ആശാനുബന്ധോ ഹി തവാത്ര യത്നഃ സ വന്ദിമാസാദ്യതഥാ വിനശ്യതി। വിജ്ഞാനവന്തോ നികൃതാസ്തു താത കഥം സദസ്തര്തുമിദം സമര്ഥഃ
നിന്റെ ഈ ശ്രമം പ്രത്യാശയിൽ നിന്നുള്ളതാണ്; പക്ഷേ വന്ദിയെ നേരിടുമ്പോൾ അതൊക്കെ വെറുതെയാകും. അറിവുള്ളവരും അവനാൽ തോറ്റുപോയിട്ടുണ്ട്—എന്തുകൊണ്ട് നീ, മകനേ, ഈ സഭയിൽ വിജയിക്കും?
വിവാദിതോഽസൌ ന ഹി മാദൃശൈര്ഹി സിംഹീകൃതസ്തേന വദന്യഭീതഃ। സമേത്യ മാം നിഹതഃ ശേഷ്യതേഽദ്യ മാര്ഗേ ഭഗ്നം ശകടമിവാബലാക്ഷമ്
എന്നെപോലുള്ളവരൊരാളും അവനെ തർക്കത്തിൽ തോൽപ്പിച്ചിട്ടില്ല, മറ്റാരും അവനെ ഭയപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടില്ല. പക്ഷേ, ഇന്നെനിക്ക് നേരിട്ട് വന്നാൽ, അവൻ വഴിയിൽ കിടക്കുന്ന തകർന്ന കാളവണ്ടിയെ പോലെ തളർന്നു വീണുപോകും.
ഷണ്നാഭേര്ദ്വാദശാക്ഷസ്യ ചതുര്വിംശതിപര്വണഃ। യസ്ത്രിഷഷ്ടിശതാരസ്യ വേദാര്ഥം സ പരഃ കവിഃ
ആറ് അക്സ്, പന്ത്രണ്ട് ചക്രഭാഗം, ഇരുപത്തുനാല് ഭാഗങ്ങളുള്ള വേദത്തിന്റെ അര്ത്ഥം ആര് അറിയുന്നുവോ, അവനാണ് ഏറ്റവും വലിയ ജ്ഞാനി.
ചതുര്വിംശതിപര്വ ത്വാം ഷണഅനാഭി ദ്വാദശപ്രധി। തത്രിഷഷ്ടിശതാരം വൈ ചക്രം പാതു സദാഗതി
ഇരുപത്തുനാല് ഭാഗങ്ങളുള്ള, ആറ് അക്സ്, പന്ത്രണ്ട് ചക്രഭാഗം ഉള്ള ആ ചക്രം എപ്പോഴും നിന്റെ വഴിയെ കാത്തിരിക്കാന് ഇടയാകട്ടെ.
ബഡബേ ഇവ സംയുക്തേ ശ്യേനപാതേ ദിവൌകസാമ്। കസ്തയോര്ഗര്ഭമാധത്തേ ഗര്ഭം സുഷുവതുശ്ച കമ്
കൂടി കെട്ടിയ രണ്ട് കുതിരകളെപ്പോലെയും, ദേവന്മാരുടെ ഇടയില് പറക്കുന്ന പരുന്തിനെപ്പോലെയും, അവയില് ആരാണ് ഗര്ഭം വെക്കുന്നത്? ആരാണ് അവയുടെ സന്താനത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നത്?
മാ സ്മ ഭൂഃ സ്വഗൃഹേ രാജഞ്ശാത്രവാണാമപി ധ്രുവമ്। വാതസാരഥിരാധത്തേ ഗര്ഭം സുഷുവതുശ്ച തമ്
രാജാവേ, നീ സ്വന്ത വീട്ടില് ഇരിക്കരുത്, ശത്രുക്കളുടെയിടയിലും കാറ്റ് ഓടിക്കുന്ന സാരഥി ഗര്ഭം വെച്ച്, സന്താനത്തെ ജനിപ്പിക്കുന്നു.
കിംസ്വിത്സ്തുപ്തം ന നിമിഷതി കിംസ്വിജ്ജാതം ന ചോപതി। കസ്യഖിദ്ധൃദയം നാസ്തി കിംസ്വിദ്വേഗേന വര്ധതേ
ഏത് ജീവിയാണ് ഉറങ്ങുമ്പോഴും കണ്ണടയ്ക്കാത്തത്? ഏത് ജനനം സംഭവിച്ചിട്ടും ഉയരാത്തത്? ആരുടെ ഹൃദയമാണ് ദുഃഖമില്ലാത്തത്? ഏതാണ് വേഗത്തില് വളരുന്നത്?
