കേനചിത്പുണ്യശേഷേണ മാര്കണ്ഡേയസ്യ ധീമതഃ। ആശ്രമം ശനകൈഃ പ്രാപ്താ മൂര്ച്ഛിതാഃ സഹസാഽപതന്
മാർകണ്ഡേയന്റെ ബാക്കി ശേഷിച്ച പുണ്യഫലത്താൽ, അവർ പതിയെ അവന്റെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തി, അപ്രത്യക്ഷമായി അവിടെ വീണു.
സമാധിവിരതോ യോഗീ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാതപാഃ। തദ്വനം നിബിഡം ദൃഷ്ട്വാ ജനൈഃ ക്ഷുത്തൃട്സമാകലൈഃ
തപസ്സിൽ ലീനനായ മാർകണ്ഡേയൻ, ആ കാട് വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് പീഡിതരായ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതു കണ്ടു.
ദയാര്ദ്രഹൃദയോ യോഗീ ശിവം ധ്യാത്വാ ഹൃദമ്ബുജേ। തേഷാം സംരക്ഷണാര്ഥായ വേദഗന്ധിസ്വരേണ സഃ। ആജുഹാവ തദാ ഗങ്ഗാം തപോയോഗേന ഭാരത
ദയയാൽ ഹൃദയം ഉരുകിയ ആ യോഗി, ഹൃദയത്തിലെ കമലത്തിൽ ശിവനെ ധ്യാനിച്ചു, അവരെ രക്ഷിക്കാൻ, വേദപാരായണ ശബ്ദത്താൽ, തപസ്സിന്റെ ശക്തിയാൽ ഗംഗയെ വിളിച്ചു.
ഗങ്ഗാ സമാഗതാ ശീഘ്രം തേനാഹൂതാഽതിപാവനാ। നാമ്നാ വേദനദീത്യേവ പ്രഖ്യാതാ ലോകപാവനാ
ഗംഗ, അതീവ വിശുദ്ധയായവൾ, അവന്റെ വിളിയോടെ ഉടൻ അവിടെ എത്തി; വേദനദി എന്ന പേരിൽ ലോകങ്ങളെ ശുദ്ധീകരിക്കുന്നവളായി പ്രശസ്തയായിരുന്നു.
പര്ജന്യശ്ച സമാഹൂതഃ സുഖം വര്ഷതി ഭാരത। സസ്യാനി ച സമൃദ്ധാനി ഫലമൂലാന്യനേകശഃ। സംഭൂതാന്യത്രരാജേനദ്ര സര്വേ തേ രക്ഷിതാ ജനാഃ
വർഷദേവനും വിളിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ, സുഖമായി മഴ പെയ്തു; വിളകൾ വളർന്നു, പലതരം പഴങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും ഉണ്ടായി. അവിടെ എല്ലാവരും രക്ഷിതരായി.
മാര്കണ്ഡേയം പ്രശംസന്തോ ജനാഃ സര്വേ ദ്വിജാത്തയഃ। ചിരം സുഖമവര്തന്ത തേന സംരക്ഷിതാ നൃപ
എല്ലാവരും മാർകണ്ഡേയനെ പ്രശംസിച്ചു; മൂന്നു വർണ്ണങ്ങളായ ദ്വിജന്മാർ അവന്റെ സംരക്ഷണത്തിൽ ദീർഘകാലം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ഏവം വിധായ രക്ഷാം സ സര്വേഷാം പുണ്യകര്മണാമ്। പുനശ്ചചാര ച തപഃ പരമേശ്വരതുഷ്ടയേ
അങ്ങനെ എല്ലാ പുണ്യവാന്മാരെയും രക്ഷിച്ച ശേഷം, പരമേശ്വരനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ വീണ്ടും കഠിനതപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഏവം ബഹുതിഥേ കാലേ പ്രാദുരാസീന്മഹേശ്വരഃ
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹേശ്വരൻ അവിടെ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു.
