പ്രതികുര്യാം യഥാ തസ്യ തദ്ഭവന്തോ ബ്രുവന്തു മേ। അപി തത്കര്മ വിദിതം ഭവതാം യേന പന്നഗമ്
അവനോടു ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ. ആ പാമ്പ് എന്ത് വഴി ഇതിന് കാരണം ആയെന്നു നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
തക്ഷകം സംപ്രദീപ്തേഽഗ്നൌ പ്രക്ഷിപേയം സബാന്ധവമ്। യഥാ തേന പിതാ മഹ്യം പൂര്വം ദഗ്ധോ വിഷാഗ്നിനാ।। തഥാഽഹമപി തം പാപം ദഗ്ധുമിച്ഛാമി പന്നഗമ്
എന്റെ അച്ഛനെ പാമ്പിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് നേരത്തെ ചുട്ടതുപോലെ, ഞാൻ ടക്ഷകനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ ഇടണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ദുഷ്ട പാമ്പിനെ ഞാൻ അങ്ങനെ ചുട്ടുകളയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസ്തി രാജന്മഹാത്സത്രം ത്വദര്ഥം ദേവനിര്മിതമ്। സര്വസത്രമിതി ഖ്യാതം പുരാണേ പരിപഠ്യതേ
രാജാവേ, ദേവന്മാർ നിന്റെ വേണ്ടി ഒരുക്കിയ മഹത്തായ ഒരു യജ്ഞം ഉണ്ട്. പുരാണങ്ങളിൽ അതിനെ സർവ്വയജ്ഞം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ആഹര്താ തസ്യ സത്രസ്യ ത്വന്നാന്യോഽസ്തി നരാധിപ। ഇതി പൌരാണികാഃ പ്രാഹുരസ്മാകം ചാസ്തി സ ക്രതുഃ
പുരാണപ്രകാരവും മറ്റുള്ളവരുടെയും അഭിപ്രായപ്രകാരം, മനുഷ്യരിൽ നീ മാത്രമാണ് ആ യജ്ഞം നടത്താൻ യോഗ്യൻ. ആ യജ്ഞം ഞങ്ങൾക്കുണ്ട്.
ഏവമുക്തഃ സ രാജര്ഷിര്മേനേ ദഗ്ധം ഹി തക്ഷകമ്। ഹുതാശനമുഖേ ദീപ്തേ പ്രവിഷ്ടമിതി സത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രാജർഷി ടക്ഷകൻ തീയിൽ കത്തിപ്പോയി എന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
തതോഽബ്രവീന്മന്ത്രവിദസ്താന്രാജാ ബ്രാഹ്മണാംസ്തദാ। ആഹരിഷ്യാമി തത്സത്രം സംഭാരാഃ സംഭ്രിയന്തു മേ
അപ്പോൾ മന്ത്രജ്ഞനായ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണരോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ആ യജ്ഞം നടത്തും, അതിനുള്ള സകല സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിക്കൊടുക്കൂ.'
തതസ്ത ഋത്വിജസ്തസ്യ ശാസ്ത്രതോ ദ്വിജസത്തമ। തം ദേശം മാപയാമാസുര്യജ്ഞായതനകാരണാത്
ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള യജ്ഞികർ യജ്ഞവേദി നിർമിക്കാൻ ആ സ്ഥലത്ത് അളന്നു നോക്കി.
യഥാവദ്വേദവിദ്വാംസഃ സര്വേ ബുദ്ധേഃ പരംഗതാഃ। ഋദ്ധ്യാ പരമയാ യുക്തമിഷ്ടം ദ്വിജഗണൈര്യുതമ്
വേദങ്ങൾക്കു പരിചയമുള്ള, ഉന്നതമായ ജ്ഞാനവും സമ്പത്തും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും കൂട്ടമായി അവിടെ എത്തി.
പ്രഭൂതധനധാന്യാഢ്യമൃത്വിഗ്ഭിഃ സുനിഷേവിതമ്। നിര്മായ ചാപി വിധിവദ്യജ്ഞായതനമീപ്സിതമ്
ധനം ധാന്യം സമൃദ്ധമായതും, യജ്ഞികർ നല്ല രീതിയിൽ സേവിച്ചതുമായ ആ സ്ഥലത്ത്, അവർ വിധിപ്രകാരം യജ്ഞവേദി നിർമ്മിച്ചു.
രാജാനം ദീക്ഷയാമാസുഃ സര്പസത്രാപ്തയേ തദാ। ഇദം ചാസീത്തത്ര പൂര്വം സര്പസത്രേ ഭവിഷ്യതി
അപ്പോൾ അവർ രാജാവിനെ സർപ്പയജ്ഞത്തിനായി ദീക്ഷിച്ചു. സർപ്പയജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം നടന്നത് ഇതായിരുന്നു.
