ശ്രുത്വൈതദ്ഭവതാം വാക്യം പിതുര്മേ സ്വര്ഗതിം പ്രതി। നിശ്ചിതേയം മമ മതിര്യാ ച താം മേ നിബോധത। അനന്തരം ച മന്യേഽഹം തക്ഷകായ ദുരാത്മനേ
നിങ്ങളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം, എന്റെ അച്ഛന്റെ ഗതിയെക്കുറിച്ച് എന്റെ മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനം വന്നിരിക്കുന്നു; ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നു എന്ന് കേൾക്കൂ. ഇനി തക്ഷകനെ, ആ ദുഷ്ടനെ, ഞാൻ നേരിടും.
പ്രതികര്തവ്യമിത്യേവം യേന മേ ഹിംസിതഃ പിതാ। ശൃങ്ഗിണം ഹേതുമാത്രം യഃ കൃത്വാ ദഗ്ധ്വാ ച പാര്ഥിവമ്
എന്റെ അച്ഛനെ കൊല്ലാൻ കാരണം ആയവനോട് പ്രതികാരം ചെയ്യണം; ശ്രിംഗിയെ വെറും ഉപാധിയാക്കി രാജാവിനെ കത്തിച്ചവനാണ് അവൻ.
ഇയം ദുരാത്മതാ തസ്യ കാശ്യപം യോ ന്യവര്തയത്। യദ്യാഗച്ഛേത്സ വൈ വിപ്രോ നനു ജീവേത്പിതാ മമ
കശ്യപനെ തിരിച്ചു അയച്ചത് തക്ഷകന്റെ ദുഷ്ടതയായിരുന്നു; ആ ബ്രാഹ്മണൻ എത്തിയിരുന്നെങ്കിൽ എന്റെ അച്ഛൻ ഉറപ്പായും രക്ഷപെടുമായിരുന്നു.
പരിഹീയേത കിം തസ്യ യദി ജീവേത്സ പാര്ഥിവഃ। കാശ്യപസ്യ പ്രസാദേന മന്ത്രിണാം വിനയേന ച
കശ്യപന്റെ അനുഗ്രഹത്താലും മന്ത്രിമാരുടെ ഉപദേശത്താലും രാജാവ് രക്ഷപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിൽ തക്ഷകനെ എന്ത് നഷ്ടമാകുമായിരുന്നു?
സ തു വാരിതവാന്മോഹാത്കാശ്യപം ദ്വിജസത്തമമ്। സംജിജീവയിഷും പ്രാപ്തം രാജാനമപരാജിതമ്
പക്ഷേ, അവൻ മോഹത്തിൽപ്പെട്ട് രാജാവിനെ ജീവിപ്പിക്കാൻ വന്ന മഹാനായ ബ്രാഹ്മണൻ കശ്യപനെ തിരിച്ചു അയച്ചു.
മഹാനതിക്രമോ ഹ്യേഷ തക്ഷകസ്യ ദുരാത്മനഃ। ദ്വിജസ്യ യോഽദദദ്ദ്രവ്യം മാ നൃപം ജീവയേദിതി
തക്ഷകന്റെ ഈ വലിയ പാപം തന്നെയാണ് — രാജാവിനെ രക്ഷിക്കരുതെന്ന് പറഞ്ഞ് ബ്രാഹ്മണനോട് പണം കൊടുത്തത്.
ഉത്തങ്കസ്യ പ്രിയം കര്തുമാത്മനശ്ച മഹത്പ്രിയമ്। ഭവതാം ചൈവ സര്വേഷാം ഗച്ഛാമ്യപചിതിം പിതുഃ
ഉത്തങ്കനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാനും, എനിക്കു തന്നെ വലിയ ഗുണം ചെയ്യാനും, നിങ്ങളെല്ലാവർക്കും വേണ്ടി, എന്റെ അച്ഛന്റെ ശുദ്ധികർമ്മം ഞാൻ നടത്തും.