മത്സ്യഃ സുപ്തോ ന നിമിഷത്യണ്ഡം ജാതം ന ചോപതി। അശ്മനോ ഹൃദയം നാസ്തി നദീ വേഗേന വര്ധതേ
മത്സ്യം ഉറങ്ങുമ്പോഴും കണ്ണടയ്ക്കുന്നില്ല; മുട്ട ജനിച്ചിട്ടും ഉയരുന്നില്ല; കല്ലിന് ഹൃദയമില്ല; നദി വേഗത്തില് വളരുന്നു.
ന ത്വാം മന്യേ മാനുഷം ദേവസത്വ ന ത്വം ബാലഃ സ്ഥവിരഃ സംമതോ മേ। ന തേ തുല്യോ വിദ്യതേ വാക്പ്രലാപേ തസ്മാദ്ദ്വാരം വിതരാമ്യേഷ വിദ്വന്
ഞാന് നിന്നെ മനുഷ്യനെന്ന് കരുതുന്നില്ല, ദൈവസ്വഭാവം നിന്നിലുണ്ട്. നീ കുഞ്ഞുമല്ല, വൃദ്ധനുമല്ല എന്നതാണു എന്റെ വിശ്വാസം. വാക്കില് നിന്നെ തുല്യനായി ആരുമില്ല. അതുകൊണ്ട് ജ്ഞാനിയേ, ഞാന് നിന്നെ അകത്തേക്ക് അനുവദിക്കുന്നു.
അത്രോഗ്രസേനസമിതേഷു രാജന് സമാഗതേഷ്വപ്രതിമേഷു രാജസു। ന മേ വിവിത്സാന്തരമസ്തി വാദിനാം മഹാജനേ ഹംസവിവാദിനാമിവ
രാജാവേ, ഉഗ്രസേനനുപമരായ രാജാക്കന്മാര് ഒത്തുചേര്ന്നിരിക്കുന്ന ഈ സഭയില്, വാദത്തില് മത്സരിക്കാനുള്ള ആഗ്രഹം എനിക്കില്ല, വലിയ പക്ഷികള് കൂട്ടത്തില് തമ്മില് മത്സരിക്കാത്തതുപോലെ.
ന മോക്ഷ്യസേ വൈ വദമാനോ നിമജ്ജന് ജലം പ്രപന്നഃ സരിതാമിവാധനഃ। ഹുതാശനസ്യേവ സമിദ്ധതേജസഃ സ്ഥിരോ ഭവസ്വേഹ മമാദ്യ വന്ദിന്
നീ വാദിച്ചാലും രക്ഷപ്പെടാന് കഴിയില്ല, ജലത്തില് ഇറങ്ങിയ ദരിദ്രന് മുങ്ങുന്നതുപോലെ. ഇന്ധനം കൊണ്ടു കത്തുന്ന അഗ്നിപോലെ, ഇന്ന് എന്റെ മുമ്പില് ഉറച്ചുനില്ക്കു, വന്ദിനേ.
വ്യാഘ്രം ശയാനം പ്രതി മാ പ്രബോധ ആശീവിഷം സൃക്വിണീ സംലിഹാനമ്। പദാ ഹതസ്യേഹ ശിരോഭിഹത്യ നാദഷ്ടോ വൈ മോക്ഷ്യസേ തന്നിബോധ
ഉറങ്ങുന്ന കടുവയെ ഉണര്ത്തരുത്, വിഷസര്പ്പം നക്കുമ്പോള് തൊടരുത്. കാല്കൊണ്ട് അടിച്ചോ തലകൊണ്ട് തട്ടിയോ, കടിയേറ്റു രക്ഷപ്പെടാന് കഴിയില്ല — ഇത് മനസ്സിലാക്കുക.
യോ വൈ ദര്പാത്സംഹനനോപപന്നഃ സുദുര്ബലഃ പര്വതമാവിഹന്തി। തസ്യൈവ പാണിഃ സനഖോ വിദീര്യതേ ന ചൈവ ശൈലസ്യ ഹി ദൃശ്യതേ വ്രണഃ
ആര്ക്കെങ്കിലും অহങ്കാരത്താല് ശക്തിയില്ലാതെ പര്വ്വതത്തെ ആക്രമിച്ചാല്, അവന്റെ കൈയും നഖവും മാത്രം പരിക്കപ്പെടും, പര്വ്വതത്തിന് ഒരു മുറിവും ഉണ്ടാവില്ല.