നിമിത്തം മഹദുത്പന്നം യജ്ഞവിഘ്നകരം തദാ। യജ്ഞസ്യായതനേ തസ്മിന്ക്രിയമാണേ വചോഽബ്രവീത്
അപ്പോൾ, യജ്ഞവേദി ഒരുക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന വലിയൊരു അശുഭസംഖേതം ഉണ്ടായി; അപ്പോൾ ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു.
സ്ഥപതിര്ബുദ്ധിസംപന്നോ വാസ്തുവിദ്യാവിശാരദഃ। ഇത്യബ്രവീത്സൂത്രധാരഃ സൂതഃ പൌരാണികസ്തദാ
വാസ്തുവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ബുദ്ധിശാലിയായ sthapati, ആ സമയത്ത് sthapati, സൂതൻ, പുരാണപാരായണൻ എന്നിവർ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യസ്മിന്ദേശേ ച കാലേ ച മാപനേയം പ്രവര്തിതാ। ബ്രാഹ്മണം കാരണം കൃത്വാ നായം സംസ്ഥാസ്യതേ ക്രതുഃ
ഈ സ്ഥലത്തും ഈ സമയത്തും, ബ്രാഹ്മണനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അളക്കൽ തുടങ്ങിയത് കൊണ്ടു, ഈ യജ്ഞം പൂർത്തിയാകില്ല.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു രാജാസൌ പ്രാഗ്ദീക്ഷാകാലമബ്രവീത്। ക്ഷത്താരം ന ഹി മേ കശ്ചിദജ്ഞാതഃ പ്രവിശേദിതി
ഇത് കേട്ട രാജാവ് ദീക്ഷയ്ക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് പരിചയമില്ലാത്ത ആരും ഇവിടെ പ്രവേശിക്കരുത്' എന്ന് ക്ഷത്രിയനോട് പറഞ്ഞു.
തതഃ കര്മ പ്രവവൃതേ സര്പസത്രവിധാനതഃ। പര്യക്രാമംശ്ച വിദിവത്സ്വേ സ്വേ കര്മണി യാജകാഃ
അതിനുശേഷം സർപ്പയജ്ഞത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു; യജ്ഞികർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ജോലി വിധിപ്രകാരം ചെയ്തു.
പ്രാവൃത്യ കൃഷ്ണവാസാംസി ധൂമ്രസംരക്തലോചനാഃ। ജുഹുവുര്മന്ത്രവച്ചൈവ സമിദ്ധം ജാതവേദസമ്
കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, പുകകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുവന്നവർ, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി.
കമ്പയന്തശ്ച സര്വേഷാമുരഗാണാം മനാംസി ച। സര്പാനാജുഹുവുസ്തത്ര സര്വാനഗ്നിമുഖേ തദാ
അവർ എല്ലാ പാമ്പുകളുടെ മനസ്സും കുലുക്കി, അപ്പോൾ എല്ലാ പാമ്പുകളെയും അഗ്നിയുടെ വായിലേക്ക് വിളിച്ചു കൂട്ടി.
തതഃ സര്പാഃ സമാപേതുഃ പ്രദീപ്തേ ഹവ്യവാഹനേ। വിചേഷ്ടമാനാഃ കൃപണമാഹ്വയന്തഃ പരസ്പരമ്
അപ്പോൾ പാമ്പുകൾ കത്തുന്ന ഹോമകുണ്ഡത്തിൽ കൂടി വന്നു, വേദനയോടെ വലിച്ചുമറിഞ്ഞ് പരസ്പരം വിളിച്ചു.
വിസ്ഫുരന്തഃ ശ്വസന്തശ്ച വേഷ്ടയന്തഃ പരസ്പരമ്। പുച്ഛൈഃ ശിരോഭിശ്ച ഭൃശം ചിത്രഭാനും പ്രപേദിരേ
അവർ വിറച്ച്, ആഴമായി ശ്വസിച്ച്, പരസ്പരം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു; വാലുകളും തലകളും കൊണ്ട് അവർ ശക്തിയായി പ്രകാശമുള്ള ഭാനുവിനെത്തിച്ചു.
ശ്വേതാഃ കൃഷ്ണാശ്ച നീലാശ്ച സ്ഥവിരാഃ ശിശവസ്തഥാ। നദന്തോ വിവിധാന്നാദാന്പേതുര്ദീപ്തേ വിഭാവസൌ
വെള്ളയും കറുപ്പും നീലയും, പഴക്കവരും കുഞ്ഞുങ്ങളും, പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി, അവർ കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.
ക്രോശയോജനമാത്രാ ഹി ഗോകര്ണസ്യ പ്രമാണതഃ। പതന്ത്യജസ്രം വേഗേന വഹ്നാവഗ്നിമതാം വര
ഗോകർണ്ണയുടെ നീളം ഒരു ക്രോഷം മാത്രം; അവർ അഗ്നിയിലേക്ക് ഒരിടവേളയും ഇല്ലാതെ വേഗത്തിൽ വീണു, അഗ്നിയുള്ളവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ.