ഏവമുക്ത്വാ തതഃ ശ്രീമാന്മന്ത്രിഭിശ്ചാനുമീദിതഃ। ആരുരോഹ പ്രതിജ്ഞാം സ സര്പസത്രായ പാര്ഥിവഃ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മന്ത്രിമാരുടെ സമ്മതത്തോടെ ആ മഹാരാജാവ് പാമ്പുകളെ നശിപ്പിക്കാൻ പ്രതിജ്ഞയെടുത്തു.
ബ്രഹ്മന്ഭരതശാര്ദൂലോ രാജാ പാരിക്ഷിതസ്തദാ। പുരോഹിതമഥാഹൂയ ഋത്വിജോ വസുധാധിപഃ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഭാരതകുലത്തിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് പാർക്ഷിതന്റെ മകൻ തന്റെ പുരോഹിതനെയും യാഗികരെയും വിളിച്ചു.
അബ്രവീദ്വാക്യസംപന്നഃ കാര്യസംപത്കരം വചഃ। യോ മേ ഹിംസിതവാംസ്താതം തക്ഷകഃ സ ദുരാത്മവാന്
വാക്കിൽ നൈപുണ്യമുള്ള അവൻ തന്റെ ഉദ്ദേശം പൂർത്തിയാക്കാൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു: 'എന്റെ അച്ഛനെ കൊല്ലാൻ കാരണം ആയ ആ ദുഷ്ടൻ തക്ഷകൻ...'
പ്രതികുര്യാം യഥാ തസ്യ തദ്ഭവന്തോ ബ്രുവന്തു മേ। അപി തത്കര്മ വിദിതം ഭവതാം യേന പന്നഗമ്
അവനോടു ഞാൻ എങ്ങനെ പെരുമാറണം എന്ന് ദയവായി പറയൂ. ആ പാമ്പ് എന്ത് വഴി ഇതിന് കാരണം ആയെന്നു നിങ്ങൾക്കറിയാമോ?
തക്ഷകം സംപ്രദീപ്തേഽഗ്നൌ പ്രക്ഷിപേയം സബാന്ധവമ്। യഥാ തേന പിതാ മഹ്യം പൂര്വം ദഗ്ധോ വിഷാഗ്നിനാ।। തഥാഽഹമപി തം പാപം ദഗ്ധുമിച്ഛാമി പന്നഗമ്
എന്റെ അച്ഛനെ പാമ്പിന്റെ വിഷം കൊണ്ട് നേരത്തെ ചുട്ടതുപോലെ, ഞാൻ ടക്ഷകനും അവന്റെ ബന്ധുക്കളും കത്തുന്ന അഗ്നിയിൽ ഇടണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ആ ദുഷ്ട പാമ്പിനെ ഞാൻ അങ്ങനെ ചുട്ടുകളയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
അസ്തി രാജന്മഹാത്സത്രം ത്വദര്ഥം ദേവനിര്മിതമ്। സര്വസത്രമിതി ഖ്യാതം പുരാണേ പരിപഠ്യതേ
രാജാവേ, ദേവന്മാർ നിന്റെ വേണ്ടി ഒരുക്കിയ മഹത്തായ ഒരു യജ്ഞം ഉണ്ട്. പുരാണങ്ങളിൽ അതിനെ സർവ്വയജ്ഞം എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്.
ആഹര്താ തസ്യ സത്രസ്യ ത്വന്നാന്യോഽസ്തി നരാധിപ। ഇതി പൌരാണികാഃ പ്രാഹുരസ്മാകം ചാസ്തി സ ക്രതുഃ
പുരാണപ്രകാരവും മറ്റുള്ളവരുടെയും അഭിപ്രായപ്രകാരം, മനുഷ്യരിൽ നീ മാത്രമാണ് ആ യജ്ഞം നടത്താൻ യോഗ്യൻ. ആ യജ്ഞം ഞങ്ങൾക്കുണ്ട്.
ഏവമുക്തഃ സ രാജര്ഷിര്മേനേ ദഗ്ധം ഹി തക്ഷകമ്। ഹുതാശനമുഖേ ദീപ്തേ പ്രവിഷ്ടമിതി സത്തമ
അങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ആ രാജർഷി ടക്ഷകൻ തീയിൽ കത്തിപ്പോയി എന്ന് വിശ്വസിച്ചു.
തതോഽബ്രവീന്മന്ത്രവിദസ്താന്രാജാ ബ്രാഹ്മണാംസ്തദാ। ആഹരിഷ്യാമി തത്സത്രം സംഭാരാഃ സംഭ്രിയന്തു മേ
അപ്പോൾ മന്ത്രജ്ഞനായ രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണരോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ആ യജ്ഞം നടത്തും, അതിനുള്ള സകല സാമഗ്രികളും ഒരുക്കിക്കൊടുക്കൂ.'
തതസ്ത ഋത്വിജസ്തസ്യ ശാസ്ത്രതോ ദ്വിജസത്തമ। തം ദേശം മാപയാമാസുര്യജ്ഞായതനകാരണാത്
ശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള യജ്ഞികർ യജ്ഞവേദി നിർമിക്കാൻ ആ സ്ഥലത്ത് അളന്നു നോക്കി.
യഥാവദ്വേദവിദ്വാംസഃ സര്വേ ബുദ്ധേഃ പരംഗതാഃ। ഋദ്ധ്യാ പരമയാ യുക്തമിഷ്ടം ദ്വിജഗണൈര്യുതമ്
വേദങ്ങൾക്കു പരിചയമുള്ള, ഉന്നതമായ ജ്ഞാനവും സമ്പത്തും ഉള്ള ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാവരും കൂട്ടമായി അവിടെ എത്തി.
പ്രഭൂതധനധാന്യാഢ്യമൃത്വിഗ്ഭിഃ സുനിഷേവിതമ്। നിര്മായ ചാപി വിധിവദ്യജ്ഞായതനമീപ്സിതമ്
ധനം ധാന്യം സമൃദ്ധമായതും, യജ്ഞികർ നല്ല രീതിയിൽ സേവിച്ചതുമായ ആ സ്ഥലത്ത്, അവർ വിധിപ്രകാരം യജ്ഞവേദി നിർമ്മിച്ചു.
രാജാനം ദീക്ഷയാമാസുഃ സര്പസത്രാപ്തയേ തദാ। ഇദം ചാസീത്തത്ര പൂര്വം സര്പസത്രേ ഭവിഷ്യതി
അപ്പോൾ അവർ രാജാവിനെ സർപ്പയജ്ഞത്തിനായി ദീക്ഷിച്ചു. സർപ്പയജ്ഞത്തിൽ ആദ്യം നടന്നത് ഇതായിരുന്നു.
നിമിത്തം മഹദുത്പന്നം യജ്ഞവിഘ്നകരം തദാ। യജ്ഞസ്യായതനേ തസ്മിന്ക്രിയമാണേ വചോഽബ്രവീത്
അപ്പോൾ, യജ്ഞവേദി ഒരുക്കുമ്പോൾ, യജ്ഞത്തിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കുന്ന വലിയൊരു അശുഭസംഖേതം ഉണ്ടായി; അപ്പോൾ ഒരു ശബ്ദം കേട്ടു.
