തസ്യൈതദ്ദേവയജനം സ്ഥാനമാദിത്യവര്ചസഃ। യസ്യ പുണ്യതമേ ദേശേ കുരുക്ഷേത്രേസ്യ മധ്യതഃ
സൂര്യന്റെ പ്രകാശംപോലുള്ള ദൈവികയാഗം നടത്തിയ സ്ഥലം, കുരുക്ഷേത്രത്തിന്റെ നടുവിലുള്ള ഏറ്റവും പുണ്യമായ ദേശത്താണിത്.
തഥാ ത്വമപി രാജേന്ദ്ര മാന്ധാതേവ മഹീപതിഃ। ധര്മം കൃത്വാ മഹീം രക്ഷ സ്വര്ഗലോകം ഗമിഷ്യസി
അതുപോലെ, രാജാധിരാജാവേ, നീയും മന്ധാതാവിനെപ്പോലെ ധർമ്മം പാലിച്ച് ഭൂമിയെ സംരക്ഷിക്കണം. അങ്ങനെ ചെയ്താൽ സ്വർഗ്ഗലോകം നിനക്കു ലഭിക്കും.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം മാന്ധാതുശ്ചരിതം മഹത്। ജന്മ ചാഗ്ര്യം മഹീപാല യന്മാം ത്വം പരിപൃച്ഛസി
രാജാവേ, നീ ചോദിച്ചതുപോലെ മന്ധാതാവിന്റെ മഹത്തായ പ്രവർത്തികളും ഉജ്ജ്വലജന്മവും എല്ലാം ഞാൻ വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ഏവമുക്തഃ സ കൌന്തേയോ ലോമശേന മഹര്ഷിണാ। പപ്രച്ഛാനന്തരം ഭൂയഃ സോമകം പ്രതി ഭാരത
കുന്തിദേവിയുടെ പുത്രനോട് മഹർഷിയായ ലോമശൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാരതാവംശജനായ അവൻ വീണ്ടും സോമകനെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ ചോദിച്ചു.
കഥംവീര്യഃ സ രാജാഽഭൂത്സോമകോ ദദതാംവരഃ। കര്മാണ്യസ്യ പ്രഭാവം ച ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ
സോമകൻ എന്ന രാജാവിന് എത്ര വീര്യമായിരുന്നു? ദാനത്തിൽ ഏറ്റവും മുൻപന്തിയിലായിരുന്ന അവന്റെ പ്രവർത്തികളും ശക്തിയും ഞാൻ വിശദമായി കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
യുധിഷ്ഠിരാസീന്നൃപതിഃ സോമകോ നാമ ധാര്മികഃ। തസ്യ ഭാര്യാശതം രാജന്സദൃശീനാമഭൂത്തദാ
സോമകൻ എന്ന ധാർമ്മികനായ രാജാവായിരുന്നു, രാജാവേ. അപ്പോൾ അവനു സമാനമായ ഒരു നൂറ് ഭാര്യമാർ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സ വൈ യത്നേന മഹതാ താസു പുത്രം മഹീപതിഃ। കംചിന്നാസാദയാമാസ കാലേന മഹതാ ഹ്യപി
എത്ര ശ്രമിച്ചിട്ടും, കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും, ആ രാജാവിന് ആ ഭാര്യമാരിൽ ഒരാളിലും ഒരു മകനുണ്ടാകാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
കദാചിത്തസ് വൃദ്ധസ്യ യതമാനസ്യ ധീമതഃ। ജന്തുര്നാമ സുതസ്തസ്യ ജ്യേഷ്ഠായാം സമജായത
ഒരിക്കൽ, വൃദ്ധനായിട്ടും ഏറെ ശ്രമിച്ചിട്ടും, അവന്റെ മൂത്ത ഭാര്യയ്ക്ക് ജന്തു എന്നൊരു മകൻ ജനിച്ചു.
തം ജാതം മാതരഃ സര്വാഃ പരിവാര്യ സമാസതേ। സതതം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ കാമഭോഗാന്വിശാംപതേ
അവൻ ജനിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ മാതാക്കളും അവനെ ചുറ്റി കൂട്ടിയിരുന്ന്, എല്ലായ്പ്പോഴും അവനെ അടുത്ത് വെച്ച് ഇഷ്ടമുള്ളതൊക്കെയും ചെയ്യിച്ചു.
തതഃ പിപീലികാ ജന്തും കദാചിദദശത്സ്ഫിചി। സ ദഷ്ടോ ഹ്യരുദദ്രാജംസ്തേന ദുഃഖേന ബാലകഃ
അപ്പോൾ ഒരിക്കൽ, ഒരു ചെറുപുഴു ജന്തുവിനെ കുന്തിയിൽ കടിച്ചു. കടിയേറ്റ ബാലൻ വേദനയിൽ കരയിത്തുടങ്ങി.
തതസ്താ മാതരഃ സര്വാഃ പ്രാക്രോശന്ഭൃശദുഃഖിതാഃ। പ്രവാര്യ ജനതും സഹസാ സ ശബ്ദസ്തുമുലോഽഭവത്
അപ്പോൾ എല്ലാ മാതാക്കളും അതിയായി ദുഃഖിച്ച്, ജന്തുവിനുവേണ്ടി ഉച്ചത്തിൽ വിലപിച്ചു. വലിയ ശബ്ദം അവിടെ ഉയർന്നു.
