തതസ്താ മാതരഃ സര്വാഃ പ്രാക്രോശന്ഭൃശദുഃഖിതാഃ। പ്രവാര്യ ജനതും സഹസാ സ ശബ്ദസ്തുമുലോഽഭവത്
അപ്പോൾ എല്ലാ മാതാക്കളും അതിയായി ദുഃഖിച്ച്, ജന്തുവിനുവേണ്ടി ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു. വലിയ ശബ്ദം അവിടെ ഉയർന്നു.
തമാര്തനാദം സഹസാ ശുശ്രാവ സ മഹീപതിഃ। അമാത്യപര്ഷദോ മധ്യേ ഉപവിഷ്ടഃ സഹര്ത്വിജാ
അങ്ങനെ ആർത്തനാദം അപ്രതീക്ഷിതമായി രാജാവിന്റെ ചെവിയിൽ എത്തി. മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടിയിരുന്നപ്പോഴായിരുന്നു അത്.
തതഃ പ്രസ്ഥാപയാമാസ കിമേതദിതി പാര്ഥിവഃ। തസ്മൈ ക്ഷത്താ യഥാവൃത്തമാചചക്ഷേ സുതം പ്രതി
അതുകണ്ട രാജാവ്, എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയാൻ ആളെ അയച്ചു. തന്റെ മകനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭവങ്ങൾ കൃത്യമായി ആ ശുശ്രൂഷകൻ അറിയിച്ചു.
ത്വരമാണഃ സ ചോത്ഥായ സോമകഃ സഹ മന്ത്രിഭിഃ। പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം പുത്രമാശ്വാസയദരിംദമഃ
ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ സോമകൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അകത്തേക്ക് പോയി, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സാന്ത്വയിത്വാ തു തം പുത്രം നിഷ്ക്രമ്യാന്തഃപുരാന്നൃപഃ। ഋത്വിജാ സഹിതോ രാജന്സഹാമാത്യ ഉപാവിശത്
മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം രാജാവ് അകത്തുള്ള മുറികളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു, പുരോഹിതന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും കൂട്ടി ഇരുന്നു.
ധിഗസ്ത്വിഹൈകപുത്രത്വമപുത്രത്വം വരം ഭവേത്। നിത്യാതുരത്വാദ്ഭൂതാനാം ശോക ഏവൈകപുത്രതാ
ഒരു മകൻ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നത് ദുർഭാഗ്യമാണ്; മക്കളില്ലാത്തതാണോ അതിലും നല്ലത്. ജീവികൾക്ക് എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്ന വിഷമം ഒരുമകൻ മാത്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ്.
ഇദം ഭാര്യാശതം ബ്രഹ്മന്പരീക്ഷ്യസദൃശം പ്രഭോ। പുത്രാര്ഥിനാ മയാ വോഢം ന താസാം വിദ്യതേ പ്രജാ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഈ നൂറ് ഭാര്യമാരെയും പരിശോധിച്ചു, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ അവരെ വിവാഹം കഴിച്ചു; എങ്കിലും അവരിൽ ആരും മക്കളെ പ്രസവിച്ചില്ല.
ഏകഃ കഥംചിദുത്പന്നഃ പുത്രോ ജന്തുരയം മമ। യതമാനാസു സര്വാസു കിംനു ദുഃഖമതഃ പരമ്
എന്തോ വിധത്തിൽ ഈ ജീവൻ, എന്റെ മകൻ, അവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; ഇതിൽക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം എന്ത് ഉണ്ടാകും?
വയശ്ച സമതീതം മേ സഭാര്യസ്യം ദ്വിജോത്തമ। ആസാം പ്രാണാഃ സമായത്താ മമ ചാത്രൈകപുത്രകേ
എന്റെ യൗവനം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു പോയി, മഹാനുഭാവാ; ഇവരുടെ ജീവനും എന്റെതും ഇപ്പോൾ ഈ ഒരുമകനിൽ തന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്യാത്തു കര്മ തഥാ യുക്തം യേന പുത്രശതം ഭവേത്। മഹതാ ലഘുനാ വാഽപി കര്മണാ ദുഷ്കരേണ വാ
ഏതെങ്കിലും വലിയോ ചെറുതോ, എളുപ്പമോ കഠിനമോ ആയ ഒരു കര്മ്മം ഉണ്ടോ, അതിലൂടെ നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കാമോ?
അസ്തി ചൈതാദൃശം കര്മ യേന പുത്രശതം ഭവേത്। യദി ശക്നോഷി തത്കര്തുമഥ വക്ഷ്യാമി സോമക
അങ്ങനെയൊരു കര്മ്മം ഉണ്ട്, അതിലൂടെ നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കും. നീ അതു ചെയ്യാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, സോമക, ഞാൻ പറയാം.