ദൃഷ്ട്വാ ച സര്വദേവേശം ചന്ദ്രമൌലിമുമാപതിമ്। ബ്രഹ്മവിഷ്ണ്വാദിഭിര്ദേവൈഃ സിദ്ധവിദ്യാധരോരഗൈഃ
ബ്രഹ്മാവും വിഷ്ണുവും മറ്റു ദേവതകളും, സിദ്ധന്മാരും വിദ്യാധരന്മാരും നാഗന്മാരും ചുറ്റിപ്പറ്റിയുള്ള, എല്ലാ ദേവന്മാരുടെയും പ്രഭുവായ, ചന്ദ്രക്കിരീടം ധരിച്ചും ഉമാദേവിയുടെ ഭർത്താവുമായ മഹാദേവനെ കണ്ടു,
ഗന്ധര്വയക്ഷപ്രവരൈഃ സകിന്നരപതത്രിഭിഃ। സ്തൂയമാനം മഹാദേവമവ്യയം നിഷ്കലം ശിവമ്। പ്രണനാമ മുനിര്ഭക്ത്യാ സാഷ്ടാങ്ഗം ച പുനഃ പുനഃ
ഗന്ധർവന്മാരുടെയും യക്ഷന്മാരുടെയും പ്രധാനികളും, കിന്നരന്മാരും രാജാക്കന്മാരും ചേർന്ന് മഹാദേവനെ, അക്ഷയനും ഭാഗങ്ങളില്ലാത്തും ശിവനുമായ ദൈവത്തെ സ്തുതിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, ആ മുനി ഭക്തിയോടെ വീണ്ടും വീണ്ടും അഷ്ടാംഗപ്രണാമം ചെയ്തു.
പ്രണമ്യോത്ഥായ സഹസാ ബദ്ധാഞ്ജലിപുടോ മുനിഃ। തുഷ്ടാവ വിവിധൈഃ സ്തോത്രൈര്മഹാദേവം ജഗത്പതിമ്
പ്രണാമം കഴിച്ച് ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ മുനി, കൈകൂപ്പി, ലോകനാഥനായ മഹാദേവനെ വിവിധ സ്തോത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് സ്തുതിച്ചു.
തമുവാച മഹാദേവോ മാര്കണ്ഡേയം മഹാമുനിമ്। വരം വരയ ഭദ്രം തേ വരദോസ്മി മുനേ തവ
അപ്പോൾ മഹാദേവൻ മാർകണ്ഡേയ മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ ഇഷ്ടം പറയു, ഭദ്രൻ, ഞാൻ നിനക്കു വരം നൽകാൻ തയ്യാറാണ്.'
ഏവം സംബോധിതസ്തേന ശിവേന പരമാത്മനാ। സഗദ്ഗദമിദം വാക്യമുവാച പരമേശ്വരമ്
ശിവൻ, പരമാത്മാവ് ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തപ്പോൾ, ആ മുനി ആവേശത്തിൽ കംപിച്ച സ്വരത്തിൽ പരമേശ്വരനോട് പറഞ്ഞു:
നാന്യം വരം വൃണേ ശംഭോ ---ത്വത്പാദപങ്കജേ। ഭക്തിംഹ്യനന്യസുലഭാം സ്വ വ്യഭിചാരിണീമ്
'ശംഭോ, ഞാൻ മറ്റേതെങ്കിലും വരം ആഗ്രഹിക്കുന്നില്ല; നിന്റെ പാദപങ്കജങ്ങളിൽ അപൂർവ്വവും അചഞ്ചലവുമായ ഭക്തി മാത്രം എനിക്കുണ്ടാകട്ടെ.'
ഏവമുക്തോഽഥ മുനിനാ ഭരതഗീശ്വരേശ്വരഃ। പുനരേവാബ്രവീദ്വാക്യം മാര്കണ്ഡേയ മഹാമുനിമ്
മുനി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതവംശത്തിലെ രാജാക്കന്മാരുടെ രാജാവും ദേവന്മാരുടെ ദൈവവുമായ അവൻ വീണ്ടും മാർകണ്ഡേയ മഹാമുനിയോട് പറഞ്ഞു:
സമ്യഗാരാധിതഃ പിത്രാ തവ പുത്രാര്ഥമാദരാത്
'നിന്റെ അച്ഛൻ, മകനായി എന്നെ ഭക്തിപൂർവ്വം ശരിയായി ആരാധിച്ചു.'