തമാര്തനാദം സഹസാ ശുശ്രാവ സ മഹീപതിഃ। അമാത്യപര്ഷദോ മധ്യേ ഉപവിഷ്ടഃ സഹര്ത്വിജാ
അങ്ങനെ ആർത്തനാദം അപ്രതീക്ഷിതമായി രാജാവിന്റെ ചെവിയിൽ എത്തി. മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതന്മാരോടും കൂടിയിരുന്നപ്പോഴായിരുന്നു അത്.
തതഃ പ്രസ്ഥാപയാമാസ കിമേതദിതി പാര്ഥിവഃ। തസ്മൈ ക്ഷത്താ യഥാവൃത്തമാചചക്ഷേ സുതം പ്രതി
അതുകണ്ട രാജാവ്, എന്താണ് സംഭവിച്ചതെന്ന് അറിയാൻ ആളെ അയച്ചു. തന്റെ മകനെക്കുറിച്ചുള്ള സംഭവങ്ങൾ കൃത്യമായി ആ ശുശ്രൂഷകൻ അറിയിച്ചു.
ത്വരമാണഃ സ ചോത്ഥായ സോമകഃ സഹ മന്ത്രിഭിഃ। പ്രവിശ്യാന്തഃപുരം പുത്രമാശ്വാസയദരിംദമഃ
ഉടൻ എഴുന്നേറ്റ സോമകൻ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം അകത്തേക്ക് പോയി, ശത്രുക്കളെ ജയിച്ച മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു.
സാന്ത്വയിത്വാ തു തം പുത്രം നിഷ്ക്രമ്യാന്തഃപുരാന്നൃപഃ। ഋത്വിജാ സഹിതോ രാജന്സഹാമാത്യ ഉപാവിശത്
മകനെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം രാജാവ് അകത്തുള്ള മുറികളിൽ നിന്ന് പുറത്ത് വന്നു, പുരോഹിതന്മാരെയും മന്ത്രിമാരെയും കൂട്ടി ഇരുന്നു.
ധിഗസ്ത്വിഹൈകപുത്രത്വമപുത്രത്വം വരം ഭവേത്। നിത്യാതുരത്വാദ്ഭൂതാനാം ശോക ഏവൈകപുത്രതാ
ഒരു മകൻ മാത്രം ഉണ്ടാകുന്നത് ദുർഭാഗ്യമാണ്; മക്കളില്ലാത്തതാണോ അതിലും നല്ലത്. ജീവികൾക്ക് എപ്പോഴും ഉണ്ടാകുന്ന വിഷമം ഒരുമകൻ മാത്രമുള്ളതുകൊണ്ടാണ്.
ഇദം ഭാര്യാശതം ബ്രഹ്മന്പരീക്ഷ്യസദൃശം പ്രഭോ। പുത്രാര്ഥിനാ മയാ വോഢം ന താസാം വിദ്യതേ പ്രജാ
ബ്രാഹ്മണനേ, ഞാൻ ഈ നൂറ് ഭാര്യമാരെയും പരിശോധിച്ചു, മകനുണ്ടാകണമെന്ന ആഗ്രഹത്തിൽ അവരെ വിവാഹം കഴിച്ചു; എങ്കിലും അവരിൽ ആരും മക്കളെ പ്രസവിച്ചില്ല.
ഏകഃ കഥംചിദുത്പന്നഃ പുത്രോ ജന്തുരയം മമ। യതമാനാസു സര്വാസു കിംനു ദുഃഖമതഃ പരമ്
എന്തോ വിധത്തിൽ ഈ ജീവൻ, എന്റെ മകൻ, അവരിൽ നിന്ന് ജനിച്ചു; ഇതിൽക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം എന്ത് ഉണ്ടാകും?
വയശ്ച സമതീതം മേ സഭാര്യസ്യം ദ്വിജോത്തമ। ആസാം പ്രാണാഃ സമായത്താ മമ ചാത്രൈകപുത്രകേ
എന്റെ യൗവനം ഭാര്യമാരോടൊപ്പം കഴിഞ്ഞു പോയി, മഹാനുഭാവാ; ഇവരുടെ ജീവനും എന്റെതും ഇപ്പോൾ ഈ ഒരുമകനിൽ തന്നെ ആശ്രയിച്ചിരിക്കുന്നു.
സ്യാത്തു കര്മ തഥാ യുക്തം യേന പുത്രശതം ഭവേത്। മഹതാ ലഘുനാ വാഽപി കര്മണാ ദുഷ്കരേണ വാ
ഏതെങ്കിലും വലിയോ ചെറുതോ, എളുപ്പമോ കഠിനമോ ആയ ഒരു കര്മ്മം ഉണ്ടോ, അതിലൂടെ നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കാമോ?
അസ്തി ചൈതാദൃശം കര്മ യേന പുത്രശതം ഭവേത്। യദി ശക്നോഷി തത്കര്തുമഥ വക്ഷ്യാമി സോമക
അങ്ങനെയൊരു കര്മ്മം ഉണ്ട്, അതിലൂടെ നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കും. നീ അതു ചെയ്യാൻ കഴിയുമെങ്കിൽ, സോമക, ഞാൻ പറയാം.
കാര്യം വാ യദി വാഽകാര്യം യേന പുത്രശതം ഭവേത്। കൃതമേവേതി തദ്വിദ്ധി ഭഗവാന്പ്രബ്രവീതു മേ
നല്ലതോ ചീത്തയോ, നൂറ് മക്കൾ ലഭിക്കാനുള്ളത് എന്താണെങ്കിലും, അതു ചെയ്തതായി തന്നെ കണക്കാക്കാം; ഭഗവാനെ, ദയവായി അതു എനിക്ക് വ്യക്തമാക്കണം.
യജസ്വ ജന്തുനാ രാജംസ്ത്വം മയാ വിതതേ ക്രതൌ। തതഃ പുത്രശതം ശ്രീമദ്ഭവിഷ്യത്യചിരേണ തേ
രാജാവേ, ഞാൻ ഒരുക്കുന്ന യാഗത്തിൽ നീ മകനെ ബലികൊടുക്കണം; അതിനുശേഷം, ഉടൻ തന്നെ നിനക്ക് നൂറ് പ്രശസ്തരായ മക്കൾ ജനിക്കും.
വപാര്യാ ഹൂയമാനായാം ധൂമമാഘ്രായ മാതരഃ। തതസ്താഃ സുമഹാവീര്യാഞ്ജനയിഷ്യന്തി തേ സുതാന്
ബലിയുടെ അവയവങ്ങൾ അർപ്പിക്കുമ്പോൾ അമ്മമാർ അതിന്റെ പുക ശ്വസിച്ചാൽ, അവർക്ക് വലിയ ശക്തിയോടെ മക്കൾ ജനിക്കും.
തസ്യാമേവ തു തേ ജന്തുര്ഭവിതാ പുനരാത്മജഃ। ഉത്തരേ ചാസ്യ സൌവര്ണം ലക്ഷ്മ പാര്ശ്വേ ഭവിഷ്യതി
അവളിൽ തന്നെയാണ് നിന്റെ മകൻ വീണ്ടും ജനിക്കുക; അവന്റെ വശത്ത് സ്വർണ്ണമുദ്രപോലുള്ള ഒരു അടയാളം ഉണ്ടാകും.
ബ്രഹ്മന്യദ്യദ്യഥാ കാര്യം തത്കുരുഷ്വ തഥാതഥാ। പുത്രകാമതയാ സര്വംകരിഷ്യാമി വചസ്തവ
ബ്രാഹ്മണന്റെ നിർദ്ദേശം പോലെ എന്ത് ചെയ്യേണ്ടതാണോ അതു ചെയ്യൂ; മക്കളുടെ ആഗ്രഹത്തിൽ ഞാൻ നിന്റെ എല്ലാ വാക്കുകളും അനുസരിക്കും.
തതഃ സ യാജയാമാസ സോമകം തേന ജന്തുനാ। മാതരസ്തു ബലാതപുത്രമപാകാര്ഷുഃ കൃപാന്വിതാഃ
അപ്പോൾ ആ മകനെ കൂട്ടി സോമകനെ യാഗം ചെയ്യിച്ചു; പക്ഷേ അമ്മമാർ കരുണകൊണ്ട് മകനെ ബലമായി പിടിച്ച് മാറ്റാൻ ശ്രമിച്ചു.
ഹാ ഹതാഃ സ്മേതി വാശന്ത്യസ്തീവ്രശോകസമാഹതാഃ। തം മാതരഃ പ്ത്യകര്ഷന്ഗൃഹീത്വാ ദക്ഷിണേ കരേ
നാം നശിച്ചു എന്നു നിലവിളിച്ചും, അത്യന്തം ദുഃഖത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്ത അമ്മമാർ അവന്റെ വലതുകൈ പിടിച്ച് വലിച്ചു.
സവ്യേ പാണൌ ഗൃഹീത്വാ തു യാജകോപി സ്മ കര്ഷതി। കുരരീണാമിവാര്താനാമപാകൃഷ്യ തു തം സുതമ്
യാഗം നടത്തുന്ന പുരോഹിതൻ ഇടതുകൈ പിടിച്ച് വലിച്ചു; ദുഃഖിതരായ കുരരികൾ നിലവിളിക്കുന്നതുപോലെ ആ മകനെ വലിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
വിശസ്യ ചൈനം വിധിവദ്വപാമസ്യ ജുഹാവ സഃ। വപായാം ഹൂയമാനായാം ഗന്ധമാഘ്രായ മാതരഃ
ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി അവനെ കൊല്ലുകയും അവന്റെ അവയവങ്ങൾ അർപ്പിക്കുകയും ചെയ്തു; അർപ്പണം നടക്കുമ്പോൾ അമ്മമാർ അതിന്റെ സുഗന്ധം ശ്വസിച്ചു.