സര്വേ രാജ്ഞോ മൈഥിലസ്യ മൈനാകസ്യേവ പര്വതാഃ। നികൃഷ്ടഭൂതാ രാജാനോ വത്സാ ഹ്യനഡുഹോ യഥാ
മൈഥിലരാജാവിനോട് എല്ലാ രാജാക്കന്മാരും, മൈനാകപര്വ്വതത്തോട് മറ്റു പര്വ്വതങ്ങള് പോലെയും, പശുവിനോട് കിടാക്കള് പോലെയും, താഴ്ന്നവരാണ്.
യഥാ മഹേന്ദ്രഃ പ്രവരഃ സുരാണാം നദീഷു ഗങ്ഗാ പ്രവരാ യഥൈവ। തഥാ നൃപാണാം പ്രവരസ്ത്വമേകോ വന്ദിം സമഭ്യാനയ മത്സകാശമ്
എങ്ങനെ മഹേന്ദ്രന് ദേവന്മാരില് ശ്രേഷ്ഠനോ, ഗംഗ നദികളില് ശ്രേഷ്ഠയോ, അങ്ങനെ രാജാക്കന്മാരില് നീ മാത്രമാണ് ശ്രേഷ്ഠന്. വന്ദിയെ എന്റെ അടുത്ത് കൊണ്ടുവരിക.
ഏവമഷ്ടാവക്രഃ സമിതൌ ഹി ഗര്ജ- ഞ്ജാതക്രോധോ വന്ദിനമാഹ രാജന്। ഉക്തേ വാക്യേ ചോത്തരം മേ ബ്രവീഹി വാക്യസ്യ ചാപ്യുത്തരം തേ ബ്രവീമി
ഇങ്ങനെ അഷ്ടാവക്രന് ക്രോധം നിറഞ്ഞ് സഭയില് ഉച്ചത്തില് പറഞ്ഞു: വന്ദിനേ, എന്റെ വാക്കിന് ഉത്തരം പറയു, പിന്നെ നിന്റെ വാക്കിന് ഞാന് ഉത്തരം പറയും.
ഏക ഏവാഗ്നിര്ബഹുധാ സമിധ്യതേ ഏകഃ സൂര്യഃ സര്വമിദം വിഭാതി। ഏകോഽവീരോ ദേവരാജോഽരിഹന്താ യമഃ പിതൃണാമീശ്വരശ്ചൈക ഏവ
ഒരു അഗ്നിയാണ് പലവിധത്തില് കത്തുന്നത്; ഒരേയൊരു സൂര്യനാണ് എല്ലാം പ്രകാശിപ്പിക്കുന്നത്; ഒരേയൊരു ഇന്ദ്രനാണ് ശത്രുക്കളെ ജയിക്കുന്നത്; യമന് മാത്രമാണ് പിതൃകളുടെ അധിപന്.
ദ്വാവിന്ദ്രാഗ്നീ ചരതോ വൈ സഖായൌ ദ്വൌ ദേവര്ഷീ നാരദപര്വതൌ ച। ദ്വാവശ്വിനൌ ദ്വേ രഥസ്യാപി ചക്രേ ഭാര്യാപതീ ദ്വൌ വിഹിതൌ വിധാത്രാ
ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും രണ്ട് സുഹൃത്തുക്കളായി സഞ്ചരിക്കുന്നു; നാരദനും പര്വ്വതനും രണ്ട് ദൈവമുനികളാണ്; അശ്വിനീദേവന്മാര് രണ്ട്; രഥത്തിന് രണ്ട് ചക്രങ്ങളുണ്ട്; ഭര്ത്താവും ഭാര്യയും സൃഷ്ടികര്ത്താവ് രണ്ട് പേരായി നിര്ണയിച്ചിരിക്കുന്നു.
ത്രിഃ സൂയതേ കര്മണാ വൈ പ്രജേയം ത്രയോ യുക്താ വാജപേയം വഹന്തി। അധ്വര്യവസ്ത്രിസവനാനി തന്വതേ ത്രയോ ലോകാസ്ത്രീണി ജ്യോതീംഷി ചാഹുഃ
കര്മ്മഫലത്തില് മൂന്നു വിധത്തില് സന്താനമുണ്ടാകുന്നു; മൂന്നു കുതിരകള് വാജപേയയാഗം വഹിക്കുന്നു; മൂന്നു അദ്ധ്വര്യുക്കള് മൂന്നു സോമയാഗങ്ങള് നടത്തുന്നു; മൂന്നു ലോകങ്ങളും മൂന്നു പ്രകാശങ്ങളും പറയപ്പെടുന്നു.