ശതായുര്നിര്ഗുണഃ പുത്രഃ ശുഭഃ ഷോഡശവാര്ഷികഃ। ഉഭയോരന്യമിച്ഛ ത്വമിത്യുക്തഃ സോഽബ്രവീച്ച മാമ്
'നിറവേറ്റിയ പൂജക്ക് ഞാൻ നീണ്ടായുസ്സുള്ള, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, ശുഭനും പതിനാറു വയസ്സുള്ള മകനായി ഒരു വരം നൽകിയിരുന്നു. അല്ലെങ്കിൽ വേണമെങ്കിൽ മറ്റൊന്നും തിരഞ്ഞെടുക്കാമെന്ന് ഞാൻ പറഞ്ഞു.'
നിര്ഗുണോ മാസ്തു ദേവേശ ശതായുഃ ഷോഡശാബ്ദകഃ। സുഗുണോഽസ്തു സുതോ മേഽദ്യ ഇതി പിത്രാവൃത പുരാ
'ദേവേശാ, ഗുണങ്ങളില്ലാത്ത, പതിനാറു വയസ്സുള്ള നീണ്ടായുസ്സുള്ള മകൻ എനിക്ക് വേണ്ട, ഇന്നുതന്നെ ഗുണസമ്പന്നനായ മകനായിരിക്കട്ടെ എന്നു നിന്റെ അച്ഛൻ അപ്പോൾ അപേക്ഷിച്ചു.'
ത്വയാ തപ്തേന തപസാ തോഷിതോഽഹം ഭൃശം മുനേ। ദീര്ഘമായുര്മയാ ദത്തം മൃത്യുശ്ച പ്രതിഷേധിതഃ
'മുനീശ്വരാ, നീ ചെയ്ത കഠിനതപസ്സിൽ ഞാൻ അതീവ സന്തുഷ്ടനായി; നീക്കു ഞാൻ ദീർഘായുസ്സും മരണത്തെ തടയലും നൽകിയിരിക്കുന്നു.'
ഇത്യുക്ത്വാ ഭഗവാനീശസ്തത്രൈവാന്തരധീയത। തസ്യായമാശ്രമഃ പുണ്യസ്തസ്യേമേ മുനയോഽമലാഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, ഭഗവാൻ അവിടെയേത് അപ്രത്യക്ഷനായി. ഇവിടെയാണ് അവന്റെ പുണ്യമായ ആശ്രമം, ഇവരാണ് അവന്റെ വിശുദ്ധനായ മുനികൾ.
അത്രൈകരാത്രമുഷിതാഃ സര്വേ മൃത്യും തരന്തി വൈ। അത്രൈവ ഭരതശ്രേഷ്ഠ പ്രയതോ വസ ഭൂമിപ
ഇവിടെ ഒരുരാത്രി പാർക്കുന്നവർക്കെല്ലാവർക്കും മരണത്തെ അതിജയിക്കാനാകും. അതിനാൽ, ഭാരതശ്രേഷ്ഠാ, ഭൂപതേ, നീയും ഭക്തിയോടെ ഇവിടെ പാർക്കണം.
അസ്മിന്കില സ്വയം രാജന്നിഷ്ടവാന്വൈ പ്രജാപതിഃ। സത്രമിഷ്ടീകൃതം നാമ പുരാ വര്ഷസഹസ്രികമ്
രാജാവേ, ഇവിടെ തന്നെയാണ് സൃഷ്ടികർത്താവായ പ്രജാപതി സ്വയം, 'ഇഷ്ടികൃതം' എന്ന പേരിൽ ആയിരം വർഷം നീണ്ട യജ്ഞം നടത്തിയതെന്ന് പറയുന്നു.
അമ്ബരീഷശ്ച നാഭാഗ ഇഷ്ടവാന്യമുനാമനു। യത്രേഷ്ട്വാ ദശപദ്മാനി സദസ്യേഭ്യോഽഭിസൃഷ്ടവാന്
നാഭാഗന്റെ മകനായ അംബരീഷനും ഇവിടെ തന്നെ യജ്ഞം നടത്തി; യജ്ഞം കഴിഞ്ഞ്, പതിനൊന്ന് പൊൻതാമരകൾ സദസ്യന്മാർക്ക് വിതരണം ചെയ്തു.