ഏവം ശതസഹസ്രാണി പ്രയുതാന്യര്ബുദാനി ച। അവശാനി വിനഷ്ടാനി പന്നഗാനാം തു തത്ര വൈ
അങ്ങനെയാണ് ലക്ഷക്കണക്കിന്, കോടിക്കണക്കിന്, അനേകം പാമ്പുകൾ അവശരായി അവിടെ നശിച്ചു.
തുരഗാ ഇവ തത്രാന്യേ ഹസ്തിഹസ്താ ഇവാപരേ। മത്താ ഇവ ച മാതങ്ഗാ മഹാകായാ മഹാബലാഃ
അവിടെ ചിലത് കുതിരകളെപ്പോലെയും, മറ്റുചിലത് ആനകളെപ്പോലെയും; മദത്തിൽ മയങ്ങിയ വലിയ ശരീരവും വലിയ ശക്തിയും ഉള്ള മത്തായാനുകളെപ്പോലെയും ആയിരുന്നു.
ഉച്ചാവചാശ്ച ബഹവോ നാനാവര്ണാ വിഷോല്ബണാഃ। ഘോരാശ്ച പരിഘപ്രഖ്യാ ദന്ദശൂകാ മഹാബലാഃ। പ്രപേതുരഗ്നാവുരഗാ മാതൃവാഗ്ദണ്ഡപീഡിതാഃ
ഉയരവും താഴ്വരയും നിറഞ്ഞ, പല നിറത്തിലുള്ള, വിഷം നിറഞ്ഞ, ഭയാനകവും ഇരുമ്പ് ദണ്ഡംപോലെയും ശക്തിയുള്ള പാമ്പുകൾ അമ്മമാരുടെ വാക്കിലും ശിക്ഷയിലും ബാധിച്ച് അഗ്നിയിലേക്ക് വീണു.
സര്പസത്രേ തദാ രാജ്ഞഃ പാണ്ഡവേയസ്യ ധീമതഃ। ജനമേജയസ്യ കേ ത്വാസന്നൃത്വിജഃ പരമര്ഷയഃ
പാണ്ഡവ വംശത്തിൽ പെട്ട ധീരനായ ജനമേജയന്റെ സർപ്പയാഗത്തിൽ ആരായിരുന്നു യജ്ഞത്തിൽ മുഖ്യപൂജാരികളായ മഹർഷികൾ?
കേ സദസ്യാ ബഭൂവുശ്ച സര്പസത്രേ സുദാരുണേ। വിഷാദജനനേഽത്യര്ഥം പന്നഗാനാം മഹാഭയ
ആ ഭയാനകമായ സർപ്പയാഗത്തിൽ, പാമ്പുകൾക്ക് വിഷവും വലിയ ഭയവും ജനിപ്പിച്ച ആ യാഗത്തിൽ, ആരൊക്കെ സദസ്യരായിരുന്നു?
സര്വം വിസ്തരശസ്താത ഭവാഞ്ഛംസിതുമര്ഹതി। സര്പസത്രവിധാനജ്ഞവിജ്ഞേയാഃ കേ ച സൂതജ
അച്ഛാ, സർപ്പയാഗത്തിന്റെ ക്രമങ്ങൾ അറിയുന്ന സൂതന്മാർ ആരൊക്കെയാണെന്ന് നീ വിശദമായി പറയണം.
ഹന്ത തേ കഥയിഷ്യാമി നാമാനീഹ മനീഷിണാമ്। യേ ഋത്വിജഃ സദസ്യാശ്ച തസ്യാസന്നൃപതേസ്തദാ
ശരി, രാജാവിന്റെ യാഗത്തിൽ അന്ന് മുഖ്യപൂജാരികളും സദസ്യരുമായ ജ്ഞാനികൾ ആരൊക്കെയാണെന്ന് ഞാൻ പറയാം.
തത്ര ഹോതാ ബഭൂവാഥ ബ്രാഹ്മണശ്ചണ്ഡഭാര്ഗവഃ। ച്യവനസ്യാന്വയേ ഖ്യാതോ ജാതോ വേദവിദാം വരഃ
അവിടെ ഹോതാവായി ചണ്ഡഭാർഗവൻ എന്ന ബ്രാഹ്മണൻ, ച്യവനന്റെ വംശത്തിൽ പ്രസിദ്ധനായ, വേദജ്ഞന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഉദ്ഗാതാ ബ്രാഹ്മണോ വൃദ്ധോ വിദ്വാന്കൌത്സൌഽഥ ജൈമിനിഃ। ബ്ര്ഹമാഽഭവച്ഛാര്ങ്ഗരവോഽഥാധ്വര്യുശ്ചാപി പിങ്ഗലഃ
ഉദ്ഗാതാവായി പ്രായമായ പണ്ഡിതനായ കൗത്സനും ജൈമിനിയും; ബ്രഹ്മാവായി ശാർംഗരവനും, അധ്വര്യുവായി പിംഗളനും ഉണ്ടായിരുന്നു.