ചതുഷ്ടയം ബ്രാഹ്മണാനാം നികേതം ചത്വാരോ വര്ണാ യജ്ഞമിമം വഹന്തി। ദിശശ്ചതസ്രോ വര്ണചതുഷ്ടയം ച ചതുഷ്പദാ ഗൌരപി ശശ്വദുക്താ
നാല് ആണ് ബ്രാഹ്മണരുടെ വാസസ്ഥലങ്ങള്; നാല് വര്ണ്ണങ്ങള് ഈ യാഗം വഹിക്കുന്നു; നാല് ദിക്കുകളും നാല് വര്ണ്ണങ്ങളും പറയപ്പെടുന്നു; പശുവിന് എന്നും നാല് കാലുകളാണെന്ന് പറയുന്നു.
പഞ്ചാഗ്നയഃ പഞ്ചപദാ ച പങ്ക്തി- ര്യജ്ഞാഃ പഞ്ചൈവാപ്യഥ പഞ്ചേനദ്രിയാണി। ദൃഷ്ട്വാ വേദേ പഞ്ചചൂഡാപ്സരാശ്ച ലോകേ ഖ്യാതം പഞ്ചനദം ച പുണ്യമ്
അഞ്ച് അഗ്നികൾ, അഞ്ചു അടി ചന്ദസ്സും, പംക്തി, അഞ്ചു യാഗങ്ങൾ, അഞ്ചു ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ — ഇതൊക്കെയും വേദത്തിൽ കാണുമ്പോൾ, അഞ്ചു ചൂടുള്ള അപ്സരസുകളും, ലോകത്ത് പ്രശസ്തമായ പുണ്യമായ അഞ്ചു നദികളുടെ ദേശവും കാണാം.
ഷഡാധാനേ ദക്ഷിണാമാഹുരേകേ ഷട് ചൈവേമേ ഋതവഃ കാലചക്രമ്। ഷഡിന്ദ്രിയാണ്യുത ഷട് കൃത്തികാശ്ച ഷട് സാദ്യസ്കാഃ സര്വവേദേഷു ദൃഷ്ടാഃ
ചിലർ പറയുന്നു ആറു തരത്തിലുള്ള ദാനങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന്; ആറു ঋതുക്കളും, കാലചക്രവും ആണിതു. ആറു ഇന്ദ്രിയങ്ങളും, ആറു കൃത്തികകളും, ആറു സാദ്യാസ്കന്മാരും എല്ലാ വേദങ്ങളിലും കാണപ്പെടുന്നു.
സപ്ത ഗ്രാമ്യാഃ പശവഃ സപ്ത വന്യാഃ സപ്ത ച്ഛന്ദാംസി ക്രതുമേകം വഹന്തി। സപ്തര്ഷയഃ സപ്ത ചാപ്യര്ഹണാനി സപ്തന്ത്രീ പ്രഥിതാ ചൈവ വീണാ
ഏഴ് വീടുപാലിക്കുന്ന മൃഗങ്ങൾ, ഏഴ് കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ, ഏഴ് ചന്ദസ്സുകൾ ഒരു യാഗം വഹിക്കുന്നു. ഏഴ് മഹർഷിമാർ, ഏഴ് അർഹമായ അർപ്പണങ്ങൾ, ഏഴ് തന്തികൾ ഉള്ള വീണ — ഇതൊക്കെയും പ്രശസ്തമാണ്.
അഷ്ടൌ ശാണാഃ ശതമാനം വഹന്തി തഥാഷ്ടപാദഃ ശരഭഃ സിംഹഘാതീ। അഷ്ടൌ വസൂഞ്ശുശ്രുമ ദേവതാസു യൂപശ്ചാഷ്ടാസ്രിര്വിഹിതഃ സര്വയജ്ഞേ
എട്ട് നൂലുകൾ നൂറ് അളവുകൾ വഹിക്കുന്നു. അതുപോലെ എട്ടു കാലുള്ള ശരഭൻ, സിംഹത്തെ കൊല്ലുന്നവൻ. ദേവതകളിൽ എട്ട് വസുക്കൾ ഉണ്ടെന്ന് ഞാൻ കേട്ടിട്ടുണ്ട്. എല്ലാ യാഗങ്ങളിലും എട്ടു മൂലകളുള്ള യൂപം നിർദ്ദേശിച്ചിരിക്കുന്നു.
