ഗുരുലാഘവമാജ്ഞായ ധര്മാധര്മവിനിശ്ചയേ। യതോ ഭൂയാംസ്തതോ രാജന്കുരു ധര്മവിനിശ്ചയമ്
ധർമ്മത്തിന്റെയും അധർമ്മത്തിന്റെയും ഭാരം മനസ്സിലാക്കി, രാജാവേ, ഏത് ഭാഗത്താണ് കൂടുതൽ പുണ്യം ഉണ്ടോ, അവിടെയാണ് നീ ധർമ്മം നിർണ്ണയിക്കേണ്ടത്.
ബഹുകല്യാണസംയുക്തം ഭാഷസേ വിഹഗോത്തമ। സുപര്ണഃ പക്ഷിരാട് കിം ത്വം ധര്മം ജ്ഞാത്വാഽഭിഭാഷസേ
നല്ലതായ വാക്കുകൾ നീ സംസാരിക്കുന്നു, പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ; സൂപർണ്ണനേ, നീ ധർമ്മം മനസ്സിലാക്കി തന്നെയാണോ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുന്നത്?
തഥാഹി ധര്മസംയുക്തം ബഹുചിത്രം ച ഭാഷസേ। ന തേഽസ്ത്യവിദിതം കിംചിദിതി ത്വാം ലക്ഷയാമ്യഹമ്। ശരണൈഷിപരിത്യാഗം കഥം സാധ്വിതി മന്യസേ
നീ ധർമ്മം സംബന്ധിച്ച പലവിധ കാര്യങ്ങളും വിശദമായി പറയുന്നു; നിന്നെ നോക്കുമ്പോൾ ഒന്നും അറിയാത്തതു പോലില്ലെന്ന് ഞാൻ കാണുന്നു. അങ്ങനെ കാണുമ്പോൾ, അഭയം തേടിയവനെ ഉപേക്ഷിക്കുന്നത് നീ എങ്ങനെ നല്ലതാണെന്ന് കരുതുന്നു?
ആഹാരാര്ഥം സമാരമ്ഭസ്തവ ചായം വിഹംഗമ। ശക്യശ്ചാപ്യന്യഥാ കര്തുമാഹാരോഽപ്യധികസ്ത്വയാ
ഈ പരിശ്രമം നീ ആഹാരത്തിനായാണ് ചെയ്യുന്നത്, പക്ഷേ നീ വേറെ വഴികളിലൂടെ കൂടുതൽ ആഹാരം നേടാൻ കഴിയും.
ഗോവൃഷോ വാ വരാഹോ വാ മൃഗോ വാ മഹിഷോപി വാ। ത്വദര്ഥമദ്യ ക്രിയതാം യച്ചാന്യദിഹ കാങ്ക്ഷസി
ഒരു കാളയോ, പന്നിയോ, മാൻയോ, കാട്ടുപോത്തോ, അല്ലെങ്കിൽ നീ ഇവിടെ ആഗ്രഹിക്കുന്ന മറ്റേതെങ്കിലും ഇന്ന് നിനക്ക് ഒരുക്കാം.
ന വരാഹം ന ചോക്ഷാണം ന മൃഗാന്വിവിധാംസ്തഥാ। ഭക്ഷയാമി മഹാരാജ കിം മമാന്യേന കേചചിത്
എനിക്ക് പന്നിയെയും കാളയെയും വിവിധ തരത്തിലുള്ള മൃഗങ്ങളെയും ഭക്ഷിക്കാൻ ഇഷ്ടമില്ല, മഹാരാജാവേ; എനിക്ക് മറ്റേതെങ്കിലും ജീവിയുമായി എന്ത് ബന്ധം?
യസ്തു മേ ദൈവവിഹിതോ ഭക്ഷഃ ക്ഷത്രിയപുങ്ഗവ। തമുത്സൃജ മഹീപാല കപോതമിമമേവ മേ
എനിക്ക് ദൈവം വിധിച്ചിരിക്കുന്ന ആഹാരമാണ് വേണ്ടത്, ധീരനായ രാജാവേ; അതിനാൽ ഈ കപോതം മാത്രം എനിക്ക് വിട്ടുതരിക.