യജ്ഞൈശ്ച തപസാ ചൈവ പരാം സിദ്ധിമവാപ സഃ। ദേശശ്ച നാഹുഷസ്യായം य़ജ്വനഃ പുണ്യകര്മണഃ
യജ്ഞങ്ങളാലും കഠിനതപസ്സിനാലും അവൻ പരമോന്നത സിദ്ധി നേടി. ഈ ദേശം തന്നെയാണ് യജ്ഞങ്ങൾ ചെയ്ത ധർമ്മാത്മാവായ നാഹുഷന്റെ ദേശം.
സാര്വഭൌമസ്യ കൌന്തേയ യയാതേരമിതൌജസഃ। സ്പര്ധമാനസ്യ ശക്രേണ തസ്യേദം യജ്ഞവാസ്ത്വിഹ
കൗന്തേയ, എല്ലാ ഭൂമിയുടെയും രാജാവായ, അപ്പാരമായ ശക്തിയുള്ള യയാതി, ഇന്ദ്രനോടൊപ്പം മത്സരിച്ചവൻ, അവന്റെ യജ്ഞഭൂമി ഇവിടെയാണ്.
പശ്യ നാനാവിധാകാരൈരഗ്നിഭിര്നിചിതാം മഹീമ്। മജ്ജന്തീമിവ ചാക്രാന്താം യയാതേര്യജ്ഞകര്മഭിഃ
നാനാവിധമായ യാഗാഗ്നികളാൽ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന ഈ ഭൂമിയെ നോക്കൂ; യയാതിയുടെ യജ്ഞങ്ങൾ കൊണ്ട് മുക്കി പിടിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് തോന്നുന്നു.
ഏഷാ ശമ്യേകപത്രാ സാ ശകടം ചൈതദുത്തമമ്। പശ്യ രാമഹ്രദാനേതാന്പശ്യ നാരായണാശ്രമമ്
ഇവിടെയാണ് ഒറ്റ ഇലയുള്ള ശമ്യ വൃക്ഷം. ഇതാണ് അതിമനോഹരമായ ചക്കരവും. രാമഹൃദയങ്ങളെയും നാരായണാശ്രമത്തെയും നോക്കൂ.
ഏതച്ചര്ചീകപുത്രസ്യ യോഗൈര്വിചരതോ മഹീമ്। പ്രസര്പണം മഹീപാല രൌപ്യായാമമിതൌജസഃ
ഇവിടെ ചർച്ചികയുടെ മകനായ മഹാശക്തനായവൻ യോഗബലത്തോടെ ഭൂമിയിൽ സഞ്ചരിച്ച വഴി കാണാം, രാജാവേ, വെള്ളി നിറഞ്ഞ നിലത്തുകൂടിയാണ് അവൻ നടന്നത്.
അത്രാനുവംശം പഠതഃ ശൃണു മേ കുരുനന്ദന। ഉലൂഖലൈരാഭരണൈഃ പിശചീ യദഭാഷത
ഇവിടെ വംശാവലി വായിക്കുമ്പോൾ, കുരുനന്ദനാ, എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ. ഉലൂഖലങ്ങളും അലങ്കാരങ്ങളും കുറിച്ച് പിശാചി പറഞ്ഞത് ഇവിടെ തന്നെയാണ്.
യുഗന്ധരേ ദധി പ്രാശ്യ ഉഷിത്വാ ചാച്യുതസ്ഥലേ। തദ്വദ്ഭൂതലയേ സ്നാത്വാ സപുത്രാ വസ്തുമര്ഹസി
യുഗന്ധരയിൽ തൈര് കഴിച്ച്, അച്യുതന്റെ സ്ഥലത്ത് താമസിച്ചതുപോലെ, ഭൂമിയിലെ ഈ സ്ഥലത്ത് കുളിച്ച്, മക്കളോടൊപ്പം നീയും താമസിക്കണം.