ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റപ്പെട്ടു.
നാനന ജീവതാ കശ്ചിദര്ഥോ മേ വന്ദിനാ നൃപ। പിതാ യദ്യസ്യ വരുണോ മജ്ജയൈനം ജലാശയേ
രാജാവേ, ഈ വന്ദിക്കാരൻ ജീവനോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് അവനിൽ നിന്ന് യാതൊരു പ്രയോജനവും ഇല്ല. അവന്റെ അച്ഛൻ വരുണനാണെങ്കിൽ, അവനെ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിക്കൊള്ളിക്കൂ.
അഹം പുത്രോ വരുണസ്യോത രാജ്ഞോ ന മേ ഭയം വിദ്യതേ മജ്ജിതസ്യ। ഇമം മുഹൂര്തം പിതരം ദ്രക്ഷ്യതേഽയ- മഷ്ടാവക്രശ്ചിരനഷ്ടം കഹോളമ്
ഞാൻ വരുണന്റെയും രാജാവിന്റെയും മകനാണ്. മുങ്ങിക്കൊണ്ടാലും എനിക്ക് ഭയം ഒന്നുമില്ല. ഈ നേരം അഷ്ടാവക്രൻ തന്റെ അച്ഛൻ കഹോളനെ, ദീർഘകാലമായി കാണാതിരുന്നവനെ, കാണും.
തതസ്തേ പൂജിതാ വിപ്രാ വരുണേന മഹാത്മനാ। ഉദതിഷ്ഠംസ്തതഃ സര്വേ ജനകസ്യ സമീപതഃ
അതിനുശേഷം മഹാത്മാവായ വരുണൻ ആദരപൂർവ്വം സ്വീകരിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും എഴുന്നേറ്റ് ജനകന്റെ സന്നിധിയിൽ എത്തി.
ഇത്യര്ഥമിച്ഛന്തി സുതാഞ്ജനാ ജനനകര്മണാ। യദഹം നാശകം കര്തും തത്പുത്രഃ കൃതവാന്മമ
ജനങ്ങൾ മാതാപിതാക്കളുടെ കടമകൾ നിറവേറ്റാൻ മക്കളെ ആഗ്രഹിക്കുന്നത് ഇതുകൊണ്ടാണ്; ഞാൻ ചെയ്യാൻ കഴിയാത്തത് എന്റെ മകൻ ചെയ്തു.
ഉതാബലസ്യ ക്ലവാനുത ബാലസ്യ പണ്ഡിതഃ। ഉത വാഽവിദുഷോ വിദ്വാന്പുത്രോ ജനക ജായതേ
ശൂരനായവനു ചിലപ്പോൾ ഭീരുവായ മകനും, ബാലനു ചിലപ്പോൾ പണ്ഡിതനായ മകനും, അജ്ഞാനിക്ക് ചിലപ്പോൾ വിജ്ഞാനിയായ മകനും ജനിക്കും, ജനകാ.
ശിതേന തേ പരശുനാ സ്വയമേവാന്തകോ നൃപ। ശിരാംസ്യപാഹരന്നാജൌ രിപൂണാം ഭദ്രമസ്തു തേ
രാജാവേ, നീ锋മായ കത്തിയാൽ യുദ്ധത്തിൽ ശത്രുക്കളുടെ തലകൾ നീയേ തന്നെ വെട്ടി വീഴ്ത്തി. നിനക്കു സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ.
മഹദൈക്ഥ്യം ഗീയതേ സാമ ചാഗ്ര്യം സമ്യക്സോമഃ പീയതേ ചാത്ര സത്രേ। ശുചീന്ഭാഗാന്പ്രതിജഗൃഹുശ്ച ഹൃഷ്ടാഃ സാക്ഷാദ്ദേവാ ജനകസ്യേഹ രാജ്ഞഃ
ഇവിടെ വലിയ ഐക്യം പാടപ്പെടുന്നു, ഉത്തമമായ സാമഗാനങ്ങൾ നടക്കുന്നു; യജ്ഞത്തിൽ സോമം ശരിയായി പാനമാക്കുന്നു, ദേവന്മാർ തന്നെ സന്തോഷത്തോടെ ജനക രാജാവിൽ നിന്ന് വിശുദ്ധമായ ഭാഗങ്ങൾ സ്വീകരിച്ചു.