ശ്യേനാഃ കപോതാന്സ്വാദന്തി ശ്രുതിരേഷാ സനാതനീ। മാ രാജന്സാരമജ്ഞാത്വാ കദലീസ്കന്ധമാസജ
ശ്യേനങ്ങൾ കപോതങ്ങളെ ഭക്ഷിക്കുന്നു — ഇതാണ് ശാശ്വതമായ ആചാരം; രാജാവേ, യഥാർത്ഥം അറിയാതെ വാഴക്കൊമ്പിൽ പിടിച്ചിരിക്കാൻ ശ്രമിക്കരുത്.
രാഷ്ട്രം ശിവീനാമൃദ്ധം വൈ ശാധി പക്ഷിഭിരര്ചിതഃ। കൃത്സ്നമേതന്മയാ ദത്തം രാജവദ്വിഹഗോത്തമ
ശിവികളുടെ സമൃദ്ധമായ രാജ്യം, പക്ഷികൾ ആദരിക്കുന്നതായ ഈ രാജ്യം, രാജാവേ, ഞാൻ മുഴുവൻ നിനക്ക് രാജാവിനായി സമ്മാനിച്ചിരിക്കുന്നു.
യം വാ കാമയസേ കാമം ശ്യേന സര്വം ദദാനി തേ। വിനേമം പക്ഷിണം ശ്യന ശരണാര്ഥിനമാഗതമ്
ശ്യേനനേ, നീ എന്ത് ആഗ്രഹിച്ചാലും അതെല്ലാം ഞാൻ നിനക്ക് നൽകാം; പക്ഷേ അഭയം തേടി വന്ന ഈ പക്ഷിയെ മാത്രം ഞാൻ വിട്ടുതരില്ല.
യേനേമം സ്ഥാപയേഥാസ്ത്വം കര്മണാ പക്ഷിസത്തമ। തദാചക്ഷ്വ കരിഷ്യാമി ന ഹി ദാസ്യേ കപോതകമ്
പക്ഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ഈ പക്ഷിയെ രക്ഷിക്കാൻ നീ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ; ഞാൻ അതെല്ലാം ചെയ്യാം, പക്ഷേ കപോതത്തെ ഞാൻ വിട്ടുതരില്ല.
ഉശീനര കപോതേ തേ യദി സ്നേഹോ നരാധിപ। ആത്മനോ മാംസമുത്കൃത്യ കപോതതുലയാ ധൃതമ്
ഉശീനര രാജാവേ, കപോതനോടു നിനക്ക് സ്നേഹമുണ്ടെങ്കിൽ, നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മാംസം എടുത്ത് കപോതന്റെ തൂക്കത്തിന് തുല്യമായി വെയ്ക്കുക.
യദാ സമം കപോതേന തവ മാംസം നൃപോത്തമ। ത്വയാ പ്രദേയം തന്മഹ്യം സാ മേ തുഷ്ടിര്ഭവിഷ്യതി
നിന്റെ മാംസം കപോതന്റെ തൂക്കത്തിന് തുല്യമായി എനിക്ക് നൽകിയാൽ, മഹാരാജാവേ, അപ്പോൾ ഞാൻ തൃപ്തനാകും.
അനുഗ്രഹമിമം മന്യേ ശ്യേന യന്മാഭിയാചസേ। തസ്മാത്തേഽദ്യ പ്രദാസ്യാമി സ്വമാംസം തുലയാ ധൃതമ്
ശ്യേനനേ, നീ ചോദിക്കുന്നതെനിക്ക് അനുഗ്രഹം തന്നെയാണ് എന്ന് ഞാൻ കരുതുന്നു; അതിനാൽ ഇന്ന് ഞാൻ എന്റെ ശരീരത്തിലെ മാംസം തൂക്കത്തിൽ വച്ച് നിനക്ക് നൽകാം.
അഥോത്കൃത്യ സ്വമാംസം തു രാജാ പരമധര്മവിത്। തുലയാമാസ കൌന്തേയ കപോതേന സമം വിഭോ
അപ്പോൾ പരമധർമ്മത്തെ അറിയുന്ന രാജാവ് തന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്ന് മാംസം എടുത്ത് കപോതന്റെ തൂക്കത്തിന് തുല്യമായി തൂക്കത്തിൽ വച്ചു.
ധ്രിയമാണഃ കപോതസ്തു മാംസേനാത്യതിരിച്യതേ। പുനശ്ചോത്കൃത്യമാംസാനി രാജാ പ്രാദാദുശീനരഃ
പക്ഷേ കപോതത്തെ തൂക്കത്തിൽ വയ്ക്കുമ്പോൾ, അത് മാംസം കവിഞ്ഞു; പിന്നെയും ഉശീനര രാജാവ് കൂടുതൽ മാംസം എടുത്ത് നൽകി.
ന വിദ്യതേ യദാ മാംസം കപോതേന സമം ധൃതമ്। തത ഉത്കൃത്തമാംസോഽസാവാരുരോഹ സ്വയം തുലാമ്
കപോതന്റെ തൂക്കത്തിന് തുല്യമായ മാംസം ഇല്ലാതായപ്പോൾ, രാജാവ് തന്റെ ശരീരം തന്നെ മാംസം എടുത്ത് തൂക്കത്തിൽ കയറി.
ഇന്ദ്രോഽഹമസ്മി ധര്മജ്ഞ കപോതോ ഹവ്യവാഡയമ്। ജിജ്ഞാസമാനൌ ധര്മ ത്വാം യജ്ഞവാടമുപാഗതൌ
ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനേ, ഞാൻ തന്നെയാണ് ഇന്ദ്രൻ; കപോതൻ ഹവ്യവാഹനനായ അഗ്നിയാണ്. നിന്റെ ധർമ്മം പരീക്ഷിക്കാൻ ഞങ്ങൾ യജ്ഞശാലയിൽ വന്നതാണ്.
യത്തേ മാംസാനി ഗാത്രേഭ്യ ഉക്തൃത്താനി വിശാംപതേ। ഏഷാ തേ ശാശ്വതീ കീര്തിര്ലോകാനഭിഭവിഷ്യതി
നിന്റെ ശരീരത്തിൽ നിന്നു നീ മുറിച്ചെടുത്ത മാംസം, രാജാവേ, നിനക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്ന മഹത്തായ പ്രശസ്തി നൽകും. അതു ലോകങ്ങളിൽ എല്ലാം അതിജയിക്കും.
യാവല്ലോകേ മനുഷ്യാസ്ത്വാം കഥയിഷ്യന്തി പാര്ഥിവ। താവത്കീര്തിശ്ച ലോകാശ്ച സ്ഥാസ്യന്തി തവ ശാശ്വതാഃ
ലോകത്തിൽ മനുഷ്യർ നിന്നെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുന്നതുവരെ, രാജാവേ, നിന്റെ കീർത്തിയും നിന്റെ രാജ്യങ്ങളും എന്നും നിലനിൽക്കും.
ഇത്യുക്ത്വാ ഭൂമിപതയേ തസ്മൈ ദത്ത്വാ യഥേപ്സിതമ്। പ്രശസ്യ ജഗ്മതൂ രാജന്നിന്ദ്രാഗ്രീ തുഷ്ടമാനസൌ
ഇങ്ങനെ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞ്, അവന് ഇഷ്ടമായതൊക്കെയും നൽകി, പ്രശംസിച്ച്, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും സന്തോഷത്തോടെ തിരിച്ചു പോയി.
ഉശീനരോഽപിധര്മാത്മാ ധര്മേണാവൃത്യരോദസീ। വിഭ്രാജമാനോ വപുഷാഽപ്യാരുരോഹ ത്രിവിഷ്ടപമ്
ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച ഉശീനരൻ, ഭൂമിയെയും ആകാശത്തെയും ധർമ്മം കൊണ്ട് മൂടി, തേജസ്സോടെ ദേവലോകത്തേക്ക് ഉയർന്നു.
തദേതത്സദനം രാജന്രാജ്ഞസ്തസ്യ മഹാത്മനഃ। പശ്യസ്വൈതന്മയാ സാര്ധം പുണ്യം പാപപ്രമോചനമ്
ഇതാണ് ആ മഹാത്മാവായ രാജാവിന്റെ വാസസ്ഥലം, രാജാവേ. ഈ പുണ്യഭൂമിയും പാപം നീക്കുന്ന ഇടവും എന്നോടൊപ്പം നീ കാണുക.