കാര്യം വാ യദി വാഽകാര്യം യേന പുത്രശതം ഭവേത്। കൃതമേവേതി തദ്വിദ്ധി ഭഗവാന്പ്രബ്രവീതു മേ
നല്ലതോ ചീത്തയോ, നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കാനുള്ളത് എന്താണെങ്കിലും, അതു ചെയ്തതായി തന്നെ കണക്കാക്കാം; ഭഗവാനെ, ദയവായി അതു എനിക്ക് വ്യക്തമാക്കണം.
യജസ്വ ജന്തുനാ രാജംസ്ത്വം മയാ വിതതേ ക്രതൌ। തതഃ പുത്രശതം ശ്രീമദ്ഭവിഷ്യത്യചിരേണ തേ
രാജാവേ, ഞാൻ ഒരുക്കുന്ന യാഗത്തിൽ നീ മകനെ ബലികൊടുക്കണം; അതിനുശേഷം, ഉടൻ തന്നെ നിനക്ക് നൂറ് പ്രശസ്തരായ മക്കൾ ജനിക്കും.
വപാര്യാ ഹൂയമാനായാം ധൂമമാഘ്രായ മാതരഃ। തതസ്താഃ സുമഹാവീര്യാഞ്ജനയിഷ്യന്തി തേ സുതാന്
ബലിയുടെ അവയവങ്ങൾ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അമ്മമാർ അതിന്റെ പുക ശ്വസിച്ചാൽ, അവർക്ക് വലിയ ശക്തിയോടെ മക്കൾ ജനിക്കും.
തസ്യാമേവ തു തേ ജന്തുര്ഭവിതാ പുനരാത്മജഃ। ഉത്തരേ ചാസ്യ സൌവര്ണം ലക്ഷ്മ പാര്ശ്വേ ഭവിഷ്യതി
അവളിൽ തന്നെയാണ് നിന്റെ മകൻ വീണ്ടും ജനിക്കുക; അവന്റെ വശത്ത് സ്വർണ്ണമുദ്രപോലുള്ള ഒരു അടയാളം ഉണ്ടാകും.
ബ്രഹ്മന്യദ്യദ്യഥാ കാര്യം തത്കുരുഷ്വ തഥാതഥാ। പുത്രകാമതയാ സര്വംകരിഷ്യാമി വചസ്തവ
ബ്രാഹ്മണന്റെ നിർദ്ദേശം പോലെ എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതാണോ അതു ചെയ്യൂ; മക്കളുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ വാക്കുകളും അനുസരിക്കും.
തതഃ സ യാജയാമാസ സോമകം തേന ജന്തുനാ। മാതരസ്തു ബലാതപുത്രമപാകാര്ഷുഃ കൃപാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ആ മകനെ കൂട്ടി സോമകനെ യാഗം ചെയ്യിച്ചു; പക്ഷേ അമ്മമാർ കരുണകൊണ്ട് മകനെ ബലമായി പിടിച്ച് മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഹാ ഹതാഃ സ്മേതി വാശന്ത്യസ്തീവ്രശോകസമാഹതാഃ। തം മാതരഃ പ്ത്യകര്ഷന്ഗൃഹീത്വാ ദക്ഷിണേ കരേ
നാം നശിച്ചു എന്നു നിലവിളിച്ചും, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്ത അമ്മമാർ അവന്റെ വലതുകൈ പിടിച്ച് വലിച്ചു.
സവ്യേ പാണൌ ഗൃഹീത്വാ തു യാജകോപി സ്മ കര്ഷതി। കുരരീണാമിവാര്താനാമപാകൃഷ്യ തു തം സുതമ്
യാഗം നടത്തുന്ന പുരോഹിതൻ ഇടതുകൈ പിടിച്ച് വലിച്ചു; ദുഃഖിതരായ കുരരികൾ നിലവിളിക്കുന്നതുപോലെ ആ മകനെ വലിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
വിശസ്യ ചൈനം വിധിവദ്വപാമസ്യ ജുഹാവ സഃ। വപായാം ഹൂയമാനായാം ഗന്ധമാഘ്രായ മാതരഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അവനെ കൊല്ലുകയും അവന്റെ അവയവങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; അർപ്പണം നടക്കുമ്പോൾ അമ്മമാർ അതിന്റെ സുഗന്ധം ശ്വസിച്ചു.
ആര്താ നിപേതുഃ സഹസാ പൃഥിവ്യാം കുരുനന്ദന। സര്വാശ്ച ഗര്ഭാനലബംസ്തതസ്താഃ പാര്ഥിവാങ്ഗനാഃ
ദുഃഖഭാരത്തിൽ അവർ പെട്ടെന്ന് നിലത്ത് വീണു; രാജകുലത്തിലെ ആ സ്ത്രീകൾക്ക് ഗർഭം ധരിക്കാൻ കാരണമാകുന്ന അഗ്നി അവരിൽ പടർന്നു.