സമുത്ഥിതേഷ്വഥ സര്വേഷു രാജന് വിപ്രേഷു തേഷ്വധികം സുപ്രഭേഷു। അനുജ്ഞാതോ ജനകേനാഥ രാജ്ഞാ വിവേശ തോയം സാഗരസ്യോത വന്ദീ
രാജാവേ, എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും പ്രകാശമുള്ളവരായി എഴുന്നേറ്റപ്പോൾ, ജനകൻ അനുമതി നൽകിയതോടെ വന്ദിക്കാരൻ സമുദ്രജലത്തിൽ കയറി.
അഷ്ടാവക്രഃ പിതരം പൂജയിത്വാ സംപൂജിതോ ബ്രാഹ്മണൈസ്തൈര്യഥാവത്। പ്രത്യാജഗാമാശ്രമമേവ ചാഗ്ര്യം ജിത്വാ വന്ദിം സഹിതോ മാതുലേന
അഷ്ടാവക്രൻ അച്ഛനെ ആദരിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ നിന്ന് യഥാവിധി ആദരം ലഭിച്ച്, വന്ദിക്കാരനെ ജയിച്ച് മാമനോടൊപ്പം പ്രധാന ആശ്രമത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
തതോഽഷ്ടാവക്രം മാതുരഥാന്തികേ പിതാ നദീം സമങ്ഗാം ശീഘ്രമിമാം വിശസ്വ। പ്രോവാച ചൈനം സ തഥാ വിവേശ സമൈരങ്ഗൈശ്ചാപി ബഭൂവ പുണ്യാ
അഷ്ടാവക്രന്റെ അച്ഛൻ അമ്മയുടെ അടുത്ത് നിന്ന് പറഞ്ഞു: 'വേഗത്തിൽ ഈ സമംഗാ നദിയിൽ കയറു.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ അഷ്ടാവക്രൻ കയറി, അവന്റെ ശരീരം മുഴുവൻ പുണ്യമായും പൂര്ണമായും മാറി.
നദീ സമങ്ഗാ ച ബഭൂവ പുണ്യാ യസ്യാം സ്നാതോ മുച്യതേ കില്ബിഷാദ്ധി। ത്വമപ്യേനാം സ്നാനപാനാവഗാഹൈഃ സഭ്രാതൃകഃ സഹഭാര്യോ വിശശ്വ
സമംഗാ നദി പുണ്യവതിയായി; അതിൽ കുളിച്ചാൽ പാപങ്ങൾ എല്ലാം മാറും. നീയും സഹോദരന്മാരോടും ഭാര്യയോടും കൂടി അവിടെ കുളിക്കാനും കുടിക്കാനും കയറണം.
അത്ര കൌന്തേയ സഹിതോ ഭ്രാതൃഭിസ്ത്വം സുഖോഷിതഃ സഹ വിപ്രൈഃ പ്രതീതഃ। പുണ്യാന്യന്യാനി ശുചികര്മൈകഭക്തി- ര്മയാ സാര്ധം ചരിതാസ്യാജമീഢ
കുന്തീപുത്രാ, നീ സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം ബ്രാഹ്മണന്മാരോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ഇവിടെ പാർത്തു. മറ്റും പുണ്യമായ ശുദ്ധമായ പ്രവർത്തികൾ എന്റെ കൂടെ നീ നിർവഹിച്ചു, അജമീഢാ.
ഏഷാ മധുവിലാ നാമ സമങ്ഗാ സംപ്രകാശതേ। ഏതത്കര്ദമിലം നാമ ഭരതസ്യാഭിഷേചനമ്
ഈ നദിയാണു മധുവിലാ എന്ന് വിളിക്കുന്നത്; സമംഗാ ഇവിടെ പ്രകാശിക്കുന്നു. ഇതാണ് കര്ദമിലം, ഭാരതന്റെ അഭിഷേകസ്ഥലം.
അലക്ഷ്മ്യാ കില സംയുക്തോ വൃത്രം ഹത്വാ ശചീപതിഃ। ആപ്ലുതഃ സര്വപാപേഭ്യഃ സമങ്ഗായാം വ്യമുച്യത
ദുര്ഭാഗ്യം അനുഭവിച്ച ഇന്ദ്രൻ, വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നതിന് ശേഷം സമംഗാ നദിയിൽ കുളിച്ച് എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനായി.