തത്ര വൈ സതതം ദേവാ മുനയശ്ച സനാതനാഃ। ദൃശ്യന്തേ ബ്രാഹ്മണൈ രാജന്പുണ്യവദ്ഭിര്മഹാത്മഭിഃ
അവിടെ ദേവന്മാരെയും പുരാതനമുനിമാരെയും, പുണ്യവാന്മാരായ മഹാത്മാക്കളായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും എന്നും കാണാം, രാജാവേ.
യഃ കഥ്യതേ മന്ത്രവിദഗ്ര്യബുദ്ധി- രൌദ്ദാലകിഃ ശ്വേതകേതുഃ പൃഥിവ്യാമ്। തസ്യാശ്രമം പശ്യത പാണ്ഡവേയാ സദാഫലൈരുപപന്നം മഹീജൈഃ
മന്ത്രജ്ഞനും തീവ്രബുദ്ധിയുമുള്ള ഉദ്ദാലകന്റെ മകനായ ശ്വേതകേതുവിനെ ഭൂമിയിൽ പ്രശംസിക്കുന്നു. പാണ്ഡുവംശജന്മാരേ, എപ്പോഴും ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളാൽ സമൃദ്ധമായ അവന്റെ ആശ്രമം കാണുക.
സാക്ഷാദത്ര ശ്വേതകേതുര്ദദര്ശ സരസ്വതീം മാനുഷദേഹരൂപാമ്। വേത്സ്യാമി വാണീമിതി സംപ്രവൃത്താം സരസ്വതീം ശ്വേതകേതുര്ബഭാഷേ
അവിടെ തന്നെയാണ് ശ്വേതകേതു മനുഷ്യരൂപത്തിൽ സരസ്വതിയെ കണ്ടത്. അവൾ സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങിയപ്പോൾ ശ്വേതകേതു അവളോടു സംസാരിച്ചു.
അസ്മിന്യുഗേ ബ്രഹ്മകൃതാം വരിഷ്ഠാ- വാസ്താം മുനീ മാതുലഭാഗിനേയൌ। അഷ്ടാവക്രശ്ചൈവ കഹോലസൂനു- രൌദ്ദാലകിഃ ശ്വേതകേതുഃ പൃഥിവ്യാമ്
ഈ യുഗത്തിൽ ബ്രഹ്മാവിൽ നിന്നു ജനിച്ച പ്രധാനമുനിമാർ ഇവിടെ വസിക്കുന്നു: അമ്മാവനും അനിയനും, അഷ്ടാവക്രനും കഹോളന്റെ മകനും, ഉദ്ദാലകന്റെ ശ്വേതകേതുവും ഭൂമിയിൽ.
വിദേഹരാജസ് സമീപതസ്തൌ ഘീരാവുഭൌ മാതുലഭാഗിനേയൌ। പ്രവിശ്യ യജ്ഞായതനം വിവാദേ വന്ദിം നിജഗ്രാഹതുരപ്രമേയൌ
വിദേഹരാജാവിന്റെ സമീപത്ത്, അമ്മാവനും അനിയനും ഇരുവരും യജ്ഞശാലയിൽ കയറി, വാദത്തിൽ ജ്ഞാനത്തിൽ അളവില്ലാത്ത വന്ദിയെ പിടിച്ചു.
വാദേ ഭങ്ക്ത്വാ മജ്ജയാമാസ നദ്യാമ്
വാദത്തിൽ ജയിച്ചു, അവനെ നദിയിൽ മുങ്ങിച്ചു.
കഥംപ്രഭാവഃ സ ബഭൂവ വിപ്ര- സ്തഥാഭൂതം യോ നിജഗ്രാഹ വന്ദിമ്। `കിംചാധികൃത്യാഥ തയോര്വിവാദോ വിദേഹരാജസ് സമീപ ആസീത്
അങ്ങനെ വന്ദിയെ പിടിക്കാൻ ആ ബ്രാഹ്മണൻ എങ്ങനെ ശക്തനായതായി? അവരുടെ വാദവിഷയം എന്തായിരുന്നു, വിദേഹരാജാവിന്റെ സന്നിധിയിൽ?