തതോ ദശസു മാസേഷു സോമകസ്യ വിശാംപതേ। ജജ്ഞേ പുത്രശതം പൂര്ണം താസു സര്വാസു ഭാരത
പതിനായിരം മാസങ്ങൾക്കു ശേഷം, ജനങ്ങളുടെ അധിപനായ സോമകന് ആ സ്ത്രീകളിൽ എല്ലാവരിലും നിന്ന് നൂറ് മക്കൾ പൂർണ്ണമായി ജനിച്ചു.
ജന്തുര്ജ്യേഷ്ഠഃ സമഭവജ്ജനിത്ര്യാമേവ പൂര്വവത്। സ താസാമിഷ്ട ഏവാസീന്ന തഥാഽന്യേ നിജാഃ സുതാഃ
മാതാവിന്റെ ഉദരത്തിൽ നിന്നാണ് മൂത്ത മകൻ ജനിച്ചത്, മുമ്പ് പോലെ തന്നെ. അവൻ മാത്രമാണ് അമ്മയ്ക്ക് പ്രിയനായത്; മറ്റു മക്കൾക്ക് അങ്ങനെ പ്രിയം ലഭിച്ചില്ല.
തച്ച ലക്ഷണമസ്യാസീത്സൌവര്ണം പാര്ശ്വ ഉത്തരേ। തസ്മിന്പുത്രശതേ ചാഗ്ര്യഃ സ ബഭൂവ ഗുണൈരപി
അവന്റെ വടക്കുഭാഗത്ത് പൊന്നുപോലുള്ള ഒരു അടയാളം ഉണ്ടായിരുന്നു. നൂറ് മക്കളിൽ ഗുണങ്ങളിൽ അവൻ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായിരുന്നു.
തതഃ സ ലോകമഗമത്സോമകസ്യ ഗുരുഃ പരമ്। അന്വക്ഷമേവ പശ്ചാത്തു സോമകോപ്യഗമത്പരമ്
അതിനുശേഷം, സോമകന്റെ ഗുരു മഹാൻ ആ ലോകം വിട്ടുപോയി. ഉടൻതന്നെ സോമകനും പരമഗതിയിലേക്കു യാത്രയായി.
അഥ തം നരകേ ഘോരേ പച്യമാനം ദദര്ശ സഃ। തമപൃച്ഛത്കിമര്ഥം ത്വം നരകേ പച്യസേ ദ്വിജ
അവിടെ, ഭയങ്കരമായ നരകത്തിൽ പീഡിക്കപ്പെടുന്ന തന്റെ ഗുരുവിനെ അവൻ കണ്ടു. 'നീ എന്തുകൊണ്ടാണ് നരകത്തിൽ പാകപ്പെടുന്നത്?' എന്നു അവൻ ചോദിച്ചു.
തമബ്രവീദ്ഗുരുഃ സോഽഥ പച്യമാനോഽഗ്നിനാ ഭൃശമ്। ത്വം മയാ യാജിതോ രാജംസ്തസ്യേദം കര്മണഃ ഫലമ്
അഗ്നിയിൽ കഠിനമായി പാകപ്പെടുന്ന അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നീ എന്നെ യാഗം നടത്താൻ നിർദ്ദേശിച്ചു. അതിന്റെ ഫലമാണ് ഞാൻ അനുഭവിക്കുന്നത്.'
ഏതച്ഛ്രുത്വാ സ രാജര്ഷിര്ധര്മരാജമഥാബ്രവീത്। അഹമത്ര പ്രവേക്ഷ്യാമി മുച്യതാം മമ യാജകഃ
ഇത് കേട്ട രാജർഷി ധർമ്മരാജനോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഇവിടെ പ്രവേശിക്കാം. എന്റെ യാജകൻ മോചിതനാകട്ടെ.'
മത്കൃതേ ഹി മഹാഭാഗഃ പച്യതേ നരകാഗ്നിനാ। `സോഹമാത്മാനമാധാസ്യേ നരകേ മുച്യതാം ഗുരുഃ
എന്റെ കാരണമാണ് മഹാഭാഗൻ നരകാഗ്നിയിൽ പാകപ്പെടുന്നത്. അതിനാൽ ഞാൻ തന്നെ നരകത്തിൽ ഇടാം; ഗുരു മോചിതനാകട്ടെ.
നാന്യ കര്തുഃ ഫലം രാജന്നുപഭുങ്ക്തേ കദാചന। ഇമാനി തവ ദൃശ്യന്തേ ഫലാനി വദതാംവര
മറ്റൊരാളുടെ പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം ആരും അനുഭവിക്കാറില്ല, രാജാവേ. ഇതൊക്കെയാണ് നിന്റെ സ്വന്തം പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലങ്ങൾ, വാഗ്മികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ.