ആര്താ നിപേതുഃ സഹസാ പൃഥിവ്യാം കുരുനന്ദന। സര്വാശ്ച ഗര്ഭാനലബംസ്തതസ്താഃ പാര്ഥിവാങ്ഗനാഃ
ദുഃഖഭാരത്തിൽ അവർ പെട്ടെന്ന് നിലത്ത് വീണു; രാജകുലത്തിലെ ആ സ്ത്രീകൾക്ക് ഗർഭം ധരിക്കാൻ കാരണമാകുന്ന അഗ്നി അവരിൽ പടർന്നു.
തതോ ദശസു മാസേഷു സോമകസ്യ വിശാംപതേ। ജജ്ഞേ പുത്രശതം പൂര്ണം താസു സര്വാസു ഭാരത
പതിനായിരം മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം, ജനങ്ങളുടെ അധിപനായ സോമകന് ആ സ്ത്രീകളിൽ എല്ലാവരിലും നിന്ന് നൂറ് മക്കൾ പൂർണ്ണമായി ജനിച്ചു.
ജന്തുര്ജ്യേഷ്ഠഃ സമഭവജ്ജനിത്ര്യാമേവ പൂര്വവത്। സ താസാമിഷ്ട ഏവാസീന്ന തഥാഽന്യേ നിജാഃ സുതാഃ
മാതാവിന്റെ ഉദരത്തിൽ നിന്നാണ് മൂത്ത മകൻ ജനിച്ചത്, മുമ്പ് പോലെ തന്നെ. അവൻ മാത്രമാണ് അമ്മയ്ക്ക് പ്രിയനായത്; മറ്റു മക്കൾക്ക് അങ്ങനെ പ്രിയം ലഭിച്ചില്ല.
തച്ച ലക്ഷണമസ്യാസീത്സൌവര്ണം പാര്ശ്വ ഉത്തരേ। തസ്മിന്പുത്രശതേ ചാഗ്ര്യഃ സ ബഭൂവ ഗുണൈരപി
അവന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് പൊന്നുപോലുള്ള ഒരു അടയാളം ഉണ്ടായിരുന്നു. നൂറ് മക്കളിൽ ഗുണങ്ങളിൽ അവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
തതഃ സ ലോകമഗമത്സോമകസ്യ ഗുരുഃ പരമ്। അന്വക്ഷമേവ പശ്ചാത്തു സോമകോപ്യഗമത്പരമ്
അതിനുശേഷം, സോമകന്റെ ഗുരു മഹാൻ ആ ലോകം വിട്ടുപോയി. ഉടൻതന്നെ സോമകനും പരമഗതിയിലേക്കു യാത്രയായി.
അഥ തം നരകേ ഘോരേ പച്യമാനം ദദര്ശ സഃ। തമപൃച്ഛത്കിമര്ഥം ത്വം നരകേ പച്യസേ ദ്വിജ
അവിടെ, ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്ന തന്റെ ഗുരുവിനെ അവൻ കണ്ടു. 'നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് നരകത്തിൽ പാകപ്പെടുന്നത്?' എന്നു അവൻ ചോദിച്ചു.
തമബ്രവീദ്ഗുരുഃ സോഽഥ പച്യമാനോഽഗ്നിനാ ഭൃശമ്। ത്വം മയാ യാജിതോ രാജംസ്തസ്യേദം കര്മണഃ ഫലമ്
അഗ്നിയിൽ കഠിനമായി പാകപ്പെടുന്ന അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്നെ യാഗം നടത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമാണ് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ രാജര്ഷിര്ധര്മരാജമഥാബ്രവീത്। അഹമത്ര പ്രവേക്ഷ്യാമി മുച്യതാം മമ യാജകഃ
ഇത് കേട്ട രാജർഷി ധർമ്മരാജനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇവിടെ പ്രവേശിക്കാം. എന്റെ യാജകൻ മോചിതനാകട്ടെ.'
മത്കൃതേ ഹി മഹാഭാഗഃ പച്യതേ നരകാഗ്നിനാ। `സോഹമാത്മാനമാധാസ്യേ നരകേ മുച്യതാം ഗുരുഃ
എന്റെ കാരണമാണ് മഹാഭാഗൻ നരകാഗ്നിയിൽ പാകപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ഞാൻ തന്നെ നരകത്തിൽ ഇടാം; ഗുരു മോചിതനാകട്ടെ.
നാന്യ കര്തുഃ ഫലം രാജന്നുപഭുങ്ക്തേ കദാചന। ഇമാനി തവ ദൃശ്യന്തേ ഫലാനി വദതാംവര
മറ്റൊരാളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം ആരും അനുഭവിക്കാറില്ല, രാജാവേ. ഇതൊക്കെയാണ് നിന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.
പുണ്യാന്ന കാമയേ ലോകാനൃതേഽഹം ബ്രഹ്മവാദിനമ്। ഇച്ഛാമ്യഹമനനൈവ സഹ വസ്തും സുരാലയേ
പുണ്യഫലമായി ലഭിക്കുന്ന സ്വർഗ്ഗലോകങ്ങൾ ബ്രഹ്മജ്ഞാനിയെ ഉപേക്ഷിച്ചാണ് കിട്ടേണ്ടതെങ്കിൽ, എനിക്ക് ആവശ്യമില്ല. ഞാൻ അവനോടൊപ്പം ദേവാലയത്തിൽ വസിക്കാനാണ് ആഗ്രഹം.
നരകേ വാ ധര്മരാജ കര്മണാഽസ്യ സമോ ഹ്യഹമ്। പുണ്യാപുണ്യഫലം ദേവ സമമസ്ത്വാവയോരിദമ്
നരകത്തിലായാലും, ധർമ്മരാജാ, അവന്റെ പ്രവൃത്തിയിൽ ഞാൻ അവനോടു സമാനനാണ്. ദേവാ, പുണ്യവും പാപഫലവും ഞങ്ങൾ ഇരുവർക്കും ഒരുപോലെയാകട്ടെ.
യദ്യേവമീപ്സിതം രാജന്ഭുങ്ഖാസ്യ സഹിതഃ ഫലമ്। തുല്യകാലം സഹാനേന പശ്ചാത്പ്രാപ്സ്യസി സദ്ഗതിമ്
ഇതാണ് നിന്റെ ആഗ്രഹം എങ്കിൽ, രാജാവേ, അവനോടൊപ്പം ഫലം അനുഭവിക്കൂ. അവനോടൊപ്പം തുല്യകാലം കഴിഞ്ഞാൽ, നീ ഉത്തമഗതിയിലേക്കു എത്തും.
സ ചകാര തഥാ സര്വം രാജാ രാജീവലോചനഃ। ക്ഷീണപാപശ്ച തസ്മാത്സ വിമുക്തോ ഗുരുണാ സഹ
കുമുദനേത്രനായ രാജാവ് എല്ലാം അങ്ങനെ തന്നെ ചെയ്തു. പാപം ഇല്ലാതായി, ഗുരുവിനൊപ്പം അവൻ മോചിതനായി.
ലേഭേ കാമാഞ്ശുഭാന്രാജന്കര്മണാ നിര്ജിതാന്സ്വയമ്। സഹ തേനൈവ വിപ്രേണ ഗുരുണാ സ ഗുരുപ്രിയഃ
സ്വന്തം പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലമായി രാജാവ് എല്ലാ ശുഭഫലങ്ങളും നേടി, ആ ബ്രാഹ്മണഗുരുവിനോടൊപ്പം, ഗുരുവിനെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി.
ഏഷ തസ്യാശ്രമഃ പുണ്യോ യ ഏഷോഗ്രേ വിരാജതേ। ക്ഷാന്ത ഉഷ്യാത്ര ഷഡ്രാത്രം പ്രാപ്നോതി സുഗതിം നരഃ
ഇവിടെയാണ് ആ മഹാന്റെ പുണ്യമായ ആശ്രമം പ്രകാശമാനമായി നിലകൊള്ളുന്നത്. ഇവിടെ ആറു രാത്രി താമസിക്കുന്നവൻ നല്ല ഗതിയെ പ്രാപിക്കും.
ഏതസ്മിന്നപി രാജേന്ദ്ര വത്സ്യാമോ വിഗതജ്വരാഃ। ഷഡ്രാത്രം നിയതാത്മാനഃ സ़ജ്ജീഭവ കുരൂദ്വഹ
രാജാധിരാജാ, നമുക്കും ഇവിടെയിരുത്താം, സുഖമായി. ആത്മസംയമനത്തോടെ ആറു രാത്രി ഇവിടെ താമസിക്കൂ, കുരുക്കളുടെ ശ്രേഷ്ഠനേ.
സോമകസ്യാശ്രമേ പുണ്യേ ധര്മരാജോ യുധിഷ്ഠിരഃ। ഷഡ്രാത്രമുഷ്യ നിയതോ ഭ്രാത്രാദിഭിരരിംദമഃ। തസ്മാന്നിര്ഗമ്യ സഹസാ ദിശം പ്രായാത്തഥോത്തരാമ്
സോമകന്റെ പുണ്യമായ ആശ്രമത്തിൽ, ധർമ്മരാജനായ യുദ്ധിഷ്ഠിരൻ സഹോദരന്മാരോടും മറ്റുള്ളവരോടും കൂടി, ആറു രാത്രി നിശ്ചയത്തോടെ താമസിച്ചു. അവിടുനിന്ന് ഉടനെ അവൻ വടക്കേ ദിശയിലേക്ക് യാത്രയായി.
ബഹുദൂരം തതോ ഗത്വാ വനം തത്ര മനോഹരമ്। ബഹുപഷ്പഫലാകീര്ണം മഹാനദ്യുപശോഭിതമ്
അവിടെനിന്ന് ദൂരേ യാത്രചെയ്ത്, മനോഹരമായ ഒരു വനത്തിലേക്ക് അവർ എത്തി. അതു പലതരം പുഷ്പങ്ങളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞതും, വലിയൊരു നദി അലങ്കരിച്ചതുമായിരുന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ പപ്രച്ഛ രാജാഽസൌ ലോമശം മുനിസത്തമമ്। കിമിദം ദൃശ്യതേ രമ്യം വനം ബഹുമൃഗദ്വിജമ്
അത് കണ്ട രാജാവ്, മഹർഷിയായ ലോമശനോടു ചോദിച്ചു: 'ഇത്ര മനോഹരമായ, അനേകം മൃഗങ്ങളുടെയും പക്ഷികളുടെയും വനം ഏതാണ്?'
ബഹുപുഷ്പഫലോപേതം മുനിസങ്ഘൈര്നിഷേവിതമ്। സ്രവന്ത്യാ ച സമായുക്തം മഹത്യാ പുണ്യതോയയാ
നാനാ പൂക്കളും പഴങ്ങളും നിറഞ്ഞു, നിരവധി സന്യാസിമാർ ഇവിടെ വന്നു വസിക്കുന്നതും, വലിയൊരു വിശുദ്ധ നദി ഈ സ്ഥലത്തോടൊപ്പം ചേർന്നിരിക്കുന്നതും കാണാം.
ഋഷീണാമാശ്രമാഃ പുണ്യാ ദൃശ്യന്തേ വിവിധാ മുനേ। കസ്യായമാശ്രമഃ പുണ്യഃ കസ്യേമേ മുനയോഽമലാഃ। ഏതദിച്ഛാമ്യഹം ശ്രോതും വദ ത്വം വദതാംവര
മഹർഷേ, ഇവിടെ വിവിധമായ ഋഷിമാരുടെ വിശുദ്ധ ആശ്രമങ്ങൾ കാണാം. ഈ വിശുദ്ധമായ ആശ്രമം ആരുടേതാണ്? ഇവർ ആരാണ് ഈ നിർമ്മലരായ സന്യാസിമാർ? ഇതെല്ലാം ഞാൻ കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; ദയവായി നീ പറയൂ.
ശൃണു രാജേനദ്ര ഭദ്രം തേ വനസ്യാസ്യ പുരാതനമ്। വൃത്താന്തം നിഖിലേനാദ്യ പ്രോച്യമാനം മയാഽനഘ
രാജാവേ, നിനക്കു ശുഭം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഈ വനത്തിന്റെ പഴയ കഥ ഞാൻ ഇപ്പോൾ മുഴുവനായി പറയാം; ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ.
മൃകണ്ഡുപുത്രോ മേധാവീ മാര്കണ്ഡേയോ മഹാമുനിഃ। ബാല ഏവ മഹാബുദ്ധിഃ സര്വവിദ്യാവിശാരദഃ
മൃകണ്ടുവിന്റെ മകൻ മാർകണ്ഡേയൻ, മഹത്തായ സന്യാസി, ബാല്യത്തിലേ തന്നെ വലിയ ബുദ്ധിയും എല്ലാ വിദ്യകളിലും പ്രാവീണ്യവും ഉള്ളവനായിരുന്നു.
മാതാപിത്രോഃ പ്രിയം കുര്വംസ്തപോര്ഥം വനമാവിശത്। അത്രാശ്രമപദം കൃത്വാ തപസ്തേപേ സുദാരുണമ്
അമ്മയുടെയും അച്ഛന്റെയും മനസ്സിന് സന്തോഷം നൽകാനും തപസ്സിന്റെ ഫലം നേടാനും വേണ്ടി, അവൻ കാടിലേക്ക് ചെന്നു, അവിടെ ഒരു ആശ്രമം സ്ഥാപിച്ചു, കഠിനമായ തപസ് ചെയ്തു.
ഗ്രീഷ്മേ പഞ്ചതപാ ഭൂത്വാ വര്ഷാസ്വാകാശസംശ്രയഃ। ജലസ്ഥഃ ശിശിരേ യോഗീ ബഹുകാലമവര്തത
വേനലിൽ അഞ്ചു തരത്തിലുള്ള കഠിനതപസ്സും, മഴക്കാലത്ത് ആകാശത്തിൻ കീഴിൽ താമസവും, ശീതകാലത്ത് വെള്ളത്തിൽ ഇരിക്കലും, അങ്ങനെ ദീർഘകാലം ആ യോഗി തപസ്സിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
ഊര്ധ്വബാഹുര്നിരാലമ്ബഃ പാദാങ്ഗുഷ്ഠാഗ്രവിഷ്ഠിതഃ। ജിതേന്ദ്രിയോ ജിതപ്രാണശ്ചിന്തയന്ദൃഢമവ്യയമ്। അനാഹാരോ ജിതക്രോധശ്ചിരമേവമവര്തത
കൈകൾ ഉയർത്തി, ഒന്നും ആശ്രയിക്കാതെ, വിരലുകളുടെ അറ്റത്ത് നിൽക്കുകയും, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾക്കും ശ്വാസത്തിനും നിയന്ത്രണം നേടുകയും, മനസ്സിൽ അചഞ്ചലമായി അവിനാശിയെ ധ്യാനിക്കുകയും, ഭക്ഷണം ഒഴിവാക്കി, കോപം ജയിച്ച്, ദീർഘകാലം അങ്ങനെ തുടരുകയും ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാജന്നനാവൃഷ്ടിഃ സുദാരുണാ। സംഭൂതാ സര്വസംഹര്ത്രീ തയാ ദഗ്ധം ചരാചരമ്
അതിനിടയിൽ, രാജാവേ, അതീവ ഭയങ്കരമായ ഒരു വരൾച്ച ഉണ്ടായി; അതുകൊണ്ട് സകല ജഡജന്തുക്കളും നശിച്ചു.
അനാവൃഷ്ട്യാം പ്രവൃത്തായാം സര്വേ ച നിധനം ഗതാഃ। കേചിദന്യേ മഹാത്മാനോ മുനയോ ദ്വിജപുങ്ഗവാഃ
വളരെ കാലം വരൾച്ച തുടരുമ്പോൾ, എല്ലാവരും മരിച്ചുപോയി; എന്നാൽ ചില മഹാത്മാക്കളായ സന്യാസിമാർ മാത്രം അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു.
ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാ വൈശ്യാഃ ശൂദ്രാ സര്വാശ്ച യോഷിതഃ। പശുപക്ഷിമൃഗാഃ സര്വേ ക്ഷുത്പിപാസാസമാകുലാഃ। കൃശാഃ ശുഷ്കോഷ്ഠകണ്ഠാശ്ച ശ്രാന്താ ഭ്രാന്താ വിചേതസഃ
ബ്രാഹ്മണന്മാർ, ക്ഷത്രിയന്മാർ, വൈശ്യന്മാർ, ശൂദ്രന്മാർ, സ്ത്രീകൾ, പശുക്കൾ, പക്ഷികൾ, കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ — എല്ലാവരും വിശപ്പും ദാഹവും കൊണ്ട് ക്ഷീണിച്ചു, ദേഹങ്ങൾ ക്ഷീണിച്ച്, വായും തൊണ്ടയും ഉണങ്ങി, തളർന്നു, മനസ്സിൽ ആശയക്കുഴപ്പത്തിൽ അലയുന്നു.