നവൈവോക്താഃ സാമിധേന്യഃ പിതൄണാം തഥാ പ്രാഹുര്നവയോഗം വിസര്ഗമ്। നവാക്ഷരാ ബൃഹതീ സംപ്രദിഷ്ടാ നവൈവ യോഗോ ഗണനാമേതി ശശ്വത്
പിതൃകൾക്കായി ഒമ്പത് സാമിധാനികൾ പറയപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. അർപ്പണത്തിൽ ഒമ്പതു വിധത്തിലുള്ള യോജനം ഉണ്ട് എന്നും പറയുന്നു. ബ്രഹതീ ചന്ദസ്സിന് ഒമ്പത് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട് എന്ന് പഠിപ്പിക്കുന്നു. എണ്ണത്തിൽ ഒമ്പത് എന്നത് എപ്പോഴും പറയപ്പെടുന്നു.
ദിശോ ദശോക്താഃ പുരുഷസ്യ ലോകേ സഹസ്രമാഹുര്ദശപൂര്ണം ശതാനി। ദശൈവ മാസാന്ബിഭ്രതി ഭര്ഗവത്യോ ദശൈരകാ ദശദാശാ ദശാര്ഹാഃ
മനുഷ്യലോകത്തിൽ പത്ത് ദിശകൾ ഉണ്ട് എന്ന് പറയുന്നു. ആയിരം എന്നത് പത്ത് നൂറിന്റെ സമാനമാണ്. ഭാർഗവ സ്ത്രീകൾ പത്ത് മാസം ഗർഭം ധരിക്കുന്നു. പത്ത് വിരലുകൾ, പത്ത് ദാനങ്ങൾ, പത്ത് അർഹന്മാർ ഉണ്ട്.
ഏകാദശൈകാദശിനഃ പശൂനാ- മേകാദശൈവാത്ര ഭവന്തി യൂപാഃ। ഏകാദശ പ്രാണഭൃതാം വികാരാ ഏകാദശോക്താ ദിവി ദേവേഷു രുദ്രാഃ
പശുക്കളിൽ ഏകാദശിനികൾ പതിനൊന്ന് ഉണ്ട്. ഇവിടെ പതിനൊന്ന് യൂപങ്ങളും ഉണ്ട്. ജീവന്മാരുടെ പതിനൊന്ന് ഭേദങ്ങൾ ഉണ്ട്. ദേവന്മാരിൽ സ്വർഗത്തിൽ പതിനൊന്ന് രുദ്രന്മാരെ കുറിച്ച് പറയുന്നു.
സംവത്സരം ദ്വാദശമാസമാഹു- ര്ജഗത്യാഃ പാദോ ദ്വാദശൈവാക്ഷരാണി। ദ്വാദശാഹഃ പ്രാകൃതോ യജ്ഞ ഉക്തോ ദ്വാദശാദിത്യാന്കഥയന്തീഹ ഘീരാഃ
ഒരു സംവത്സരം പന്ത്രണ്ട് മാസങ്ങൾ ഉള്ളതാണെന്ന് പറയുന്നു. ജഗതീ ചന്ദസ്സിന് പന്ത്രണ്ട് അക്ഷരങ്ങൾ ഉണ്ട്. സ്വാഭാവിക യാഗം പന്ത്രണ്ട് ദിവസമാണ്. ഇവിടെ പന്ത്രണ്ട് ആദിത്യന്മാരെ ഗാനം പറയുന്നു.
ഏതാവദുക്ത്വാ വിരരാമ വന്ദീ ശ്ലോകസ്യാര്ധം വ്യാജഹാരാഷ്ടവക്രഃ
ഇത്രയും പറഞ്ഞ ശേഷം വന്ദി നിശ്ശബ്ദനായി. അഷ്ടാവക്രൻ അർദ്ധശ്ലോകം ഉച്ചരിച്ചു.
തതോ മഹാനുദതിഷ്ഠന്നിനാദ- സ്തൂഷ്ണീംഭൂതം സൂതപുത്രം നിശമ്യ। അധോമുഖം ധ്യാനപരം തദാനീ- മഷ്ടാവക്രം ചാപ്യുദീര്യന്തമേവ
അപ്പോൾ വലിയ ശബ്ദം ഉയർന്നപ്പോൾ, സൂതപുത്രൻ മൗനമായ് തലകുനിഞ്ഞ് ധ്യാനത്തിൽ ആഴ്ന്നിരിക്കെ, അഷ്ടാവക്രൻ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.