സ്ഥപതിര്ബുദ്ധിസംപന്നോ വാസ്തുവിദ്യാവിശാരദഃ। ഇത്യബ്രവീത്സൂത്രധാരഃ സൂതഃ പൌരാണികസ്തദാ
വാസ്തുവിദ്യയിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള, ബുദ്ധിശാലിയായ sthapati, ആ സമയത്ത് sthapati, സൂതൻ, പുരാണപാരായണൻ എന്നിവർ അങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യസ്മിന്ദേശേ ച കാലേ ച മാപനേയം പ്രവര്തിതാ। ബ്രാഹ്മണം കാരണം കൃത്വാ നായം സംസ്ഥാസ്യതേ ക്രതുഃ
ഈ സ്ഥലത്തും ഈ സമയത്തും, ബ്രാഹ്മണനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി അളക്കൽ തുടങ്ങിയത് കൊണ്ടു, ഈ യജ്ഞം പൂർത്തിയാകില്ല.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ തു രാജാസൌ പ്രാഗ്ദീക്ഷാകാലമബ്രവീത്। ക്ഷത്താരം ന ഹി മേ കശ്ചിദജ്ഞാതഃ പ്രവിശേദിതി
ഇത് കേട്ട രാജാവ് ദീക്ഷയ്ക്ക് മുമ്പ് പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് പരിചയമില്ലാത്ത ആരും ഇവിടെ പ്രവേശിക്കരുത്' എന്ന് ക്ഷത്രിയനോട് പറഞ്ഞു.
തതഃ കര്മ പ്രവവൃതേ സര്പസത്രവിധാനതഃ। പര്യക്രാമംശ്ച വിദിവത്സ്വേ സ്വേ കര്മണി യാജകാഃ
അതിനുശേഷം സർപ്പയജ്ഞത്തിന്റെ കർമ്മങ്ങൾ ആരംഭിച്ചു; യജ്ഞികർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ ജോലി വിധിപ്രകാരം ചെയ്തു.
പ്രാവൃത്യ കൃഷ്ണവാസാംസി ധൂമ്രസംരക്തലോചനാഃ। ജുഹുവുര്മന്ത്രവച്ചൈവ സമിദ്ധം ജാതവേദസമ്
കറുത്ത വസ്ത്രം ധരിച്ച്, പുകകൊണ്ട് കണ്ണുകൾ ചുവന്നവർ, മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി.
കമ്പയന്തശ്ച സര്വേഷാമുരഗാണാം മനാംസി ച। സര്പാനാജുഹുവുസ്തത്ര സര്വാനഗ്നിമുഖേ തദാ
അവർ എല്ലാ പാമ്പുകളുടെ മനസ്സും കുലുക്കി, അപ്പോൾ എല്ലാ പാമ്പുകളെയും അഗ്നിയുടെ വായിലേക്ക് വിളിച്ചു കൂട്ടി.
തതഃ സര്പാഃ സമാപേതുഃ പ്രദീപ്തേ ഹവ്യവാഹനേ। വിചേഷ്ടമാനാഃ കൃപണമാഹ്വയന്തഃ പരസ്പരമ്
അപ്പോൾ പാമ്പുകൾ കത്തുന്ന ഹോമകുണ്ഡത്തിൽ കൂടി വന്നു, വേദനയോടെ വലിച്ചുമറിഞ്ഞ് പരസ്പരം വിളിച്ചു.
വിസ്ഫുരന്തഃ ശ്വസന്തശ്ച വേഷ്ടയന്തഃ പരസ്പരമ്। പുച്ഛൈഃ ശിരോഭിശ്ച ഭൃശം ചിത്രഭാനും പ്രപേദിരേ
അവർ വിറച്ച്, ആഴമായി ശ്വസിച്ച്, പരസ്പരം ചുറ്റിപ്പിടിച്ചു; വാലുകളും തലകളും കൊണ്ട് അവർ ശക്തിയായി പ്രകാശമുള്ള ഭാനുവിനെത്തിച്ചു.
ശ്വേതാഃ കൃഷ്ണാശ്ച നീലാശ്ച സ്ഥവിരാഃ ശിശവസ്തഥാ। നദന്തോ വിവിധാന്നാദാന്പേതുര്ദീപ്തേ വിഭാവസൌ
വെള്ളയും കറുപ്പും നീലയും, പഴക്കവരും കുഞ്ഞുങ്ങളും, പലവിധ ശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി, അവർ കത്തുന്ന അഗ്നിയിലേക്ക് ഓടിയെത്തി.