ഏതദ്വിനശനം കുക്ഷൌ മൈനാകസ്യ നരര്ഷഭ। അദിതിര്യത്രപുത്രാര്ഥം തദന്നമപചത്പുരാ
നരശ്രേഷ്ഠാ, ഇതാണ് മൈനാകന്റെ ഗർഭത്തിൽ വിനാശം സംഭവിച്ച സ്ഥലം; ഇവിടെ അദിതി തന്റെ മകന്റെ വേണ്ടി ഒരിക്കൽ അന്നം പാകം ചെയ്തു.
ഏനം പര്വതരാജാനമാരുഹ്യ ഭരതര്ഷഭാഃ। അയശസ്യാമസംശബ്ദ്യാമലക്ഷ്മീം വ്യപനോത്സ്യഥ
ഭാരതവംശജാ, ഈ പർവതരാജാവിൽ കയറുമ്പോൾ, പറയാൻ കഴിയാത്ത ദുർഗതി, അപകീർത്തി എന്നിവ നീ നീക്കം ചെയ്യും.
ഏതേ കനഖലാ രാജന്നൃഷീണാം ദയിതാ നഗാഃ। ഏഷാ പ്രകാശതേ ഗങ്ഗാ യുധിഷ്ഠിര യശസ്വിനീ
രാജാവേ, ഈ കനഖല പർവതങ്ങൾ ഋഷിമാർക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടവയാണ്; ഇവിടെ പ്രശസ്തയായ ഗംഗാ, യുദ്ധിഷ്ഠിരാ, പ്രകാശിക്കുന്നു.
സനത്കുമാരോ ഭഗവാനത്ര സിദ്ധിമഗാത്പുരാ। ആജമീഢാവഗാഹ്യൈനാം സര്വപാപൈഃ പ്രമോക്ഷ്യസേ
ഇവിടെ ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ ഒരിക്കൽ സിദ്ധി നേടിയിട്ടുണ്ട്; നീ ഈ നദിയിൽ കുളിച്ചാൽ, അജമീഢാ, എല്ലാ പാപങ്ങളിൽ നിന്നും മോചിതനാകും.
അപാം ഹ്രദം ച പുണ്യാഖ്യം ഭൃഗുതുന്ദം ച പര്വതമ്। തൂഷ്ണീം ഗങ്ഗാം ച കൌന്തേയ സാനുജഃ സമുപസ്പൃശ
കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം നീ പുണ്യമായ ആ കുളം, ഭൃഗുതുണ്ട എന്ന പർവതം, ഗംഗാനദി എന്നിവയെ ശാന്തമായി സ്പർശിച്ചു.
ആശ്രമഃ സ്ഥൂലശിരസോ രമണീയഃ പ്രകാശതേ। അത്ര മാനം ച കൌന്തേയ ക്രോധം ചൈവ വിവര്ജയ
ഇവിടെ സ്തൂലശിരസ് എന്ന മഹർഷിയുടെ മനോഹരമായ ആശ്രമം തെളിഞ്ഞു കാണാം. കുന്തിദേവിയുടെ മകനേ, ഇവിടെ അഹങ്കാരവും കോപവും ഉപേക്ഷിക്കണം.
ഏഷ രൈഭ്യാശ്രമഃ ശ്രീമാന്പാണ്ഡവേയ പ്രകാശതേ। ഭാരദ്വാജോ യത്രകവിര്യവക്രീതോ വ്യനശ്യത
പാണ്ഡുവംശജനായവാ, ഇവിടെ രൈഭ്യന്റെ ഭംഗിയുള്ള ആശ്രമം തെളിഞ്ഞു കാണാം. യവകൃതൻ വഞ്ചിച്ചുകൊണ്ട് ഭാരദ്വാജൻ അവിടെ നശിച്ചു.
കഥം യുക്തോഽഭവദൃഷിര്ഭരദ്വാജഃ പ്രതാപവാന്। കിമര്ഥം ച യവക്രീതഃ പുത്രോഽനശ്യത വൈ മുനേഃ
പ്രഭാവശാലിയായ ഭാരദ്വാജമഹർഷിക്ക് എങ്ങനെ ഇങ്ങനെയൊരു ദുരവസ്ഥയുണ്ടായി? മഹർഷിയുടെ മകൻ യവകൃതൻ എന്തുകൊണ്ട് നശിച്ചു?